.. namo tassa bhagavato arahato samm±sambuddhassa.. aªguttaranik±yo ek±dasakanip±tap±¼i 1. nissayavaggo 1. kimatthiyasutta½ 1. {a0 ni0 10.1} eva½ me suta½ -- eka½ samaya½ bhagav± s±vatthiya½ viharati jetavane an±thapiº¹ikassa ±r±me. atha kho ±yasm± ±nando yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho ±yasm± ±nando bhagavanta½ etadavoca -- ``kimatthiy±ni, bhante, kusal±ni s²l±ni kim±nisa½s±n²''ti? ``avippaµis±ratth±ni kho, ±nanda, kusal±ni s²l±ni avippaµis±r±nisa½s±n²''ti. ``avippaµis±ro pana, bhante, kimatthiyo kim±nisa½so''? ``avippaµis±ro kho, ±nanda, p±mojjattho p±mojj±nisa½so''. ``p±mojja½ pana, bhante, kimatthiya½ kim±nisa½sa½''? ``p±mojja½ kho, ±nanda, p²tattha½ p²t±nisa½sa½''. ``p²ti pana, bhante, kimatthiy± kim±nisa½s±''? ``p²ti kho, ±nanda, passaddhatth± passaddh±nisa½s±''. ``passaddhi pana, bhante, kimatthiy± kim±nisa½s±''? ``passaddhi kho, ±nanda, sukhatth± sukh±nisa½s±''. ``sukha½ pana, bhante, kimatthiya½ kim±nisa½sa½''? ``sukha½ kho, ±nanda, sam±dhattha½ sam±dh±nisa½sa½''. ``sam±dhi pana, bhante, kimatthiyo kim±nisa½so''? ``sam±dhi kho, ±nanda, yath±bh³tañ±ºadassanattho yath±bh³tañ±ºadassan±nisa½so'' . ``yath±bh³tañ±ºadassana½ pana, bhante, kimatthiya½ kim±nisa½sa½''? ``yath±bh³tañ±ºadassana½ kho, ±nanda, nibbidattha½ nibbid±nisa½sa½''. ``nibbid±, pana, bhante, kimatthiy± kim±nisa½s±''? ``nibbid± kho, ±nanda, vir±gatth± vir±g±nisa½s± ''. ``vir±go pana, bhante, kimatthiyo kim±nisa½so''? ``vir±go kho, ±nanda, vimuttiñ±ºadassanattho vimuttiñ±ºadassan±nisa½so. ``iti kho, ±nanda, kusal±ni s²l±ni avippaµis±ratth±ni avippaµis±r±nisa½s±ni, avippaµis±ro p±mojjattho p±mojj±nisa½so, p±mojja½ p²tattha½ p²t±nisa½sa½, p²ti passaddhatth± passaddh±nisa½s±, passaddhi sukhatth± sukh±nisa½s±, sukha½ sam±dhattha½ sam±dh±nisa½sa½, sam±dhi yath±bh³tañ±ºadassanattho yath±bh³tañ±ºadassan±nisa½so, yath±bh³tañ±ºadassana½ nibbidattha½ nibbid±nisa½sa½, nibbid± vir±gatth± vir±g±nisa½s±, vir±go vimuttiñ±ºadassanattho vimuttiñ±ºadassan±nisa½so. iti kho, ±nanda, kusal±ni s²l±ni anupubbena agg±ya parent²''ti. paµhama½. 2. cetan±karaº²yasutta½ 2. {a0 ni0 10.2} ``s²lavato, bhikkhave, s²lasampannassa na cetan±ya karaº²ya½ -- `avippaµis±ro me uppajjat³'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ s²lavato s²lasampannassa avippaµis±ro uppajjati. ``avippaµis±rissa, bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `p±mojja½ me uppajjat³'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ avippaµis±rissa p±mojja½ uppajjati. ``pamuditassa, bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `p²ti me uppajjat³'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ pamuditassa p²ti uppajjati. ``p²timanassa, bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `k±yo me passambhat³'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ p²timanassa k±yo passambhati. ``passaddhak±yassa , bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `sukha½ vediy±m²'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ passaddhak±yo sukha½ vediyati. ``sukhino, bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `citta½ me sam±dhiyat³'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ sukhino citta½ sam±dhiyati. ``sam±hitassa , bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `yath±bh³ta½ j±n±mi pass±m²'ti. dhammat± es± , bhikkhave, ya½ sam±hito yath±bh³ta½ j±n±ti passati. ``yath±bh³ta½, bhikkhave, j±nato passato na cetan±ya karaº²ya½ -- `nibbind±m²'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ yath±bh³ta½ j±na½ passa½ nibbindati. ``nibbinnassa, bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `virajj±m²'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ nibbinno virajjati. ``virattassa, bhikkhave, na cetan±ya karaº²ya½ -- `vimuttiñ±ºadassana½ sacchikarom²'ti. dhammat± es±, bhikkhave, ya½ viratto vimuttiñ±ºadassana½ sacchikaroti. ``iti kho, bhikkhave, vir±go vimuttiñ±ºadassanattho vimuttiñ±ºadassan±nisa½so, nibbid± vir±gatth± vir±g±nisa½s±, yath±bh³tañ±ºadassana½ nibbidattha½ nibbid±nisa½sa½, sam±dhi yath±bh³tañ±ºadassanattho yath±bh³tañ±ºadassan±nisa½so, sukha½ sam±dhattha½ sam±dh±nisa½sa½, passaddhi sukhatth± sukh±nisa½s±, p²ti passaddhatth± passaddh±nisa½s±, p±mojja½ p²tattha½ p²t±nisa½sa½, avippaµis±ro p±mojjattho p±mojj±nisa½so, kusal±ni s²l±ni avippaµis±ratth±ni avippaµis±r±nisa½s±ni. iti kho, bhikkhave, dhamm± dhamme abhisandenti, dhamm± dhamme parip³renti ap±r± p±ra½ gaman±y±''ti. dutiya½. 3. paµhamaupanis±sutta½ 3. {a0 ni0 5.24; 10.3} ``duss²lassa, bhikkhave, s²lavipannassa hat³paniso hoti avippaµis±ro. avippaµis±re asati avippaµis±ravipannassa hat³panisa½ hoti p±mojja½. p±mojje asati p±mojjavipannassa hat³panis± hoti p²ti. p²tiy± asati p²tivipannassa hat³panis± hoti passaddhi. passaddhiy± asati passaddhivipannassa hat³panisa½ hoti sukha½. sukhe asati sukhavipannassa hat³paniso hoti samm±sam±dhi. samm±sam±dhimhi asati samm±sam±dhivipannassa hat³panisa½ hoti yath±bh³tañ±ºadassana½. yath±bh³tañ±ºadassane asati yath±bh³tañ±ºadassanavipannassa hat³panis± hoti nibbid±. nibbid±ya asati nibbid±vipannassa hat³paniso hoti vir±go. vir±ge asati vir±gavipannassa hat³panisa½ hoti vimuttiñ±ºadassana½. ``seyyath±pi, bhikkhave, rukkho s±kh±pal±savipanno. tassa papaµik±pi na p±rip³ri½ gacchati, tacopi... pheggupi... s±ropi na p±rip³ri½ gacchati. evameva½ kho, bhikkhave, duss²lassa s²lavipannassa hat³paniso hoti avippaµis±ro, avippaµis±re asati avippaµis±ravipannassa hat³panisa½ hoti p±mojja½...pe0... vimuttiñ±ºadassana½. ``s²lavato, bhikkhave, s²lasampannassa upanisasampanno hoti avippaµis±ro, avippaµis±re sati avippaµis±rasampannassa upanisasampanna½ hoti p±mojja½, p±mojje sati p±mojjasampannassa upanisasampann± hoti p²ti, p²tiy± sati p²tisampannassa upanisasampann± hoti passaddhi, passaddhiy± sati passaddhisampannassa upanisasampanna½ hoti sukha½, sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti samm±sam±dhi, samm±sam±dhimhi sati samm±sam±dhisampannassa upanisasampanna½ hoti yath±bh³tañ±ºadassana½, yath±bh³tañ±ºadassane sati yath±bh³tañ±ºadassanasampannassa upanisasampann± hoti nibbid±, nibbid±ya sati nibbid±sampannassa upanisasampanno hoti vir±go, vir±ge sati vir±gasampannassa upanisasampanna½ hoti vimuttiñ±ºadassana½. ``seyyath±pi, bhikkhave, rukkho s±kh±pal±sasampanno. tassa papaµik±pi p±rip³ri½ gacchati, tacopi... pheggupi... s±ropi p±rip³ri½ gacchati. evameva½ kho, bhikkhave, s²lavato s²lasampannassa upanisasampanno hoti avippaµis±ro, avippaµis±re sati avippaµis±rasampannassa upanisasampanna½ hoti...pe0... vimuttiñ±ºadassana''nti. tatiya½. 4. dutiyaupanis±sutta½ 4. tatra kho ±yasm± s±riputto bhikkh³ ±mantesi -- ``±vuso bhikkhave''ti {bhikkhavoti (s²0 sy±0 p²0) eva½ sabbattha a0 ni0 10.4}. ``±vuso''ti kho te bhikkh³ ±yasmato s±riputtassa paccassosu½. ±yasm± s±riputto etadavoca -- ``duss²lassa , ±vuso, s²lavipannassa hat³paniso hoti avippaµis±ro, avippaµis±re asati avippaµis±ravipannassa hat³panisa½ hoti p±mojja½, p±mojje asati p±mojjavipannassa hat³panis± hoti p²ti, p²tiy± asati p²tivipannassa hat³panis± hoti passaddhi, passaddhiy± asati passaddhivipannassa hat³panisa½ hoti sukha½, sukhe asati sukhavipannassa hat³paniso hoti samm±sam±dhi, samm±sam±dhimhi asati samm±sam±dhivipannassa hat³panisa½ hoti yath±bh³tañ±ºadassana½, yath±bh³tañ±ºadassane asati yath±bh³tañ±ºadassanavipannassa hat³panis± hoti nibbid± , nibbid±ya asati nibbid±vipannassa hat³paniso hoti vir±go, vir±ge asati vir±gavipannassa hat³panisa½ hoti vimuttiñ±ºadassana½. ``seyyath±pi, ±vuso, rukkho s±kh±pal±savipanno. tassa papaµik±pi na p±rip³ri½ gacchati, tacopi... pheggupi... s±ropi na p±rip³ri½ gacchati. evameva½ kho, ±vuso, duss²lassa s²lavipannassa hat³paniso hoti avippaµis±ro, avippaµis±re asati avippaµis±ravipannassa hat³panisa½ hoti p±mojja½...pe0... vimuttiñ±ºadassana½. ``s²lavato, ±vuso, s²lasampannassa upanisasampanno hoti avippaµis±ro, avippaµis±re sati avippaµis±rasampannassa upanisasampanna½ hoti p±mojja½, p±mojje sati p±mojjasampannassa upanisasampann± hoti p²ti, p²tiy± sati p²tisampannassa upanisasampann± hoti passaddhi, passaddhiy± sati passaddhisampannassa upanisasampanna½ hoti sukha½, sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti samm±sam±dhi, samm±sam±dhimhi sati samm±sam±dhisampannassa upanisasampanna½ hoti yath±bh³tañ±ºadassana½, yath±bh³tañ±ºadassane sati yath±bh³tañ±ºadassanasampannassa upanisasampann± hoti nibbid±, nibbid±ya sati nibbid±sampannassa upanisasampanno hoti vir±go, vir±ge sati vir±gasampannassa upanisasampanna½ hoti vimuttiñ±ºadassana½. ``seyyath±pi, ±vuso, rukkho s±kh±pal±sasampanno. tassa papaµik±pi p±rip³ri½ gacchati, tacopi... pheggupi... s±ropi p±rip³ri½ gacchati. evameva½ kho, ±vuso, s²lavato s²lasampannassa upanisasampanno hoti avippaµis±ro, avippaµis±re sati avippaµis±rasampannassa upanisasampanna½ hoti p±mojja½...pe0... vimuttiñ±ºadassana''nti. catuttha½. 5. tatiyaupanis±sutta½ 5. {a0 ni0 10.5} tatra kho ±yasm± ±nando bhikkh³ ±mantesi...pe0... ``duss²lassa, ±vuso, s²lavipannassa hat³paniso hoti avippaµis±ro, avippaµis±re asati avippaµis±ravipannassa hat³panisa½ hoti p±mojja½, p±mojje asati p±mojjavipannassa hat³panis± hoti p²ti, p²tiy± asati p²tivipannassa hat³panis± hoti passaddhi, passaddhiy± asati passaddhivipannassa hat³panisa½ hoti sukha½, sukhe asati sukhavipannassa hat³paniso hoti samm±sam±dhi, samm±sam±dhimhi asati samm±sam±dhivipannassa hat³panisa½ hoti yath±bh³tañ±ºadassana½, yath±bh³tañ±ºadassane asati yath±bh³tañ±ºadassanavipannassa hat³panis± hoti nibbid±, nibbid±ya asati nibbid±vipannassa hat³paniso hoti vir±go, vir±ge asati vir±gavipannassa hat³panisa½ hoti vimuttiñ±ºadassana½. ``seyyath±pi, ±vuso, rukkho s±kh±pal±savipanno. tassa papaµik±pi na p±rip³ri½ gacchati, tacopi... pheggupi... s±ropi na p±rip³ri½ gacchati. evameva½ kho, ±vuso, duss²lassa s²lavipannassa hat³paniso hoti avippaµis±ro, avippaµis±re asati avippaµis±ravipannassa hat³panisa½ hoti p±mojja½...pe0... vimuttiñ±ºadassana½. ``s²lavato, ±vuso, s²lasampannassa upanisasampanno hoti avippaµis±ro, avippaµis±re sati avippaµis±rasampannassa upanisasampanna½ hoti p±mojja½, p±mojje sati p±mojjasampannassa upanisasampann± hoti p²ti, p²tiy± sati p²tisampannassa upanisasampann± hoti passaddhi, passaddhiy± sati passaddhisampannassa upanisasampanna½ hoti sukha½, sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti samm±sam±dhi, samm±sam±dhimhi sati samm±sam±dhisampannassa upanisasampanna½ hoti yath±bh³tañ±ºadassana½, yath±bh³tañ±ºadassane sati yath±bh³tañ±ºadassanasampannassa upanisasampann± hoti nibbid±, nibbid±ya sati nibbid±sampannassa upanisasampanno hoti vir±go, vir±ge sati vir±gasampannassa upanisasampanna½ hoti vimuttiñ±ºadassana½. ``seyyath±pi, ±vuso, rukkho s±kh±pal±sasampanno. tassa papaµik±pi p±rip³ri½ gacchati , tacopi... pheggupi... s±ropi p±rip³ri½ gacchati. evameva½ kho, ±vuso, s²lavato s²lasampannassa upanisasampanno hoti avippaµis±ro, avippaµis±re sati avippaµis±rasampannassa upanisasampanna½ hoti p±mojja½...pe0... vimuttiñ±ºadassana''nti. pañcama½. 6. byasanasutta½ 6. ``yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribh±sako ariy³pav±do sabrahmac±r²na½, µh±nameta½ avak±so ya½ so ek±dasanna½ byasan±na½ aññatara½ byasana½ nigaccheyya. katamesa½ ek±dasanna½? anadhigata½ n±dhigacchati, adhigat± parih±yati, saddhammassa na vod±yanti, saddhammesu v± adhim±niko hoti, anabhirato v± brahmacariya½ carati, aññatara½ v± sa½kiliµµha½ ±patti½ ±pajjati, sikkha½ v± paccakkh±ya h²n±y±vattati, g±¼ha½ v± rog±taªka½ phusati, umm±da½ v± p±puº±ti cittakkhepa½ v±, samm³¼ho k±la½ karoti, k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjati -- yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribh±sako ariy³pav±do sabrahmac±r²na½, µh±nameta½ avak±so ya½ so imesa½ ek±dasanna½ byasan±na½ aññatara½ byasana½ nigaccheyya. {( ) etthantare p±µho s²0 sy±0 ka½0 p²0 potthakesu na dissati} ``yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribh±sako ariy³pav±do sabrahmac±r²na½, aµµh±nameta½ anavak±so ya½ so ek±dasanna½ byasan±na½ aññatara½ byasana½ na nigaccheyya. katamesa½ ek±dasanna½? anadhigata½ n±dhigacchati, adhigat± parih±yati, saddhammassa na vod±yanti, saddhammesu v± adhim±niko hoti, anabhirato v± brahmacariya½ carati, aññatara½ v± sa½kiliµµha½ ±patti½ ±pajjati, sikkha½ v± paccakkh±ya h²n±y±vattati, g±¼ha½ v± rog±taªka½ phusati, umm±da½ v± p±puº±ti cittakkhepa½ v±, samm³¼ho k±la½ karoti, k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapajjati -- yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosako paribh±sako ariy³pav±do sabrahmac±r²na½, aµµh±nameta½ anavak±so ya½ so imesa½ ek±dasanna½ byasan±na½ aññatara½ byasana½ na nigaccheyy±''ti. chaµµha½. 7. saññ±sutta½ 7. atha kho ±yasm± ±nando yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho ±yasm± ±nando bhagavanta½ etadavoca -- ``siy± nu kho, bhante, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±ti? ``siy±, ±nanda, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa , na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. ``yath± katha½ pana, bhante, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa, saññ² ca pana ass±ti. ``idh±nanda, bhikkhu eva½saññ² hoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti. eva½ kho, ±nanda, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa, saññ² ca pana ass±''ti. atha kho ±yasm± ±nando bhagavato bh±sita½ abhinanditv± anumoditv± uµµh±y±san± bhagavanta½ abhiv±detv± padakkhiºa½ katv± yen±yasm± s±riputto tenupasaªkami; upasaªkamitv± ±yasmat± s±riputtena saddhi½ sammodi. sammodan²ya½ katha½ s±raº²ya½ v²tis±retv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho ±yasm± ±nando ±yasmanta½ s±riputta½ etadavoca -- ``siy± nu kho, ±vuso s±riputta, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa, saññ² pana ass±ti. ``siy±, ±vuso ±nanda, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa, saññ² ca pana ass±''ti. ``yath± katha½ pan±vuso s±riputta, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa , saññ² ca pana ass±''ti? ``idha, ±vuso ±nanda, bhikkhu eva½saññ² hoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti. eva½ kho, ±vuso ±nanda, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi na saññ² assa, saññ² ca pana ass±''ti. ``acchariya½, ±vuso, abbhuta½, ±vuso! yatra hi n±ma satthu ceva s±vakassa ca atthena attho byañjanena byañjana½ sa½sandissati samessati na viggayhissati, yadida½ aggapadasmi½! id±n±ha½, ±vuso, bhagavanta½ upasaªkamitv± etamattha½ apucchi½. bhagav±pi me etehi akkharehi etehi padehi etehi byañjanehi etamattha½ by±k±si, seyyath±pi ±yasm± s±riputto. acchariya½, ±vuso, abbhuta½, ±vuso, yatra hi n±ma satthu ceva s±vakassa ca atthena attho byañjanena byañjana½ sa½sandissati samessati na viggayhissati, yadida½ aggapadasmi''nti! sattama½. 8. manasik±rasutta½ 8. atha kho ±yasm± ±nando yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho ±yasm± ±nando bhagavanta½ etadavoca -- ``siy± nu kho, bhante, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± na cakkhu½ manasi kareyya, na r³pa½ manasi kareyya, na sota½ manasi kareyya, na sadda½ manasi kareyya, na gh±na½ manasi kareyya, na gandha½ manasi kareyya, na jivha½ manasi kareyya, na rasa½ manasi kareyya, na k±ya½ manasi kareyya, na phoµµhabba½ manasi kareyya, na pathavi½ manasi kareyya, na ±pa½ manasi kareyya, na teja½ manasi kareyya, na v±ya½ manasi kareyya, na ±k±s±nañc±yatana½ manasi kareyya, na viññ±ºañc±yatana½ manasi kareyya, na ±kiñcaññ±yatana½ manasi kareyya, na nevasaññ±n±saññ±yatana½ manasi kareyya, na idhaloka½ manasi kareyya, na paraloka½ manasi kareyya, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyy±''ti? ``siy±, ±nanda, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± na cakkhu½ manasi kareyya, na r³pa½ manasi kareyya, na sota½ manasi kareyya, na sadda½ manasi kareyya, na gh±na½ manasi kareyya, na gandha½ manasi kareyya, na jivha½ manasi kareyya, na rasa½ manasi kareyya, na k±ya½ manasi kareyya, na phoµµhabba½ manasi kareyya, na pathavi½ manasi kareyya, na ±pa½ manasi kareyya, na teja½ manasi kareyya, na v±ya½ manasi kareyya, na ±k±s±nañc±yatana½ manasi kareyya, na viññ±ºañc±yatana½ manasi kareyya, na ±kiñcaññ±yatana½ manasi kareyya, na nevasaññ±n±saññ±yatana½ manasi kareyya, na idhaloka½ manasi kareyya, na paraloka½ manasi kareyya, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyy±''ti. ``yath± katha½ pana, bhante, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± na cakkhu½ manasi kareyya, na r³pa½ manasi kareyya... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyy±''ti? ``idh±nanda, bhikkhu eva½ manasi karoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti. eva½ kho, ±nanda, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± na cakkhu½ manasi kareyya, na r³pa½ manasi kareyya...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi na manasi kareyya; manasi ca pana kareyy±''ti. aµµhama½. 9. saddhasutta½ 9. eka½ samaya½ bhagav± n±tike viharati giñjak±vasathe . atha kho ±yasm± saddho yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinna½ kho ±yasmanta½ saddha½ bhagav± etadavoca -- ``±j±n²yajh±yita½ kho, saddha, jh±ya; m± kha¼uªkajh±yita½ {±j±n²yajjh±yita½ kho saddha jh±yatha, m± kha¼uªkajjh±yita½ (s²0 p²0)}. kathañca, kha¼uªkajh±yita½ hoti? assakha¼uªko hi , saddha, doºiy± baddho {bandho (sy±0 ka0)} `yavasa½ yavasa'nti jh±yati. ta½ kissa hetu? na hi, saddha, assakha¼uªkassa doºiy± baddhassa eva½ hoti -- `ki½ nu kho ma½ ajja assadammas±rathi k±raºa½ k±ressati, kimass±ha½ {kammass±ha½ (ka0)} paµikarom²'ti. so doºiy± baddho `yavasa½ yavasa'nti jh±yati. evameva½ kho, saddha, idhekacco purisakha¼uªko araññagatopi rukkham³lagatopi suññ±g±ragatopi k±mar±gapariyuµµhitena cetas± viharati k±mar±gaparetena uppannassa ca k±mar±gassa nissaraºa½ yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. so k±mar±ga½yeva antara½ katv± jh±yati pajjh±yati nijjh±yati avajjh±yati, by±p±dapariyuµµhitena cetas± viharati... thinamiddhapariyuµµhitena cetas± viharati... uddhaccakukkuccapariyuµµhitena cetas± viharati... vicikicch±pariyuµµhitena cetas± viharati vicikicch±paretena, uppann±ya ca vicikicch±ya nissaraºa½ yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. so vicikiccha½yeva antara½ katv± jh±yati pajjh±yati nijjh±yati avajjh±yati. so pathavimpi niss±ya jh±yati, ±pampi niss±ya jh±yati, tejampi niss±ya jh±yati, v±yampi niss±ya jh±yati, ±k±s±nañc±yatanampi niss±ya jh±yati, viññ±ºañc±yatanampi niss±ya jh±yati, ±kiñcaññ±yatanampi niss±ya jh±yati, nevasaññ±n±saññ±yatanampi niss±ya jh±yati, idhalokampi niss±ya jh±yati, paralokampi niss±ya jh±yati, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi niss±ya jh±yati. eva½ kho, saddha, purisakha¼uªkajh±yita½ hoti. ``kathañca , saddha , ±j±n²yajh±yita½ hoti? bhadro hi, saddha, ass±j±n²yo doºiy± baddho na `yavasa½ yavasa'nti jh±yati. ta½ kissa hetu? bhadrassa hi, saddha, ass±j±n²yassa doºiy± baddhassa eva½ hoti -- `ki½ nu kho ma½ ajja assadammas±rathi k±raºa½ k±ressati, kimass±ha½ paµikarom²'ti. so doºiy± baddho na `yavasa½ yavasa'nti jh±yati. bhadro hi, saddha, ass±j±n²yo yath± iºa½ yath± bandha½ yath± j±ni½ yath± kali½ eva½ patodassa ajjhoharaºa½ samanupassati. evameva½ kho, saddha, bhadro puris±j±n²yo araññagatopi rukkham³lagatopi suññ±g±ragatopi na k±mar±gapariyuµµhitena cetas± viharati na k±mar±gaparetena, uppannassa ca k±mar±gassa nissaraºa½ yath±bh³ta½ paj±n±ti, na by±p±dapariyuµµhitena cetas± viharati... na thinamiddhapariyuµµhitena cetas± viharati... na uddhaccakukkuccapariyuµµhitena cetas± viharati... na vicikicch±pariyuµµhitena cetas± viharati na vicikicch±paretena, uppann±ya ca vicikicch±ya nissaraºa½ yath±bh³ta½ paj±n±ti. so neva pathavi½ niss±ya jh±yati, na ±pa½ niss±ya jh±yati, na teja½ niss±ya jh±yati, na v±ya½ niss±ya jh±yati, na ±k±s±nañc±yatana½ niss±ya jh±yati, na viññ±ºañc±yatana½ niss±ya jh±yati, na ±kiñcaññ±yatana½ niss±ya jh±yati, na nevasaññ±n±saññ±yatana½ niss±ya jh±yati, na idhaloka½ niss±ya jh±yati, na paraloka½ niss±ya jh±yati, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi niss±ya na jh±yati; jh±yati ca pana. eva½ jh±yiñca pana, saddha, bhadra½ puris±j±n²ya½ saind± dev± sabrahmak± sapaj±patik± ±rak±va namassanti -- ``namo te puris±jañña, namo te purisuttama. yassa te n±bhij±n±ma, yampi niss±ya jh±yas²''ti.. eva½ vutte ±yasm± saddho bhagavanta½ etadavoca -- ``katha½ jh±y² pana, bhante, bhadro puris±j±n²yo {puris±j±n²yo jh±yati, so (s²0 sy±0 p²0), puris±j±n²yo, so (ka0)} neva pathavi½ niss±ya jh±yati, na ±pa½ niss±ya jh±yati, na teja½ niss±ya jh±yati, na v±ya½ niss±ya jh±yati, na ±k±s±nañc±yatana½ niss±ya jh±yati, na viññ±ºañc±yatana½ niss±ya jh±yati, na ±kiñcaññ±yatana½ niss±ya jh±yati, na nevasaññ±n±saññ±yatana½ niss±ya jh±yati, na idhaloka½ niss±ya jh±yati , na paraloka½ niss±ya jh±yati, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi niss±ya na jh±yati; jh±yati ca pana? katha½ jh±yiñca pana, bhante, bhadra½ puris±j±n²ya½ saind± dev± sabrahmak± sapaj±patik± ±rak±va namassanti -- ``namo te puris±jañña, namo te purisuttama. yassa te n±bhij±n±ma, yampi niss±ya jh±yas²''ti.. ``idha, saddha, bhadrassa puris±j±n²yassa pathaviya½ pathavisaññ± vibh³t± hoti, ±pasmi½ ±posaññ± vibh³t± hoti, tejasmi½ tejosaññ± vibh³t± hoti, v±yasmi½ v±yosaññ± vibh³t± hoti, ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ± vibh³t± hoti, viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ± vibh³t± hoti, ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ± vibh³t± hoti, nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ± vibh³t± hoti, idhaloke idhalokasaññ± vibh³t± hoti, paraloke paralokasaññ± vibh³t± hoti, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tatr±pi saññ± vibh³t± hoti. eva½ jh±y² kho, saddha, bhadro puris±j±n²yo neva pathavi½ niss±ya jh±yati...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas±, tampi niss±ya na jh±yati; jh±yati ca pana. eva½ jh±yiñca pana, saddha, bhadra½ puris±j±n²ya½ saind± dev± sabrahmak± sapaj±patik± ±rak±va namassanti -- ``namo te puris±jañña, namo te purisuttama. yassa te n±bhij±n±ma, yampi niss±ya jh±yas²''ti.. navama½. 10. moraniv±pasutta½ 10. eka½ samaya½ bhagav± r±jagahe viharati moraniv±pe paribb±jak±r±me. tatra kho bhagav± bhikkh³ ±mantesi -- ``bhikkhavo''ti. ``bhadante''ti te bhikkh³ bhagavato paccassosu½. bhagav± etadavoca -- ``t²hi, bhikkhave, dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. katamehi t²hi? asekhena s²lakkhandhena, asekhena sam±dhikkhandhena , asekhena paññ±kkhandhena -- imehi, kho, bhikkhave, t²hi dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. ``aparehipi, bhikkhave, t²hi dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. katamehi t²hi ? iddhip±µih±riyena, ±desan±p±µih±riyena, anus±san²p±µih±riyena -- imehi kho, bhikkhave, t²hi dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti, accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. ``aparehipi, bhikkhave, t²hi dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. katamehi t²hi? samm±diµµhiy±, samm±ñ±ºena, samm±vimuttiy± -- imehi kho, bhikkhave, t²hi dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. ``dv²hi , bhikkhave, dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. katamehi dv²hi? vijj±ya, caraºena -- imehi kho, bhikkhave, dv²hi dhammehi samann±gato bhikkhu accantaniµµho hoti accantayogakkhem² accantabrahmac±r² accantapariyos±no seµµho devamanuss±na½. brahmun± pes±, bhikkhave, sanaªkum±rena g±th± bh±sit± -- ``khattiyo seµµho janetasmi½, ye gottapaµis±rino. vijj±caraºasampanno, so seµµho devam±nuse''ti {d²0 ni0 1.277; sa½0 ni0 1.182; 2.245}.. ``s± kho panes±, bhikkhave, sanaªkum±rena g±th± bh±sit± subh±sit±, no dubbh±sit±; atthasa½hit± , no anatthasa½hit±; anumat± may±. ahampi, bhikkhave, eva½ vad±mi -- ``khattiyo seµµho janetasmi½, ye gottapaµis±rino. vijj±caraºasampanno, so seµµho devam±nuse''ti.. dasama½. nissayavaggo {niss±yavaggo (sy±0 ka½0)} paµhamo. tassudd±na½ -- kimatthiy± cetan± tayo, upanis± byasanena ca. dve saññ± manasik±ro, saddho moraniv±pakanti.. 2. anussativaggo 1. paµhamamah±n±masutta½ 11. eka½ samaya½ bhagav± sakkesu viharati kapilavatthusmi½ nigrodh±r±me. tena kho pana samayena sambahul± bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- ``niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²''ti. assosi kho mah±n±mo sakko -- ``sambahul± kira bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- `niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²'''ti. atha kho mah±n±mo sakko yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho mah±n±mo sakko bhagavanta½ etadavoca -- ``suta½ meta½, bhante -- `sambahul± kira bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²'ti. tesa½ no, bhante, n±n±vih±rehi viharata½ kenassa {kena (sy±0 ka½0)} vih±rena vih±tabba''nti? ``s±dhu s±dhu, mah±n±ma! eta½ kho, mah±n±ma, tumh±ka½ patir³pa½ kulaputt±na½, ya½ tumhe tath±gata½ upasaªkamitv± puccheyy±tha -- `tesa½ no, bhante, n±n±vih±rehi viharata½ kenassa vih±rena vih±tabba'''nti? saddho kho, mah±n±ma, ±r±dhako hoti, no assaddho; ±raddhav²riyo ±r±dhako hoti, no kus²to; upaµµhitassati ±r±dhako hoti , no muµµhassati; sam±hito ±r±dhako hoti, no asam±hito; paññav± ±r±dhako hoti, no duppañño. imesu kho tva½, mah±n±ma, pañcasu dhammesu patiµµh±ya cha dhamme uttari {uttari½ (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} bh±veyy±si. {a0 ni0 6.10} ``idha tva½, mah±n±ma, tath±gata½ anussareyy±si -- `itipi so bhagav± araha½ samm±sambuddho vijj±caraºasampanno sugato lokavid³ anuttaro purisadammas±rathi satth± devamanuss±na½ buddho bhagav±'ti. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako tath±gata½ anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti tath±gata½ ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. aya½ vuccati, mah±n±ma, ariyas±vako visamagat±ya paj±ya samappatto viharati, saby±pajj±ya paj±ya aby±pajjo viharati, dhammasotasam±panno buddh±nussati½ bh±veti. ``puna capara½ tva½, mah±n±ma, dhamma½ anussareyy±si -- `sv±kkh±to bhagavat± dhammo sandiµµhiko ak±liko ehipassiko opaneyyiko {opanayiko (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} paccatta½ veditabbo viññ³h²'ti. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako dhamma½ anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti dhamma½ ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. aya½ vuccati, mah±n±ma, ariyas±vako visamagat±ya paj±ya samappatto viharati, saby±pajj±ya paj±ya aby±pajjo viharati, dhammasotasam±panno dhamm±nussati½ bh±veti. ``puna capara½ tva½, mah±n±ma, saªgha½ anussareyy±si -- `suppaµipanno bhagavato s±vakasaªgho, ujuppaµipanno bhagavato s±vakasaªgho, ñ±yappaµipanno bhagavato s±vakasaªgho, s±m²cippaµipanno bhagavato s±vakasaªgho, yadida½ catt±ri purisayug±ni aµµha purisapuggal±, esa bhagavato s±vakasaªgho ±huneyyo p±huneyyo dakkhiºeyyo añjalikaraº²yo anuttara½ puññakkhetta½ lokass±'ti. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako saªgha½ anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti saªgha½ ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. aya½ vuccati, mah±n±ma, ariyas±vako visamagat±ya paj±ya samappatto viharati, saby±pajj±ya paj±ya aby±pajjo viharati, dhammasotasam±panno saªgh±nussati½ bh±veti. ``puna capara½ tva½, mah±n±ma, attano s²l±ni anussareyy±si akhaº¹±ni acchidd±ni asabal±ni akamm±s±ni bhujiss±ni viññuppasatth±ni apar±maµµh±ni sam±dhisa½vattanik±ni. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako s²la½ anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti s²la½ ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. aya½ vuccati, mah±n±ma, ariyas±vako visamagat±ya paj±ya samappatto viharati, saby±pajj±ya paj±ya aby±pajjo viharati, dhammasotasam±panno s²l±nussati½ bh±veti. ``puna capara½ tva½, mah±n±ma, attano c±ga½ anussareyy±si -- `l±bh± vata me, suladdha½ vata me, yoha½ maccheramalapariyuµµhit±ya paj±ya vigatamalamaccherena cetas± ag±ra½ ajjh±vas±mi muttac±go payatap±ºi vossaggarato y±cayogo d±nasa½vibh±garato'ti. yasmi½, mah±n±ma , samaye ariyas±vako c±ga½ anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti c±ga½ ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. aya½ vuccati, mah±n±ma, ariyas±vako visamagat±ya paj±ya samappatto viharati, saby±pajj±ya paj±ya aby±pajjo viharati, dhammasotasam±panno c±g±nussati½ bh±veti. ``puna capara½ tva½, mah±n±ma, devat± anussareyy±si -- `santi dev± c±tumah±r±jik±, santi dev± t±vati½s±, santi dev± y±m±, santi dev± tusit±, santi dev± nimm±naratino, santi dev± paranimmitavasavattino, santi dev± brahmak±yik±, santi dev± tatuttari. yath±r³p±ya saddh±ya samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann± , mayhampi tath±r³p± saddh± sa½vijjati. yath±r³pena s²lena samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann±, mayhampi tath±r³pa½ s²la½ sa½vijjati. yath±r³pena sutena samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann±, mayhampi tath±r³pa½ suta½ sa½vijjati. yath±r³pena c±gena samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann±, mayhampi tath±r³po c±go sa½vijjati. yath±r³p±ya paññ±ya samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann±, mayhampi tath±r³p± paññ± sa½vijjat²'ti. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako attano ca t±sañca devat±na½ saddhañca s²lañca sutañca c±gañca paññañca anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti devat± ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. aya½ vuccati, mah±n±ma, ariyas±vako visamagat±ya paj±ya samappatto viharati, saby±pajj±ya paj±ya aby±pajjo viharati, dhammasotasam±panno devat±nussati½ bh±vet²''ti. paµhama½. 2. dutiyamah±n±masutta½ 12. eka½ samaya½ bhagav± sakkesu viharati kapilavatthusmi½ nigrodh±r±me. tena kho pana samayena mah±n±mo sakko gil±n± vuµµhito hoti aciravuµµhito gelaññ±. tena kho pana samayena sambahul± bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- ``niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²''ti. assosi kho mah±n±mo sakko -- ``sambahul± kira bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- `niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²'''ti. atha kho mah±n±mo sakko yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho mah±n±mo sakko bhagavanta½ etadavoca -- ``suta½ meta½, bhante -- `sambahul± kira bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²'ti. tesa½ no, bhante, n±n±vih±rehi viharata½ kenassa vih±rena vih±tabba''nti? ``s±dhu s±dhu, mah±n±ma! eta½ kho, mah±n±ma, tumh±ka½ patir³pa½ kulaputt±na½ ya½ tumhe tath±gata½ upasaªkamitv± puccheyy±tha -- `tesa½ no, bhante, n±n±vih±rehi viharata½ kenassa vih±rena vih±tabba'nti? saddho kho, mah±n±ma, ±r±dhako hoti, no assaddho; ±raddhav²riyo ±r±dhako hoti, no kus²to; upaµµhitassati ±r±dhako hoti, no muµµhassati; sam±hito ±r±dhako hoti , no asam±hito; paññav± ±r±dhako hoti, no duppañño. imesu kho tva½, mah±n±ma, pañcasu dhammesu patiµµh±ya cha dhamme uttari bh±veyy±si. {a0 ni0 6.9} ``idha tva½, mah±n±ma, tath±gata½ anussareyy±si -- `itipi so bhagav±...pe0... satth± devamanuss±na½ buddho bhagav±'ti. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako tath±gata½ anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti tath±gata½ ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. ima½ kho tva½, mah±n±ma, buddh±nussati½ gacchantopi bh±veyy±si, µhitopi bh±veyy±si, nisinnopi bh±veyy±si, say±nopi bh±veyy±si, kammanta½ adhiµµhahantopi bh±veyy±si, puttasamb±dhasayana½ ajjh±vasantopi bh±veyy±si. ``puna capara½ tva½, mah±n±ma, dhamma½ anussareyy±si...pe0... saªgha½ anussareyy±si...pe0... attano s²l±ni anussareyy±si...pe0... attano c±ga½ anussareyy±si...pe0... devat± anussareyy±si -- `santi dev± c±tumah±r±jik±...pe0... santi dev± tatuttari. yath±r³p±ya saddh±ya samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann±, mayhampi tath±r³p± saddh± sa½vijjati. yath±r³pena s²lena... sutena... c±gena... paññ±ya samann±gat± t± devat± ito cut± tatth³papann± , mayhampi tath±r³p± paññ± sa½vijjat²'ti. yasmi½, mah±n±ma, samaye ariyas±vako attano ca t±sañca devat±na½ saddhañca s²lañca sutañca c±gañca paññañca anussarati, nevassa tasmi½ samaye r±gapariyuµµhita½ citta½ hoti, na dosapariyuµµhita½ citta½ hoti, na mohapariyuµµhita½ citta½ hoti; ujugatamevassa tasmi½ samaye citta½ hoti devat± ±rabbha. ujugatacitto kho pana, mah±n±ma, ariyas±vako labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. pamuditassa p²ti j±yati, p²timanassa k±yo passambhati, passaddhak±yo sukha½ vediyati, sukhino citta½ sam±dhiyati. ima½ kho tva½, mah±n±ma, devat±nussati½ gacchantopi bh±veyy±si, µhitopi bh±veyy±si, nisinnopi bh±veyy±si, say±nopi bh±veyy±si, kammanta½ adhiµµhahantopi bh±veyy±si, puttasamb±dhasayana½ ajjh±vasantopi bh±veyy±s²''ti. dutiya½. 3. nandiyasutta½ 13. eka½ samaya½ bhagav± sakkesu viharati kapilavatthusmi½ nigrodh±r±me. tena kho pana samayena bhagav± s±vatthiya½ vass±v±sa½ upagantuk±mo hoti {ahosi (ka0)}. assosi kho nandiyo sakko -- ``bhagav± kira s±vatthiya½ vass±v±sa½ upagantuk±mo''ti. atha kho nandiyassa sakkassa etadahosi -- ``ya½n³n±hampi s±vatthiya½ vass±v±sa½ upagaccheyya½. tattha kammantañceva adhiµµhahiss±mi, bhagavantañca lacch±mi k±lena k±la½ dassan±y±''ti. atha kho bhagav± s±vatthiya½ vass±v±sa½ upagacchi {upagañchi (s²0 p²0)}. nandiyopi kho sakko s±vatthiya½ vass±v±sa½ upagacchi. tattha kammantañceva adhiµµh±si {adhiµµh±ya (sy±0), adhiµµh±ti (ka0)}, bhagavantañca labhi {lacchati (sy±0 ka0)} k±lena k±la½ dassan±ya. tena kho pana samayena sambahul± bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- ``niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²''ti. assosi kho nandiyo sakko -- ``sambahul± kira bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- `niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²'''ti. atha kho nandiyo sakko yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho nandiyo sakko bhagavanta½ etadavoca -- ``suta½ meta½, bhante -- `sambahul± kira bhikkh³ bhagavato c²varakamma½ karonti -- niµµhitac²varo bhagav± tem±saccayena c±rika½ pakkamissat²'ti. tesa½ no, bhante, n±n±vih±rehi viharata½ kenassa vih±rena vih±tabba''nti? ``s±dhu s±dhu, nandiya! eta½ kho, nandiya, tumh±ka½ patir³pa½ kulaputt±na½, ya½ tumhe tath±gata½ upasaªkamitv± puccheyy±tha -- `tesa½ no, bhante, n±n±vih±rehi viharata½ kenassa vih±rena vih±tabba'nti? saddho kho, nandiya, ±r±dhako hoti, no assaddho; s²lav± ±r±dhako hoti, no duss²lo; ±raddhav²riyo ±r±dhako hoti, no kus²to; upaµµhitassati ±r±dhako hoti, no muµµhassati; sam±hito ±r±dhako hoti, no asam±hito; paññav± ±r±dhako hoti, no duppañño. imesu kho te, nandiya, chasu dhammesu patiµµh±ya pañcasu dhammesu ajjhatta½ sati upaµµh±petabb±. ``idha tva½, nandiya, tath±gata½ anussareyy±si -- `itipi so bhagav± araha½ samm±sambuddho vijj±caraºasampanno sugato lokavid³ anuttaro purisadammas±rathi , satth± devamanuss±na½ buddho bhagav±'ti. iti kho te, nandiya, tath±gata½ ±rabbha ajjhatta½ sati upaµµh±petabb±. ``puna capara½ tva½, nandiya, dhamma½ anussareyy±si -- `sv±kkh±to bhagavat± dhammo sandiµµhiko ak±liko ehipassiko opaneyyiko paccatta½ veditabbo viññ³h²'ti. iti kho te, nandiya, dhamma½ ±rabbha ajjhatta½ sati upaµµh±petabb±. ``puna capara½ tva½, nandiya, kaly±ºamitte anussareyy±si -- `l±bh± vata me, suladdha½ vata me, yassa me kaly±ºamitt± anukampak± atthak±m± ov±dak± anus±sak±'ti. iti kho te, nandiya, kaly±ºamitte ±rabbha ajjhatta½ sati upaµµh±petabb±. ``puna capara½ tva½, nandiya, attano c±ga½ anussareyy±si -- `l±bh± vata me, suladdha½ vata me, yoha½ maccheramalapariyuµµhit±ya paj±ya vigatamalamaccherena cetas± ag±ra½ ajjh±vas±mi muttac±go payatap±ºi vossaggarato y±cayogo d±nasa½vibh±garato'ti. iti kho te, nandiya, c±ga½ ±rabbha ajjhatta½ sati upaµµh±petabb±. ``puna capara½ tva½, nandiya, devat± anussareyy±si -- `y± devat± atikkammeva kaba¼²k±r±h±rabhakkh±na½ {kaba¼i½k±rabhakkh±na½ (s²0), kaba¼²k±rabhakkh±na½ (sy±0 ka½0 p²0)} devat±na½ sahabyata½ aññatara½ manomaya½ k±ya½ upapann±, t± karaº²ya½ attano na samanupassanti katassa v± paticaya½. seyyath±pi, nandiya, bhikkhu asamayavimutto karaº²ya½ attano na samanupassati katassa v± paticaya½; evameva½ kho, nandiya, y± t± devat± atikkammeva kaba¼²k±r±h±rabhakkh±na½ devat±na½ sahabyata½ aññatara½ manomaya½ k±ya½ upapann±, t± karaº²ya½ attano na samanupassanti katassa v± paticaya½. iti kho te, nandiya, devat± ±rabbha ajjhatta½ sati upaµµh±petabb±. ``imehi kho, nandiya, ek±dasahi dhammehi samann±gato ariyas±vako pajahateva p±pake akusale dhamme, na up±diyati. seyyath±pi, nandiya, kumbho nikkujjo {nikujjo (ka0)} vamateva udaka½, no vanta½ pacc±vamati {pacc±masati (sy±0)}; seyyath±pi v± pana, nandiya, sukkhe tiºad±ye aggi mutto ¹ahaññeva gacchati, no da¹¹ha½ paccud±vattati ; evameva½ kho, nandiya, imehi ek±dasahi dhammehi samann±gato ariyas±vako pajahateva p±pake akusale dhamme, na up±diyat²''ti. tatiya½. 4. subh³tisutta½ 14. atha kho ±yasm± subh³ti saddhena bhikkhun± saddhi½ yena bhagav± tenupasaªkami; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinna½ kho ±yasmanta½ subh³ti½ bhagav± etadavoca -- ``ko n±m±ya½ {ko n±mo aya½ (s²0 ka0), ko n±ma aya½ (sy±0 ka½0)}, subh³ti, bhikkh³''ti? ``saddho n±m±ya½, bhante, bhikkhu, sudattassa {saddhassa (s²0 sy±0 ka½0 p²0)} up±sakassa putto, saddh± ag±rasm± anag±riya½ pabbajito''ti. ``kacci pan±ya½, subh³ti, saddho bhikkhu sudattassa up±sakassa putto saddh± ag±rasm± anag±riya½ pabbajito sandissati saddh±pad±nes³''ti? ``etassa, bhagav±, k±lo; etassa, sugata, k±lo, ya½ bhagav± saddhassa saddh±pad±n±ni bh±seyya. id±n±ha½ j±niss±mi yadi v± aya½ bhikkhu sandissati saddh±pad±nesu yadi v± no''ti. ``tena hi, subh³ti, suº±hi, s±dhuka½ manasi karohi; bh±siss±m²''ti. ``eva½, bhante''ti kho ±yasm± subh³ti bhagavato paccassosi . bhagav± etadavoca -- ``idha , subh³ti, bhikkhu s²lav± hoti, p±timokkhasa½varasa½vuto viharati ±c±ragocarasampanno aºumattesu vajjesu bhayadass±v², sam±d±ya sikkhati sikkh±padesu. yampi, subh³ti, bhikkhu s²lav± hoti...pe0... sam±d±ya sikkhati sikkh±padesu, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo; ye te dhamm± ±dikaly±º± majjhekaly±º± pariyos±nakaly±º± s±ttha½ sabyañjana½ kevalaparipuººa½ parisuddha½ brahmacariya½ abhivadanti, tath±r³p±ssa dhamm± bahussut± honti dh±t± vacas± paricit± manas±nupekkhit± diµµhiy± suppaµividdh±. yampi, subh³ti, bhikkhu bahussuto hoti...pe0... diµµhiy± suppaµividdh±, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu kaly±ºamitto hoti kaly±ºasah±yo kaly±ºasampavaªko. yampi, subh³ti, bhikkhu kaly±ºamitto hoti kaly±ºasah±yo kaly±ºasampavaªko, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraºehi dhammehi samann±gato khamo padakkhiºagg±h² anus±sani½. yampi, subh³ti, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraºehi dhammehi samann±gato khamo padakkhiºagg±h² anus±sani½, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu y±ni t±ni sabrahmac±r²na½ ucc±vac±ni ki½karaº²y±ni tatra dakkho hoti analaso tatrup±y±ya v²ma½s±ya samann±gato ala½ k±tu½ ala½ sa½vidh±tu½. yampi, subh³ti, bhikkhu y±ni t±ni sabrahmac±r²na½ ucc±vac±ni ki½karaº²y±ni tatra dakkho hoti analaso tatrup±y±ya v²ma½s±ya samann±gato ala½ k±tu½ ala½ sa½vidh±tu½, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu dhammak±mo hoti piyasamud±h±ro abhidhamme abhivinaye u¼±rap±mojjo. yampi, subh³ti, bhikkhu dhammak±mo hoti piyasamud±h±ro abhidhamme abhivinaye u¼±rap±mojjo, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu ±raddhav²riyo viharati akusal±na½ dhamm±na½ pah±n±ya, kusal±na½ dhamm±na½ upasampad±ya, th±mav± da¼haparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. yampi, subh³ti, bhikkhu ±raddhav²riyo viharati akusal±na½ dhamm±na½ pah±n±ya kusal±na½ dhamm±na½ upasampad±ya th±mav± da¼haparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu catunna½ jh±n±na½ ±bhicetasik±na½ diµµhadhammasukhavih±r±na½ nik±mal±bh² hoti akicchal±bh² akasiral±bh². yampi , subh³ti, bhikkhu catunna½ jh±n±na½ ±bhicetasik±na½ diµµhadhammasukhavih±r±na½ nik±mal±bh² hoti akicchal±bh² akasiral±bh², idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu anekavihita½ pubbeniv±sa½ anussarati, seyyathida½ -- ekampi j±ti½ dvepi j±tiyo tissopi j±tiyo catassopi j±tiyo pañcapi j±tiyo dasapi j±tiyo v²sampi j±tiyo ti½sampi j±tiyo catt±r²sampi j±tiyo paññ±sampi j±tiyo j±tisatampi j±tisahassampi j±tisatasahassampi anekepi sa½vaµµakappe anekepi vivaµµakappe anekepi sa½vaµµavivaµµakappe -- `amutr±si½ eva½n±mo eva½gotto eva½vaººo evam±h±ro eva½sukhadukkhappaµisa½ved² evam±yupariyanto, so tato cuto amutra udap±di½; tatr±p±si½ eva½n±mo eva½gotto eva½vaººo evam±h±ro eva½sukhadukkhappaµisa½ved² evam±yupariyanto, so tato cuto idh³papanno'ti. iti s±k±ra½ sauddesa½ anekavihita½ pubbeniv±sa½ anussarati. yampi, subh³ti, bhikkhu anekavihita½ pubbeniv±sa½ anussarati, seyyathida½, ekampi j±ti½ dvepi j±tiyo...pe0... iti s±k±ra½ sauddesa½ anekavihita½ pubbeniv±sa½ anussarati. idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu dibbena cakkhun± visuddhena atikkantam±nusakena satte passati cavam±ne upapajjam±ne h²ne paº²te suvaººe dubbaººe, sugate duggate yath±kamm³page satte paj±n±ti -- `ime vata bhonto satt± k±yaduccaritena samann±gat± vac²duccaritena samann±gat± manoduccaritena samann±gat± ariy±na½ upav±dak± micch±diµµhik± micch±diµµhikammasam±d±n±, te k±yassa bhed± para½ maraº± ap±ya½ duggati½ vinip±ta½ niraya½ upapann±. ime v± pana bhonto satt± k±yasucaritena samann±gat± vac²sucaritena samann±gat± manosucaritena samann±gat± ariy±na½ anupav±dak± samm±diµµhik± samm±diµµhikammasam±d±n±, te k±yassa bhed± para½ maraº± sugati½ sagga½ loka½ upapann±'ti. iti dibbena cakkhun± visuddhena atikkantam±nusakena satte passati cavam±ne upapajjam±ne h²ne paº²te suvaººe dubbaººe, sugate duggate yath±kamm³page satte paj±n±ti. yampi, subh³ti, bhikkhu dibbena cakkhun± visuddhena...pe0... yath±kamm³page satte paj±n±ti, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hoti. ``puna capara½, subh³ti, bhikkhu ±sav±na½ khay± an±sava½ cetovimutti½ paññ±vimutti½ diµµheva dhamme saya½ abhiññ± sacchikatv± upasampajja viharati. yampi, subh³ti, bhikkhu ±sav±na½ khay±...pe0... sacchikatv± upasampajja viharati, idampi, subh³ti, saddhassa saddh±pad±na½ hot²''ti. eva½ vutte ±yasm± subh³ti bhagavanta½ etadavoca -- ``y±nim±ni, bhante, bhagavat± saddhassa saddh±pad±n±ni bh±sit±ni, sa½vijjanti t±ni imassa bhikkhuno, ayañca bhikkhu etesu sandissati. ``aya½, bhante, bhikkhu s²lav± hoti, p±timokkhasa½varasa½vuto viharati ±c±ragocarasampanno aºumattesu vajjesu bhayadass±v², sam±d±ya sikkhati sikkh±padesu. ``aya½, bhante, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo; ye te dhamm± ±dikaly±º± majjhekaly±º± pariyos±nakaly±º± s±ttha½ sabyañjana½ kevalaparipuººa½ parisuddha½ brahmacariya½ abhivadanti, tath±r³p±ssa dhamm± bahussut± honti dh±t± vacas± paricit± manas±nupekkhit± diµµhiy± suppaµividdh±. ``aya½ , bhante, bhikkhu kaly±ºamitto hoti kaly±ºasah±yo kaly±ºasampavaªko. ``aya½, bhante, bhikkhu suvaco hoti...pe0... anus±sani½. ``aya½, bhante, bhikkhu y±ni t±ni sabrahmac±r²na½ ucc±vac±ni ki½karaº²y±ni tattha dakkho hoti analaso tatrup±y±ya v²ma½s±ya samann±gato ala½ k±tu½ ala½ sa½vidh±tu½. ``aya½, bhante, bhikkhu dhammak±mo hoti piyasamud±h±ro abhidhamme abhivinaye u¼±rap±mojjo. ``aya½, bhante, bhikkhu ±raddhav²riyo viharati...pe0... th±mav± da¼haparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. ``aya½, bhante, bhikkhu catunna½ jh±n±na½ ±bhicetasik±na½ diµµhadhammasukhavih±r±na½ nik±mal±bh² hoti akicchal±bh² akasiral±bh². ``aya½ , bhante, bhikkhu anekavihita½ pubbeniv±sa½ anussarati, seyyathida½ -- ekampi j±ti½ dvepi j±tiyo...pe0... iti s±k±ra½ sauddesa½ anekavihita½ pubbeniv±sa½ anussarati. ``aya½, bhante, bhikkhu dibbena cakkhun± visuddhena atikkantam±nusakena...pe0... yath±kamm³page satte paj±n±ti. ``aya½, bhante, bhikkhu ±sav±na½ khay±...pe0... sacchikatv± upasampajja viharati. y±nim±ni, bhante, bhagavat± saddhassa saddh±pad±n±ni bh±sit±ni, sa½vijjanti t±ni imassa bhikkhuno, ayañca bhikkhu etesu sandissat²''ti. ``s±dhu s±dhu, subh³ti! tena hi tva½, subh³ti, imin± ca saddhena bhikkhun± saddhi½ vihareyy±si. yad± ca tva½, subh³ti, ±kaªkheyy±si tath±gata½ dassan±ya, imin± saddhena bhikkhun± saddhi½ upasaªkameyy±si tath±gata½ dassan±y±''ti. catuttha½. 5. mett±sutta½ 15. {paµi0 ma0 2.22; mi0 pa0 4.4.6} ``mett±ya , bhikkhave, cetovimuttiy± ±sevit±ya bh±vit±ya bahul²kat±ya y±n²kat±ya vatthukat±ya anuµµhit±ya paricit±ya susam±raddh±ya ek±das±nisa½s± p±µikaªkh±. katame ek±dasa? sukha½ supati, sukha½ paµibujjhati , na p±paka½ supina½ passati, manuss±na½ piyo hoti, amanuss±na½ piyo hoti, devat± rakkhanti, n±ssa aggi v± visa½ v± sattha½ v± kamati, tuvaµa½ citta½ sam±dhiyati, mukhavaººo vippas²dati, asamm³¼ho k±la½ karoti, uttari appaµivijjhanto brahmalok³pago hoti. mett±ya, bhikkhave, cetovimuttiy± ±sevit±ya bh±vit±ya bahul²kat±ya y±n²kat±ya vatthukat±ya anuµµhit±ya paricit±ya susam±raddh±ya ime ek±das±nisa½s± p±µikaªkh±''ti. pañcama½. 6. aµµhakan±garasutta½ 16. eka½ samaya½ ±yasm± ±nando ves±liya½ viharati beluvag±make {ve¼uvag±make (sy±0 ka½0 ka0)}. tena kho pana samayena dasamo gahapati aµµhakan±garo p±µaliputta½ anuppatto hoti kenacideva karaº²yena. atha kho dasamo gahapati aµµhakan±garo yena kukkuµ±r±mo yena aññataro bhikkhu tenupasaªkami; upasaªkamitv± ta½ bhikkhu½ etadavoca -- ``kaha½ nu kho, bhante, ±yasm± ±nando etarahi viharati? dassanak±m± hi maya½, bhante, ±yasmanta½ ±nanda''nti. ``eso, gahapati, ±yasm± ±nando ves±liya½ viharati beluvag±make''ti. atha kho dasamo gahapati aµµhakan±garo p±µaliputte ta½ karaº²ya½ t²retv± yena ves±l² beluvag±mako yen±yasm± ±nando tenupasaªkami; upasaªkamitv± ±yasmanta½ ±nanda½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di. ekamanta½ nisinno kho dasamo gahapati aµµhakan±garo ±yasmanta½ ±nanda½ etadavoca -- ``atthi nu kho, bhante ±nanda, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena ekadhammo sammadakkh±to, yattha bhikkhuno appamattassa ±t±pino pahitattassa viharato avimutta½ v± citta½ vimuccati, aparikkh²º± v± ±sav± parikkhaya½ gacchanti, ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±t²''ti? ``atthi kho, gahapati, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena ekadhammo sammadakkh±to, yattha bhikkhuno appamattassa ±t±pino pahitattassa viharato avimutta½ v± citta½ vimuccati, aparikkh²º± v± ±sav± parikkhaya½ gacchanti, ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±t²''ti. ``katamo pana, bhante ±nanda, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena ekadhammo sammadakkh±to, yattha bhikkhuno appamattassa ±t±pino pahitattassa viharato avimutta½ v± citta½ vimuccati, aparikkh²º± v± ±sav± parikkhaya½ gacchanti, ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±t²''ti? ``idha, gahapati, bhikkhu vivicceva k±mehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka½ savic±ra½ vivekaja½ p²tisukha½ paµhama½ jh±na½ upasampajja viharati. so iti paµisañcikkhati -- `idampi kho paµhama½ jh±na½ abhisaªkhata½ abhisañcetayita½'. `ya½ kho pana kiñci abhisaªkhata½ abhisañcetayita½, tadanicca½ nirodhadhamma'nti paj±n±ti. so tattha µhito ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti; no ce ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti, teneva dhammar±gena t±ya dhammanandiy± pañcanna½ orambh±giy±na½ sa½yojan±na½ parikkhay± opap±tiko hoti tattha parinibb±y² an±vattidhammo tasm± lok±. ayampi kho, gahapati, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena ekadhammo sammadakkh±to, yattha bhikkhuno appamattassa ±t±pino pahitattassa viharato avimutta½ v± citta½ vimuccati, aparikkh²º± v± ±sav± parikkhaya½ gacchanti, ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±ti. ``puna capara½, gahapati, bhikkhu vitakkavic±r±na½ v³pasam± ajjhatta½ sampas±dana½ cetaso ekodibh±va½ avitakka½ avic±ra½ sam±dhija½ p²tisukha½ dutiya½ jh±na½...pe0... tatiya½ jh±na½...pe0... catuttha½ jh±na½ upasampajja viharati. so iti paµisañcikkhati -- `idampi kho catuttha½ jh±na½ abhisaªkhata½ abhisañcetayita½'. `ya½ kho pana kiñci abhisaªkhata½ abhisañcetayita½ tadanicca½ nirodhadhamma'nti paj±n±ti. so tattha µhito ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti; no ce ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti, teneva dhammar±gena t±ya dhammanandiy± pañcanna½ orambh±giy±na½ sa½yojan±na½ parikkhay± opap±tiko hoti tattha parinibb±y² an±vattidhammo tasm± lok±. ayampi kho, gahapati, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena ekadhammo sammadakkh±to, yattha bhikkhuno appamattassa ±t±pino pahitattassa viharato avimutta½ v± citta½ vimuccati aparikkh²º± v± ±sav± parikkhaya½ gacchanti, ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±ti. ``puna capara½, gahapati, bhikkhu mett±sahagatena cetas± eka½ disa½ pharitv± viharati tath± dutiya½ tath± tatiya½ tath± catuttha½. iti uddhamadho tiriya½ sabbadhi sabbattat±ya sabb±vanta½ loka½ mett±sahagatena cetas± eka½ disa½ pharitv± viharati vipulena mahaggatena appam±ºena averena aby±pajjena pharitv± viharati. so iti paµisañcikkhati -- `ayampi kho mett± cetovimutti abhisaªkhat± abhisañcetayit±'. `ya½ kho pana kiñci abhisaªkhata½ abhisañcetayita½ tadanicca½ nirodhadhamma'nti paj±n±ti. so tattha µhito ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti; no ce ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti, teneva dhammar±gena t±ya dhammanandiy± pañcanna½ orambh±giy±na½ sa½yojan±na½ parikkhay± opap±tiko hoti tattha parinibb±y² an±vattidhammo tasm± lok±. ayampi kho, gahapati, tena bhagavat± j±nat±...pe0 ... ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±ti. ``puna capara½, gahapati, bhikkhu karuº±sahagatena cetas±...pe0... mudit±sahagatena cetas±...pe0... upekkh±sahagatena cetas± eka½ disa½ pharitv± viharati tath± dutiya½ tath± tatiya½ tath± catuttha½. iti uddhamadho tiriya½ sabbadhi sabbattat±ya sabb±vanta½ loka½ upekkh±sahagatena cetas± vipulena mahaggatena appam±ºena averena aby±pajjena pharitv± viharati. so iti paµisañcikkhati -- `ayampi kho upekkh±cetovimutti abhisaªkhat± abhisañcetayit±'. `ya½ kho pana kiñci abhisaªkhata½ abhisañcetayita½ tadanicca½ nirodhadhamma'nti paj±n±ti. so tattha µhito ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti; no ce ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti, teneva dhammar±gena t±ya dhammanandiy± pañcanna½ orambh±giy±na½ sa½yojan±na½ parikkhay± opap±tiko hoti tattha parinibb±y² an±vattidhammo tasm± lok±. ayampi kho , gahapati, tena bhagavat± j±nat±...pe0... ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±ti. ``puna capara½, gahapati, bhikkhu sabbaso r³pasaññ±na½ samatikkam± paµighasaññ±na½ atthaªgam± n±nattasaññ±na½ amanasik±r± `ananto ±k±so'ti ±k±s±nañc±yatana½ upasampajja viharati. so iti paµisañcikkhati -- `ayampi kho ±k±s±nañc±yatanasam±patti abhisaªkhat± abhisañcetayit±'. `ya½ kho pana kiñci abhisaªkhata½ abhisañcetayita½ tadanicca½ nirodhadhamma'nti paj±n±ti. so tattha µhito ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti; no ce ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti, teneva dhammar±gena t±ya dhammanandiy± pañcanna½ orambh±giy±na½ sa½yojan±na½ parikkhay± opap±tiko hoti tattha parinibb±y² an±vattidhammo tasm± lok±. ayampi kho, gahapati, tena bhagavat± j±nat±...pe0... ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±ti. ``puna capara½, gahapati, bhikkhu sabbaso ±k±s±nañc±yatana½ samatikkamma `ananta½ viññ±ºa'nti viññ±ºañc±yatana½ upasampajja viharati...pe0... sabbaso viññ±ºañc±yatana½ samatikkamma `natthi kiñc²'ti ±kiñcaññ±yatana½ upasampajja viharati. so iti paµisañcikkhati -- `ayampi kho ±kiñcaññ±yatanasam±patti abhisaªkhat± abhisañcetayit±'. `ya½ kho pana kiñci abhisaªkhata½ abhisañcetayita½ tadanicca½ nirodhadhamma'nti paj±n±ti. so tattha µhito ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti; no ce ±sav±na½ khaya½ p±puº±ti, teneva dhammar±gena t±ya dhammanandiy± pañcanna½ orambh±giy±na½ sa½yojan±na½ parikkhay± opap±tiko hoti tattha parinibb±y² an±vattidhammo tasm± lok±. ayampi kho, gahapati, tena bhagavat± j±nat±...pe0... ananuppatta½ v± anuttara½ yogakkhema½ anup±puº±t²''ti. eva½ vutte dasamo gahapati aµµhakan±garo ±yasmanta½ ±nanda½ etadavoca -- ``seyyath±pi, bhante ±nanda, puriso eka½ nidhimukha½ gavesanto sakideva {sabbatthapi evameva dissati} ek±dasa nidhimukh±ni adhigaccheyya; evameva½ kho aha½, bhante, eka½ amatadv±ra½ gavesanto sakideva ek±dasa amatadv±r±ni {ek±dasanna½ amatadv±r±na½ (sabbattha) ma0 ni0 2.21 passitabba½} alattha½ sevan±ya {savan±ya (sy±0) s²0 p²0 majjhimapaºº±sakadutiyasuttepi, bh±van±ya (ma0 ni0 2.21)}. seyyath±pi, bhante, purisassa ag±ra½ ek±dasa dv±ra½. so tasmi½ ag±re ±ditte ekamekenapi dv±rena sakkuºeyya att±na½ sotthi½ k±tu½; evameva½ kho aha½, bhante, imesa½ ek±dasanna½ amatadv±r±na½ ekamekenapi amatadv±rena sakkuºiss±mi att±na½ sotthi½ k±tu½. ime hi n±ma, bhante, aññatitthiy± ±cariyassa ±cariyadhana½ pariyesissanti. ki½ {kimaªga½ (ma0 ni0 2.21)} pan±ha½ ±yasmato ±nandassa p³ja½ na kariss±m²''ti! atha kho dasamo gahapati aµµhakan±garo ves±likañca p±µaliputtakañca bhikkhusaªgha½ sannip±t±petv± paº²tena kh±dan²yena bhojan²yena sahatth± santappesi sampav±resi. ekamekañca bhikkhu½ pacceka½ dussayugena acch±desi, ±yasmantañca ±nanda½ tic²varena. ±yasmato ±nandassa pañcasata½ vih±ra½ k±r±pes²ti. chaµµha½. 7. gop±lasutta½ 17. ``ek±dasahi, bhikkhave, aªgehi samann±gato gop±lako abhabbo gogaºa½ pariharitu½ ph±ti½ k±tu½ {ph±tikattu½ (s²0), ph±tik±tu½ (sy±0 p²0)}. katamehi ek±dasahi? idha, bhikkhave, gop±lako na r³paññ³ hoti, na lakkhaºakusalo hoti, na ±s±µika½ h±ret± {s±µet± (s²0 sy±0 p²0)} hoti, na vaºa½ paµicch±det± hoti, na dh³ma½ katt± hoti, na tittha½ j±n±ti, na p²ta½ j±n±ti, na v²thi½ j±n±ti, na gocarakusalo hoti, anavasesadoh² ca hoti, ye te usabh± gopitaro gopariº±yak± te na atirekap³j±ya p³jet± hoti . imehi kho, bhikkhave, ek±dasahi aªgehi samann±gato gop±lako abhabbo gogaºa½ pariharitu½ ph±ti½ k±tu½. ``evameva½ kho, bhikkhave, ek±dasahi dhammehi samann±gato bhikkhu abhabbo imasmi½ dhammavinaye vuddhi½ vir³¼hi½ vepulla½ ±pajjitu½. katamehi ek±dasahi? idha , bhikkhave, bhikkhu na r³paññ³ hoti, na lakkhaºakusalo hoti, na ±s±µika½ h±ret± hoti, na vaºa½ paµicch±det± hoti, na dh³ma½ katt± hoti, na tittha½ j±n±ti, na p²ta½ j±n±ti, na v²thi½ j±n±ti, na gocarakusalo hoti, anavasesadoh² ca hoti, ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak± te na atirekap³j±ya p³jet± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na r³paññ³ hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu ya½ kiñci r³pa½ ( ) {(sabba½ r³pa½) ma0 ni0 1.347 ( ) katthaci dissati} `catt±ri mah±bh³t±ni, catunnañca mah±bh³t±na½ up±d±yar³pa'nti yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na r³paññ³ hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na lakkhaºakusalo hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu `kammalakkhaºo b±lo, kammalakkhaºo paº¹ito'ti yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na lakkhaºakusalo hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na ±s±µika½ h±ret± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu uppanna½ k±mavitakka½ adhiv±seti nappajahati na vinodeti na byant²karoti na anabh±va½ gameti, uppanna½ by±p±davitakka½... uppanna½ vihi½s±vitakka½... uppannuppanne p±pake akusale dhamme adhiv±seti nappajahati na vinodeti na byant²karoti na anabh±va½ gameti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na ±s±µika½ h±ret± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na vaºa½ paµicch±det± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhun± r³pa½ disv± nimittagg±h² hoti anubyañjanagg±h²; yatv±dhikaraºamena½ cakkhundriya½ asa½vuta½ viharanta½ abhijjh±domanass± p±pak± akusal± dhamm± anv±ssaveyyu½, tassa sa½var±ya na paµipajjati; na rakkhati cakkhundriya½, cakkhundriye sa½vara½ n±pajjati. sotena sadda½ sutv±... gh±nena gandha½ gh±yitv±... jivh±ya rasa½ s±yitv±... k±yena phoµµhabba½ phusitv±... manas± dhamma½ viññ±ya nimittagg±h² hoti anubyañjanagg±h²; yatv±dhikaraºamena½ manindriya½ asa½vuta½ viharanta½ abhijjh±domanass± p±pak± akusal± dhamm± anv±ssaveyyu½, tassa sa½var±ya na paµipajjati; na rakkhati manindriya½, manindriye sa½vara½ n±pajjati. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na vaºa½ paµicch±det± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na dh³ma½ katt± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu na {ma0 ni0 1.346-347 pana aya½ nak±ro dhammantipadassa anantara½ dissati} yath±suta½ yath±pariyatta½ dhamma½ vitth±rena paresa½ deset± hoti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na dh³ma½ katt± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na tittha½ j±n±ti? idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ bahussut± ±gat±gam± dhammadhar± vinayadhar± m±tik±dhar±, te k±lena k±la½ upasaªkamitv± na paripucchati na paripañhati -- `ida½, bhante, katha½, imassa ko attho'ti? tassa te ±yasmanto avivaµañceva na vivaranti, anutt±n²katañca na utt±n²karonti, anekavihitesu ca kaªkh±µh±niyesu dhammesu kaªkha½ na paµivinodenti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na tittha½ j±n±ti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na p²ta½ j±n±ti? idha, bhikkhave, bhikkhu tath±gatappavedite dhammavinaye desiyam±ne na labhati atthaveda½, na labhati dhammaveda½ , na labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na p²ta½ j±n±ti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na v²thi½ j±n±ti? idha, bhikkhave, bhikkhu ariya½ aµµhaªgika½ magga½ yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na v²thi½ j±n±ti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu na gocarakusalo hoti? idha , bhikkhave, bhikkhu catt±ro satipaµµh±ne yath±bh³ta½ nappaj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu na gocarakusalo hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu anavasesadoh² hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu½ saddh± gahapatik± abhihaµµhu½ pav±renti c²varapiº¹ap±tasen±sanagil±napaccayabhesajjaparikkh±rehi. tatra bhikkhu matta½ na j±n±ti paµiggahaº±ya. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu anavasesadoh² hoti. ``kathañca , bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak±, te na atirekap³j±ya p³jet± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak±, tesu na metta½ k±yakamma½ paccupaµµh±peti ±vi ceva raho ca, na metta½ vac²kamma½... na metta½ manokamma½ paccupaµµh±peti ±vi ceva raho ca. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak±, na te atirekap³j±ya p³jet± hoti. ``imehi kho, bhikkhave, ek±dasahi dhammehi samann±gato bhikkhu abhabbo imasmi½ dhammavinaye vuddhi½ vir³¼hi½ vepulla½ ±pajjitu½. ``ek±dasahi, bhikkhave, aªgehi samann±gato gop±lako bhabbo gogaºa½ pariharitu½ ph±ti½ k±tu½. katamehi ek±dasahi? idha, bhikkhave, gop±lako r³paññ³ hoti, lakkhaºakusalo hoti, ±s±µika½ h±ret± hoti, vaºa½ paµicch±det± hoti, dh³ma½ katt± hoti, tittha½ j±n±ti, p²ta½ j±n±ti, v²thi½ j±n±ti, gocarakusalo hoti, s±vasesadoh² ca hoti, ye te usabh± gopitaro gopariº±yak± te atirekap³j±ya p³jet± hoti -- imehi kho, bhikkhave, ek±dasahi aªgehi samann±gato gop±lako bhabbo gogaºa½ pariharitu½ ph±ti½ k±tu½. ``evameva½ kho, bhikkhave, ek±dasahi dhammehi samann±gato bhikkhu bhabbo imasmi½ dhammavinaye vuddhi½ vir³¼hi½ vepulla½ ±pajjitu½. katamehi ek±dasahi? idha , bhikkhave, bhikkhu r³paññ³ hoti, lakkhaºakusalo hoti, ±s±µika½ h±ret± hoti, vaºa½ paµicch±det± hoti, dh³ma½ katt± hoti, tittha½ j±n±ti, p²ta½ j±n±ti, v²thi½ j±n±ti, gocarakusalo hoti, s±vasesadoh² ca hoti, ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak± te atirekap³j±ya p³jet± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu r³paññ³ hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu ya½ kiñci r³pa½ `catt±ri mah±bh³t±ni, catunnañca mah±bh³t±na½ up±d±yar³pa'nti yath±bh³ta½ paj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu r³paññ³ hoti. ``kathañca , bhikkhave, bhikkhu lakkhaºakusalo hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu `kammalakkhaºo b±lo, kammalakkhaºo paº¹ito'ti yath±bh³ta½ paj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu lakkhaºakusalo hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu ±s±µika½ h±ret± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu uppanna½ k±mavitakka½ n±dhiv±seti pajahati vinodeti byant²karoti anabh±va½ gameti, uppanna½ by±p±davitakka½... uppanna½ vihi½s±vitakka½... uppannuppanne p±pake akusale dhamme n±dhiv±seti pajahati vinodeti byant²karoti anabh±va½ gameti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu ±s±µika½ h±ret± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaºa½ paµicch±det± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhun± r³pa½ disv± na nimittagg±h² hoti n±nubyañjanagg±h²; yatv±dhikaraºamena½ cakkhundriya½ asa½vuta½ viharanta½ abhijjh±domanass± p±pak± akusal± dhamm± anv±ssaveyyu½, tassa sa½var±ya paµipajjati; rakkhati cakkhundriya½, cakkhundriye sa½vara½ ±pajjati. sotena sadda½ sutv±... gh±nena gandha½ gh±yitv±... jivh±ya rasa½ s±yitv±... k±yena phoµµhabba½ phusitv±... manas± dhamma½ viññ±ya na nimittagg±h² hoti n±nubyañjanagg±h²; yatv±dhikaraºamena½ manindriya½ asa½vuta½ viharanta½ abhijjh±domanass± p±pak± akusal± dhamm± anv±ssaveyyu½, tassa sa½var±ya paµipajjati; rakkhati manindriya½, manindriye sa½vara½ ±pajjati. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu vaºa½ paµicch±det± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu dh³ma½ katt± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu yath±suta½ yath±pariyatta½ dhamma½ vitth±rena paresa½ deset± hoti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu dh³ma½ katt± hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu tittha½ j±n±ti? idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ bahussut± ±gat±gam± dhammadhar± vinayadhar± m±tik±dhar±, te k±lena k±la½ upasaªkamitv± paripucchati paripañhati -- `ida½, bhante, katha½, imassa ko attho'ti? tassa te ±yasmanto avivaµañceva vivaranti, anutt±n²katañca utt±n²karonti, anekavihitesu ca kaªkh±µh±niyesu dhammesu kaªkha½ paµivinodenti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu tittha½ j±n±ti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu p²ta½ j±n±ti? idha, bhikkhave, bhikkhu tath±gatappavedite dhammavinaye desiyam±ne labhati atthaveda½, labhati dhammaveda½, labhati dhamm³pasa½hita½ p±mojja½. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu p²ta½ j±n±ti. ``kathañca , bhikkhave, bhikkhu v²thi½ j±n±ti? idha, bhikkhave, bhikkhu ariya½ aµµhaªgika½ magga½ yath±bh³ta½ paj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu v²thi½ j±n±ti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu gocarakusalo hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu catt±ro satipaµµh±ne yath±bh³ta½ paj±n±ti. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu gocarakusalo hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu s±vasesadoh² hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu½ saddh± gahapatik± abhihaµµhu½ pav±renti c²varapiº¹ap±tasen±sanagil±napaccayabhesajjaparikkh±rehi. tatra bhikkhu matta½ j±n±ti paµiggahaº±ya. eva½ kho, bhikkhave, bhikkhu s±vasesadoh² hoti. ``kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak±, te atirekap³j±ya p³jet± hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu ye te ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak±, tesu metta½ k±yakamma½ paccupaµµh±peti ±vi ceva raho ca, metta½ vac²kamma½... metta½ manokamma½ paccupaµµh±peti ±vi ceva raho ca. eva½ kho , bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkh³ ther± rattaññ³ cirapabbajit± saªghapitaro saªghapariº±yak±, te atirekap³j±ya p³jet± hoti. ``imehi kho, bhikkhave, ek±dasahi dhammehi samann±gato bhikkhu bhabbo imasmi½ dhammavinaye vuddhi½ vir³¼hi½ vepulla½ ±pajjitu''nti. sattama½. 8. paµhamasam±dhisutta½ 18. {a0 ni0 10.6} atha kho sambahul± bhikkh³ yena bhagav± tenupasaªkami½su; upasaªkamitv± bhagavanta½ abhiv±detv± ekamanta½ nis²di½su. ekamanta½ nisinn± kho te bhikkh³ bhagavanta½ etadavocu½ -- ``siy± nu kho, bhante, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``siy±, bhikkhave, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0 ... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. ``yath± katha½ pana, bhante, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``idha, bhikkhave, bhikkhu eva½saññ² hoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti. eva½ kho, bhikkhave, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. aµµhama½. 9. dutiyasam±dhisutta½ 19. tatra kho bhagav± bhikkh³ ±mantesi -- ``bhikkhavo''ti. ``bhadante''ti te bhikkh³ bhagavato paccassosu½. bhagav± etadavoca -- ``siy± nu kho bhikkhave, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa...pe0... na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``bhagava½m³lak± no, bhante, dhamm± bhagava½nettik± bhagava½paµisaraº±. s±dhu vata, bhante, bhagavanta½yeva paµibh±tu etassa bh±sitassa attho. bhagavato sutv± bhikkh³ dh±ressant²''ti. ``tena hi, bhikkhave, suº±tha, s±dhuka½ manasi karotha; bh±siss±m²''ti. ``eva½, bhante''ti kho te bhikkh³ bhagavato paccassosu½. bhagav± etadavoca -- ``siy±, bhikkhave, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. ``yath± katha½ pana, bhante, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``idha, bhikkhave, bhikkhu eva½saññ² hoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti . eva½ kho, bhikkhave, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0 ... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. navama½. 10. tatiyasam±dhisutta½ 20. {a0 ni0 10.7} atha kho sambahul± bhikkh³ yen±yasm± s±riputto tenupasaªkami½su; upasaªkamitv± ±yasmat± s±riputtena saddhi½ sammodi½su. sammodan²ya½ katha½ s±raº²ya½ v²tis±retv± ekamanta½ nis²di½su. ekamanta½ nisinn± kho te bhikkh³ ±yasmanta½ s±riputta½ etadavocu½ -- ``siy± nu kho, ±vuso s±riputta, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``siy±, ±vuso, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. ``yath± katha½ pana, ±vuso s±riputta, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``idha , ±vuso, bhikkhu eva½saññ² hoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti. eva½ kho, ±vuso, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. dasama½. 11. catutthasam±dhisutta½ 21. tatra kho ±yasm± s±riputto bhikkh³ ±mantesi -- ``siy± nu kho, ±vuso, bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa, na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``d³ratopi kho maya½, ±vuso, ±gaccheyy±ma ±yasmato s±riputtassa santike etassa bh±sitassa atthamaññ±tu½. s±dhu vat±yasmanta½yeva s±riputta½ paµibh±tu etassa bh±sitassa attho. ±yasmato s±riputtassa sutv± bhikkh³ dh±ressant²''ti. ``tenah±vuso, suº±tha, s±dhuka½ manasi karotha ; bh±siss±m²''ti. ``evam±vuso''ti kho te bhikkh³ ±yasmato s±riputtassa paccassosu½. ±yasm± s±riputto etadavoca -- ``siy±, ±vuso bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. ``yath± katha½ pan±vuso, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa...pe0... yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti? ``idha, ±vuso, bhikkhu eva½saññ² hoti -- `eta½ santa½ eta½ paº²ta½, yadida½ sabbasaªkh±rasamatho sabb³padhipaµinissaggo taºh±kkhayo vir±go nirodho nibb±na'nti. eva½ kho, ±vuso, siy± bhikkhuno tath±r³po sam±dhipaµil±bho yath± neva pathaviya½ pathavisaññ² assa, na ±pasmi½ ±posaññ² assa, na tejasmi½ tejosaññ² assa, na v±yasmi½ v±yosaññ² assa, na ±k±s±nañc±yatane ±k±s±nañc±yatanasaññ² assa, na viññ±ºañc±yatane viññ±ºañc±yatanasaññ² assa, na ±kiñcaññ±yatane ±kiñcaññ±yatanasaññ² assa, na nevasaññ±n±saññ±yatane nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ² assa, na idhaloke idhalokasaññ² assa , na paraloke paralokasaññ² assa, yampida½ diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ patta½ pariyesita½ anuvicarita½ manas± tatr±pi na saññ² assa; saññ² ca pana ass±''ti. ek±dasama½. anussativaggo dutiyo. tassudd±na½ -- dve vutt± mah±n±mena, nandiyena subh³tin±. mett± aµµhako gop±lo, catt±ro ca sam±dhin±ti.. 3. s±maññavaggo 22-29. ``ek±dasahi , bhikkhave, aªgehi samann±gato gop±lako abhabbo gogaºa½ pariharitu½ ph±ti½ k±tu½. katamehi ek±dasahi? idha, bhikkhave, gop±lako na r³paññ³ hoti, na lakkhaºakusalo hoti, na ±s±µika½ h±ret± hoti, na vaºa½ paµicch±det± hoti, na dh³ma½ katt± hoti, na tittha½ j±n±ti, na p²ta½ j±n±ti, na v²thi½ j±n±ti, na gocarakusalo hoti, anavasesadoh² ca hoti, ye te usabh± gopitaro gopariº±yak± te na atirekap³j±ya p³jet± hoti -- imehi kho, bhikkhave, ek±dasahi aªgehi samann±gato gop±lako abhabbo gogaºa½ pariharitu½ ph±ti½ k±tu½. ``evameva½ kho, bhikkhave, ek±dasahi dhammehi samann±gato bhikkhu abhabbo cakkhusmi½ anicc±nupass² viharitu½...pe0... abhabbo cakkhusmi½ dukkh±nupass² viharitu½... abhabbo cakkhusmi½ anatt±nupass² viharitu½... abhabbo cakkhusmi½ khay±nupass² viharitu½... abhabbo cakkhusmi½ vay±nupass² viharitu½... abhabbo cakkhusmi½ vir±g±nupass² viharitu½... abhabbo cakkhusmi½ nirodh±nupass² viharitu½... abhabbo cakkhusmi½ paµinissagg±nupass² viharitu½''. 30-69. ...sotasmi½... gh±nasmi½... jivh±ya... k±yasmi½... manasmi½.... 70-117. ...r³pesu... saddesu... gandhesu... rasesu... phoµµhabbesu... dhammesu.... 118-165. ...cakkhuviññ±ºe... sotaviññ±ºe... gh±naviññ±ºe... jivh±viññ±ºe... k±yaviññ±ºe... manoviññ±ºe.... 166-213. ...cakkhusamphasse... sotasamphasse... gh±nasamphasse... jivh±samphasse ... k±yasamphasse... manosamphasse.... 214-261. ...cakkhusamphassaj±ya vedan±ya... sotasamphassaj±ya vedan±ya... gh±nasamphassaj±ya vedan±ya... jivh±samphassaj±ya vedan±ya... k±yasamphassaj±ya vedan±ya... manosamphassaj±ya vedan±ya.... 262-309. ...r³pasaññ±ya... saddasaññ±ya... gandhasaññ±ya... rasasaññ±ya... phoµµhabbasaññ±ya ... dhammasaññ±ya.... 310-357. ...r³pasañcetan±ya... saddasañcetan±ya... gandhasañcetan±ya... rasasañcetan±ya... phoµµhabbasañcetan±ya... dhammasañcetan±ya.... 358-405. ...r³pataºh±ya... saddataºh±ya... gandhataºh±ya... rasataºh±ya... phoµµhabbataºh±ya... dhammataºh±ya.... 406-453. ...r³pavitakke... saddavitakke... gandhavitakke... rasavitakke... phoµµhabbavitakke... dhammavitakke.... 454-501. ...r³pavic±re... saddavic±re... gandhavic±re... rasavic±re... phoµµhabbavic±re... dhammavic±re anicc±nupass² viharitu½... dukkh±nupass² viharitu½... anatt±nupass² viharitu½... khay±nupass² viharitu½... vay±nupass² viharitu½... vir±g±nupass² viharitu½... nirodh±nupass² viharitu½... paµinissagg±nupass² viharitu½...pe0.... 4. r±gapeyy±la½ 502. ``r±gassa , bhikkhave, abhiññ±ya ek±dasa dhamm± bh±vetabb±. katame ek±dasa? paµhama½ jh±na½, dutiya½ jh±na½, tatiya½ jh±na½, catuttha½ jh±na½, mett±cetovimutti, karuº±cetovimutti, mudit±cetovimutti, upekkh±cetovimutti, ±k±s±nañc±yatana½, viññ±ºañc±yatana½, ±kiñcaññ±yatana½ -- r±gassa, bhikkhave, abhiññ±ya ime ek±dasa dhamm± bh±vetabb±. 503-511. ``r±gassa, bhikkhave, pariññ±ya... parikkhay±ya... pah±n±ya... khay±ya... vay±ya... vir±g±ya... nirodh±ya... c±g±ya... paµinissagg±ya... ime ek±dasa dhamm± bh±vetabb±. 512-671. ``dosassa ...pe0... mohassa... kodhassa... upan±hassa... makkhassa... pa¼±sassa... iss±ya... macchariyassa... m±y±ya... s±µheyyassa... thambhassa... s±rambhassa... m±nassa... atim±nassa... madassa... pam±dassa abhiññ±ya...pe0... pariññ±ya... parikkhay±ya... pah±n±ya... khay±ya... vay±ya... vir±g±ya... nirodh±ya... c±g±ya... paµinissagg±ya ime ek±dasa dhamm± bh±vetabb±''ti. idamavoca bhagav±. attaman± te bhikkh³ bhagavato bh±sita½ abhinandunti. r±gapeyy±la½ niµµhita½. nava suttasahass±ni, bhiyyo pañcasat±ni ca {pañca suttasat±ni ca (aµµha0)}. sattapaññ±sa suttant± {sutt±ni (aµµha0)}, aªguttarasam±yut± {honti aªguttar±game (aµµha0)} ti.. ek±dasakanip±tap±¼i niµµhit±. aªguttaranik±yo samatto.