.. namo tassa bhagavato arahato samm±sambuddhassa.. khuddakanik±ye cariy±piµakap±¼i 1. akittivaggo 1. akitticariy± 1. ``kappe ca satasahasse, caturo ca asaªkhiye. etthantare ya½ carita½, sabba½ ta½ bodhip±cana½.. 2. ``at²takappe carita½, µhapayitv± bhav±bhave. imamhi kappe carita½, pavakkhissa½ suºohi me.. 3. ``yad± aha½ brah±raññe, suññe vipinak±nane. ajjhog±hetv± {ajjhogahetv± (s²0 sy±0)} vihar±mi, akitti n±ma t±paso.. 4. ``tad± ma½ tapatejena, santatto tidiv±bhibh³. dh±rento br±hmaºavaººa½, bhikkh±ya ma½ up±gami.. 5. ``pavan± ±bhata½ paººa½, atelañca aloºika½. mama dv±re µhita½ disv±, sakaµ±hena ±kiri½.. 6. ``tassa datv±naha½ paººa½, nikkujjitv±na bh±jana½. punesana½ jahitv±na, p±visi½ paººas±laka½.. 7. ``dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantika½. akampito anolaggo, evamevamad±saha½.. 8. ``na me tappaccay± atthi, sar²rasmi½ vivaººiya½. p²tisukhena ratiy±, v²tin±memi ta½ diva½.. 9. ``yadi m±sampi dvem±sa½, dakkhiºeyya½ vara½ labhe. akampito anol²no, dadeyya½ d±namuttama½.. 10. ``na tassa d±na½ dadam±no, yasa½ l±bhañca patthayi½. sabbaññuta½ patthay±no, t±ni kamm±ni ±cari''nti.. akitticariya½ paµhama½. 2. saªkhacariy± 11. ``pun±para½ yad± homi, br±hmaºo saªkhasavhayo. mah±samudda½ tarituk±mo, upagacch±mi paµµana½.. 12. ``tatthaddasa½ paµipathe, sayambhu½ apar±jita½. kant±raddh±na½ paµipanna½ {kant±raddh±napaµipanna½ (s²0 sy±0)}, tatt±ya kaµhinabh³miy±.. 13. ``tamaha½ paµipathe disv±, imamattha½ vicintayi½. `ida½ khetta½ anuppatta½, puññak±massa jantuno.. 14. ```yath± kassako puriso, khetta½ disv± mah±gama½. tattha b²ja½ na ropeti, na so dhaññena atthiko.. 15. ```evamev±ha½ puññak±mo, disv± khettavaruttama½. yadi tattha k±ra½ na karomi, n±ha½ puññena atthiko.. 16. ```yath± amacco muddik±mo, rañño antepure jane. na deti tesa½ dhanadhañña½, muddito parih±yati.. 17. ```evamev±ha½ puññak±mo, vipula½ disv±na dakkhiºa½. yadi tassa d±na½ na dad±mi, parih±yiss±mi puññato'.. 18. ``ev±ha½ cintayitv±na, orohitv± up±han±. tassa p±d±ni vanditv±, ad±si½ chattup±hana½.. 19. ``tenev±ha½ sataguºato, sukhum±lo sukhedhito. api ca d±na½ parip³rento, eva½ tassa ad±saha''nti.. saªkhacariya½ dutiya½. 3. kurur±jacariy± 20. ``pun±para½ yad± homi, indapatthe {indapatte (s²0 ka0)} puruttame. r±j± dhanañcayo n±ma, kusale dasahup±gato.. 21. ``kaliªgaraµµhavisay±, br±hmaº± upagañchu ma½. ±y±cu½ ma½ hatthin±ga½, dhañña½ maªgalasammata½.. 22. ```avuµµhiko janapado, dubbhikkho ch±tako mah±. dad±hi pavara½ n±ga½, n²la½ añjanasavhaya½.. 23. ```na me y±cakamanuppatte, paµikkhepo anucchavo. m± me bhijji sam±d±na½, dass±mi vipula½ gaja½'.. 24. ``n±ga½ gahetv± soº¹±ya, bhiªg±re {bhiªk±re (s²0)} ratan±maye. jala½ hatthe ±kiritv±, br±hmaº±na½ ada½ gaja½.. 25. ``tassa n±ge padinnamhi, amacc± etadabravu½. `ki½ nu tuyha½ vara½ n±ga½, y±cak±na½ padassasi.. 26. ```dhañña½ maªgalasampanna½, saªg±mavijayuttama½. tasmi½ n±ge padinnamhi, ki½ te rajja½ karissati.. 27. ```rajjampi me dade sabba½, sar²ra½ dajjamattano. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± n±ga½ ad±saha'''nti.. kurur±jacariya½ tatiya½. 4. mah±sudassanacariy± 28. ``kus±vatimhi nagare, yad± ±si½ mah²pati. mah±sudassano n±ma, cakkavatt² mahabbalo.. 29. ``tatth±ha½ divase tikkhattu½, ghos±pemi tahi½ tahi½. `ko ki½ icchati pattheti, kassa ki½ d²yat³ dhana½.. 30. ```ko ch±tako ko tasito, ko m±la½ ko vilepana½. n±n±ratt±ni vatth±ni, ko naggo paridahissati.. 31. ```ko pathe chattam±deti, kop±han± mud³ subh±'. iti s±yañca p±to ca, ghos±pemi tahi½ tahi½.. 32. ``na ta½ dasasu µh±nesu, napi µh±nasatesu v±. anekasataµh±nesu, paµiyatta½ y±cake dhana½.. 33. ``div± v± yadi v± ratti½, yadi eti vanibbako. laddh± yadicchaka½ bhoga½, p³rahatthova gacchati.. 34. ``evar³pa½ mah±d±na½, ad±si½ y±vaj²vika½. nap±ha½ dessa½ dhana½ dammi, napi natthi nicayo mayi.. 35. ``yath±pi ±turo n±ma, rogato parimuttiy±. dhanena vejja½ tappetv±, rogato parimuccati.. 36. ``tathev±ha½ j±nam±no, parip³retumasesato. ³namana½ p³rayitu½, demi d±na½ vanibbake. nir±layo apacc±so, sambodhimanupattiy±''ti.. mah±sudassanacariya½ catuttha½. 5. mah±govindacariy± 37. ``pun±para½ yad± homi, sattar±japurohito. p³jito naradevehi, mah±govindabr±hmaºo.. 38. ``tad±ha½ sattarajjesu, ya½ me ±si up±yana½. tena demi mah±d±na½, akkhobbha½ {akkhobha½ (sy±0 ka½0)} s±gar³pama½.. 39. ``na me dessa½ dhana½ dhañña½, napi natthi nicayo mayi. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± demi vara½ dhana''nti.. mah±govindacariya½ pañcama½. 6. nimir±jacariy± 40. ``pun±para½ yad± homi, mithil±ya½ puruttame. nimi n±ma mah±r±j±, paº¹ito kusalatthiko.. 41. ``tad±ha½ m±payitv±na, catuss±la½ catummukha½. tattha d±na½ pavattesi½, migapakkhinar±dina½.. 42. ``acch±danañca sayana½, anna½ p±nañca bhojana½. abbocchinna½ karitv±na, mah±d±na½ pavattayi½.. 43. ``yath±pi sevako s±mi½, dhanahetumup±gato. k±yena v±c± manas±, ±r±dhan²yamesati.. 44. ``tathev±ha½ sabbabhave, pariyesiss±mi bodhija½. d±nena satte tappetv±, icch±mi bodhimuttama''nti.. nimir±jacariya½ chaµµha½. 7. candakum±racariy± 45. ``pun±para½ yad± homi, ekar±jassa atrajo. nagare pupphavatiy±, kum±ro candasavhayo.. 46. ``tad±ha½ yajan± mutto, nikkhanto yaññav±µato. sa½vega½ janayitv±na, mah±d±na½ pavattayi½.. 47. ``n±ha½ piv±mi kh±d±mi, napi bhuñj±mi bhojana½. dakkhiºeyye adatv±na, api chappañcarattiyo.. 48. ``yath±pi v±ºijo n±ma, katv±na bhaº¹asañcaya½. yattha l±bho mah± hoti, tattha ta½ {tattha na½ (s²0), tattha (ka0)} harati bhaº¹aka½.. 49. ``tatheva sakabhutt±pi, pare dinna½ mahapphala½. tasm± parassa d±tabba½, satabh±go bhavissati.. 50. ``etamatthavasa½ ñatv±, demi d±na½ bhav±bhave. na paµikkam±mi d±nato, sambodhimanupattiy±''ti.. candakum±racariya½ sattama½. 8. sivir±jacariy± 51. ``ariµµhasavhaye nagare, sivin±m±si khattiyo. nisajja p±s±davare, eva½ cintesaha½ tad±.. 52. ```ya½ kiñci m±nusa½ d±na½, adinna½ me na vijjati. yopi y±ceyya ma½ cakkhu½, dadeyya½ avikampito'.. 53. ``mama saªkappamaññ±ya, sakko dev±namissaro. nisinno devaparis±ya, ida½ vacanamabravi.. 54. ```nisajja p±s±davare, sivir±j± mahiddhiko. cintento vividha½ d±na½, adeyya½ so na passati.. 55. ```tatha½ nu vitatha½ neta½, handa v²ma½say±mi ta½. muhutta½ ±gameyy±tha, y±va j±n±mi ta½ mana½'.. 56. ``pavedham±no palitasiro, valigatto {valitagatto (s²0)} jar±turo. andhavaººova hutv±na, r±j±na½ upasaªkami.. 57. ``so tad± paggahetv±na, v±ma½ dakkhiºab±hu ca. sirasmi½ añjali½ katv±, ida½ vacanamabravi.. 58. ```y±c±mi ta½ mah±r±ja, dhammika raµµhava¹¹hana. tava d±narat± kitti, uggat± devam±nuse.. 59. ```ubhopi nett± nayan±, andh± upahat± mama. eka½ me nayana½ dehi, tvampi ekena y±paya'.. 60. ``tass±ha½ vacana½ sutv±, haµµho sa½viggam±naso. katañjal² vedaj±to, ida½ vacanamabravi½.. 61. ```id±n±ha½ cintayitv±na, p±s±dato idh±gato. tva½ mama cittamaññ±ya, netta½ y±citum±gato.. 62. ```aho me m±nasa½ siddha½, saªkappo parip³rito. adinnapubba½ d±navara½, ajja dass±mi y±cake.. 63. ```ehi sivaka uµµhehi, m± dandhayi m± pavedhayi. ubhopi nayana½ dehi, upp±µetv± vaºibbake'.. 64. ``tato so codito mayha½, sivako vacana½ karo. uddharitv±na p±d±si, t±lamiñja½va y±cake.. 65. ``dadam±nassa dentassa, dinnad±nassa me sato. cittassa aññath± natthi, bodhiy±yeva k±raº±.. 66. ``na me dess± ubho cakkh³, att± na me na dessiyo. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± cakkhu½ ad±saha''nti.. sivir±jacariya½ aµµhama½. 9. vessantaracariy± 67. ``y± me ahosi janik±, phussat² {phusat² (s²0)} n±ma khattiy±. s± at²t±su j±t²su, sakkassa mahes² piy±.. 68. ``tass± ±yukkhaya½ ñatv±, devindo etadabravi. `dad±mi te dasa vare, varabhadde yadicchasi'.. 69. ``eva½ vutt± ca s± dev², sakka½ punidamabravi. `ki½ nu me apar±dhatthi, ki½ nu dess± aha½ tava. ramm± c±vesi ma½ µh±n±, v±tova dharaº²ruha½'.. 70. ``eva½ vutto ca so sakko, puna tassidamabravi. `na ceva te kata½ p±pa½, na ca me tva½si appiy±.. 71. ```ettaka½yeva te ±yu, cavanak±lo bhavissati. paµiggaºha may± dinne, vare dasa varuttame'.. 72. ``sakkena s± dinnavar±, tuµµhahaµµh± pamodit±. mama½ abbhantara½ katv±, phussat² dasa vare var².. 73. ``tato cut± s± phussat², khattiye upapajjatha. jetuttaramhi nagare, sañjayena sam±gami.. 74. ``yad±ha½ phussatiy± kucchi½, okkanto piyam±tuy±. mama tejena me m±t±, sad± d±narat± ahu.. 75. ``adhane ±ture jiººe, y±cake addhike {pathike (ka0)} jane. samaºe br±hmaºe kh²ºe, deti d±na½ akiñcane.. 76. ``dasa m±se dh±rayitv±na, karonte pura½ padakkhiºa½. vess±na½ v²thiy± majjhe, janesi phussat² mama½.. 77. ``na mayha½ mattika½ n±ma½, napi pettikasambhava½. j±tettha vessav²thiy±, tasm± vessantaro ahu.. 78. ``yad±ha½ d±rako homi, j±tiy± aµµhavassiko. tad± nisajja p±s±de, d±na½ d±tu½ vicintayi½.. 79. ```hadaya½ dadeyya½ cakkhu½, ma½sampi rudhirampi ca. dadeyya½ k±ya½ s±vetv±, yadi koci y±caye mama½'.. 80. ``sabh±va½ cintayantassa, akampitamasaºµhita½. akampi tattha pathav², sineruvanavaµa½sak±.. 81. ``anvaddham±se pannarase, puººam±se uposathe. paccaya½ n±gam±ruyha, d±na½ d±tu½ up±gami½.. 82. ``kaliªgaraµµhavisay± , br±hmaº± upagañchu ma½. ay±cu½ ma½ hatthin±ga½, dhañña½ maªgalasammata½.. 83. ``avuµµhiko janapado, dubbhikkho ch±tako mah±. dad±hi pavara½ n±ga½, sabbaseta½ gajuttama½.. 84. ``dad±mi na vikamp±mi, ya½ ma½ y±canti br±hmaº±. santa½ nappatig³h±mi {nappatiguyh±mi (s²0 ka0)}, d±ne me ramate mano.. 85. ``na me y±cakamanuppatte, paµikkhepo anucchavo. `m± me bhijji sam±d±na½, dass±mi vipula½ gaja½'.. 86. ``n±ga½ gahetv± soº¹±ya, bhiªg±re ratan±maye. jala½ hatthe ±kiritv±, br±hmaº±na½ ada½ gaja½.. 87. ``pun±para½ dadantassa, sabbaseta½ gajuttama½. tad±pi pathav² kampi, sineruvanavaµa½sak±.. 88. ``tassa n±gassa d±nena, sivayo kuddh± sam±gat±. pabb±jesu½ sak± raµµh±, `vaªka½ gacchatu pabbata½'.. 89. ``tesa½ nicchubham±n±na½, akampitthamasaºµhita½. mah±d±na½ pavattetu½, eka½ varamay±cisa½.. 90. ``y±cit± sivayo sabbe, eka½ varamada½su me. s±vayitv± kaººabheri½, mah±d±na½ dad±maha½.. 91. ``athettha vattat² saddo, tumulo bheravo mah±. d±nenima½ n²haranti, puna d±na½ dad±taya½.. 92. ``hatthi½ asse rathe datv±, d±si½ d±sa½ gava½ dhana½. mah±d±na½ daditv±na, nagar± nikkhami½ tad±.. 93. ``nikkhamitv±na nagar±, nivattitv± vilokite. tad±pi pathav² kampi, sineruvanavaµa½sak±.. 94. ``catuv±hi½ ratha½ datv±, µhatv± c±tummah±pathe. ek±kiyo adutiyo, maddidevi½ idamabravi½.. 95. ```tva½ maddi kaºha½ gaºh±hi, lahuk± es± kaniµµhik±. aha½ j±li½ gahess±mi, garuko bh±tiko hi so'.. 96. ``paduma½ puº¹ar²ka½va, madd² kaºh±jinaggah². aha½ suvaººabimba½va, j±li½ khattiyamaggahi½.. 97. ``abhij±t± sukhum±l±, khattiy± caturo jan±. visama½ sama½ akkamant±, vaªka½ gacch±ma pabbata½.. 98. ``ye keci manuj± enti, anumagge paµippathe. maggante paµipucch±ma, `kuhi½ vaªkanta {vaªkata (s²0)} pabbato'.. 99. ``te tattha amhe passitv±, karuºa½ giramud²rayu½. dukkha½ te paµivedenti, d³re vaªkantapabbato.. 100. ``yadi passanti pavane, d±rak± phaline dume. tesa½ phal±na½ hetumhi, uparodanti d±rak±.. 101. ``rodante d±rake disv±, ubbiddh± {ubbigg± (sy±0 ka½0)} vipul± dum±. sayamevoºamitv±na, upagacchanti d±rake.. 102. ``ida½ acchariya½ disv±, abbhuta½ lomaha½sana½. s±huk±ra½ {s±dhuk±ra½ (sabbattha)} pavattesi, madd² sabbaªgasobhan±.. 103. ``acchera½ vata lokasmi½, abbhuta½ lomaha½sana½. vessantarassa tejena, sayamevoºat± dum±.. 104. ``saªkhipi½su patha½ yakkh±, anukamp±ya d±rake. nikkhantadivaseneva {nikkhantadivaseyeva (s²0)}, cetaraµµhamup±gamu½.. 105. ``saµµhir±jasahass±ni, tad± vasanti m±tule. sabbe pañjalik± hutv±, rodam±n± up±gamu½.. 106. ``tattha vattetv± sall±pa½, cetehi cetaputtehi. te tato nikkhamitv±na, vaªka½ agamu pabbata½.. 107. ``±mantayitv± devindo, vissakamma½ {visukamma½ (ka0)} mahiddhika½. assama½ sukata½ ramma½, paººas±la½ sum±paya.. 108. ``sakkassa vacana½ sutv±, vissakammo mahiddhiko. assama½ sukata½ ramma½, paººas±la½ sum±payi.. 109. ``ajjhog±hetv± pavana½, appasadda½ nir±kula½. caturo jan± maya½ tattha, vas±ma pabbatantare.. 110. ``ahañca maddidev² ca, j±l² kaºh±jin± cubho. aññamañña½ sokanud±, vas±ma assame tad±.. 111. ``d±rake anurakkhanto, asuñño homi assame. madd² phala½ ±haritv±, poseti s± tayo jane.. 112. ``pavane vasam±nassa, addhiko ma½ up±gami. ±y±ci puttake mayha½, j±li½ kaºh±jina½ cubho.. 113. ``y±caka½ upagata½ disv±, h±so me upapajjatha. ubho putte gahetv±na, ad±si½ br±hmaºe tad±.. 114. ``sake putte cajantassa, j³jake br±hmaºe yad±. tad±pi pathav² kampi, sineruvanavaµa½sak±.. 115. ``punadeva sakko oruyha, hutv± br±hmaºasannibho. ±y±ci ma½ maddidevi½, s²lavanti½ patibbata½.. 116. ``maddi½ hatthe gahetv±na, udakañjali p³riya. pasannamanasaªkappo, tassa maddi½ ad±saha½.. 117. ``maddiy± d²yam±n±ya, gagane dev± pamodit±. tad±pi pathav² kampi, sineruvanavaµa½sak±.. 118. ``j±li½ kaºh±jina½ dh²ta½, maddidevi½ patibbata½. cajam±no na cintesi½, bodhiy±yeva k±raº±.. 119. ``na me dess± ubho putt±, maddidev² na dessiy±. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± piye ad±saha½.. 120. ``pun±para½ brah±raññe, m±t±pitusam±game. karuºa½ paridevante, sallapante sukha½ dukha½.. 121. ``hirottappena garun± {garuna½ (sy±0 ka0)}, ubhinna½ upasaªkami. tad±pi pathav² kampi, sineruvanavaµa½sak±.. 122. ``pun±para½ brah±raññ±, nikkhamitv± sañ±tibhi. pavis±mi pura½ ramma½, jetuttara½ puruttama½.. 123. ``ratan±ni satta vassi½su, mah±megho pavassatha. tad±pi pathav² kampi, sineruvanavaµa½sak±.. 124. ``acetan±ya½ pathav², aviññ±ya sukha½ dukha½. s±pi d±nabal± mayha½, sattakkhattu½ pakampath±''ti.. vessantaracariya½ navama½. 10. sasapaº¹itacariy± 125. ``pun±para½ yad± homi, sasako pavanac±rako. tiºapaººas±kaphalabhakkho, paraheµhanavivajjito.. 126. ``makkaµo ca siªg±lo ca, suttapoto caha½ tad±. vas±ma ekas±mant±, s±ya½ p±to ca dissare {s±ya½ p±to padissare (ka0)}.. 127. ``aha½ te anus±s±mi, kiriye kaly±ºap±pake. `p±p±ni parivajjetha, kaly±ºe abhinivissatha'.. 128. ``uposathamhi divase, canda½ disv±na p³rita½. etesa½ tattha ±cikkhi½, divaso ajjuposatho.. 129. ``d±n±ni paµiy±detha, dakkhiºeyyassa d±tave. datv± d±na½ dakkhiºeyye, upavassathuposatha½.. 130. ``te me s±dh³ti vatv±na, yath±satti yath±bala½. d±n±ni paµiy±detv±, dakkhiºeyya½ gavesisu½ {gavesayyu½ (ka0)}.. 131. ``aha½ nisajja cintesi½, d±na½ dakkhiºanucchava½. `yadiha½ labhe dakkhiºeyya½, ki½ me d±na½ bhavissati.. 132. ```na me atthi til± mugg±, m±s± v± taº¹ul± ghata½. aha½ tiºena y±pemi, na sakk± tiºa d±tave.. 133. ```yadi koci eti dakkhiºeyyo, bhikkh±ya mama santike. dajj±ha½ sakamatt±na½, na so tuccho gamissati'.. 134. ``mama saªkappamaññ±ya, sakko br±hmaºavaººin±. ±saya½ me up±gacchi, d±nav²ma½san±ya me.. 135. ``tamaha½ disv±na santuµµho, ida½ vacanamabravi½. `s±dhu khosi anuppatto, gh±sahetu mamantike.. 136. ```adinnapubba½ d±navara½, ajja dass±mi te aha½. tuva½ s²laguº³peto, ayutta½ te paraheµhana½.. 137. ```ehi aggi½ pad²pehi, n±n±kaµµhe sam±naya. aha½ pacissamatt±na½, pakka½ tva½ bhakkhayissasi'.. 138. ```s±dh³'ti so haµµhamano, n±n±kaµµhe sam±nayi. mahanta½ ak±si citaka½, katv± aªg±ragabbhaka½.. 139. ``aggi½ tattha pad²pesi, yath± so khippa½ mah± bhave. phoµetv± rajagate gatte, ekamanta½ up±visi½.. 140. ``yad± mah±kaµµhapuñjo, ±ditto dhamadham±yati {dhumadhum±yati (s²0), dhamam±yati (ka0)}. taduppatitv± papati½, majjhe j±lasikhantare.. 141. ``yath± s²todaka½ n±ma, paviµµha½ yassa kassaci. sameti darathapari¼±ha½, ass±da½ deti p²ti ca.. 142. ``tatheva jalita½ aggi½, paviµµhassa mama½ tad±. sabba½ sameti daratha½, yath± s²todaka½ viya.. 143. ``chavi½ camma½ ma½sa½ nh±ru½, aµµhi½ hadayabandhana½. kevala½ sakala½ k±ya½, br±hmaºassa ad±saha''nti.. sasapaº¹itacariya½ dasama½. akittivaggo paµhamo. tassudd±na½ -- akittibr±hmaºo saªkho, kurur±j± dhanañcayo. mah±sudassano r±j±, mah±govindabr±hmaºo.. nimi candakum±ro ca, sivi vessantaro saso. ahameva tad± ±si½, yo te d±navare ad±.. ete d±naparikkh±r±, ete d±nassa p±ram². j²vita½ y±cake datv±, ima½ p±rami p³rayi½.. bhikkh±ya upagata½ disv±, sakatt±na½ pariccaji½. d±nena me samo natthi, es± me d±nap±ram²ti.. d±nap±raminiddeso niµµhito. 2. hatthin±gavaggo 1. m±tuposakacariy± 1. ``yad± ahosi½ pavane, kuñjaro m±tuposako. na tad± atthi mahiy±, guºena mama s±diso.. 2. ``pavane disv± vanacaro, rañño ma½ paµivedayi. `tav±nucchavo mah±r±ja, gajo vasati k±nane.. 3. ```na tassa parikkh±yattho, napi ±¼akak±suy±. saha gahite {sama½ gahite (s²0)} soº¹±ya, sayameva idhehi'ti.. 4. ``tassa ta½ vacana½ sutv±, r±j±pi tuµµham±naso. pesesi hatthidamaka½, chek±cariya½ susikkhita½.. 5. ``gantv± so hatthidamako, addasa padumassare. bhisamu¼±la½ {bhisam³la½ (ka0)} uddharanta½, y±panatth±ya m±tuy±.. 6. ``viññ±ya me s²laguºa½, lakkhaºa½ upadh±rayi. `ehi putt±'ti patv±na, mama soº¹±ya aggahi.. 7. ``ya½ me tad± p±katika½, sar²r±nugata½ bala½. ajja n±gasahass±na½, balena samas±disa½.. 8. ``yadiha½ tesa½ pakuppeyya½, upet±na½ gahaº±ya ma½. paµibalo bhave tesa½, y±va rajjampi m±nusa½.. 9. ``api c±ha½ s²larakkh±ya, s²lap±ramip³riy±. na karomi citte aññathatta½, pakkhipanta½ mam±¼ake.. 10. ``yadi te ma½ tattha koµµeyyu½, pharas³hi tomarehi ca. neva tesa½ pakuppeyya½, s²lakhaº¹abhay± mam±''ti.. m±tuposakacariya½ paµhama½. 2. bh³ridattacariy± 11. ``pun±para½ yad± homi, bh³ridatto mahiddhiko. vir³pakkhena mah±raññ±, devalokamagañchaha½.. 12. ``tattha passitv±ha½ deve, ekanta½ sukhasamappite. ta½ saggagamanatth±ya, s²labbata½ sam±diyi½.. 13. ``sar²rakicca½ katv±na, bhutv± y±panamattaka½. caturo aªge adhiµµh±ya, semi vammikamuddhani.. 14. ``chaviy± cammena ma½sena, nah±ruaµµhikehi v±. yassa etena karaº²ya½, dinna½yeva har±tu so.. 15. ``sa½sito akataññun±, ±lamp±yano {±lambaºo (s²0)} mamaggahi. pe¼±ya pakkhipitv±na, k²¼eti ma½ tahi½ tahi½.. 16. ``pe¼±ya pakkhipantepi, sammaddantepi p±ºin±. ±lamp±yane {±lambaºe (s²0)} na kupp±mi, s²lakhaº¹abhay± mama.. 17. ``sakaj²vitaparicc±go , tiºato lahuko mama. s²lav²tikkamo mayha½, pathav²uppatana½ viya.. 18. ``nirantara½ j±tisata½, cajeyya½ mama j²vita½. neva s²la½ pabhindeyya½, catudd²p±na hetupi.. 19. ``api c±ha½ s²larakkh±ya, s²lap±ramip³riy±. na karomi citte aññathatta½, pakkhipantampi pe¼ake''ti.. bh³ridattacariya½ dutiya½. 3. campeyyan±gacariy± 20. ``pun±para½ yad± homi, campeyyako mahiddhiko. tad±pi dhammiko ±si½, s²labbatasamappito.. 21. ``tad±pi ma½ dhammac±ri½, upavuttha½ uposatha½. ahituº¹iko gahetv±na, r±jadv±ramhi k²¼ati.. 22. ``ya½ ya½ so vaººa½ cintayi, n²la½va p²talohita½. tassa citt±nuvattanto, homi cintitasannibho.. 23. ``thala½ kareyyamudaka½, udakampi thala½ kare. yadiha½ tassa pakuppeyya½, khaºena ch±rika½ kare.. 24. ``yadi cittavas² hessa½, parih±yiss±mi s²lato. s²lena parih²nassa, uttamattho na sijjhati.. 25. ``k±ma½ bhijjatuya½ k±yo, idheva vikir²yatu. neva s²la½ pabhindeyya½, vikirante bhusa½ viy±''ti.. campeyyan±gacariya½ tatiya½. 4. c³¼abodhicariy± 26. ``pun±para½ yad± homi, c³¼abodhi sus²lav±. bhava½ disv±na bhayato, nekkhamma½ abhinikkhami½.. 27. ``y± me dutiyik± ±si, br±hmaº² kanakasannibh±. s±pi vaµµe anapekkh±, nekkhamma½ abhinikkhami.. 28. ``nir±lay± chinnabandh³, anapekkh± kule gaºe. carant± g±manigama½, b±r±ºasimup±gamu½.. 29. ``tattha vas±ma nipak±, asa½saµµh± kule gaºe. nir±kule appasadde, r±juyy±ne vas±mubho.. 30. ``uyy±nadassana½ gantv±, r±j± addasa br±hmaºi½. upagamma mama½ pucchi, `tuyhes± k± kassa bhariy±'.. 31. ``eva½ vutte aha½ tassa, ida½ vacanamabravi½. `na mayha½ bhariy± es±, sahadhamm± ekas±san²'.. 32. ``tiss± {tass± (s²0)} s±rattagadhito, g±h±petv±na ceµake. nipp²¼ayanto balas±, antepura½ pavesayi.. 33. ``odapattakiy± mayha½, sahaj± ekas±san². ±ka¹¹hitv± nayantiy±, kopo me upapajjatha.. 34. ``saha kope samuppanne, s²labbatamanussari½. tattheva kopa½ niggaºhi½, n±d±si½ va¹¹hit³pari.. 35. ``yadi na½ br±hmaºi½ koci, koµµeyya tiºhasattiy±. neva s²la½ pabhindeyya½, bodhiy±yeva k±raº±.. 36. ``na mes± br±hmaº² dess±, napi me bala½ na vijjati. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± s²l±nurakkhisa''nti.. c³¼abodhicariya½ catuttha½. 5. mahi½sar±jacariy± 37. ``pun±para½ yad± homi, mahi½so pavanac±rako. pava¹¹hak±yo balav±, mahanto bh²madassano.. 38. ``pabbh±re giridugge {vanadugge (s²0)} ca, rukkham³le dak±saye. hotettha µh±na½ mahi½s±na½, koci koci tahi½ tahi½.. 39. ``vicaranto brah±raññe, µh±na½ addasa bhaddaka½. ta½ µh±na½ upagantv±na, tiµµh±mi ca say±mi ca.. 40. ``athettha kapim±gantv±, p±po anariyo lahu. khandhe nal±µe bhamuke, mutteti ohanetita½.. 41. ``sakimpi divasa½ dutiya½, tatiya½ catutthampi ca. d³seti ma½ sabbak±la½, tena homi upadduto.. 42. ``mama½ upadduta½ disv±, yakkho ma½ idamabravi. `n±seheta½ chava½ p±pa½, siªgehi ca khurehi ca'.. 43. ``eva½ vutte tad± yakkhe, aha½ ta½ idamabravi½. `ki½ tva½ makkhesi kuºapena, p±pena anariyena ma½.. 44. ```yadiha½ tassa pakuppeyya½, tato h²nataro bhave. s²lañca me pabhijjeyya, viññ³ ca garaheyyu ma½.. 45. ```h²¼it± j²vit± v±pi, parisuddhena mata½ vara½. ky±ha½ j²vitahet³pi, k±h±mi½ paraheµhana½'.. 46. ``mamev±ya½ maññam±no, aññepeva½ karissati. teva tassa vadhissanti, s± me mutti bhavissati.. 47. ``h²namajjhimaukkaµµhe, sahanto avam±nita½. eva½ labhati sappañño, manas± yath± patthita''nti.. mahi½sar±jacariya½ pañcama½. 6. rurur±jacariy± 48. ``pun±para½ yad± homi, sutattakanakasannibho. migar±j± rurun±ma, paramas²lasam±hito.. 49. ``ramme padese ramaº²ye, vivitte amanussake. tattha v±sa½ upagañchi½, gaªg±k³le manorame.. 50. ``atha upari gaªg±ya, dhanikehi parip²¼ito. puriso gaªg±ya papati, `j²v±mi v± mar±mi v±'.. 51. ``rattindiva½ so gaªg±ya, vuyham±no mahodake. ravanto karuºa½ rava½, majjhe gaªg±ya gacchati.. 52. ``tass±ha½ sadda½ sutv±na, karuºa½ paridevato. gaªg±ya t²re µhatv±na, apucchi½ `kosi tva½ naro'.. 53. ``so me puµµho ca by±k±si, attano karaºa½ tad±. `dhanikehi bh²to tasito, pakkhandoha½ mah±nadi½'.. 54. ``tassa katv±na k±ruñña½, cajitv± mama j²vita½. pavisitv± n²hari½ tassa, andhak±ramhi rattiy±.. 55. ``assatthak±lamaññ±ya, tass±ha½ idamabravi½. `eka½ ta½ vara½ y±c±mi, m± ma½ kassaci p±vada'.. 56. ``nagara½ gantv±na ±cikkhi, pucchito dhanahetuko. r±j±na½ so gahetv±na, upagañchi mamantika½.. 57. ``y±vat± karaºa½ sabba½, rañño ±rocita½ may±. r±j± sutv±na vacana½, usu½ tassa pakappayi. `idheva gh±tayiss±mi, mittadubbhi½ {mittad³bhi½ (s²0)} an±riya½'.. 58. ``tamaha½ anurakkhanto, nimmini½ mama attan±. `tiµµhateso mah±r±ja, k±mak±ro bhav±mi te'.. 59. ``anurakkhi½ mama s²la½, n±rakkhi½ mama j²vita½. s²lav± hi tad± ±si½, bodhiy±yeva k±raº±''ti.. rurur±jacariya½ chaµµha½. 7. m±taªgacariy± 60. ``pun±para½ yad± homi, jaµilo uggat±pano. m±taªgo n±ma n±mena, s²lav± susam±hito.. 61. ``ahañca br±hmaºo eko, gaªg±k³le vas±mubho. aha½ vas±mi upari, heµµh± vasati br±hmaºo.. 62. ``vicaranto anuk³lamhi, uddha½ me assamaddasa. tattha ma½ paribh±setv±, abhisapi muddhaph±lana½.. 63. ``yadiha½ tassa pakuppeyya½, yadi s²la½ na gopaye. oloketv±naha½ tassa, kareyya½ ch±rika½ viya.. 64. ``ya½ so tad± ma½ abhisapi, kupito duµµham±naso. tasseva matthake nipati, yogena ta½ pamocayi½.. 65. ``anurakkhi½ mama s²la½, n±rakkhi½ mama j²vita½. s²lav± hi tad± ±si½, bodhiy±yeva k±raº±''ti.. m±taªgacariya½ sattama½. 8. dhammadevaputtacariy± 66. ``pun±para½ yad± homi, mah±pakkho mahiddhiko. dhammo n±ma mah±yakkho, sabbalok±nukampako.. 67. ``dasakusalakammapathe , sam±dapento mah±jana½. car±mi g±manigama½, samitto saparijjano.. 68. ``p±po kadariyo yakkho, d²pento dasa p±pake. sopettha mahiy± carati, samitto saparijjano.. 69. ``dhammav±d² adhammo ca, ubho paccanik± maya½. dhure dhura½ ghaµµayant±, samimh± paµipathe ubho.. 70. ``kalaho vattat² bhesm±, kaly±ºap±pakassa ca. magg± okkamanatth±ya, mah±yuddho upaµµhito.. 71. ``yadiha½ tassa kuppeyya½, yadi bhinde tapoguºa½. sahaparijana½ tassa, rajabh³ta½ kareyyaha½.. 72. ``apic±ha½ s²larakkh±ya, nibb±petv±na m±nasa½. saha janenokkamitv±, patha½ p±passa d±saha½.. 73. ``saha pathato okkante, katv± cittassa nibbuti½. vivara½ ad±si pathav², p±payakkhassa t±vade''ti.. dhammadevaputtacariya½ aµµhama½. 9. al²nasattucariy± 74. ``pañc±laraµµhe nagaravare, kapil±ya½ {kampil±ya½ (s²0), kappil±ya½ (sy±0)} puruttame. r±j± jayaddiso n±ma, s²laguºamup±gato.. 75. ``tassa rañño aha½ putto, sutadhammo sus²lav±. al²nasatto guºav±, anurakkhaparijano sad±.. 76. ``pit± me migava½ gantv±, poris±da½ up±gami. so me pitumaggahesi, `bhakkhosi mama m± cali'.. 77. ``tassa ta½ vacana½ sutv±, bh²to tasitavedhito. ³rukkhambho ahu tassa, disv±na poris±daka½.. 78. ``migava½ gahetv± muñcassu, katv± ±gamana½ puna. br±hmaºassa dhana½ datv±, pit± ±mantay² mama½.. 79. ```rajja½ putta paµipajja, m± pamajji pura½ ida½. kata½ me poris±dena, mama ±gamana½ puna'.. 80. ``m±t±pit³ ca vanditv±, nimminitv±na attan±. nikkhipitv± dhanu½ khagga½, poris±da½ up±gami½.. 81. ``sasatthahatth³pagata½, kad±ci so tasissati. tena bhijjissati s²la½, paritt±sa½ {parit±sa½ (s²0)} kate mayi.. 82. ``s²lakhaº¹abhay± mayha½, tassa dessa½ na by±hari½. mettacitto hitav±d², ida½ vacanamabravi½.. 83. ```ujj±lehi mah±aggi½, papatiss±mi rukkhato. tva½ pakkak±lamaññ±ya {supakkak±lamaññ±ya (p²0)}, bhakkhaya ma½ pit±maha'.. 84. ``iti s²lavata½ hetu, n±rakkhi½ mama j²vita½. pabb±jesi½ caha½ tassa, sad± p±º±tip±tika''nti.. al²nasattucariya½ navama½. 10. saªkhap±lacariy± 85. ``pun±para½ yad± homi, saªkhap±lo mahiddhiko. d±µh±vudho ghoraviso, dvijivho urag±dhibh³.. 86. ``catuppathe mah±magge, n±n±janasam±kule. caturo aªge adhiµµh±ya, tattha v±samakappayi½.. 87. ``chaviy± cammena ma½sena, nah±ruaµµhikehi v±. yassa etena karaº²ya½, dinna½yeva har±tu so.. 88. ``addasa½su bhojaputt±, khar± ludd± ak±ruº±. upagañchu½ mama½ tattha, daº¹amuggarap±ºino.. 89. ``n±s±ya vinivijjhitv±, naªguµµhe piµµhikaºµake. k±je ±ropayitv±na, bhojaputt± hari½su ma½.. 90. ``sas±garanta½ pathavi½, sak±nana½ sapabbata½. iccham±no caha½ tattha, n±s±v±tena jh±paye.. 91. ``s³lehi vinivijjhante, koµµayantepi sattibhi. bhojaputte na kupp±mi, es± me s²lap±ram²''ti.. saªkhap±lacariya½ dasama½. hatthin±gavaggo dutiyo. tassudd±na½ -- hatthin±go bh³ridatto, campeyyo bodhi mahi½so. ruru m±taªgo dhammo ca, atrajo ca jayaddiso.. ete nava s²labal±, parikkh±r± padesik±. j²vita½ parirakkhitv±, s²l±ni anurakkhisa½.. saªkhap±lassa me sato, sabbak±lampi j²vita½. yassa kassaci niyyatta½, tasm± s± s²lap±ram²ti.. s²lap±raminiddeso niµµhito. 3. yudhañjayavaggo 1. yudhañjayacariy± 1. ``yad±ha½ amitayaso, r±japutto yudhañjayo. uss±vabindu½ s³riy±tape, patita½ disv±na sa½viji½.. 2. ``taññev±dhipati½ katv±, sa½vegamanubr³hayi½. m±t±pit³ ca vanditv±, pabbajjamanuy±caha½.. 3. ``y±canti ma½ pañjalik±, sanegam± saraµµhak±. `ajjeva putta paµipajja, iddha½ ph²ta½ mah±mahi½'.. 4. ``sar±jake sahorodhe, sanegame saraµµhake. karuºa½ paridevante, anapekkhova pariccaji½.. 5. ``kevala½ pathavi½ rajja½, ñ±tiparijana½ yasa½. cajam±no na cintesi½, bodhiy±yeva k±raº±.. 6. ``m±t±pit± na me dess±, napi me dessa½ mah±yasa½. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± rajja½ pariccaji''nti.. yudhañjayacariya½ paµhama½. 2. somanassacariy± 7. ``pun±para½ yad± homi, indapatthe puruttame. k±mito dayito putto, somanassoti vissuto.. 8. ``s²lav± guºasampanno, kaly±ºapaµibh±nav±. vu¹¹h±pac±y² hir²m±, saªgahesu ca kovido.. 9. ``tassa rañño patikaro, ahosi kuhakat±paso. ±r±ma½ m±l±vacchañca, ropayitv±na j²vati.. 10. ``tamaha½ disv±na kuhaka½, thusar±si½va ataº¹ula½. duma½va anto susira½, kadali½va as±raka½.. 11. ``natthimassa sata½ dhammo, s±maññ±pagato aya½. hir²sukkadhammajahito, j²vitavuttik±raº±.. 12. ``kupito ahu {ahosi (s²0), ±si (sy±0)} paccanto, aµav²hi parantihi. ta½ nisedhetu½ gacchanto, anus±si pit± mama½.. 13. ```m± pamajji tuva½ t±ta, jaµila½ uggat±pana½. yadicchaka½ pavattehi, sabbak±madado hi so'.. 14. ``tamaha½ gantv±nupaµµh±na½, ida½ vacanamabravi½. `kacci te gahapati kusala½, ki½ v± te ±har²yatu'.. 15. ``tena so kupito ±si, kuhako m±nanissito. `gh±t±pemi tuva½ ajja, raµµh± pabb±jay±mi v±'.. 16. ``nisedhayitv± paccanta½, r±j± kuhakamabravi. `kacci te bhante khaman²ya½, samm±no te pavattito'.. 17. ``tassa ±cikkhat² p±po, kum±ro yath± n±siyo. tassa ta½ vacana½ sutv±, ±º±pesi mah²pati.. 18. ```s²sa½ tattheva chinditv±, katv±na catukhaº¹ika½. rathiy± rathiya½ dassetha, s± gati jaµilah²¼it±'.. 19. ``tattha k±raºik± gantv±, caº¹± ludd± ak±ruº±. m±tuaªke nisinnassa, ±ka¹¹hitv± nayanti ma½.. 20. ``tes±ha½ evamavaca½, bandhata½ g±¼habandhana½. `rañño dassetha ma½ khippa½, r±jakiriy±ni atthi me'.. 21. ``te ma½ rañño dassayi½su, p±passa p±pasevino. disv±na ta½ saññ±pesi½, mamañca vasam±nayi½.. 22. ``so ma½ tattha kham±pesi, mah±rajjamad±si me. soha½ tama½ d±layitv±, pabbaji½ anag±riya½.. 23. ``na me dessa½ mah±rajja½, k±mabhogo na dessiyo. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± rajja½ pariccaji''nti.. somanassacariya½ dutiya½. 3. ayogharacariy± 24. ``pun±para½ yad± homi, k±sir±jassa atrajo. ayogharamhi sa½va¹¹ho, n±men±si ayogharo.. 25. ``dukkhena j²vito laddho, sa½p²¼e patiposito. ajjeva putta paµipajja, kevala½ vasudha½ ima½.. 26. ``saraµµhaka½ sanigama½, sajana½ vanditva khattiya½. añjali½ paggahetv±na, ida½ vacanamabravi½.. 27. ```ye keci mahiy± satt±, h²namukkaµµhamajjhim±. nir±rakkh± sake gehe, va¹¹hanti sakañ±tibhi.. 28. ```ida½ loke uttariya½, sa½p²¼e mama posana½. ayogharamhi sa½va¹¹ho, appabhe candas³riye.. 29. ```p³tikuºapasampuºº±, muccitv± m±tu kucchito. tato ghoratare dukkhe, puna pakkhittayoghare.. 30. ```yadiha½ t±disa½ patv±, dukkha½ paramad±ruºa½. rajjesu yadi rajj±mi {rañj±mi (s²0)}, p±p±na½ uttamo siya½.. 31. ```ukkaºµhitomhi k±yena, rajjenamhi anatthiko. nibbuti½ pariyesissa½, yattha ma½ maccu na maddiye'.. 32. ``ev±ha½ cintayitv±na, viravante mah±jane. n±gova bandhana½ chetv±, p±visi½ k±nana½ vana½.. 33. ``m±t±pit± na me dess±, napi me dessa½ mah±yasa½. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± rajja½ pariccaji''nti.. ayogharacariya½ tatiya½. 4. bhisacariy± 34. ``pun±para½ yad± homi, k±s²na½ puravaruttame. bhagin² ca bh±taro satta, nibbatt± sotthiye kule.. 35. ``etesa½ pubbajo ±si½, hir²sukkamup±gato. bhava½ disv±na bhayato, nekkhamm±bhirato aha½.. 36. ``m±t±pit³hi pahit±, sah±y± ekam±nas±. k±mehi ma½ nimantenti, `kulava½sa½ dharehi'ti.. 37. ``ya½ tesa½ vacana½ vutta½, gih²dhamme sukh±vaha½. ta½ me ahosi kaµhina½, tatta {santatta (ka0)} ph±lasama½ viya.. 38. ``te ma½ tad± ukkhipanta½, pucchi½su patthita½ mama. `ki½ tva½ patthayase samma, yadi k±me na bhuñjasi'.. 39. ``tes±ha½ evamavaca½, atthak±mo hitesina½. `n±ha½ patthemi gih²bh±va½, nekkhamm±bhirato aha½'.. 40. ``te mayha½ vacana½ sutv±, pitum±tu ca s±vayu½. m±t±pit± evam±hu, `sabbeva pabbaj±ma bho'.. 41. ``ubho m±t±pit± mayha½, bhagin² ca satta bh±taro. amitadhana½ cha¹¹ayitv±, p±visimh± mah±vana''nti.. bhisacariya½ catuttha½. 5. soºapaº¹itacariy± 42. ``pun±para½ yad± homi, nagare brahmava¹¹hane. tattha kulavare seµµhe, mah±s±le aj±yaha½.. 43. ``tad±pi loka½ disv±na, andh²bh³ta½ tamotthaµa½. citta½ bhavato patikuµati, tuttavegahata½ viya.. 44. ``disv±na vividha½ p±pa½, eva½ cintesaha½ tad±. `kad±ha½ geh± nikkhamma, pavisiss±mi k±nana½'.. 45. ``tad±pi ma½ nimantesu½, k±mabhogehi ñ±tayo. tesampi chandam±cikkhi½, `m± nimantetha tehi ma½'.. 46. ``yo me kaniµµhako bh±t±, nando n±m±si paº¹ito. sopi ma½ anusikkhanto, pabbajja½ samarocayi.. 47. ``aha½ soºo ca nando ca, ubho m±t±pit± mama. tad±pi bhoge cha¹¹etv±, p±visimh± mah±vana''nti.. soºapaº¹itacariya½ pañcama½. 6. temiyacariy± 48. ``pun±para½ yad± homi, k±sir±jassa atrajo. m³gapakkhoti n±mena, temiyoti vadanti ma½.. 49. ``so¼asitthisahass±na½, na vijjati pumo tad± {sad± (s²0)}. ahoratt±na½ accayena, nibbatto ahamekako.. 50. ``kicch± laddha½ piya½ putta½, abhij±ta½ jutindhara½. setacchatta½ dh±rayitv±na, sayane poseti ma½ pit±.. 51. ``nidd±yam±no sayanavare, pabujjhitv±naha½ tad±. addasa½ paº¹ara½ chatta½, yen±ha½ niraya½ gato.. 52. ``saha diµµhassa me chatta½, t±so uppajji bheravo. vinicchaya½ sam±panno, `kath±ha½ ima½ muñcissa½'.. 53. ``pubbas±lohit± mayha½, devat± atthak±min². s± ma½ disv±na dukkhita½, t²su µh±nesu yojayi.. 54. ```m± paº¹iccaya½ vibh±vaya, b±lamato bhava sabbap±ºina½. sabbo ta½ jano ocin±yatu, eva½ tava attho bhavissati'.. 55. ``eva½ vutt±yaha½ tass±, ida½ vacanamabravi½. `karomi te ta½ vacana½, ya½ tva½ bhaºasi devate. atthak±m±si me amma, hitak±m±si devate'.. 56. ``tass±ha½ vacana½ sutv±, s±gareva thala½ labhi½. haµµho sa½viggam±naso, tayo aªge adhiµµhahi½.. 57. ``m³go ahosi½ badhiro, pakkho gativivajjito. ete aªge adhiµµh±ya, vass±ni so¼asa½ vasi½.. 58. ``tato me hatthap±de ca, jivha½ sotañca maddiya. an³nata½ me passitv±, `k±¼akaºº²'ti nindisu½.. 59. ``tato j±napad± sabbe, sen±patipurohit±. sabbe ekaman± hutv±, cha¹¹ana½ anumodisu½.. 60. ``soha½ tesa½ mati½ sutv±, haµµho sa½viggam±naso. yassatth±ya tapociººo, so me attho samijjhatha.. 61. ``nh±petv± anulimpitv±, veµhetv± r±javeµhana½. chattena abhisiñcitv±, k±resu½ pura½ padakkhiºa½.. 62. ``satt±ha½ dh±rayitv±na, uggate ravimaº¹ale. rathena ma½ n²haritv±, s±rath² vanamup±gami.. 63. ``ekok±se ratha½ katv±, sajjassa½ hatthamuccito {hatthamuñcito (s²0 sy±0)}. s±rath² khaºat² k±su½, nikh±tu½ pathaviy± mama½.. 64. ``adhiµµhitamadhiµµh±na½, tajjento vividhak±raº±. na bhindi½ tamadhiµµh±na½, bodhiy±yeva k±raº±.. 65. ``m±t±pit± na me dess±, att± me na ca dessiyo. sabbaññuta½ piya½ mayha½, tasm± vatamadhiµµhahi½.. 66. ``ete aªge adhiµµh±ya, vass±ni so¼asa½ vasi½. adhiµµh±nena me samo natthi, es± me adhiµµh±nap±ram²''ti.. temiyacariya½ chaµµha½. 7. kapir±jacariy± 67. ``yad± aha½ kapi ±si½, nad²k³le dar²saye. p²¼ito susum±rena, gamana½ na labh±maha½.. 68. ``yamhok±se aha½ µhatv±, or± p±ra½ pat±maha½. tatthacchi sattu vadhako, kumbh²lo luddadassano.. 69. ``so ma½ asa½si `eh²'ti, `aha½pem²'ti ta½ vati½. tassa matthakamakkamma, parak³le patiµµhahi½.. 70. ``na tassa alika½ bhaºita½, yath± v±ca½ ak±saha½. saccena me samo natthi, es± me saccap±ram²''ti.. kapir±jacariya½ sattama½. 8. saccat±pasacariy± 71. ``pun±para½ yad± homi, t±paso saccasavhayo. saccena loka½ p±lesi½, samagga½ janamak±saha''nti.. saccat±pasacariya½ aµµhama½. 9. vaµµapotakacariy± 72. ``pun±para½ yad± homi, magadhe vaµµapotako. aj±tapakkho taruºo, ma½sapesi kul±vake.. 73. ``mukhatuº¹aken±haritv± {mukhatuº¹en±haritv± (s²0)}, m±t± posayat² mama½. tass± phassena j²v±mi, natthi me k±yika½ bala½.. 74. ``sa½vacchare gimhasamaye, dava¹±ho {vanad±ho (ka0)} padippati. upagacchati amh±ka½, p±vako kaºhavattan².. 75. ``dhamadham± itieva½, sadd±yanto mah±sikh². anupubbena jh±pento, aggi mamamup±gami.. 76. ``aggivegabhay±t²t±, tasit± m±t±pit± mama. kul±vake ma½ cha¹¹etv±, att±na½ parimocayu½.. 77. ``p±de pakkhe pajah±mi, natthi me k±yika½ bala½. soha½ agatiko tattha, eva½ cintesaha½ tad±.. 78. ```yes±ha½ upadh±veyya½, bh²to tasitavedhito. te ma½ oh±ya pakkant±, katha½ me ajja k±tave.. 79. ```atthi loke s²laguºo, sacca½ soceyyanudday±. tena saccena k±h±mi, saccakiriyamuttama½.. 80. ```±vejjetv± dhammabala½, saritv± pubbake jine. saccabalamavass±ya, saccakiriyamak±saha½.. 81. ```santi pakkh± apatan±, santi p±d± avañcan±. m±t±pit± ca nikkhant±, j±taveda paµikkama'.. 82. ``sahasacce kate mayha½, mah±pajjalito sikh². vajjesi so¼asakar²s±ni, udaka½ patv± yath± sikh². saccena me samo natthi, es± me saccap±ram²''ti.. vaµµapotakacariya½ navama½. 10. macchar±jacariy± 83. ``pun±para½ yad± homi, macchar±j± mah±sare. uºhe s³riyasant±pe, sare udaka kh²yatha.. 84. ``tato k±k± ca gijjh± ca, kaªk± {bak± (s²0)} kulalasenak±. bhakkhayanti div±ratti½, macche upanis²diya.. 85. ``eva½ cintesaha½ tattha, saha ñ±t²hi p²¼ito. `kena nu kho up±yena, ñ±t² dukkh± pamocaye'.. 86. ``vicintayitv± dhammattha½, sacca½ addasa passaya½. sacce µhatv± pamocesi½, ñ±t²na½ ta½ atikkhaya½.. 87. ``anussaritv± sata½ dhamma½, paramattha½ vicintaya½. ak±si saccakiriya½, ya½ loke dhuvasassata½.. 88. ```yato sar±mi att±na½, yato pattosmi viññuta½. n±bhij±n±mi sañcicca, ekap±ºampi hi½sita½.. 89. ```etena saccavajjena, pajjunno abhivassatu. abhitthanaya pajjunna, nidhi½ k±kassa n±saya. k±ka½ sok±ya randhehi, macche sok± pamocaya'.. 90. ``sahakate saccavare, pajjunno abhigajjiya. thala½ ninnañca p³rento, khaºena abhivassatha.. 91. ``evar³pa½ saccavara½, katv± v²riyamuttama½. vass±pesi½ mah±megha½, saccatejabalassito. saccena me samo natthi, es± me saccap±ram²''ti.. macchar±jacariya½ dasama½. 11. kaºhad²p±yanacariy± 92. ``pun±para½ yad± homi, kaºhad²p±yano isi. paropaññ±savass±ni, anabhiratocari½ aha½.. 93. ``na koci eta½ j±n±ti, anabhiratimana½ mama. ahañhi kassaci n±cikkhi½, arati me carati m±nase.. 94. ``sabrahmac±r² maº¹abyo, sah±yo me mah±isi. pubbakammasam±yutto, s³lam±ropana½ labhi.. 95. ``tamaha½ upaµµhahitv±na, ±rogyamanup±payi½. ±pucchitv±na ±gañchi½, ya½ mayha½ sakamassama½.. 96. ``sah±yo br±hmaºo mayha½, bhariya½ ±d±ya puttaka½. tayo jan± sam±gantv±, ±gañchu½ p±hun±gata½.. 97. ``sammodam±no tehi saha, nisinno sakamassame. d±rako vaµµamanukkhipa½, ±s²visamakopayi.. 98. ``tato so vaµµagata½ magga½, anvesanto kum±rako. ±s²visassa hatthena, uttamaªga½ par±masi.. 99. ``tassa ±masane kuddho, sappo visabalassito. kupito paramakopena, a¹a½si d±raka½ khaºe.. 100. ``sahadaµµho ±s²visena {ativisena (p²0 ka0)}, d±rako papati {patati (ka0)} bh³miya½. ten±ha½ dukkhito ±si½, mama v±hasi ta½ dukkha½.. 101. ``ty±ha½ ass±sayitv±na, dukkhite sokasallite. paµhama½ ak±si½ kiriya½, agga½ sacca½ varuttama½.. 102. ```satt±hamev±ha½ pasannacitto, puññatthiko acari½ brahmacariya½. ath±para½ ya½ carita½ mameda½, vass±ni paññ±sasam±dhik±ni.. 103. ```ak±mako v±hi aha½ car±mi, etena saccena suvatthi hotu. hata½ visa½ j²vatu yaññadatto'.. 104. ``saha sacce kate mayha½, visavegena vedhito. abujjhitv±na vuµµh±si, arogo c±si m±ºavo. saccena me samo natthi, es± me saccap±ram²''ti.. kaºhad²p±yanacariya½ ek±dasama½. 12. sutasomacariy± 105. ``pun±para½ yad± homi, sutasomo mah²pati. gahito poris±dena, br±hmaºe saªgara½ sari½.. 106. ``khattiy±na½ ekasata½, ±vuºitv± karattale. etesa½ pamil±petv±, yaññatthe upanay² mama½.. 107. ``apucchi ma½ poris±do, `ki½ tva½ icchasi nissaja½. yath±mati te k±h±mi, yadi me tva½ punehisi'.. 108. ``tassa paµissuºitv±na, paºhe ±gamana½ mama. upagantv± pura½ ramma½, rajja½ niyy±dayi½ tad±.. 109. ``anussaritv± sata½ dhamma½, pubbaka½ jinasevita½. br±hmaºassa dhana½ datv±, poris±da½ up±gami½.. 110. ``natthi me sa½sayo tattha, gh±tayissati v± na v±. saccav±c±nurakkhanto, j²vita½ cajitumup±gami½. saccena me samo natthi, es± me saccap±ram²''ti.. sutasomacariya½ dv±dasama½. 13. suvaººas±macariy± 111. ``s±mo yad± vane ±si½, sakkena abhinimmito. pavane s²habyagghe ca, mett±yamupan±mayi½.. 112. ``s²habyagghehi d²p²hi, acchehi mahisehi ca. pasadamigavar±hehi, pariv±retv± vane vasi½.. 113. ``na ma½ koci uttasati, napi bh±y±mi kassaci. mett±balenupatthaddho, ram±mi pavane tad±''ti.. suvaººas±macariya½ terasama½. 14. ekar±jacariy± 114. ``pun±para½ yad± homi, ekar±j±ti vissuto. parama½ s²la½ adhiµµh±ya, pas±s±mi mah±mahi½.. 115. ``dasa kusalakammapathe, vatt±mi anavasesato. cat³hi saªgahavatth³hi, saªgaºh±mi {saªgah±mi (ka0)} mah±jana½.. 116. ``eva½ me appamattassa, idha loke parattha ca. dabbaseno upagantv±, acchindanto pura½ mama.. 117. ``r±j³paj²ve nigame, sabalaµµhe saraµµhake. sabba½ hatthagata½ katv±, k±suy± nikhaº² mama½.. 118. ``amaccamaº¹ala½ rajja½, ph²ta½ antepura½ mama. acchinditv±na gahita½, piya½ putta½va passaha½. mett±ya me samo natthi, es± me mett±p±ram²''ti.. ekar±jacariya½ cuddasama½. 15. mah±lomaha½sacariy± 119. ``sus±ne seyya½ kappemi, chavaµµhika½ upanidh±yaha½. g±maº¹al± {gomaº¹al± (s²0), g±mamaº¹al± (sy±0)} up±gantv±, r³pa½ dassentinappaka½.. 120. ``apare gandham±lañca, bhojana½ vividha½ bahu½. up±yan±n³panenti, haµµh± sa½viggam±nas±.. 121. ``ye me dukkha½ upaharanti, ye ca denti sukha½ mama. sabbesa½ samako homi, day± kopo na vijjati.. 122. ``sukhadukkhe tul±bh³to, yasesu ayasesu ca. sabbattha samako homi, es± me upekkh±p±ram²''ti.. mah±lomaha½sacariya½ pannarasama½. yudhañjayavaggo tatiyo. tassudd±na½ -- yudhañjayo somanasso, ayogharabhisena ca. soºanando m³gapakkho, kapir±j± saccasavhayo.. vaµµako macchar±j± ca, kaºhad²p±yano isi. sutasomo puna ±si½ {±si (sy±0)}, s±mo ca ekar±jahu. upekkh±p±ram² ±si, iti vuttha½ {vutta½ (sabbattha) aµµhakath± oloketabb±} mahesin±.. eva½ bahubbidha½ dukkha½, sampatt² ca bahubbidh± {sampatti ca bahuvidh± (s²0), sampatti½ ca bahuvidha½ (ka0)}. bhav±bhave anubhavitv±, patto sambodhimuttama½.. datv± d±tabbaka½ d±na½, s²la½ p³retv± asesato. nekkhamme p±rami½ gantv±, patto sambodhimuttama½.. paº¹ite paripucchitv±, v²riya½ katv±na muttama½. khantiy± p±rami½ gantv±, patto sambodhimuttama½.. katv± da¼hamadhiµµh±na½, saccav±c±nurakkhiya. mett±ya p±rami½ gantv±, patto sambodhimuttama½.. l±bh±l±bhe yas±yase, samm±nan±vam±nane. sabbattha samako hutv±, patto sambodhimuttama½.. kosajja½ bhayato disv±, v²riy±rambhañca khemato. ±raddhav²riy± hotha, es± buddh±nus±san².. viv±da½ bhayato disv±, aviv±dañca khemato. samagg± sakhil± hotha, es± buddh±nus±san².. pam±da½ bhayato disv±, appam±dañca khemato. bh±vethaµµhaªgika½ magga½, es± buddh±nus±san².. ittha½ suda½ bhagav± attano pubbacariya½ sambh±vayam±no buddh±pad±niya½ n±ma dhammapariy±ya½ abh±sitth±ti. cariy±piµaka½ niµµhita½.