.. namo tassa bhagavato arahato samm±sambuddhassa..

aªguttaranik±yo

ekakanip±tap±¼i

1. r³p±divaggo

1. eva½ me suta½ -- eka½ samaya½ bhagav± s±vatthiya½ viharati jetavane an±thapiº¹ikassa ±r±me. tatra kho bhagav± bhikkh³ ±mantesi -- ``bhikkhavo''ti. ``bhadante''ti te bhikkh³ bhagavato paccassosu½. bhagav± etadavoca --

``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekar³pampi samanupass±mi ya½ eva½ purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, itthir³pa½. itthir³pa½, bhikkhave, purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. paµhama½.

2. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekasaddampi samanupass±mi ya½ eva½ purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, itthisaddo. itthisaddo, bhikkhave, purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. dutiya½.

3. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekagandhampi samanupass±mi ya½ eva½ purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, itthigandho. itthigandho, bhikkhave, purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. tatiya½.

4. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekarasampi samanupass±mi ya½ eva½ purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, itthiraso. itthiraso, bhikkhave, purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. catuttha½.

5. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekaphoµµhabbampi samanupass±mi ya½ eva½ purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, itthiphoµµhabbo. itthiphoµµhabbo, bhikkhave, purisassa citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. pañcama½.

6. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekar³pampi samanupass±mi ya½ eva½ itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, purisar³pa½. purisar³pa½, bhikkhave, itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. chaµµha½.

7. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekasaddampi samanupass±mi ya½ eva½ itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, purisasaddo. purisasaddo, bhikkhave, itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. sattama½.

8. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekagandhampi samanupass±mi ya½ eva½ itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, purisagandho. purisagandho, bhikkhave, itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. aµµhama½.

9. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekarasampi samanupass±mi ya½ eva½ itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, purisaraso. purisaraso, bhikkhave, itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. navama½.

10. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekaphoµµhabbampi samanupass±mi ya½ eva½ itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhati yathayida½, bhikkhave, purisaphoµµhabbo. purisaphoµµhabbo, bhikkhave, itthiy± citta½ pariy±d±ya tiµµhat²''ti. dasama½.

r³p±divaggo paµhamo.

2. n²varaºappah±navaggo

11. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanno v± k±macchando uppajjati uppanno v± k±macchando bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, subhanimitta½. subhanimitta½, bhikkhave, ayoniso manasi karoto anuppanno ceva k±macchando uppajjati uppanno ca k±macchando bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattat²''ti. paµhama½.

12. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanno v± by±p±do uppajjati uppanno v± by±p±do bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, paµighanimitta½. paµighanimitta½, bhikkhave, ayoniso manasi karoto anuppanno ceva by±p±do uppajjati uppanno ca by±p±do bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattat²''ti. dutiya½.

13. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanna½ v± thinamiddha½ {th²namiddha½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} uppajjati uppanna½ v± thinamiddha½ bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, arati tand² {tandi (ka0)} vijambhit± {vijambhik± (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} bhattasammado cetaso ca l²natta½. l²nacittassa, bhikkhave, anuppannañceva thinamiddha½ uppajjati uppannañca thinamiddha½ bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattat²''ti. tatiya½.

14. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanna½ v± uddhaccakukkucca½ uppajjati uppanna½ v± uddhaccakukkucca½ bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, cetaso av³pasamo. av³pasantacittassa, bhikkhave, anuppannañceva uddhaccakukkucca½ uppajjati uppannañca uddhaccakukkucca½ bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattat²''ti. catuttha½.

15. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± vicikicch± uppajjati uppann± v± vicikicch± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, ayonisomanasik±ro. ayoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva vicikicch± uppajjati uppann± ca vicikicch± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattat²''ti. pañcama½.

16. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanno v± k±macchando nuppajjati uppanno v± k±macchando pah²yati yathayida½, bhikkhave, asubhanimitta½. asubhanimitta½, bhikkhave, yoniso manasi karoto anuppanno ceva k±macchando nuppajjati uppanno ca k±macchando pah²yat²''ti. chaµµha½.

17. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanno v± by±p±do nuppajjati uppanno v± by±p±do pah²yati yathayida½, bhikkhave, mett± cetovimutti. metta½, bhikkhave, cetovimutti½ yoniso manasi karoto anuppanno ceva by±p±do nuppajjati uppanno ca by±p±do pah²yat²''ti. sattama½.

18. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanna½ v± thinamiddha½ nuppajjati uppanna½ v± thinamiddha½ pah²yati yathayida½, bhikkhave, ±rambhadh±tu nikkamadh±tu parakkamadh±tu. ±raddhav²riyassa, bhikkhave, anuppannañceva thinamiddha½ nuppajjati uppannañca thinamiddha½ pah²yat²''ti. aµµhama½.

19. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppanna½ v± uddhaccakukkucca½ nuppajjati uppanna½ v± uddhaccakukkucca½ pah²yati yathayida½, bhikkhave, cetaso v³pasamo. v³pasantacittassa, bhikkhave, anuppannañceva uddhaccakukkucca½ nuppajjati uppannañca uddhaccakukkucca½ pah²yat²''ti. navama½.

20. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± vicikicch± nuppajjati uppann± v± vicikicch± pah²yati yathayida½, bhikkhave, yonisomanasik±ro . yoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva vicikicch± nuppajjati uppann± ca vicikicch± pah²yat²''ti. dasama½.

n²varaºappah±navaggo dutiyo.

3. akammaniyavaggo

21. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ abh±vita½ akammaniya½ hoti yathayida½, bhikkhave, citta½ {yathayida½ citta½ (s²0 p²0) evamuparipi}. citta½, bhikkhave, abh±vita½ akammaniya½ hot²''ti. paµhama½.

22. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ bh±vita½ kammaniya½ hoti yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, bh±vita½ kammaniya½ hot²''ti. dutiya½.

23. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ abh±vita½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, abh±vita½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. tatiya½.

24. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ bh±vita½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, bh±vita½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. catuttha½.

25. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ abh±vita½ ap±tubh³ta½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, abh±vita½ ap±tubh³ta½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. pañcama½.

26. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ bh±vita½ p±tubh³ta½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, bh±vita½ p±tubh³ta½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. chaµµha½.

27. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ abh±vita½ abahul²kata½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, abh±vita½ abahul²kata½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. sattama½.

28. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ bh±vita½ bahul²kata½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, bh±vita½ bahul²kata½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. aµµhama½.

29. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ abh±vita½ abahul²kata½ dukkh±dhivaha½ hoti yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, abh±vita½ abahul²kata½ dukkh±dhivaha½ hot²''ti. navama½.

30. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ bh±vita½ bahul²kata½ sukh±dhivaha½ hoti yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, bh±vita½ bahul²kata½ sukh±dhivaha½ hot²''ti. dasama½.

akammaniyavaggo tatiyo.

4. adantavaggo

31. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ adanta½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, adanta½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. paµhama½.

32. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ danta½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, danta½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. dutiya½.

33. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ agutta½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, agutta½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. tatiya½.

34. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ gutta½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, gutta½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. catuttha½.

35. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ arakkhita½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, arakkhita½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. pañcama½.

36. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ rakkhita½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, rakkhita½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. chaµµha½.

37. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ asa½vuta½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, asa½vuta½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. sattama½.

38. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ sa½vuta½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, sa½vuta½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. aµµhama½.

39. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ adanta½ agutta½ arakkhita½ asa½vuta½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½. citta½, bhikkhave, adanta½ agutta½ arakkhita½ asa½vuta½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. navama½.

40. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ danta½ gutta½ rakkhita½ sa½vuta½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, citta½ . citta½, bhikkhave, danta½ gutta½ rakkhita½ sa½vuta½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. dasama½.

adantavaggo catuttho.

5. paºihitaacchavaggo

41. ``seyyath±pi , bhikkhave, s±lis³ka½ v± yavas³ka½ v± micch±paºihita½ hatthena v± p±dena v± akkanta½ hattha½ v± p±da½ v± bhecchati {bhijjissati (sy±0 ka½0 ka0), bhejjati (s²0) moggall±naby±karaºa½ passitabba½} lohita½ v± upp±dessat²ti neta½ µh±na½ vijjati. ta½ kissa hetu? micch±paºihitatt±, bhikkhave, s³kassa. evameva½ kho, bhikkhave, so vata bhikkhu micch±paºihitena cittena avijja½ bhecchati, vijja½ upp±dessati, nibb±na½ sacchikarissat²ti neta½ µh±na½ vijjati. ta½ kissa hetu? micch±paºihitatt±, bhikkhave, cittass±''ti. paµhama½.

42. ``seyyath±pi, bhikkhave, s±lis³ka½ v± yavas³ka½ v± samm±paºihita½ hatthena v± p±dena v± akkanta½ hattha½ v± p±da½ v± bhecchati lohita½ v± upp±dessat²ti µh±nameta½ vijjati. ta½ kissa hetu? samm±paºihitatt±, bhikkhave, s³kassa. evameva½ kho, bhikkhave, so vata bhikkhu samm±paºihitena cittena avijja½ bhecchati, vijja½ upp±dessati, nibb±na½ sacchikarissat²ti µh±nameta½ vijjati. ta½ kissa hetu? samm±paºihitatt±, bhikkhave, cittass±''ti. dutiya½.

43. ``idh±ha½ {id±ha½ (s²0)}, bhikkhave, ekacca½ puggala½ paduµµhacitta½ eva½ cetas± ceto paricca paj±n±mi -- `imamhi ce aya½ samaye puggalo k±la½ kareyya, yath±bhata½ nikkhitto eva½ niraye'. ta½ kissa hetu? citta½ hissa , bhikkhave, paduµµha½. ``cetopadosahetu pana, bhikkhave, evamidhekacce satt± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjant²''ti. tatiya½.

44. ``idh±ha½, bhikkhave, ekacca½ puggala½ pasannacitta½ eva½ cetas± ceto paricca paj±n±mi -- `imamhi ce aya½ samaye puggalo k±la½ kareyya, yath±bhata½ nikkhitto eva½ sagge'. ta½ kissa hetu? citta½ hissa, bhikkhave, pasanna½. ``cetopas±dahetu pana, bhikkhave, evamidhekacce satt± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjant²''ti. catuttha½.

45. ``seyyath±pi , bhikkhave, udakarahado ±vilo lu¼ito kalal²bh³to tattha cakkhum± puriso t²re µhito na passeyya sippisambukampi {sippikasambukampi (ka0)} sakkharakaµhalampi macchagumbampi carantampi tiµµhantampi. ta½ kissa hetu? ±vilatt±, bhikkhave, udakassa. evameva½ kho, bhikkhave, so vata bhikkhu ±vilena cittena attattha½ v± ñassati parattha½ v± ñassati ubhayattha½ v± ñassati uttari½ v± manussadhamm± alamariyañ±ºadassanavisesa½ sacchikarissat²ti neta½ µh±na½ vijjati. ta½ kissa hetu? ±vilatt±, bhikkhave, cittass±''ti. pañcama½.

46. ``seyyath±pi, bhikkhave, udakarahado accho vippasanno an±vilo tattha cakkhum± puriso t²re µhito passeyya sippisambukampi sakkharakaµhalampi macchagumbampi carantampi tiµµhantampi. ta½ kissa hetu? an±vilatt±, bhikkhave, udakassa. evameva½ kho, bhikkhave, so vata bhikkhu an±vilena cittena attattha½ v± ñassati parattha½ v± ñassati ubhayattha½ v± ñassati uttari½ v± manussadhamm± alamariyañ±ºadassanavisesa½ sacchikarissat²ti µh±nameta½ vijjati. ta½ kissa hetu? an±vilatt±, bhikkhave, cittass±''ti. chaµµha½.

47. ``seyyath±pi, bhikkhave, y±ni k±nici rukkhaj±t±na½ phandano tesa½ aggamakkh±yati yadida½ mudut±ya ceva kammaññat±ya ca. evameva½ kho aha½, bhikkhave , n±ñña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ bh±vita½ bahul²kata½ mudu ca hoti kammaññañca yathayida½ citta½. citta½, bhikkhave, bh±vita½ bahul²kata½ mudu ca hoti kammaññañca hot²''ti. sattama½.

48. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ lahuparivatta½ yathayida½ citta½. y±vañcida½, bhikkhave, upam±pi na sukar± y±va lahuparivatta½ citta''nti. aµµhama½.

49. ``pabhassaramida½, bhikkhave, citta½. tañca kho ±gantukehi upakkilesehi upakkiliµµha''nti. navama½.

50. ``pabhassaramida½, bhikkhave, citta½. tañca kho ±gantukehi upakkilesehi vippamutta''nti. dasama½.

paºihitaacchavaggo pañcamo.

6. acchar±saªgh±tavaggo

51. ``pabhassaramida½ , bhikkhave, citta½. tañca kho ±gantukehi upakkilesehi upakkiliµµha½. ta½ assutav± puthujjano yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. tasm± `assutavato puthujjanassa cittabh±van± natth²'ti vad±m²''ti. paµhama½.

52. ``pabhassaramida½ , bhikkhave, citta½. tañca kho ±gantukehi upakkilesehi vippamutta½. ta½ sutav± ariyas±vako yath±bh³ta½ paj±n±ti. tasm± `sutavato ariyas±vakassa cittabh±van± atth²'ti vad±m²''ti. dutiya½.

53. ``acchar±saªgh±tamattampi ce, bhikkhave, bhikkhu mett±citta½ {metta½ citta½ (s²0), mettacitta½ (sy±0 ka½0 p²0 ka0)} ±sevati; aya½ vuccati, bhikkhave -- `bhikkhu arittajjh±no viharati satthus±sanakaro ov±dapatikaro, amogha½ raµµhapiº¹a½ bhuñjati'. ko pana v±do ye na½ bahul²karont²''ti! tatiya½.

54. ``acchar±saªgh±tamattampi ce, bhikkhave, bhikkhu mett±citta½ bh±veti; aya½ vuccati, bhikkhave -- `bhikkhu arittajjh±no viharati satthus±sanakaro ov±dapatikaro, amogha½ raµµhapiº¹a½ bhuñjati'. ko pana v±do ye na½ bahul²karont²''ti! catuttha½.

55. ``acchar±saªgh±tamattampi ce, bhikkhave, bhikkhu mett±citta½ manasi karoti; aya½ vuccati, bhikkhave -- `bhikkhu arittajjh±no viharati satthus±sanakaro ov±dapatikaro amogha½ raµµhapiº¹a½ bhuñjati'. ko pana v±do ye na½ bahul²karont²''ti! pañcama½.

56. ``ye keci, bhikkhave, dhamm± akusal± akusalabh±giy± akusalapakkhik±, sabbe te manopubbaªgam±. mano tesa½ dhamm±na½ paµhama½ uppajjati, anvadeva akusal± dhamm±''ti. chaµµha½.

57. ``ye keci, bhikkhave, dhamm± kusal± kusalabh±giy± kusalapakkhik±, sabbe te manopubbaªgam±. mano tesa½ dhamm±na½ paµhama½ uppajjati, anvadeva kusal± dhamm±''ti. sattama½.

58. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, pam±do. pamattassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. aµµhama½.

59. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, appam±do. appamattassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. navama½.

60. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, kosajja½. kus²tassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. dasama½.

acchar±saªgh±tavaggo chaµµho.

7. v²riy±rambh±divaggo

61. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, v²riy±rambho {viriy±rambho (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}. ±raddhav²riyassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. paµhama½.

62. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, mahicchat±. mahicchassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. dutiya½.

63. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, appicchat±. appicchassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. tatiya½.

64. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, asantuµµhit±. asantuµµhassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. catuttha½.

65. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, santuµµhit±. santuµµhassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. pañcama½.

66. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, ayonisomanasik±ro. ayoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. chaµµha½.

67. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, yonisomanasik±ro. yoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. sattama½.

68. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, asampajañña½. asampaj±nassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. aµµhama½.

69. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, sampajañña½. sampaj±nassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. navama½.

70. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, p±pamittat±. p±pamittassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. dasama½.

v²riy±rambh±divaggo sattamo.

8. kaly±ºamitt±divaggo

71. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, kaly±ºamittat±. kaly±ºamittassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. paµhama½.

72. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, anuyogo akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½. anuyog±, bhikkhave, akusal±na½ dhamm±na½, ananuyog± kusal±na½ dhamm±na½ anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti. dutiya½.

73. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, anuyogo kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½. anuyog±, bhikkhave, kusal±na½ dhamm±na½, ananuyog± akusal±na½ dhamm±na½ anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti. tatiya½.

74. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± bojjhaªg± nuppajjanti uppann± v± bojjhaªg± na bh±van±p±rip³ri½ gacchanti yathayida½, bhikkhave, ayonisomanasik±ro. ayoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva bojjhaªg± nuppajjanti uppann± ca bojjhaªg± na bh±van±p±rip³ri½ gacchant²''ti. catuttha½.

75. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± bojjhaªg± uppajjanti uppann± v± bojjhaªg± bh±van±p±rip³ri½ gacchanti yathayida½, bhikkhave, yonisomanasik±ro . yoniso , bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva bojjhaªg± uppajjanti uppann± ca bojjhaªg± bh±van±p±rip³ri½ gacchant²''ti. pañcama½.

76. ``appamattik± es±, bhikkhave, parih±ni yadida½ ñ±tiparih±ni. eta½ patikiµµha½, bhikkhave, parih±n²na½ yadida½ paññ±parih±n²''ti. chaµµha½.

77. ``appamattik± es±, bhikkhave, vuddhi yadida½ ñ±tivuddhi. etadagga½, bhikkhave, vuddh²na½ yadida½ paññ±vuddhi. tasm±tiha, bhikkhave, eva½ sikkhitabba½ -- `paññ±vuddhiy± vaddhiss±m±'ti. evañhi vo, bhikkhave , sikkhitabba''nti. sattama½.

78. ``appamattik± es±, bhikkhave, parih±ni yadida½ bhogaparih±ni. eta½ patikiµµha½, bhikkhave, parih±n²na½ yadida½ paññ±parih±n²''ti. aµµhama½.

79. ``appamattik± es±, bhikkhave, vuddhi yadida½ bhogavuddhi. etadagga½, bhikkhave, vuddh²na½ yadida½ paññ±vuddhi. tasm±tiha, bhikkhave, eva½ sikkhitabba½ -- `paññ±vuddhiy± vaddhiss±m±'ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba''nti. navama½.

80. ``appamattik± es±, bhikkhave, parih±ni yadida½ yasoparih±ni. eta½ patikiµµha½, bhikkhave, parih±n²na½ yadida½ paññ±parih±n²''ti. dasama½.

kaly±ºamitt±divaggo aµµhamo.

9. pam±d±divaggo

81. ``appamattik± es±, bhikkhave, vuddhi yadida½ yasovuddhi. etadagga½, bhikkhave, vuddh²na½ yadida½ paññ±vuddhi. tasm±tiha, bhikkhave, eva½ sikkhitabba½ -- `paññ±vuddhiy± vaddhiss±m±'ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba''nti. paµhama½.

82. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, pam±do. pam±do, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. dutiya½.

83. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, appam±do. appam±do, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. tatiya½.

84. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, kosajja½. kosajja½, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. catuttha½.

85. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, v²riy±rambho. v²riy±rambho, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. pañcama½.

86. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, mahicchat±. mahicchat±, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. chaµµha½.

87. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, appicchat±. appicchat±, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. sattama½.

88. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, asantuµµhit±. asantuµµhit±, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. aµµhama½.

89. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, santuµµhit±. santuµµhit±, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. navama½.

90. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, ayoniso manasik±ro. ayonisomanasik±ro , bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. dasama½.

91. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, yoniso manasik±ro. yonisomanasik±ro, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. ek±dasama½.

92. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, asampajañña½. asampajañña½, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. dv±dasama½.

93. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, sampajañña½. sampajañña½, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. terasama½.

94. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, p±pamittat±. p±pamittat±, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. cuddasama½.

95. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, kaly±ºamittat±. kaly±ºamittat±, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. pannarasama½.

96. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, anuyogo akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½. anuyogo, bhikkhave, akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. so¼asama½.

97. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, anuyogo kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½. anuyogo, bhikkhave, kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. sattarasama½.

pam±d±divaggo navamo.

10. dutiyapam±d±divaggo

98. ``ajjhattika½ , bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, pam±do. pam±do, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. paµhama½.

99. ``ajjhattika½, bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, appam±do. appam±do , bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. dutiya½.

100. ``ajjhattika½, bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, kosajja½. kosajja½, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. tatiya½.

101. ``ajjhattika½, bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, v²riy±rambho. v²riy±rambho, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. catuttha½.

102-109. ``ajjhattika½ , bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, mahicchat±...pe0... appicchat±... asantuµµhit±... santuµµhit±... ayonisomanasik±ro... yonisomanasik±ro... asampajañña½... sampajañña½... dv±dasama½.

110. ``b±hira½ , bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, p±pamittat±. p±pamittat±, bhikkhave, mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. terasama½.

111. ``b±hira½, bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, kaly±ºamittat±. kaly±ºamittat±, bhikkhave, mahato atth±ya sa½vattat²''ti. cuddasama½.

112. ``ajjhattika½ , bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato anatth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, anuyogo akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½. anuyogo, bhikkhave, akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½ mahato anatth±ya sa½vattat²''ti. pannarasama½.

113. ``ajjhattika½, bhikkhave, aªganti karitv± n±ñña½ ekaªgampi samanupass±mi ya½ eva½ mahato atth±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, anuyogo kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½. anuyogo, bhikkhave, kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½ mahato atth±ya sa½vattat²''ti. so¼asama½.

114. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ saddhammassa sammos±ya antaradh±n±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, pam±do. pam±do, bhikkhave, saddhammassa sammos±ya antaradh±n±ya sa½vattat²''ti. sattarasama½.

115. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ saddhammassa µhitiy± asammos±ya anantaradh±n±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, appam±do. appam±do , bhikkhave, saddhammassa µhitiy± asammos±ya anantaradh±n±ya sa½vattat²''ti. aµµh±rasama½.

116. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ saddhammassa sammos±ya antaradh±n±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, kosajja½. kosajja½, bhikkhave, saddhammassa sammos±ya antaradh±n±ya sa½vattat²''ti. ek³nav²satima½.

117. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ saddhammassa µhitiy± asammos±ya anantaradh±n±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, v²riy±rambho. v²riy±rambho, bhikkhave, saddhammassa µhitiy± asammos±ya anantaradh±n±ya sa½vattat²''ti. v²satima½.

118-128. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ saddhammassa sammos±ya antaradh±n±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, mahicchat±...pe0... appicchat±... asantuµµhit±... santuµµhit±... ayonisomanasik±ro... yonisomanasik±ro... asampajañña½... sampajañña½ ... p±pamittat±... kaly±ºamittat±... anuyogo akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½. anuyogo, bhikkhave, akusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo kusal±na½ dhamm±na½ saddhammassa sammos±ya antaradh±n±ya sa½vattat²''ti. ekatti½satima½.

129. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yo eva½ saddhammassa µhitiy± asammos±ya anantaradh±n±ya sa½vattati yathayida½, bhikkhave, anuyogo kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½. anuyogo, bhikkhave, kusal±na½ dhamm±na½, ananuyogo akusal±na½ dhamm±na½ saddhammassa µhitiy± asammos±ya anantaradh±n±ya sa½vattat²''ti. catukkoµika½ niµµhita½. b±tti½satima½.

130. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ adhamma½ dhammoti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanaahit±ya paµipann± bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½ . bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ apuñña½ pasavanti, te cima½ {tepima½ (s²0)} saddhamma½ antaradh±pent²''ti. tetti½satima½.

131. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ dhamma½ adhammoti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanaahit±ya paµipann± bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ apuñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ antaradh±pent²''ti. catutti½satima½.

132-139. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ avinaya½ vinayoti d²penti...pe0... vinaya½ avinayoti d²penti...pe0... abh±sita½ alapita½ tath±gatena bh±sita½ lapita½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... bh±sita½ lapita½ tath±gatena abh±sita½ alapita½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... an±ciººa½ tath±gatena ±ciººa½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... ±ciººa½ tath±gatena an±ciººa½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... apaññatta½ tath±gatena paññatta½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... paññatta½ tath±gatena apaññatta½ tath±gaten±ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanaahit±ya paµipann± bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ apuñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ antaradh±pent²''ti. dv±catt±l²satima½.

dutiyapam±d±divaggo dasamo.

11. adhammavaggo

140. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ adhamma½ adhammoti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanahit±ya paµipann± bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ puñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ µhapent²''ti {thapent²ti (ka0)}. paµhama½.

141. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ dhamma½ dhammoti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanahit±ya paµipann± bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ puñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ µhapent²''ti. dutiya½.

142-149. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ avinaya½ avinayoti d²penti...pe0... vinaya½ vinayoti d²penti...pe0... abh±sita½ alapita½ tath±gatena abh±sita½ alapita½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... bh±sita½ lapita½ tath±gatena bh±sita½ lapita½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... an±ciººa½ tath±gatena an±ciººa½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... ±ciººa½ tath±gatena ±ciººa½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... apaññatta½ tath±gatena apaññatta½ tath±gaten±ti d²penti...pe0... paññatta½ tath±gatena paññatta½ tath±gaten±ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanahit±ya paµipann± bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ puñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ µhapent²''ti. dasama½.

adhammavaggo ek±dasamo.

12. an±pattivaggo

150. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ an±patti½ ±patt²ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanaahit±ya paµipann± bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ apuñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ antaradh±pent²''ti. paµhama½.

151. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ ±patti½ an±patt²ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanaahit±ya paµipann± bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ apuñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ antaradh±pent²''ti. dutiya½.

152-159. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ lahuka½ ±patti½ garuk± ±patt²ti d²penti...pe0... garuka½ ±patti½ lahuk± ±patt²ti d²penti...pe0... duµµhulla½ ±patti½ aduµµhull± ±patt²ti d²penti...pe0... aduµµhulla½ ±patti½ duµµhull± ±patt²ti d²penti...pe0... s±vasesa½ ±patti½ anavases± ±patt²ti d²penti...pe0... anavasesa½ ±patti½ s±vases± ±patt²ti d²penti...pe0... sappaµikamma½ ±patti½ appaµikamm± ±patt²ti d²penti...pe0... appaµikamma½ ±patti½ sappaµikamm± ±patt²ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanaahit±ya paµipann± bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ apuñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ antaradh±pent²''ti. dasama½.

160. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ an±patti½ an±patt²ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanahit±ya paµipann± bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ puñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ µhapent²''ti. ek±dasama½.

161. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ ±patti½ ±patt²ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanahit±ya paµipann± bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ puñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ µhapent²''ti. dv±dasama½.

162-169. ``ye te, bhikkhave, bhikkh³ lahuka½ ±patti½ lahuk± ±patt²ti d²penti... garuka½ ±patti½ garuk± ±patt²ti d²penti... duµµhulla½ ±patti½ duµµhull± ±patt²ti d²penti... aduµµhulla½ ±patti½ aduµµhull± ±patt²ti d²penti... s±vasesa½ ±patti½ s±vases± ±patt²ti d²penti... anavasesa½ ±patti½ anavases± ±patt²ti d²penti... sappaµikamma½ ±patti½ sappaµikamm± ±patt²ti d²penti... appaµikamma½ ±patti½ appaµikamm± ±patt²ti d²penti te, bhikkhave, bhikkh³ bahujanahit±ya paµipann± bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. bahuñca te, bhikkhave, bhikkh³ puñña½ pasavanti, te cima½ saddhamma½ µhapent²''ti. v²satima½.

an±pattivaggo dv±dasamo.

13. ekapuggalavaggo

170. ``ekapuggalo , bhikkhave, loke uppajjam±no uppajjati bahujanahit±ya bahujanasukh±ya lok±nukamp±ya atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½ . katamo ekapuggalo? tath±gato araha½ samm±sambuddho. aya½ kho, bhikkhave, ekapuggalo loke uppajjam±no uppajjati bahujanahit±ya bahujanasukh±ya lok±nukamp±ya atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na''nti.

171. ``ekapuggalassa, bhikkhave, p±tubh±vo dullabho lokasmi½. katamassa ekapuggalassa? tath±gatassa arahato samm±sambuddhassa. imassa kho, bhikkhave, ekapuggalassa p±tubh±vo dullabho lokasmi''nti.

172. ``ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjam±no uppajjati acchariyamanusso. katamo ekapuggalo? tath±gato araha½ samm±sambuddho. aya½ kho, bhikkhave, ekapuggalo loke uppajjam±no uppajjati acchariyamanusso''ti.

173. ``ekapuggalassa, bhikkhave, k±lakiriy± bahuno janassa anutapp± {±nutapp± (s²0)} hoti. katamassa ekapuggalassa? tath±gatassa arahato samm±sambuddhassa. imassa kho, bhikkhave, ekapuggalassa k±lakiriy± bahuno janassa anutapp± hot²''ti.

174. ``ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjam±no uppajjati adutiyo asah±yo appaµimo appaµisamo appaµibh±go appaµipuggalo asamo asamasamo dvipad±na½ aggo. katamo ekapuggalo? tath±gato araha½ samm±sambuddho. aya½ kho, bhikkhave, ekapuggalo loke uppajjam±no uppajjati adutiyo asah±yo appaµimo appaµisamo appaµibh±go appaµipuggalo asamo asamasamo dvipad±na½ aggo''ti.

175-186. ``ekapuggalassa , bhikkhave, p±tubh±v± mahato cakkhussa p±tubh±vo hoti, mahato ±lokassa p±tubh±vo hoti, mahato obh±sassa p±tubh±vo hoti, channa½ anuttariy±na½ p±tubh±vo hoti, catunna½ paµisambhid±na½ sacchikiriy± hoti, anekadh±tupaµivedho hoti, n±n±dh±tupaµivedho hoti, vijj±vimuttiphalasacchikiriy± hoti, sot±pattiphalasacchikiriy± hoti, sakad±g±miphalasacchikiriy± hoti, an±g±miphalasacchikiriy± hoti, arahattaphalasacchikiriy± hoti. katamassa ekapuggalassa? tath±gatassa arahato samm±sambuddhassa. imassa kho, bhikkhave, ekapuggalassa p±tubh±v± mahato cakkhussa p±tubh±vo hoti, mahato ±lokassa p±tubh±vo hoti, mahato obh±sassa p±tubh±vo hoti, channa½ anuttariy±na½ p±tubh±vo hoti, catunna½ paµisambhid±na½ sacchikiriy± hoti, anekadh±tupaµivedho hoti, n±n±dh±tupaµivedho hoti, vijj±vimuttiphalasacchikiriy± hoti, sot±pattiphalasacchikiriy± hoti, sakad±g±miphalasacchikiriy± hoti, an±g±miphalasacchikiriy± hoti, arahattaphalasacchikiriy± hot²''ti.

187. ``n±ha½ bhikkhave, añña½ ekapuggalampi samanupass±mi yo eva½ tath±gatena anuttara½ dhammacakka½ pavattita½ sammadeva anuppavatteti yathayida½, bhikkhave, s±riputto. s±riputto, bhikkhave, tath±gatena anuttara½ dhammacakka½ pavattita½ sammadeva anuppavattet²''ti.

ekapuggalavaggo terasamo.

14. etadaggavaggo

1. paµhamavaggo

188. ``etadagga½ , bhikkhave, mama s±vak±na½ bhikkh³na½ rattaññ³na½ yadida½ aññ±sikoº¹añño'' {aññ±takoº¹aññoti (ka0), aññ±koº¹añño (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}.

189. ... mah±paññ±na½ yadida½ s±riputto.

190. ... iddhimant±na½ yadida½ mah±moggall±no.

191. ... dhutav±d±na½ {dhutaªgadhar±na½ (katthaci)} yadida½ mah±kassapo.

192. ... dibbacakkhuk±na½ yadida½ anuruddho.

193. ... ucc±kulik±na½ yadida½ bhaddiyo k±¼igodh±yaputto.

194. ... mañjussar±na½ yadida½ lakuº¹aka {lakuºµaka (sy±0 ka½0)} bhaddiyo.

195. ... s²han±dik±na½ yadida½ piº¹olabh±radv±jo.

196. ... dhammakathik±na½ yadida½ puººo mant±ºiputto.

197. ... sa½khittena bh±sitassa vitth±rena attha½ vibhajant±na½ yadida½ mah±kacc±noti.

vaggo paµhamo.

2. dutiyavaggo

198. ``etadagga½ , bhikkhave, mama s±vak±na½ bhikkh³na½ manomaya½ k±ya½ abhinimminant±na½ yadida½ c³¼apanthako'' {cullapanthako (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}.

199. ... cetovivaµµakusal±na½ yadida½ c³¼apanthako.

200. ... saññ±vivaµµakusal±na½ yadida½ mah±panthako.

201. ... araºavih±r²na½ yadida½ subh³ti.

202. ... dakkhiºeyy±na½ yadida½ subh³ti.

203. ... ±raññak±na½ yadida½ revato khadiravaniyo.

204. ... jh±y²na½ yadida½ kaªkh±revato.

205. ... ±raddhav²riy±na½ yadida½ soºo ko¼iviso.

206. ... kaly±ºav±kkaraº±na½ yadida½ soºo kuµikaººo.

207. ... l±bh²na½ yadida½ s²vali.

208. ... saddh±dhimutt±na½ yadida½ vakkal²ti.

vaggo dutiyo.

3. tatiyavaggo

209. ``etadagga½ , bhikkhave, mama s±vak±na½ bhikkh³na½ sikkh±k±m±na½ yadida½ r±hulo''.

210. ... saddh±pabbajit±na½ yadida½ raµµhap±lo.

211. ... paµhama½ sal±ka½ gaºhant±na½ yadida½ kuº¹adh±no.

212. ... paµibh±navant±na½ yadida½ vaªg²so.

213. ... samantap±s±dik±na½ yadida½ upaseno vaªgantaputto.

214. ... sen±sanapaññ±pak±na½ yadida½ dabbo mallaputto.

215. ... devat±na½ piyaman±p±na½ yadida½ pilindavaccho.

216. ... khipp±bhiññ±na½ yadida½ b±hiyo d±ruc²riyo.

217. ... cittakathik±na½ yadida½ kum±rakassapo.

218. ... paµisambhid±patt±na½ yadida½ mah±koµµhitoti {mah±koµµhikoti (aññesu suttesu marammapotthake)}.

vaggo tatiyo.

4. catutthavaggo

219. ``etadagga½, bhikkhave, mama s±vak±na½ bhikkh³na½ bahussut±na½ yadida½ ±nando''.

220. ... satimant±na½ yadida½ ±nando.

221. ... gatimant±na½ yadida½ ±nando.

222. ... dhitimant±na½ yadida½ ±nando.

223. ... upaµµh±k±na½ yadida½ ±nando.

224. ... mah±paris±na½ yadida½ uruvelakassapo.

225. ... kulappas±dak±na½ yadida½ k±¼ud±y².

226. ... app±b±dh±na½ yadida½ b±kulo {bakkulo (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}.

227. ... pubbeniv±sa½ anussarant±na½ yadida½ sobhito.

228. ... vinayadhar±na½ yadida½ up±li.

229. ... bhikkhunov±dak±na½ yadida½ nandako.

230. ... indriyesu guttadv±r±na½ yadida½ nando.

231. ... bhikkhuov±dak±na½ yadida½ mah±kappino.

232. ... tejodh±tukusal±na½ yadida½ s±gato.

233. ... paµibh±neyyak±na½ yadida½ r±dho.

234. ... l³khac²varadhar±na½ yadida½ moghar±j±ti.

vaggo catuttho.

5. pañcamavaggo

235. ``etadagga½ , bhikkhave, mama s±vik±na½ bhikkhun²na½ rattaññ³na½ yadida½ mah±paj±patigotam²''.

236. ... mah±paññ±na½ yadida½ khem±.

237. ... iddhimant²na½ yadida½ uppalavaºº±.

238. ... vinayadhar±na½ yadida½ paµ±c±r±.

239. ... dhammakathik±na½ yadida½ dhammadinn±.

240. ... jh±y²na½ yadida½ nand±.

241. ... ±raddhav²riy±na½ yadida½ soº±.

242. ... dibbacakkhuk±na½ yadida½ bakul± {sakul± (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}.

243. ... khipp±bhiññ±na½ yadida½ bhadd± kuº¹alakes±.

244. ... pubbeniv±sa½ anussarant²na½ yadida½ bhadd± k±pil±n².

245. ... mah±bhiññappatt±na½ yadida½ bhaddakacc±n±.

246. ... l³khac²varadhar±na½ yadida½ kis±gotam².

247. ... saddh±dhimutt±na½ yadida½ siªg±lakam±t±ti {sig±lam±t±ti (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}.

vaggo pañcamo.

6. chaµµhavaggo

248. ``etadagga½ , bhikkhave, mama s±vak±na½ up±sak±na½ paµhama½ saraºa½ gacchant±na½ yadida½ tapussabhallik± {tapassubhallik± (s²0 p²0)} v±ºij±''.

249. ... d±yak±na½ yadida½ sudatto gahapati an±thapiº¹iko.

250. ... dhammakathik±na½ yadida½ citto gahapati macchik±saº¹iko.

251. ... cat³hi saªgahavatth³hi parisa½ saªgaºhant±na½ yadida½ hatthako ±¼avako.

252. ... paº²tad±yak±na½ yadida½ mah±n±mo sakko.

253. ... man±pad±yak±na½ yadida½ uggo gahapati ves±liko.

254. ... saªghupaµµh±k±na½ yadida½ hatthig±mako uggato gahapati.

255. ... aveccappasann±na½ yadida½ s³rambaµµho {s³ro ambaµµho (s²0 sy±0 ka½0 p²0) surebandho (ka0)}.

256. ... puggalappasann±na½ yadida½ j²vako kom±rabhacco.

257. ... viss±sak±na½ yadida½ nakulapit± gahapat²ti.

vaggo chaµµho.

7. sattamavaggo

258. ``etadagga½ , bhikkhave, mama s±vik±na½ up±sik±na½ paµhama½ saraºa½ gacchant²na½ yadida½ suj±t± seniyadh²t±'' {sen±n² dh²t± (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}.

259. ... d±yik±na½ yadida½ vis±kh± mig±ram±t±.

260. ... bahussut±na½ yadida½ khujjuttar±.

261. ... mett±vih±r²na½ yadida½ s±m±vat².

262. ... jh±y²na½ yadida½ uttar±nandam±t±.

263. ... paº²tad±yik±na½ yadida½ suppav±s± koliyadh²t±.

264. ... gil±nupaµµh±k²na½ yadida½ suppiy± up±sik±.

265. ... aveccappasann±na½ yadida½ k±tiy±n².

266. ... viss±sik±na½ yadida½ nakulam±t± gahapat±n².

267. ... anussavappasann±na½ yadida½ k±¼² up±sik± kulagharik± {kulagharik± (ka0)} ti.

vaggo sattamo.

etadaggavaggo cuddasamo.

15. aµµh±nap±¼i

1. paµhamavaggo

268. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo kañci {kiñci (ka0)} saªkh±ra½ niccato upagaccheyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano kañci saªkh±ra½ niccato upagaccheyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

269. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo kañci saªkh±ra½ sukhato upagaccheyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano kañci saªkh±ra½ sukhato upagaccheyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

270. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo kañci dhamma½ attato upagaccheyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano kañci dhamma½ attato upagaccheyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

271. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo m±tara½ j²vit± voropeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano m±tara½ j²vit± voropeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

272. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo pitara½ j²vit± voropeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano pitara½ j²vit± voropeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

273. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo arahanta½ j²vit± voropeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano arahanta½ j²vit± voropeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

274. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo tath±gatassa paduµµhacitto lohita½ upp±deyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano tath±gatassa paduµµhacitto lohita½ upp±deyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

275. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo saªgha½ bhindeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano saªgha½ bhindeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

276. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ diµµhisampanno puggalo añña½ satth±ra½ uddiseyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puthujjano añña½ satth±ra½ uddiseyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

277. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ ekiss± lokadh±tuy± dve arahanto samm±sambuddh± apubba½ acarima½ uppajjeyyu½. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ ekiss± lokadh±tuy± ekova araha½ samm±sambuddho uppajjeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

vaggo paµhamo.

2. dutiyavaggo

278. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ ekiss± lokadh±tuy± dve r±j±no cakkavatt² apubba½ acarima½ uppajjeyyu½. neta½ µh±na½ vijjati . µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ ekiss± lokadh±tuy± eko r±j± cakkavatt² uppajjeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

279. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ itth² araha½ assa samm±sambuddho. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho, eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puriso araha½ assa samm±sambuddho. µh±nameta½ vijjat²''ti.

280. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ itth² r±j± assa cakkavatt². neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puriso r±j± assa cakkavatt². µh±nameta½ vijjat²''ti.

281-283. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ itth² sakkatta½ k±reyya...pe0... m±ratta½ k±reyya...pe0... brahmatta½ k±reyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ puriso sakkatta½ k±reyya...pe0... m±ratta½ k±reyya...pe0... brahmatta½ k±reyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

284. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ k±yaduccaritassa iµµho kanto man±po vip±ko nibbatteyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ k±yaduccaritassa aniµµho akanto aman±po vip±ko nibbatteyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

285-286. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ vac²duccaritassa...pe0... ya½ manoduccaritassa iµµho kanto man±po vip±ko nibbatteyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ manoduccaritassa aniµµho akanto aman±po vip±ko nibbatteyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

vaggo dutiyo.

3. tatiyavaggo

287. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ k±yasucaritassa aniµµho akanto aman±po vip±ko nibbatteyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ k±yasucaritassa iµµho kanto man±po vip±ko nibbatteyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

288-289. ``aµµh±nameta½ , bhikkhave, anavak±so ya½ vac²sucaritassa...pe0... manosucaritassa aniµµho akanto aman±po vip±ko nibbatteyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ manosucaritassa iµµho kanto man±po vip±ko nibbatteyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

290. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ k±yaduccaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ k±yaduccaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

291-292. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ vac²duccaritasamaªg²...pe0... ya½ manoduccaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ manoduccaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti .

293. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ k±yasucaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ k±yasucaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

294-295. ``aµµh±nameta½, bhikkhave, anavak±so ya½ vac²sucaritasamaªg²...pe0... ya½ manosucaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjeyya. neta½ µh±na½ vijjati. µh±nañca kho eta½, bhikkhave, vijjati ya½ manosucaritasamaªg² tannid±n± tappaccay± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjeyya. µh±nameta½ vijjat²''ti.

vaggo tatiyo.

aµµh±nap±¼i pannarasamo.

16. ekadhammap±¼i

1. paµhamavaggo

296. ``ekadhammo , bhikkhave, bh±vito bahul²kato ekantanibbid±ya vir±g±ya nirodh±ya upasam±ya abhiññ±ya sambodh±ya nibb±n±ya sa½vattati. katamo ekadhammo? buddh±nussati. aya½ kho, bhikkhave, ekadhammo bh±vito bahul²kato ekantanibbid±ya vir±g±ya nirodh±ya upasam±ya abhiññ±ya sambodh±ya nibb±n±ya sa½vattat²''ti.

297. ``ekadhammo, bhikkhave, bh±vito bahul²kato ekantanibbid±ya vir±g±ya nirodh±ya upasam±ya abhiññ±ya sambodh±ya nibb±n±ya sa½vattati. katamo ekadhammo? dhamm±nussati...pe0... saªgh±nussati... s²l±nussati... c±g±nussati... devat±nussati... ±n±p±nassati... maraºassati... k±yagat±sati... upasam±nussati. aya½ kho, bhikkhave, ekadhammo bh±vito bahul²kato ekantanibbid±ya vir±g±ya nirodh±ya upasam±ya abhiññ±ya sambodh±ya nibb±n±ya sa½vattat²''ti.

vaggo paµhamo.

2. dutiyavaggo

298. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattanti yathayida½, bhikkhave, micch±diµµhi. micch±diµµhikassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattant²''ti.

299. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± uppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattanti yathayida½ , bhikkhave, samm±diµµhi. samm±diµµhikassa , bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattant²''ti.

300. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± kusal± dhamm± nuppajjanti uppann± v± kusal± dhamm± parih±yanti yathayida½ , bhikkhave, micch±diµµhi. micch±diµµhikassa, bhikkhave, anuppann± ceva kusal± dhamm± nuppajjanti uppann± ca kusal± dhamm± parih±yant²''ti.

301. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± akusal± dhamm± nuppajjanti uppann± v± akusal± dhamm± parih±yanti yathayida½, bhikkhave, samm±diµµhi. samm±diµµhikassa, bhikkhave, anuppann± ceva akusal± dhamm± nuppajjanti uppann± ca akusal± dhamm± parih±yant²''ti.

302. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± micch±diµµhi uppajjati uppann± v± micch±diµµhi pava¹¹hati yathayida½, bhikkhave, ayonisomanasik±ro. ayoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva micch±diµµhi uppajjati uppann± ca micch±diµµhi pava¹¹hat²''ti.

303. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena anuppann± v± samm±diµµhi uppajjati uppann± v± samm±diµµhi pava¹¹hati yathayida½, bhikkhave, yonisomanasik±ro. yoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppann± ceva samm±diµµhi uppajjati uppann± ca samm±diµµhi pava¹¹hat²''ti.

304. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena {yeneva½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} satt± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjanti yathayida½, bhikkhave, micch±diµµhi. micch±diµµhiy±, bhikkhave, samann±gat± satt± k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjant²''ti.

305. ``n±ha½ , bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi yena satt± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjanti yathayida½, bhikkhave, samm±diµµhi. samm±diµµhiy±, bhikkhave, samann±gat± satt± k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapajjant²''ti.

306. ``micch±diµµhikassa, bhikkhave, purisapuggalassa yañceva k±yakamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ yañca vac²kamma½...pe0... yañca manokamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ y± ca cetan± y± ca patthan± yo ca paºidhi ye ca saªkh±r± sabbe te dhamm± aniµµh±ya akant±ya aman±p±ya ahit±ya dukkh±ya sa½vattanti. ta½ kissa hetu? diµµhi hissa {diµµhi hi (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}, bhikkhave, p±pik±. seyyath±pi, bhikkhave , nimbab²ja½ v± kos±takib²ja½ v± tittakal±bub²ja½ v± all±ya pathaviy± {paµhaviy± (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} nikkhitta½ yañceva pathavirasa½ up±diyati yañca ±porasa½ up±diyati sabba½ ta½ tittakatt±ya kaµukatt±ya as±tatt±ya sa½vattati. ta½ kissa hetu? b²ja½ hissa {v²ja½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}, bhikkhave, p±paka½. evameva½ kho, bhikkhave, micch±diµµhikassa purisapuggalassa yañceva k±yakamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ yañca vac²kamma½...pe0... yañca manokamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ y± ca cetan± y± ca patthan± yo ca paºidhi ye ca saªkh±r± sabbe te dhamm± aniµµh±ya akant±ya aman±p±ya ahit±ya dukkh±ya sa½vattanti. ta½ kissa hetu? diµµhi hissa, bhikkhave, p±pik±''ti.

307. ``samm±diµµhikassa, bhikkhave, purisapuggalassa yañceva k±yakamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ yañca vac²kamma½...pe0... yañca manokamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ y± ca cetan± y± ca patthan± yo ca paºidhi ye ca saªkh±r± sabbe te dhamm± iµµh±ya kant±ya man±p±ya hit±ya sukh±ya sa½vattanti. ta½ kissa hetu? diµµhi hissa, bhikkhave, bhaddik±. seyyath±pi, bhikkhave, ucchub²ja½ v± s±lib²ja½ v± muddik±b²ja½ v± all±ya pathaviy± nikkhitta½ yañceva pathavirasa½ up±diyati yañca ±porasa½ up±diyati sabba½ ta½ madhuratt±ya s±tatt±ya asecanakatt±ya sa½vattati. ta½ kissa hetu? b²ja½ hissa, bhikkhave, bhaddaka½. evameva½ kho, bhikkhave, samm±diµµhikassa purisapuggalassa yañceva k±yakamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ yañca vac²kamma½...pe0... yañca manokamma½ yath±diµµhi samatta½ sam±dinna½ y± ca cetan± y± ca patthan± yo ca paºidhi ye ca saªkh±r± sabbe te dhamm± iµµh±ya kant±ya man±p±ya hit±ya sukh±ya sa½vattanti. ta½ kissa hetu? diµµhi hissa, bhikkhave, bhaddik±''ti.

vaggo dutiyo.

3. tatiyavaggo

308. ``ekapuggalo , bhikkhave, loke uppajjam±no uppajjati bahujanaahit±ya bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½. katamo ekapuggalo? micch±diµµhiko hoti vipar²tadassano. so bahujana½ saddhamm± vuµµh±petv± asaddhamme patiµµh±peti. aya½ kho, bhikkhave, ekapuggalo loke uppajjam±no uppajjati bahujanaahit±ya bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na''nti.

309. ``ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjam±no uppajjati bahujanahit±ya bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. katamo ekapuggalo? samm±diµµhiko hoti avipar²tadassano. so bahujana½ asaddhamm± vuµµh±petv± saddhamme patiµµh±peti. aya½ kho, bhikkhave, ekapuggalo loke upapajjam±no uppajjati bahujanahit±ya bahujanasukh±ya, bahuno janassa atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na''nti.

310. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekadhammampi samanupass±mi ya½ eva½ mah±s±vajja½ yathayida½, bhikkhave, micch±diµµhi. micch±diµµhiparam±ni, bhikkhave, mah±s±vajj±n²''ti {vajj±n²ti (s²0 sy±0 ka½0)}.

311. ``n±ha½, bhikkhave, añña½ ekapuggalampi samanupass±mi yo eva½ bahujanaahit±ya paµipanno bahujanaasukh±ya, bahuno janassa anatth±ya ahit±ya dukkh±ya devamanuss±na½ yathayida½, bhikkhave, makkhali moghapuriso. seyyath±pi, bhikkhave, nad²mukhe khippa½ {khipa½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} u¹¹eyya {o¹¹eyya (s²0), ujjheyya (ka0)} bah³na½ macch±na½ ahit±ya dukkh±ya anay±ya byasan±ya; evameva½ kho, bhikkhave , makkhali moghapuriso manussakhippa½ maññe loke uppanno bah³na½ satt±na½ ahit±ya dukkh±ya anay±ya byasan±y±''ti.

312. ``durakkh±te , bhikkhave, dhammavinaye yo ca sam±dapeti {sam±d±peti (?)} yañca sam±dapeti yo ca sam±dapito tathatt±ya paµipajjati sabbe te bahu½ apuñña½ pasavanti. ta½ kissa hetu? durakkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

313. ``sv±kkh±te , bhikkhave, dhammavinaye yo ca sam±dapeti yañca sam±dapeti yo ca sam±dapito tathatt±ya paµipajjati sabbe te bahu½ puñña½ pasavanti. ta½ kissa hetu? sv±kkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

314. ``durakkh±te, bhikkhave, dhammavinaye d±yakena matt± j±nitabb±, no paµigg±hakena. ta½ kissa hetu? durakkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

315. ``sv±kkh±te, bhikkhave, dhammavinaye paµigg±hakena matt± j±nitabb±, no d±yakena. ta½ kissa hetu? sv±kkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

316. ``durakkh±te, bhikkhave, dhammavinaye yo ±raddhav²riyo so dukkha½ viharati. ta½ kissa hetu? durakkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

317. ``sv±kkh±te, bhikkhave, dhammavinaye yo kus²to so dukkha½ viharati. ta½ kissa hetu? sv±kkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

318. ``durakkh±te, bhikkhave, dhammavinaye yo kus²to so sukha½ viharati . ta½ kissa hetu? durakkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

319. ``sv±kkh±te, bhikkhave, dhammavinaye yo ±raddhav²riyo so sukha½ viharati. ta½ kissa hetu? sv±kkh±tatt±, bhikkhave, dhammass±''ti.

320. ``seyyath±pi , bhikkhave, appamattakopi g³tho duggandho hoti; evameva½ kho aha½, bhikkhave, appamattakampi bhava½ na vaººemi, antamaso acchar±saªgh±tamattampi''.

321. ``seyyath±pi, bhikkhave, appamattakampi mutta½ duggandha½ hoti... appamattakopi khe¼o duggandho hoti... appamattakopi pubbo duggandho hoti... appamattakampi lohita½ duggandha½ hoti; evameva½ kho aha½, bhikkhave, appamattakampi bhava½ na vaººemi, antamaso acchar±saªgh±tamattampi''.

vaggo tatiyo.

4. catutthavaggo

322. ``seyyath±pi , bhikkhave, appamattaka½ imasmi½ jambud²pe ±r±mar±maºeyyaka½ vanar±maºeyyaka½ bh³mir±maºeyyaka½ pokkharaºir±maºeyyaka½; atha kho etadeva bahutara½ yadida½ ukk³lavik³la½ nad²vidugga½ kh±ºukaºµakaµµh±na½ {kh±ºukaº¹akadh±na½ (s²0 p²0)} pabbatavisama½; evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye thalaj±, atha kho eteva satt± bahutar± ye odak±''.

323. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye manussesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye aññatra manussehi pacc±j±yanti.

... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye majjhimesu janapadesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye paccantimesu janapadesu pacc±j±yanti aviññ±t±resu milakkhesu {milakkh³su (ka0)}.

324. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye paññavanto aja¼± ane¼am³g± paµibal± subh±sitadubbh±sitassa atthamaññ±tu½; atha kho eteva satt± bahutar± ye duppaññ± ja¼± e¼am³g± na paµibal± subh±sitadubbh±sitassa atthamaññ±tu½.

325. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye ariyena paññ±cakkhun± samann±gat±; atha kho eteva satt± bahutar± ye avijj±gat± samm³¼h±.

326. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye labhanti tath±gata½ dassan±ya; atha kho eteva satt± bahutar± ye na labhanti tath±gata½ dassan±ya.

327. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye labhanti tath±gatappavedita½ dhammavinaya½ savan±ya; atha kho eteva satt± bahutar± ye na labhanti tath±gatappavedita½ dhammavinaya½ savan±ya.

328. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye sutv± dhamma½ dh±renti; atha kho eteva satt± bahutar± ye sutv± dhamma½ na dh±renti.

329. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye dh±t±na½ {dhat±na½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} dhamm±na½ attha½ upaparikkhanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye dh±t±na½ dhamm±na½ attha½ na upaparikkhanti.

330. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye atthamaññ±ya dhammamaññ±ya dhamm±nudhamma½ paµipajjanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye atthamaññ±ya dhammamaññ±ya dhamm±nudhamma½ na paµipajjanti.

331. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye sa½vejaniyesu µh±nesu sa½vijjanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye sa½vejaniyesu µh±nesu na sa½vijjanti.

332. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye sa½vigg± yoniso padahanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye sa½vigg± yoniso na padahanti.

333. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye vavassagg±rammaºa½ karitv± labhanti sam±dhi½ {cittassa sam±dhi½ (s²0)} labhanti cittassekaggata½ {cittassekagga½ (s²0)}; atha kho eteva satt± bahutar± ye vavassagg±rammaºa½ karitv± na labhanti sam±dhi½ na labhanti cittassekaggata½.

334. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye annaggarasagg±na½ l±bhino; atha kho eteva satt± bahutar± ye annaggarasagg±na½ na l±bhino, uñchena kap±l±bhatena y±penti.

335. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa l±bhino; atha kho eteva satt± bahutar± ye attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa na l±bhino. tasm±tiha, bhikkhave , eva½ sikkhitabba½ -- attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa l±bhino bhaviss±m±ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbanti.

336-338. ``seyyath±pi , bhikkhave, appamattaka½ imasmi½ jambud²pe ±r±mar±maºeyyaka½ vanar±maºeyyaka½ bh³mir±maºeyyaka½ pokkharaºir±maºeyyaka½; atha kho etadeva bahutara½ yadida½ ukk³lavik³la½ nad²vidugga½ kh±ºukaºµakaµµh±na½ pabbatavisama½. evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye manuss± cut± manussesu pacc±j±yanti, atha kho eteva satt± bahutar± ye manuss± cut± niraye pacc±j±yanti...pe0... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti...pe0... pettivisaye pacc±j±yanti''.

339-341. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye manuss± cut± devesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye manuss± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

342-344. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye dev± cut± devesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye dev± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

345-347. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye dev± cut± manussesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye dev± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

348-350. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye niray± cut± manussesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye niray± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

351-353. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye niray± cut± devesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye niray± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

354-356. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye tiracch±nayoniy± cut± manussesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye tiracch±nayoniy± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

357-359. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye tiracch±nayoniy± cut± devesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye tiracch±nayoniy± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

360-362. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye pettivisay± cut± manussesu pacc±j±yanti; atha kho eteva satt± bahutar± ye pettivisay± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

363-365. ... evameva½ kho, bhikkhave, appak± te satt± ye pettivisay± cut± devesu pacc±j±yanti ; atha kho eteva satt± bahutar± ye pettivisay± cut± niraye pacc±j±yanti... tiracch±nayoniy± pacc±j±yanti... pettivisaye pacc±j±yanti.

vaggo catuttho.

jambud²papeyy±lo niµµhito.

ekadhammap±¼i so¼asamo.

17. pas±dakaradhammavaggo

366-381. ``addhamida½ , bhikkhave, l±bh±na½ yadida½ ±raññikatta½ {araññakatta½ (sabbattha)} ...pe0... piº¹ap±tikatta½... pa½suk³likatta½... tec²varikatta½... dhammakathikatta½... vinayadharatta½ {vinayadharakatta½ (sy±0 ka½0 p²0 ka0)} ... b±husacca½... th±vareyya½... ±kappasampad±... pariv±rasampad±... mah±pariv±rat±... kolaputti... vaººapokkharat±... kaly±ºav±kkaraºat±... appicchat±... app±b±dhat±''ti.

so¼asa pas±dakaradhamm± niµµhit±.

pas±dakaradhammavaggo sattarasamo.

18. aparaacchar±saªgh±tavaggo

382. ``acchar±saªgh±tamattampi ce, bhikkhave, bhikkhu paµhama½ jh±na½ bh±veti, aya½ vuccati, bhikkhave -- `bhikkhu arittajjh±no viharati, satthus±sanakaro ov±dapatikaro, amogha½ raµµhapiº¹a½ bhuñjati'. ko pana v±do ye na½ bahul²karont²''ti!

383-389. ``acchar±saªgh±tamattampi ce, bhikkhave, bhikkhu dutiya½ jh±na½ bh±veti...pe0... tatiya½ jh±na½ bh±veti...pe0... catuttha½ jh±na½ bh±veti...pe0... metta½ cetovimutti½ bh±veti...pe0... karuºa½ cetovimutti½ bh±veti...pe0... mudita½ cetovimutti½ bh±veti...pe0... upekkha½ cetovimutti½ bh±veti...pe0....

390-393. k±ye k±y±nupass² viharati ±t±p² sampaj±no satim± vineyya loke abhijjh±domanassa½; vedan±su vedan±nupass² viharati...pe0... citte citt±nupass² viharati...pe0... dhammesu dhamm±nupass² viharati ±t±p² sampaj±no satim± vineyya loke abhijjh±domanassa½.

394-397. anuppann±na½ p±pak±na½ akusal±na½ dhamm±na½ anupp±d±ya chanda½ janeti v±yamati v²riya½ {viriya½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} ±rabhati citta½ paggaºh±ti padahati; uppann±na½ p±pak±na½ akusal±na½ dhamm±na½ pah±n±ya chanda½ janeti v±yamati v²riya½ ±rabhati citta½ paggaºh±ti padahati. anuppann±na½ kusal±na½ dhamm±na½ upp±d±ya chanda½ janeti v±yamati v²riya½ ±rabhati citta½ paggaºh±ti padahati; uppann±na½ kusal±na½ dhamm±na½ µhitiy± asammos±ya bhiyyobh±v±ya vepull±ya bh±van±ya p±rip³riy± chanda½ janeti v±yamati v²riya½ ±rabhati citta½ paggaºh±ti padahati.

398-401. chandasam±dhipadh±nasaªkh±rasamann±gata½ iddhip±da½ bh±veti... v²riyasam±dhipadh±nasaªkh±rasamann±gata½ iddhip±da½ bh±veti... cittasam±dhipadh±nasaªkh±rasamann±gata½ iddhip±da½ bh±veti... v²ma½s±sam±dhipadh±nasaªkh±rasamann±gata½ iddhip±da½ bh±veti....

402-406. saddhindriya½ bh±veti... v²riyindriya½ bh±veti... satindriya½ bh±veti... sam±dhindriya½ bh±veti... paññindriya½ bh±veti....

407-411. saddh±bala½ bh±veti... v²riyabala½ bh±veti... satibala½ bh±veti... sam±dhibala½ bh±veti... paññ±bala½ bh±veti....

412-418. satisambojjhaªga½ bh±veti... dhammavicayasambojjhaªga½ bh±veti... v²riyasambojjhaªga½ bh±veti... p²tisambojjhaªga½ bh±veti... passaddhisambojjhaªga½ bh±veti... sam±dhisambojjhaªga½ bh±veti... upekkh±sambojjhaªga½ bh±veti....

419-426. samm±diµµhi½ bh±veti... samm±saªkappa½ bh±veti... samm±v±ca½ bh±veti... samm±kammanta½ bh±veti... samm±±j²va½ bh±veti... samm±v±y±ma½ bh±veti... samm±sati½ bh±veti... samm±sam±dhi½ bh±veti....

427-434. {d²0 ni0 2.173; ma0 ni0 2.249; a0 ni0 8.65} ajjhatta½ r³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati paritt±ni suvaººadubbaºº±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti... ajjhatta½ r³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati appam±º±ni suvaººadubbaºº±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati paritt±ni suvaººadubbaºº±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati appam±º±ni suvaººadubbaºº±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati n²l±ni n²lavaºº±ni n²lanidassan±ni n²lanibh±s±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati p²t±ni p²tavaºº±ni p²tanidassan±ni p²tanibh±s±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati lohitak±ni lohitakavaºº±ni lohitakanidassan±ni lohitakanibh±s±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti eva½saññ² hoti... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati od±t±ni od±tavaºº±ni od±tanidassan±ni od±tanibh±s±ni. `t±ni abhibhuyya j±n±mi pass±m²'ti -- eva½saññ² hoti....

435-442. r³p² r³p±ni passati... ajjhatta½ ar³pasaññ² bahiddh± r³p±ni passati subhanteva adhimutto hoti... sabbaso r³pasaññ±na½ samatikkam± paµighasaññ±na½ atthaªgam± n±nattasaññ±na½ amanasik±r± ananto ±k±soti ±k±s±nañc±yatana½ upasampajja viharati... sabbaso ±k±s±nañc±yatana½ samatikkamma ananta½ viññ±ºanti viññ±ºañc±yatana½ upasampajja viharati... sabbaso viññ±ºañc±yatana½ samatikkamma natthi kiñc²ti ±kiñcaññ±yatana½ upasampajja viharati... sabbaso ±kiñcaññ±yatana½ samatikkamma nevasaññ±n±saññ±yatana½ upasampajja viharati... sabbaso nevasaññ±n±saññ±yatana½ samatikkamma saññ±vedayitanirodha½ upasampajja viharati....

443-452. pathav²kasiºa½ bh±veti... ±pokasiºa½ bh±veti... tejokasiºa½ bh±veti... v±yokasiºa½ bh±veti... n²lakasiºa½ bh±veti... p²takasiºa½ bh±veti... lohitakasiºa½ bh±veti... od±takasiºa½ bh±veti... ±k±sakasiºa½ bh±veti... viññ±ºakasiºa½ bh±veti....

453-462. asubhasañña½ bh±veti... maraºasañña½ bh±veti... ±h±re paµik³lasañña½ bh±veti... sabbaloke anabhiratisañña½ {anabhiratasañña½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} bh±veti... aniccasañña½ bh±veti... anicce dukkhasañña½ bh±veti... dukkhe anattasañña½ bh±veti... pah±nasañña½ bh±veti... vir±gasañña½ bh±veti... nirodhasañña½ bh±veti....

463-472. aniccasañña½ bh±veti... anattasañña½ bh±veti... maraºasañña½ bh±veti... ±h±re paµik³lasañña½ bh±veti... sabbaloke anabhiratisañña½ bh±veti... aµµhikasañña½ bh±veti... pu¼avakasañña½ {pu¼uvakasañña½ (ka0)} bh±veti... vin²lakasañña½ bh±veti... vicchiddakasañña½ bh±veti... uddhum±takasañña½ bh±veti....

473-482. buddh±nussati½ bh±veti... dhamm±nussati½ bh±veti... saªgh±nussati½ bh±veti... s²l±nussati½ bh±veti... c±g±nussati½ bh±veti... devat±nussati½ bh±veti... ±n±p±nassati½ bh±veti... maraºassati½ bh±veti... k±yagat±sati½ bh±veti... upasam±nussati½ bh±veti....

483-492. paµhamajjh±nasahagata½ saddhindriya½ bh±veti... v²riyindriya½ bh±veti... satindriya½ bh±veti... sam±dhindriya½ bh±veti... paññindriya½ bh±veti... saddh±bala½ bh±veti... v²riyabala½ bh±veti... satibala½ bh±veti... sam±dhibala½ bh±veti... paññ±bala½ bh±veti....

493-562. ``dutiyajjh±nasahagata½...pe0... tatiyajjh±nasahagata½...pe0... catutthajjh±nasahagata½...pe0... mett±sahagata½...pe0... karuº±sahagata½...pe0... mudit±sahagata½...pe0... upekkh±sahagata½ saddhindriya½ bh±veti... v²riyindriya½ bh±veti... satindriya½ bh±veti... sam±dhindriya½ bh±veti... paññindriya½ bh±veti... saddh±bala½ bh±veti... v²riyabala½ bh±veti... satibala½ bh±veti... sam±dhibala½ bh±veti... paññ±bala½ bh±veti. aya½ vuccati, bhikkhave -- `bhikkhu arittajjh±no viharati satthus±sanakaro ov±dapatikaro, amogha½ raµµhapiº¹a½ bhuñjati'. ko pana v±do ye na½ bahul²karont²''ti!

aparaacchar±saªgh±tavaggo aµµh±rasamo.

19. k±yagat±sativaggo

563. ``yassa kassaci, bhikkhave, mah±samuddo cetas± phuµo antogadh± tassa kunnadiyo y± k±ci samuddaªgam±; evameva½, bhikkhave, yassa kassaci k±yagat± sati bh±vit± bahul²kat± antogadh± tassa kusal± dhamm± ye keci vijj±bh±giy±''ti.

564-570. ``ekadhammo, bhikkhave, bh±vito bahul²kato mahato sa½veg±ya sa½vattati... mahato atth±ya sa½vattati... mahato yogakkhem±ya sa½vattati... satisampajaññ±ya sa½vattati... ñ±ºadassanappaµil±bh±ya sa½vattati... diµµhadhammasukhavih±r±ya sa½vattati... vijj±vimuttiphalasacchikiriy±ya sa½vattati. katamo ekadhammo? k±yagat± sati. aya½ kho, bhikkhave, ekadhammo bh±vito bahul²kato mahato sa½veg±ya sa½vattati... mahato atth±ya sa½vattati... mahato yogakkhem±ya sa½vattati... satisampajaññ±ya sa½vattati... ñ±ºadassanappaµil±bh±ya sa½vattati... diµµhadhammasukhavih±r±ya sa½vattati... vijj±vimuttiphalasacchikiriy±ya sa½vattat²''ti.

571. ``ekadhamme , bhikkhave, bh±vite bahul²kate k±yopi passambhati, cittampi passambhati, vitakkavic±r±pi v³pasammanti, keval±pi vijj±bh±giy± dhamm± bh±van±p±rip³ri½ gacchanti. katamasmi½ ekadhamme? k±yagat±ya satiy±. imasmi½ kho, bhikkhave, ekadhamme bh±vite bahul²kate k±yopi passambhati, cittampi passambhati, vitakkavic±r±pi v³pasammanti, keval±pi vijj±bh±giy± dhamm± bh±van±p±rip³ri½ gacchant²''ti.

572. ``ekadhamme, bhikkhave, bh±vite bahul²kate anuppann± ceva akusal± dhamm± nuppajjanti, uppann± ca akusal± dhamm± pah²yanti. katamasmi½ ekadhamme? k±yagat±ya satiy±. imasmi½ kho, bhikkhave, ekadhamme bh±vite bahul²kate anuppann± ceva akusal± dhamm± nuppajjanti, uppann± ca akusal± dhamm± pah²yant²''ti.

573. ``ekadhamme , bhikkhave, bh±vite bahul²kate anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti, uppann± ca kusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattanti. katamasmi½ ekadhamme? k±yagat±ya satiy±. imasmi½ kho, bhikkhave, ekadhamme bh±vite bahul²kate anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti, uppann± ca kusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattant²''ti.

574. ``ekadhamme, bhikkhave, bh±vite bahul²kate avijj± pah²yati, vijj± uppajjati, asmim±no pah²yati, anusay± samuggh±ta½ gacchanti, sa½yojan± pah²yanti. katamasmi½ ekadhamme? k±yagat±ya satiy±. imasmi½ kho, bhikkhave, ekadhamme bh±vite bahul²kate avijj± pah²yati, vijj± uppajjati, asmim±no pah²yati, anusay± samuggh±ta½ gacchanti, sa½yojan± pah²yant²''ti.

575-576. ``ekadhammo, bhikkhave, bh±vito bahul²kato paññ±pabhed±ya sa½vattati... anup±d±parinibb±n±ya sa½vattati. katamo ekadhammo? k±yagat± sati. aya½ kho, bhikkhave, ekadhammo bh±vito bahul²kato paññ±pabhed±ya sa½vattati... anup±d±parinibb±n±ya sa½vattat²''ti.

577-579. ``ekadhamme , bhikkhave, bh±vite bahul²kate anekadh±tupaµivedho hoti... n±n±dh±tupaµivedho hoti... anekadh±tupaµisambhid± hoti. katamasmi½ ekadhamme? k±yagat±ya satiy±. imasmi½ kho, bhikkhave, ekadhamme bh±vite bahul²kate anekadh±tupaµivedho hoti... n±n±dh±tupaµivedho hoti... anekadh±tupaµisambhid± hot²''ti.

580-583. ``ekadhammo, bhikkhave, bh±vito bahul²kato sot±pattiphalasacchikiriy±ya sa½vattati... sakad±g±miphalasacchikiriy±ya sa½vattati... an±g±miphalasacchikiriy±ya sa½vattati... arahattaphalasacchikiriy±ya sa½vattati. katamo ekadhammo? k±yagat± sati. aya½ kho, bhikkhave, ekadhammo bh±vito bahul²kato sot±pattiphalasacchikiriy±ya sa½vattati... sakad±g±miphalasacchikiriy±ya sa½vattati... an±g±miphalasacchikiriy±ya sa½vattati... arahattaphalasacchikiriy±ya sa½vattat²''ti.

584-599. ``ekadhammo , bhikkhave, bh±vito bahul²kato paññ±paµil±bh±ya sa½vattati... paññ±vuddhiy± sa½vattati... paññ±vepull±ya sa½vattati... mah±paññat±ya sa½vattati... puthupaññat±ya sa½vattati... vipulapaññat±ya sa½vattati... gambh²rapaññat±ya sa½vattati... as±mantapaññat±ya {asamatthapaññat±ya (sy±0 ka½0), asamattapaññat±ya (ka0), asamantapaññat±ya (µ²k±) paµi0 ma0 aµµha0 2.3.1 passitabba½} sa½vattati... bh³ripaññat±ya sa½vattati... paññ±b±hull±ya sa½vattati... s²ghapaññat±ya sa½vattati... lahupaññat±ya sa½vattati... h±sapaññat±ya {h±supaññat±ya (s²0 p²0)} sa½vattati... javanapaññat±ya sa½vattati... tikkhapaññat±ya sa½vattati... nibbedhikapaññat±ya sa½vattati. katamo ekadhammo? k±yagat± sati. aya½ kho, bhikkhave, ekadhammo bh±vito bahul²kato paññ±paµil±bh±ya sa½vattati... paññ±vuddhiy± sa½vattati... paññ±vepull±ya sa½vattati... mah±paññat±ya sa½vattati... puthupaññat±ya sa½vattati... vipulapaññat±ya sa½vattati... gambh²rapaññat±ya sa½vattati... as±mantapaññat±ya sa½vattati... bh³ripaññat±ya sa½vattati... paññ±b±hull±ya sa½vattati... s²ghapaññat±ya sa½vattati... lahupaññat±ya sa½vattati... h±sapaññat±ya sa½vattati... javanapaññat±ya sa½vattati... tikkhapaññat±ya sa½vattati... nibbedhikapaññat±ya sa½vattat²''ti.

k±yagat±sativaggo ek³nav²satimo.

20. amatavaggo

600. ``amata½ te, bhikkhave, na paribhuñjanti ye k±yagat±sati½ na paribhuñjanti. amata½ te, bhikkhave, paribhuñjanti ye k±yagat±sati½ paribhuñjant²''ti.

601. ``amata½ tesa½, bhikkhave, aparibhutta½ yesa½ k±yagat±sati aparibhutt±. amata½ tesa½, bhikkhave, paribhutta½ yesa½ k±yagat±sati paribhutt±''ti.

602. ``amata½ tesa½, bhikkhave, parih²na½ yesa½ k±yagat±sati parih²n±. amata½ tesa½, bhikkhave, aparih²na½ yesa½ k±yagat±sati aparih²n±''ti.

603. ``amata½ tesa½, bhikkhave, viraddha½ yesa½ k±yagat±sati viraddh±. amata½ tesa½, bhikkhave, ±raddha½ {aviraddha½ (ka0)} yesa½ k±yagat±sati ±raddh±''ti.

604. ``amata½ te, bhikkhave, pam±di½su ye k±yagat±sati½ pam±di½su. amata½ te, bhikkhave, na pam±di½su ye k±yagat±sati½ na pam±di½su''.

605. ``amata½ tesa½, bhikkhave, pamuµµha½ yesa½ k±yagat±sati pamuµµh±. amata½ tesa½, bhikkhave, appamuµµha½ yesa½ k±yagat±sati appamuµµh±''ti.

606. ``amata½ tesa½, bhikkhave, an±sevita½ yesa½ k±yagat±sati an±sevit±. amata½ tesa½, bhikkhave, ±sevita½ yesa½ k±yagat±sati ±sevit±''ti.

607. ``amata½ tesa½, bhikkhave, abh±vita½ yesa½ k±yagat±sati abh±vit±. amata½ tesa½, bhikkhave, bh±vita½ yesa½ k±yagat±sati bh±vit±''ti.

608. ``amata½ tesa½, bhikkhave, abahul²kata½ yesa½ k±yagat±sati abahul²kat± . amata½ tesa½, bhikkhave, bahul²kata½ yesa½ k±yagat±sati bahul²kat±''ti.

609. ``amata½ tesa½, bhikkhave, anabhiññ±ta½ yesa½ k±yagat±sati anabhiññ±t±. amata½ tesa½, bhikkhave, abhiññ±ta½ yesa½ k±yagat±sati abhiññ±t±''ti.

610. ``amata½ tesa½, bhikkhave, apariññ±ta½ yesa½ k±yagat±sati apariññ±t±. amata½ tesa½, bhikkhave, pariññ±ta½ yesa½ k±yagat±sati pariññ±t±''ti.

611. ``amata½ tesa½, bhikkhave, asacchikata½ yesa½ k±yagat±sati asacchikat±. amata½ tesa½, bhikkhave, sacchikata½ yesa½ k±yagat±sati sacchikat±''ti. (....) {(ekakanip±tassa suttasahassa½ samatta½.) (s²0 sy±0 ka½0 p²0)}

(idamavoca bhagav±. attaman± te bhikkh³ bhagavato bh±sita½ abhinandunti.) {( ) etthantare p±µho s²0 sy±0 ka½0 p²0 potthakesu natthi}

amatavaggo v²satimo.

ekakanip±tap±¼i niµµhit±.