.. namo tassa bhagavato arahato samm±sambuddhassa..
khuddakanik±ye
therag±th±p±¼i
nid±nag±th±
s²h±na½va nadant±na½, d±µh²na½ girigabbhare.
suº±tha bh±vitatt±na½, g±th± atth³pan±yik± {att³pan±yik± (s²0 ka0)}..
yath±n±m± yath±gott±, yath±dhammavih±rino.
yath±dhimutt± sappaññ±, vihari½su atandit±..
tattha tattha vipassitv±, phusitv± accuta½ pada½.
katanta½ paccavekkhant±, imamatthamabh±sisu½..
1. ekakanip±to
1. paµhamavaggo
1. subh³tittherag±th±
1.
``chann± me kuµik± sukh± niv±t±, vassa deva yath±sukha½.
citta½ me susam±hita½ vimutta½, ±t±p² vihar±mi vassa dev±''ti..
ittha½ suda½ {ittha½ suma½ (ka0 aµµha0)} ±yasm± subh³titthero g±tha½ abh±sitth±ti.
2. mah±koµµhikattherag±th±
2.
``upasanto uparato, mantabh±º² anuddhato.
dhun±ti p±pake dhamme, dumapatta½va m±luto''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± mah±koµµhiko {mah±koµµhito (s²0 sy±0)} thero g±tha½ abh±sitth±ti.
3. kaªkh±revatattherag±th±
3.
``pañña½ ima½ passa tath±gat±na½, aggi yath± pajjalito nis²the.
±lokad± cakkhudad± bhavanti, ye ±gat±na½ vinayanti kaªkha''nti..
ittha½ suda½ ±yasm± kaªkh±revato thero g±tha½ abh±sitth±ti.
4. puººattherag±th±
4.
``sambhireva sam±setha, paº¹itehatthadassibhi.
attha½ mahanta½ gambh²ra½, duddasa½ nipuºa½ aºu½.
dh²r± samadhigacchanti, appamatt± vicakkhaº±''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± puººo mant±ºiputto {mant±niputto (sy±0 ka0)} thero g±tha½ abh±sitth±ti.
5. dabbattherag±th±
5.
``yo duddamiyo damena danto, dabbo santusito vitiººakaªkho.
vijit±v² apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto µhitatto''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± dabbo thero g±tha½ abh±sitth±ti.
6. s²tavaniyattherag±th±
6.
``yo s²tavana½ upag± bhikkhu, eko santusito sam±hitatto.
vijit±v² apetalomaha½so, rakkha½ k±yagat±sati½ dhitim±''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± s²tavaniyo thero g±tha½ abh±sitth±ti.
7. bhalliyattherag±th±
7.
``yop±nud² maccur±jassa sena½, na¼asetu½va sudubbala½ mahogho.
vijit±v² apetabheravo hi, danto so parinibbuto µhitatto''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± bhalliyo thero g±tha½ abh±sitth±ti.
8. v²rattherag±th±
8.
``yo duddamiyo damena danto, v²ro santusito vitiººakaªkho.
vijit±v² apetalomaha½so, v²ro so parinibbuto µhitatto''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± v²ro thero g±tha½ abh±sitth±ti.
9. pilindavacchattherag±th±
9.
``sv±gata½ na dur±gata½ {n±pagata½ (s²0 sy±0)}, nayida½ dumantita½ mama.
sa½vibhattesu dhammesu, ya½ seµµha½ tadup±gami''nti..
ittha½ suda½ ±yasm± pilindavaccho {pilindivaccho (s²0)} thero g±tha½ abh±sitth±ti.
10. puººam±sattherag±th±
10.
``vihari apekkha½ idha v± hura½ v±, yo veda³³ samito yatatto.
sabbesu dhammesu an³palitto, lokassa jaññ± udayabbayañc±''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± puººam±so thero g±tha½ abh±sitth±ti.
vaggo paµhamo niµµhito.
tassudd±na½ --
subh³ti koµµhiko thero, kaªkh±revatasammato.
mant±ºiputto dabbo ca, s²tavaniyo ca bhalliyo.
v²ro pilindavaccho ca, puººam±so tamonudoti..
2. dutiyavaggo
1. c³¼avacchattherag±th±
11.
``p±mojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite.
adhigacche pada½ santa½, saªkh±r³pasama½ sukha''nti..
... c³¼avaccho {c³lagavaccho (s²0)} thero....
2. mah±vacchattherag±th±
12.
``paññ±bal² s²lavat³papanno, sam±hito jh±narato sat²m±.
yadatthiya½ bhojana½ bhuñjam±no, kaªkhetha k±la½ idha v²tar±go''ti..
... mah±vaccho {mah±gavaccho (s²0)} thero....
3. vanavacchattherag±th±
13.
``n²labbhavaºº± rucir±, s²tav±r² sucindhar±.
indagopakasañchann±, te sel± ramayanti ma''nti..
... vanavaccho thero....
4. sivakas±maºerag±th±
14.
``upajjh±yo ma½ avaca, ito gacch±ma s²vaka.
g±me me vasati k±yo, arañña½ me gato mano.
sem±nakopi gacch±mi, natthi saªgo vij±nata''nti..
... sivako s±maºero....
5. kuº¹adh±nattherag±th±
15.
``pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bh±vaye.
pañcasaªg±tigo bhikkhu, oghatiººoti vuccat²''ti..
... kuº¹adh±no thero....
6. belaµµhas²sattherag±th±
16.
``yath±pi bhaddo ±jañño, naªgal±vattan² sikh².
gacchati appakasirena, eva½ rattindiv± mama.
gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nir±mise''ti..
... belaµµhas²so thero....
7. d±sakattherag±th±
17.
``middh² yad± hoti mahagghaso ca, nidd±yit± samparivattas±y².
mah±var±hova niv±papuµµho, punappuna½ gabbhamupeti mando''ti..
... d±sako thero....
8. siªg±lapituttherag±th±
18.
``ahu buddhassa d±y±do, bhikkhu bhesaka¼±vane.
kevala½ aµµhisaññ±ya, aphar² pathavi½ {paµhavi½ (s²0 sy±0)} ima½.
maññeha½ k±mar±ga½ so, khippameva pahissat²''ti {pah²yabhi (sabbattha p±¼iya½)}..
... siªg±lapit± {s²g±lapit± (s²0)} thero....
9. kulattherag±th±
19.
{dha0 pa0 80, 145 dhammapadepi} ``udaka½ hi nayanti nettik±, usuk±r± namayanti {damayanti (ka0)} tejana½.
d±ru½ namayanti tacchak±, att±na½ damayanti subbat±''ti..
... kulo {kuº¹alo (s²0), ku¼o (sy±0 ka0)} thero....
10. ajitattherag±th±
20.
``maraºe me bhaya½ natthi, nikanti natthi j²vite.
sandeha½ nikkhipiss±mi, sampaj±no paµissato''ti {patissatoti (s²0 sy±0)}. .
... ajito thero ....
vaggo dutiyo niµµhito.
tassudd±na½ --
c³¼avaccho mah±vaccho, vanavaccho ca s²vako.
kuº¹adh±no ca belaµµhi, d±sako ca tatopari.
siªg±lapitiko thero, kulo ca ajito das±ti..
3. tatiyavaggo
1. nigrodhattherag±th±
21.
``n±ha½ bhayassa bh±y±mi, satth± no amatassa kovido.
yattha bhaya½ n±vatiµµhati, tena maggena vajanti bhikkhavo''ti..
... nigrodho thero....
2. cittakattherag±th±
22.
``n²l± sug²v± sikhino, mor± k±rambhiya½ {k±ra½viya½ (s²0), k±raviya½ (sy±0)} abhinadanti.
te s²tav±tak²¼it± {s²tav±takadditakalit± (s²0), s²tav±takalit± (sy±0)}, sutta½ jh±ya½ {jh±na½ (sy±0), jh±yi½ (?)} nibodhent²''ti..
... cittako thero....
3. gos±lattherag±th±
23.
``aha½ kho ve¼ugumbasmi½, bhutv±na madhup±yasa½.
padakkhiºa½ sammasanto, khandh±na½ udayabbaya½.
s±nu½ paµigamiss±mi, vivekamanubr³haya''nti..
... gos±lo thero....
4. sugandhattherag±th±
24.
``anuvassiko pabbajito, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... sugandho thero....
5. nandiyattherag±th±
25.
``obh±saj±ta½ phalaga½, citta½ yassa abhiºhaso.
t±disa½ bhikkhum±sajja, kaºha dukkha½ nigacchas²''ti..
... nandiyo thero....
6. abhayattherag±th±
26.
``sutv± subh±sita½ v±ca½, buddhass±diccabandhuno.
paccabyadhi½ hi nipuºa½, v±lagga½ usun± yath±''ti..
... abhayo thero....
7. lomasakaªgiyattherag±th±
27.
``dabba½ kusa½ poµakila½, us²ra½ muñjapabbaja½.
uras± panudiss±mi, vivekamanubr³haya''nti..
... lomasakaªgiyo thero....
8. jambug±mikaputtattherag±th±
28.
``kacci no vatthapasuto, kacci no bh³san±rato.
kacci s²lamaya½ gandha½, ki½ tva½ v±yasi {kacci s²lamaya½ gandha½, tva½ v±si (sy±0)} netar± paj±''ti..
... jambug±mikaputto thero....
9. h±ritattherag±th±
29.
``samunnamayamatt±na½, usuk±rova tejana½.
citta½ uju½ karitv±na, avijja½ bhinda h±rit±''ti..
... h±rito thero....
10. uttiyattherag±th±
30.
``±b±dhe me samuppanne, sati me udapajjatha.
±b±dho me samuppanno, k±lo me nappamajjitu''nti..
... uttiyo thero....
vaggo tatiyo niµµhito.
tassudd±na½ --
nigrodho cittako thero, gos±lathero sugandho.
nandiyo abhayo thero, thero lomasakaªgiyo.
jambug±mikaputto ca, h±rito uttiyo is²ti..
4. catutthavaggo
1. gahvarat²riyattherag±th±
31.
``phuµµho ¹a½sehi makasehi, araññasmi½ brah±vane.
n±go sa½g±mas²seva, sato tatr±dhiv±saye''ti..
... gahvarat²riyo thero....
2. suppiyattherag±th±
32.
``ajara½ j²ram±nena, tappam±nena nibbuti½.
nimiya½ {nimmissa½ (s²0), nir±misa½ (sy±0), nimineyya½ (?)} parama½ santi½, yogakkhema½ anuttara''nti..
... suppiyo thero....
3. sop±kattherag±th±
33.
``yath±pi ekaputtasmi½, piyasmi½ kusal² siy±.
eva½ sabbesu p±ºesu, sabbattha kusalo siy±''ti..
... sop±ko thero....
4. posiyattherag±th±
34.
``an±sannavar± et±, niccameva vij±nat±.
g±m± araññam±gamma, tato geha½ up±visi {up±visi½ (s²0)}.
tato uµµh±ya pakk±mi, an±mantetv± {an±mantiya (s²0)} posiyo''ti..
... posiyo thero....
5. s±maññak±nittherag±th±
35.
``sukha½ sukhattho labhate tad±cara½, kittiñca pappoti yasassa va¹¹hati.
yo ariyamaµµhaªgikamañjasa½ uju½, bh±veti magga½ amatassa pattiy±''ti..
... s±maññak±nitthero....
6. kum±puttattherag±th±
36.
``s±dhu suta½ s±dhu caritaka½, s±dhu sad± aniketavih±ro.
atthapucchana½ padakkhiºakamma½, eta½ s±maññamakiñcanass±''ti..
... kum±putto thero....
7. kum±puttasah±yakattherag±th±
37.
``n±n±janapada½ yanti, vicarant± asaññat±.
sam±dhiñca vir±dhenti, ki½su raµµhacariy± karissati.
tasm± vineyya s±rambha½, jh±yeyya apurakkhato''ti..
... kum±puttattherassa sah±yako thero....
8. gavampatittherag±th±
38.
``yo iddhiy± sarabhu½ aµµhapesi, so gavampati asito anejo.
ta½ sabbasaªg±tigata½ mah±muni½, dev± namassanti bhavassa p±ragu''nti..
... gavampatitthero....
9. tissattherag±th±
39.
{sa½0 ni0 1.21, 97}``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova {¹ayham±neva (sabbattha)} matthake.
k±mar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje''ti..
... tisso thero....
10. va¹¹ham±nattherag±th±
40.
``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova matthake.
bhavar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje''ti..
... va¹¹ham±no thero....
vaggo catuttho niµµhito.
tassudd±na½ --
gahvarat²riyo suppiyo, sop±ko ceva posiyo.
s±maññak±ni kum±putto, kum±puttasah±yako.
gavampati tissatthero, va¹¹ham±no mah±yasoti..
5. pañcamavaggo
1. siriva¹¹hattherag±th±
41.
``vivaramanupatanti vijjut±, vebh±rassa ca paº¹avassa ca.
nagavivaragato ca jh±yati, putto appaµimassa t±dino''ti..
... siriva¹¹ho thero....
2. khadiravaniyattherag±th±
42.
``c±le upac±le s²s³pac±le ( ) {(c±l± upac±l±, s²s³pac±l±) (ka0)} patissat± {paµissatik± (sy±0 ka0)} nu kho viharatha.
±gato vo v±la½ viya vedh²''ti..
... khadiravaniyo thero....
3. sumaªgalattherag±th±
43.
``sumuttiko sumuttiko s±hu, sumuttikomhi t²hi khujjakehi.
asit±su may± naªgal±su, may± khuddakudd±l±su may±..
yadipi idhameva idhameva, atha v±pi alameva alameva.
jh±ya sumaªgala jh±ya sumaªgala, appamatto vihara sumaªgal±''ti..
... sumaªgalo thero....
4. s±nuttherag±th±
44.
{sa½0 ni0 1.239} ``mata½ v± amma rodanti, yo v± j²va½ na dissati.
j²vanta½ ma½ amma passant², kasm± ma½ amma rodas²''ti..
... s±nutthero....
5. ramaº²yavih±rittherag±th±
45.
``yath±pi bhaddo ±jañño, khalitv± patitiµµhati.
eva½ dassanasampanna½, samm±sambuddhas±vaka''nti..
... ramaº²yavih±ritthero....
6. samiddhittherag±th±
46.
``saddh±y±ha½ pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
sati paññ± ca me vu¹¹h±, cittañca susam±hita½.
k±ma½ karassu r³p±ni, neva ma½ by±dhayissas²''ti {b±dhayissas²ti (s²0), by±thayissas²ti (?)}..
... samiddhitthero....
7. ujjayattherag±th±
47.
``namo te buddha v²ratthu, vippamuttosi sabbadhi.
tuyh±pad±ne vihara½, vihar±mi an±savo''ti..
... ujjayo thero....
8. sañjayattherag±th±
48.
``yato aha½ pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
n±bhij±n±mi saªkappa½, anariya½ dosasa½hita''nti..
... sañjayo thero....
9. r±maºeyyakattherag±th±
49.
``cihacih±bhinadite {vihavih±bhinadite (s²0 sy±0)}, sippik±bhirutehi ca.
na me ta½ phandati citta½, ekattanirata½ hi me''ti..
... r±maºeyyako thero....
10. vimalattherag±th±
50.
``dharaº² ca siñcati v±ti, m±luto vijjut± carati nabhe.
upasamanti vitakk±, citta½ susam±hita½ mam±''ti..
... vimalo thero....
vaggo pañcamo niµµhito.
tassudd±na½ --
sir²va¹¹ho revato thero, sumaªgalo s±nusavhayo .
ramaº²yavih±r² ca, samiddhiujjayasañjay±.
r±maºeyyo ca so thero, vimalo ca raºañjahoti..
6. chaµµhavaggo
1. godhikattherag±th±
51.
``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±.
citta½ susam±hitañca mayha½, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti..
... godhiko thero....
2. sub±huttherag±th±
52.
``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±.
citta½ susam±hitañca k±ye, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti..
... sub±hutthero....
3. valliyattherag±th±
53.
``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±.
tassa½ vihar±mi appamatto, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti..
... valliyo thero....
4. uttiyattherag±th±
54.
``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±.
tassa½ vihar±mi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti..
... uttiyo thero....
5. añjanavaniyattherag±th±
55.
``±sandi½ kuµika½ katv±, ogayha añjana½ vana½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... añjanavaniyo thero....
6. kuµivih±rittherag±th±
56.
``ko kuµik±ya½ bhikkhu kuµik±ya½, v²tar±go susam±hitacitto.
eva½ j±n±hi ±vuso, amogh± te kuµik± kat±''ti..
... kuµivih±ritthero....
7. dutiyakuµivih±rittherag±th±
57.
``ayam±hu pur±ºiy± kuµi, añña½ patthayase nava½ kuµi½.
±sa½ kuµiy± vir±jaya, dukkh± bhikkhu puna nav± kuµ²''ti..
... dutiyakuµivih±ritthero....
8. ramaº²yakuµikattherag±th±
58.
``ramaº²y± me kuµik±, saddh±deyy± manoram±.
na me attho kum±r²hi, yesa½ attho tahi½ gacchatha n±riyo''ti..
... ramaº²yakuµiko thero....
9. kosalavih±rittherag±th±
59.
``saddh±y±ha½ pabbajito, araññe me kuµik± kat±.
appamatto ca ±t±p², sampaj±no patissato''ti {paµissatoti (ka0)}..
... kosalavih±ritthero....
10. s²valittherag±th±
60.
``te me ijjhi½su saªkapp±, yadattho p±visi½ kuµi½.
vijj±vimutti½ paccesa½, m±n±nusayamujjaha''nti..
... s²valitthero....
vaggo chaµµho niµµhito.
tassudd±na½ --
godhiko ca sub±hu ca, valliyo uttiyo isi.
añjanavaniyo thero, duve kuµivih±rino.
ramaº²yakuµiko ca, kosalavhayas²val²ti..
7. sattamavaggo
1. vappattherag±th±
61.
``passati passo passanta½, apassantañca passati.
apassanto apassanta½, passantañca na passat²''ti..
... vappo thero....
2. vajjiputtattherag±th±
62.
``ekak± maya½ araññe vihar±ma, apaviddha½va vanasmi½ d±ruka½.
tassa me bahuk± pihayanti, nerayik± viya saggag±mina''nti..
... vajjiputto thero....
3. pakkhattherag±th±
63.
``cut± patanti patit±, giddh± ca punar±gat±.
kata½ kicca½ rata½ ramma½, sukhenanv±gata½ sukha''nti..
... pakkho thero....
4. vimalakoº¹aññattherag±th±
64.
``dumavhay±ya uppanno, j±to paº¹araketun±.
ketuh± ketun±yeva, mah±ketu½ padha½say²''ti..
... vimalakoº¹añño thero....
5. ukkhepakatavacchattherag±th±
65.
``ukkhepakatavacchassa, saªkalita½ bah³hi vassehi.
ta½ bh±sati gahaµµh±na½, sunisinno u¼±rap±mojjo''ti..
... ukkhepakatavaccho thero....
6. meghiyattherag±th±
66.
``anus±si mah±v²ro, sabbadhamm±na p±rag³.
tass±ha½ dhamma½ sutv±na, vih±si½ santike sato.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... meghiyo thero....
7. ekadhammasavan²yattherag±th±
67.
``kiles± jh±pit± mayha½, bhav± sabbe sam³hat±.
vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... ekadhammasavan²yo thero....
8. ekud±niyattherag±th±
68.
{ud±0 37; p±ci0 153} ``adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato.
sok± na bhavanti t±dino, upasantassa sad± sat²mato''ti..
... ekud±niyo thero....
9. channattherag±th±
69.
``sutv±na dhamma½ mahato mah±rasa½, sabbaññutaññ±ºavarena desita½.
magga½ papajji½ {papajja½ (ka0)} amatassa pattiy±, so yogakkhemassa pathassa kovido''ti..
... channo thero....
10. puººattherag±th±
70.
``s²lameva idha agga½, paññav± pana uttamo.
manussesu ca devesu, s²lapaññ±ºato jaya''nti..
... puººo thero....
vaggo sattamo niµµhito.
vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoº¹añño.
ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko.
ekud±niyachann± ca, puººatthero mahabbaloti..
8. aµµhamavaggo
1. vacchap±lattherag±th±
71.
``susukhumanipuºatthadassin±, matikusalena niv±tavuttin±.
sa½sevitavuddhas²lin± {sa½sevitabuddhas²lin± (ka0)}, nibb±na½ na hi tena dullabha''nti..
... vacchap±lo thero....
2. ±tumattherag±th±
72.
``yath± ka¼²ro susu va¹¹hitaggo, dunnikkhamo hoti pas±khaj±to.
eva½ aha½ bhariy±y±nit±ya, anumañña½ ma½ pabbajitomhi d±n²''ti..
... ±tumo thero....
3. m±ºavattherag±th±
73.
``jiººañca disv± dukhitañca by±dhita½, matañca disv± gatam±yusaªkhaya½.
tato aha½ nikkhamit³na pabbaji½, pah±ya k±m±ni manoram±n²''ti..
... m±ºavo thero....
4. suy±manattherag±th±
74.
``k±macchando ca by±p±do, thinamiddhañca {th²namiddhañca (s²0 sy±0)} bhikkhuno.
uddhacca½ vicikicch± ca, sabbasova na vijjat²''ti..
... suy±mano thero....
5. sus±radattherag±th±
75.
``s±dhu suvihit±na dassana½, kaªkh± chijjati buddhi va¹¹hati.
b±lampi karonti paº¹ita½, tasm± s±dhu sata½ sam±gamo''ti..
... sus±rado thero....
6. piyañjahattherag±th±
76.
``uppatantesu nipate, nipatantesu uppate.
vase avasam±nesu, ramam±nesu no rame''ti..
... piyañjaho thero....
7. hatth±rohaputtattherag±th±
77.
``ida½ pure cittamac±ri c±rika½, yenicchaka½ yatthak±ma½ yath±sukha½.
tadajjaha½ niggahess±mi yoniso, hatthippabhinna½ viya aªkusaggaho''ti..
... hatth±rohaputto thero....
8. meº¹asirattherag±th±
78.
``anekaj±tisa½s±ra½ , sandh±vissa½ anibbisa½.
tassa me dukkhaj±tassa, dukkhakkhandho aparaddho''ti..
... meº¹asiro thero....
9. rakkhitattherag±th±
79.
``sabbo r±go pah²no me, sabbo doso sam³hato.
sabbo me vigato moho, s²tibh³tosmi nibbuto''ti..
... rakkhito thero....
10. uggattherag±th±
80.
``ya½ may± pakata½ kamma½, appa½ v± yadi v± bahu½.
sabbameta½ parikkh²ºa½, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... uggo thero....
vaggo aµµhamo niµµhito.
tassudd±na½ --
vacchap±lo ca yo thero, ±tumo m±ºavo isi.
suy±mano sus±rado, thero yo ca piyañjaho.
±rohaputto meº¹asiro, rakkhito uggasavhayoti..
9. navamavaggo
1. samitiguttattherag±th±
81.
``ya½ may± pakata½ p±pa½, pubbe aññ±su j±tisu.
idheva ta½ vedan²ya½, vatthu añña½ na vijjat²''ti..
... samitigutto thero....
2. kassapattherag±th±
82.
``yena yena subhikkh±ni, siv±ni abhay±ni ca.
tena puttaka gacchassu, m± sok±pahato bhav±''ti..
... kassapo thero....
3. s²hattherag±th±
83.
``s²happamatto vihara, rattindivamatandito.
bh±vehi kusala½ dhamma½, jaha s²gha½ samussaya''nti..
... s²ho thero....
4. n²tattherag±th±
84.
``sabbaratti½ supitv±na, div± saªgaºike rato.
kud±ssu n±ma dummedho, dukkhassanta½ karissat²''ti..
... n²to thero....
5. sun±gattherag±th±
85.
``cittanimittassa kovido, pavivekarasa½ vij±niya.
jh±ya½ nipako patissato, adhigaccheyya sukha½ nir±misa''nti..
... sun±go thero....
6. n±gitattherag±th±
86.
``ito bahiddh± puthu aññav±dina½, maggo na nibb±nagamo yath± aya½.
itissu saªgha½ bhagav±nus±sati, satth± saya½ p±ºitaleva dassaya''nti..
... n±gito thero....
7. paviµµhattherag±th±
87.
``khandh± diµµh± yath±bh³ta½, bhav± sabbe pad±lit±.
vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... paviµµho thero....
8. ajjunattherag±th±
88.
``asakkhi½ vata att±na½, uddh±tu½ udak± thala½.
vuyham±no mahogheva, sacc±ni paµivijjhaha''nti..
... ajjuno thero....
9. (paµhama)-devasabhattherag±th±
89.
``uttiºº± paªkapalip±, p±t±l± parivajjit±.
mutto ogh± ca ganth± ca, sabbe m±n± visa½hat±''ti..
... devasabho thero....
10. s±midattattherag±th±
90.
``pañcakkhandh± pariññ±t±, tiµµhanti chinnam³lak±.
vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... s±midatto thero....
vaggo navamo niµµhito.
tassudd±na½ --
thero samitigutto ca, kassapo s²hasavhayo.
n²to sun±go n±gito, paviµµho ajjuno isi.
devasabho ca yo thero, s±midatto mahabbaloti..
10. dasamavaggo
1. paripuººakattherag±th±
91.
``na tath± mata½ satarasa½, sudhanna½ ya½ mayajja paribhutta½.
aparimitadassin± gotamena, buddhena desito dhammo''ti..
... paripuººako thero....
2. vijayattherag±th±
92.
``yass±sav± parikkh²º±, ±h±re ca anissito.
suññat± animitto ca, vimokkho yassa gocaro.
±k±seva sakunt±na½, pada½ tassa durannaya''nti..
... vijayo thero....
3. erakattherag±th±
93.
``dukkh± k±m± eraka, na sukh± k±m± eraka.
yo k±me k±mayati, dukkha½ so k±mayati eraka.
yo k±me na k±mayati, dukkha½ so na k±mayati erak±''ti..
... erako thero....
4. mettajittherag±th±
94.
``namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sir²mato.
ten±ya½ aggappattena, aggadhammo {aggo dhammo (s²0)} sudesito''ti..
... mettaji thero....
5. cakkhup±lattherag±th±
95.
``andhoha½ hatanettosmi, kant±raddh±napakkhando {pakkhanno (s²0), pakkanto (sy±0 s²0 aµµha0)}.
sayam±nopi gacchissa½, na sah±yena p±pen±''ti..
... cakkhup±lo thero....
6. khaº¹asumanattherag±th±
96.
``ekapuppha½ cajitv±na, as²ti {as²ti½ (s²0)} vassakoµiyo.
saggesu paric±retv±, sesakenamhi nibbuto''ti..
... khaº¹asumano thero....
7. tissattherag±th±
97.
``hitv± satapala½ ka½sa½, sovaººa½ satar±jika½.
aggahi½ mattik±patta½, ida½ dutiy±bhisecana''nti..
... tisso thero....
8. abhayattherag±th±
98.
``r³pa½ disv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasikaroto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiµµhati.
tassa va¹¹hanti ±sav±, bhavam³lopag±mino''ti {bhavam³l± bhavag±minoti (s²0 ka0)}..
... abhayo thero....
9. uttiyattherag±th±
99.
``sadda½ sutv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasikaroto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiµµhati.
tassa va¹¹hanti ±sav±, sa½s±ra½ upag±mino''ti..
... uttiyo thero....
10. (dutiya)-devasabhattherag±th±
100.
``sammappadh±nasampanno, satipaµµh±nagocaro.
vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyan±savo''ti..
... devasabho thero....
vaggo dasamo niµµhito.
tassudd±na½ --
paripuººako ca vijayo, erako mettaj² muni.
cakkhup±lo khaº¹asumano, tisso ca abhayo tath±.
uttiyo ca mah±pañño, thero devasabhopi c±ti..
11. ek±dasamavaggo
1. belaµµh±nikattherag±th±
101.
``hitv± gihitta½ anavositatto, mukhanaªgal² odariko kus²to.
mah±var±hova niv±papuµµho, punappuna½ gabbhamupeti mando''ti..
... belaµµh±niko thero....
2. setucchattherag±th±
102.
``m±nena vañcit±se, saªkh±resu sa½kilissam±n±se.
l±bh±l±bhena mathit±, sam±dhi½ n±dhigacchant²''ti..
... setuccho thero....
3. bandhurattherag±th±
103.
``n±ha½ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito.
pitv± {p²tv±na (s²0 sy±0)} rasaggamuttama½, na ca k±h±mi visena santhava''nti..
... bandhuro {bandhano (ka0)} thero....
4. khitakattherag±th±
104.
``lahuko vata me k±yo, phuµµho ca p²tisukhena vipulena.
t³lamiva erita½ m±lutena, pilavat²va me k±yo''ti..
... khitako thero....
5. malitavambhattherag±th±
105.
``ukkaºµhitopi na vase, ramam±nopi pakkame.
na tvev±natthasa½hita½, vase v±sa½ vicakkhaºo''ti..
... malitavambho thero....
6. suhemantattherag±th±
106.
``sataliªgassa atthassa, satalakkhaºadh±rino.
ekaªgadass² dummedho, satadass² ca paº¹ito''ti..
... suhemanto thero....
7. dhammasavattherag±th±
107.
``pabbaji½ tulayitv±na, ag±rasm±nag±riya½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... dhammasavo thero....
8. dhammasavapituttherag±th±
108.
``sa v²savassasatiko, pabbaji½ anag±riya½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... dhammasavapitu thero....
9. saªgharakkhitattherag±th±
109.
``na n³n±ya½ paramahit±nukampino, rahogato anuvigaºeti s±sana½.
tath±haya½ viharati p±katindriyo, mig² yath± taruºaj±tik± vane''ti..
... saªgharakkhito thero....
10. usabhattherag±th±
110.
``nag± nagaggesu susa½vir³¼h±, udaggameghena navena sitt±.
vivekak±massa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata''nti..
... usabho thero....
vaggo ek±dasamo niµµhito.
tassudd±na½ --
belaµµh±niko setuccho, bandhuro khitako isi.
malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapit±.
saªgharakkhitatthero ca, usabho ca mah±mun²ti..
12. dv±dasamavaggo
1. jentattherag±th±
111.
``duppabbajja½ ve duradhiv±s± geh±, dhammo gambh²ro duradhigam± bhog±.
kicch± vutti no itar²tareneva, yutta½ cintetu½ satatamaniccata''nti..
... jento thero....
2. vacchagottattherag±th±
112.
``tevijjoha½ mah±jh±y², cetosamathakovido.
sadattho me anuppatto, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... vacchagotto thero....
3. vanavacchattherag±th±
113.
``acchodik± puthusil±,gonaªgulamig±yut±.
ambusev±lasañchann±, te sel± ramayanti ma''nti..
... vanavaccho thero....
4. adhimuttattherag±th±
114.
``k±yaduµµhullagaruno, hiyyam±namhi {h²yam±namhi (s²0)} j²vite.
sar²rasukhagiddhassa, kuto samaºas±dhut±''ti..
... adhimutto thero....
5. mah±n±mattherag±th±
115.
``es±vahiyyase pabbatena, bahukuµajasallakikena {sallakitena (s²0), sallarikena (sy±0)}.
nes±dakena girin±, yasassin± paricchaden±''ti..
... mah±n±mo thero....
6. p±r±pariyattherag±th±
116.
``chaphass±yatane hitv±, guttadv±ro susa½vuto.
agham³la½ vamitv±na, patto me ±savakkhayo''ti..
... p±r±pariyo {p±r±sariyo (s²0), p±ra½pariyo (ka0)} thero ....
7. yasattherag±th±
117.
``suvilitto suvasano,sabb±bharaºabh³sito.
tisso vijj± ajjhagami½, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... yaso thero....
8. kimilattherag±th±
118.
``abhisattova nipatati, vayo r³pa½ aññamiva tatheva santa½.
tasseva sato avippavasato, aññasseva sar±mi att±na''nti..
... kimilo {kimbilo (s²0 sy±0)} thero....
9. vajjiputtattherag±th±
119.
``rukkham³lagahana½ pasakkiya, nibb±na½ hadayasmi½ opiya.
jh±ya gotama m± ca pam±do, ki½ te bi¼ibi¼ik± karissat²''ti..
... vajjiputto thero....
10. isidattattherag±th±
120.
``pañcakkhandh± pariññ±t±, tiµµhanti chinnam³lak±.
dukkhakkhayo anuppatto,patto me ±savakkhayo''ti..
... isidatto thero....
vaggo dv±dasamo niµµhito.
jento ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo.
adhimutto mah±n±mo, p±r±pariyo yasopi ca.
kimilo vajjiputto ca, isidatto mah±yasoti..
ekakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
v²suttarasata½ ther±, katakicc± an±sav±.
ekakeva nip±tamhi, susaªg²t± mahesibh²ti..
2. dukanip±to
1. paµhamavaggo
1. uttarattherag±th±
121.
``natthi koci bhavo nicco, saªkh±r± v±pi sassat±.
uppajjanti ca te khandh±, cavanti apar±para½..
122.
``etam±d²na½ ñatv±, bhavenamhi anatthiko.
nissaµo sabbak±mehi, patto me ±savakkhayo''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± uttaro thero g±th±yo abh±sitth±ti.
2. piº¹olabh±radv±jattherag±th±
123.
``nayida½ anayena j²vita½, n±h±ro hadayassa santiko.
±h±raµµhitiko samussayo, iti disv±na car±mi esana½..
124.
``paªkoti hi na½ pavedayu½, y±ya½ vandanap³jan± kulesu.
sukhuma½ salla½ durubbaha½, sakk±ro k±purisena dujjaho''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± piº¹olabh±radv±jo thero g±th±yo abh±sitth±ti.
3. valliyattherag±th±
125.
``makkaµo pañcadv±r±ya½, kuµik±ya½ pasakkiya.
dv±rena anupariyeti, ghaµµayanto muhu½ muhu½..
126.
``tiµµha makkaµa m± dh±vi, na hi te ta½ yath± pure.
niggah²tosi paññ±ya, neva d³ra½ gamissat²''ti..
... valliyo thero....
4. gaªg±t²riyattherag±th±
127.
``tiººa½ me t±lapatt±na½, gaªg±t²re kuµ² kat±.
chavasittova me patto, pa½suk³lañca c²vara½..
128.
``dvinna½ antaravass±na½, ek± v±c± me bh±sit±.
tatiye antaravassamhi, tamokhandho {tamokkhandho (s²0 sy±0)} pad±lito''ti..
... gaªg±t²riyo thero....
5. ajinattherag±th±
129.
``api ce hoti tevijjo, maccuh±y² an±savo.
appaññ±toti na½ b±l±, avaj±nanti aj±nat±..
130.
``yo ca kho annap±nassa, l±bh² hot²dha puggalo.
p±padhammopi ce hoti, so nesa½ hoti sakkato''ti..
... ajino thero....
6. me¼ajinattherag±th±
131.
``yad±ha½ dhammamassosi½, bh±sam±nassa satthuno.
na kaªkhamabhij±n±mi, sabbaññ³apar±jite..
132.
``satthav±he mah±v²re, s±rath²na½ varuttame.
magge paµipad±ya½ v±, kaªkh± mayha½ na vijjat²''ti..
... me¼ajino thero....
7. r±dhattherag±th±
133.
{dha0 pa0 13 dhammapade} ``yath± ag±ra½ ducchanna½, vuµµh² samativijjhati.
eva½ abh±vita½ citta½, r±go samativijjhati..
134.
{dha0 pa0 14 dhammapade} ``yath± ag±ra½ succhanna½, vu¹¹h² na samativijjhati.
eva½ subh±vita½ citta½, r±go na samativijjhat²''ti..
... r±dho thero....
8. sur±dhattherag±th±
135.
``kh²º± hi mayha½ j±ti, vusita½ jinas±sana½.
pah²no j±lasaªkh±to, bhavanetti sam³hat±..
136.
``yassatth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti..
... sur±dho thero....
9. gotamattherag±th±
137.
``sukha½ supanti munayo, ye itth²su na bajjhare.
sad± ve rakkhitabb±su, y±su sacca½ sudullabha½..
138.
``vadha½ carimha te k±ma, anaº± d±ni te maya½.
gacch±ma d±ni nibb±na½, yattha gantv± na socat²''ti..
... gotamo thero....
10. vasabhattherag±th±
139.
``pubbe hanati att±na½, pacch± hanati so pare.
suhata½ hanti att±na½, v²ta½seneva pakkhim±..
140.
``na br±hmaºo bahivaººo, anto vaººo hi br±hmaºo.
yasmi½ p±p±ni kamm±ni, sa ve kaºho sujampat²''ti..
... vasabho thero....
vaggo paµhamo niµµhito.
tassudd±na½ --
uttaro ceva piº¹olo, valliyo t²riyo isi.
ajino ca me¼ajino, r±dho sur±dho gotamo.
vasabhena ime honti, dasa ther± mahiddhik±ti..
2. dutiyavaggo
1. mah±cundattherag±th±
141.
``suss³s± sutavaddhan², suta½ paññ±ya vaddhana½.
paññ±ya attha½ j±n±ti, ñ±to attho sukh±vaho..
142.
``sevetha pant±ni sen±san±ni, careyya sa½yojanavippamokkha½.
sace rati½ n±dhigaccheyya tattha, saªghe vase rakkhitatto satim±''ti..
... mah±cundo thero....
2. jotid±sattherag±th±
143.
``ye kho te veµhamissena {veghamissena (s²0 sy±0), ve gamissena, vekhamissena (ka0)}, n±nattena ca kammun±.
manusse uparundhanti, pharus³pakkam± jan±.
tepi tattheva k²ranti, na hi kamma½ panassati..
144.
``ya½ karoti naro kamma½, kaly±ºa½ yadi p±paka½.
tassa tasseva d±y±do, ya½ ya½ kamma½ pakubbat²''ti..
... jotid±so thero....
3. heraññak±nittherag±th±
145.
``accayanti ahoratt±, j²vita½ uparujjhati.
±yu kh²yati macc±na½, kunnad²na½va odaka½..
146.
``atha p±p±ni kamm±ni, kara½ b±lo na bujjhati.
pacch±ssa kaµuka½ hoti, vip±ko hissa p±pako''ti..
... heraññak±nitthero....
4. somamittattherag±th±
147.
``paritta½ d±rum±ruyha, yath± s²de mahaººave.
eva½ kus²tam±gamma, s±dhuj²v²pi s²dati.
tasm± ta½ parivajjeyya, kus²ta½ h²nav²riya½..
148.
``pavivittehi ariyehi, pahitattehi jh±yibhi.
nicca½ ±raddhav²riyehi, paº¹itehi sah±vase''ti..
... somamitto thero....
5. sabbamittattherag±th±
149.
``jano janamhi sambaddho {sambaddho (sy±0 ka0)}, janamevassito jano.
jano janena heµh²yati, heµheti ca {bodhiyati, b±dheti ca (ka0)} jano jana½..
150.
``ko hi tassa janenattho, janena janitena v±.
jana½ oh±ya gaccha½ ta½, heµhayitv± {b±dhayitv± (ka0)} bahu½ jana''nti..
... sabbamitto thero....
6. mah±k±¼attherag±th±
151.
``k±¼² itth² brahat² dhaªkar³p±, satthiñca bhetv± aparañca satthi½.
b±hañca bhetv± aparañca b±ha½, s²sañca bhetv± dadhith±laka½va.
es± nisinn± abhisandahitv±..
152.
``yo ve avidv± upadhi½ karoti, punappuna½ dukkhamupeti mando.
tasm± paj±na½ upadhi½ na kayir±, m±ha½ puna bhinnasiro sayissa''nti {passissanti (ka0)}..
... mah±k±¼o thero....
7. tissattherag±th±
153.
``bah³ sapatte labhati, muº¹o saªgh±µip±ruto.
l±bh² annassa p±nassa, vatthassa sayanassa ca..
154.
``etam±d²nava½ ñatv±, sakk±resu mahabbhaya½.
appal±bho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje''ti..
... tisso thero....
8. kimilattherag±th±
155.
``p±c²nava½sad±yamhi , sakyaputt± sah±yak±.
pah±y±nappake bhoge, uñch±patt±gate rat±..
156.
``±raddhav²riy± pahitatt±, nicca½ da¼haparakkam±.
ramanti dhammaratiy±, hitv±na lokiya½ rati''nti..
... kimilo {kimbilo (s²0 sy±0 p²0)} thero....
9. nandattherag±th±
157.
``ayoniso manasik±r±, maº¹ana½ anuyuñjisa½.
uddhato capalo c±si½, k±mar±gena aµµito..
158.
``up±yakusalen±ha½, buddhen±diccabandhun±.
yoniso paµipajjitv±, bhave citta½ udabbahi''nti..
... nando thero....
10. sirimattherag±th±
159.
``pare ca na½ pasa½santi, att± ce asam±hito.
mogha½ pare pasa½santi, att± hi asam±hito..
160.
``pare ca na½ garahanti, att± ce susam±hito.
mogha½ pare garahanti, att± hi susam±hito''ti..
... sirim± thero....
vaggo dutiyo niµµhito.
tassudd±na½ --
cundo ca jotid±so ca, thero heraññak±ni ca.
somamitto sabbamitto, k±lo tisso ca kimilo {kimbilo (s²0 sy±0 p²0), chandalakkhaº±nuloma½}.
nando ca sirim± ceva, dasa ther± mahiddhik±ti..
3. tatiyavaggo
1. uttarattherag±th±
161.
``khandh± may± pariññ±t±, taºh± me susam³hat±.
bh±vit± mama bojjhaªg±, patto me ±savakkhayo..
162.
``soha½ khandhe pariññ±ya, abbahitv±na {abbuhitv±na (ka0)} j±lini½.
bh±vayitv±na bojjhaªge, nibb±yissa½ an±savo''ti..
... uttaro thero....
2. bhaddajittherag±th±
163.
``pan±do n±ma so r±j±, yassa y³po suvaººayo.
tiriya½ so¼asubbedho {so¼asapabbedho (s²0 aµµha0), so¼asabb±ºo (?)}, ubbham±hu {uddham±hu (s²0), uccam±hu (sy±0)} sahassadh±..
164.
``sahassakaº¹o satageº¹u, dhaj±lu harit±mayo.
anaccu½ tattha gandhabb±, chasahass±ni sattadh±''ti..
... bhaddajitthero....
3. sobhitattherag±th±
165.
``satim± paññav± bhikkhu, ±raddhabalav²riyo.
pañca kappasat±n±ha½, ekaratti½ anussari½..
166.
``catt±ro satipaµµh±ne, satta aµµha ca bh±vaya½.
pañca kappasat±n±ha½, ekaratti½ anussari''nti..
... sobhito thero....
4. valliyattherag±th±
167.
``ya½ kicca½ da¼hav²riyena, ya½ kicca½ boddhumicchat±.
karissa½ n±varajjhissa½ {n±varujjhissa½ (ka0 s²0 ka0)}, passa v²riya½ parakkama..
168.
``tvañca me maggamakkh±hi, añjasa½ amatogadha½.
aha½ monena monissa½, gaªg±sotova s±gara''nti..
... valliyo thero....
5. v²tasokattherag±th±
169.
``kese me olikhissanti, kappako upasaªkami.
tato ±d±sam±d±ya, sar²ra½ paccavekkhisa½..
170.
``tuccho k±yo adissittha, andhak±ro tamo byag±.
sabbe co¼± samucchinn±, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... v²tasoko thero....
6. puººam±sattherag±th±
171.
``pañca n²varaºe hitv±, yogakkhemassa pattiy±.
dhamm±d±sa½ gahetv±na, ñ±ºadassanamattano..
172.
``paccavekkhi½ ima½ k±ya½, sabba½ santarab±hira½.
ajjhattañca bahiddh± ca, tuccho k±yo adissath±''ti..
... puººam±so thero....
7. nandakattherag±th±
173.
``yath±pi bhaddo ±jañño, khalitv± patitiµµhati.
bhiyyo ladd±na sa½vega½, ad²no vahate dhura½..
174.
``eva½ dassanasampanna½, samm±sambuddhas±vaka½.
±j±n²ya½ ma½ dh±retha, putta½ buddhassa orasa''nti..
... nandako thero....
8. bharatattherag±th±
175.
``ehi nandaka gacch±ma, upajjh±yassa santika½.
s²han±da½ nadiss±ma, buddhaseµµhassa sammukh±..
176.
``y±ya no anukamp±ya, amhe pabb±jay² muni.
so no attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti..
... bharato thero....
9. bh±radv±jattherag±th±
177.
``nadanti eva½ sappaññ±, s²h±va girigabbhare.
v²r± vijitasaªg±m±, jetv± m±ra½ sav±hani½ {sav±hana½ (bah³su)}..
178.
``satth± ca pariciººo me, dhammo saªgho ca p³jito.
ahañca vitto sumano, putta½ disv± an±sava''nti..
... bh±radv±jo thero....
10. kaºhadinnattherag±th±
179.
``up±sit± sappuris±, sut± dhamm± abhiºhaso.
sutv±na paµipajjissa½, añjasa½ amatogadha½..
180.
``bhavar±gahatassa me sato, bhavar±go puna me na vijjati.
na c±hu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjat²''ti..
... kaºhadinno thero....
vaggo tatiyo niµµhito.
tassudd±na½ --
uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi.
v²tasoko ca yo thero, puººam±so ca nandako.
bharato bh±radv±jo ca, kaºhadinno mah±mun²ti..
4. catutthavaggo
1. migasirattherag±th±
181.
``yato aha½ pabbajito, samm±sambuddhas±sane.
vimuccam±no uggacchi½, k±madh±tu½ upaccaga½..
182.
``brahmuno pekkham±nassa, tato citta½ vimucci me.
akupp± me vimutt²ti, sabbasa½yojanakkhay±''ti..
... migasiro thero....
2. sivakattherag±th±
183.
``anicc±ni gahak±ni, tattha tattha punappuna½.
gahak±ra½ {gahak±raka½ (s²0 p²0)} gavesanto, dukkh± j±ti punappuna½..
184.
``gahak±raka diµµhosi, puna geha½ na k±hasi.
sabb± te ph±suk± bhagg±, th³ºik± {th³ºir± (p²0 ka0), dhuºir± (sy±0)} ca vid±lit± {pad±lit± (s²0 sy±0)}.
vimariy±dikata½ citta½, idheva vidhamissat²''ti..
... sivako {s²vako (s²0)} thero....
3. upav±ºattherag±th±
185.
``araha½ sugato loke, v±teh±b±dhito {... b±dhito (ka0)} muni.
sace uºhodaka½ atthi, munino dehi br±hmaºa..
186.
``p³jito p³janeyy±na½ {p³jan²y±na½ (s²0)}, sakkareyy±na sakkato.
apacitopaceyy±na½ {apacan²y±na½ (s²0), apacineyy±na½ (sy±0)}, tassa icch±mi h±tave''ti..
... upav±ºo thero....
4. isidinnattherag±th±
187.
``diµµh± may± dhammadhar± up±sak±, k±m± anicc± iti bh±sam±n±.
s±rattaratt± maºikuº¹alesu, puttesu d±resu ca te apekkh±..
188.
``addh± na j±nanti yatodha dhamma½, k±m± anicc± iti c±pi ±hu.
r±gañca tesa½ na balatthi chettu½, tasm± sit± puttad±ra½ dhanañc±''ti..
... isidinno thero....
5. sambulakacc±nattherag±th±
189.
``devo ca vassati devo ca ga¼aga¼±yati,
ekako c±ha½ bherave bile vihar±mi.
tassa mayha½ ekakassa bherave bile viharato,
natthi bhaya½ v± chambhitatta½ v± lomaha½so v±..
190.
``dhammat± mamas± yassa me, ekakassa bherave bile.
viharato natthi bhaya½ v±, chambhitatta½ v± lomaha½so v±''ti..
... sambulakacc±no {sambahulakacc±no (ka0)} thero....
6. nitakattherag±th±
191.
{ud±0 34 ud±nepi} ``kassa sel³pama½ citta½, µhita½ n±nupakampati.
viratta½ rajan²yesu, kuppan²ye na kuppati.
yasseva½ bh±vita½ citta½, kuto ta½ dukkhamessati..
192.
``mama sel³pama½ citta½, µhita½ n±nupakampati.
viratta½ rajan²yesu, kuppan²ye na kuppati.
mameva½ bh±vita½ citta½, kuto ma½ dukkhamessat²''ti..
... nitako {khitako (s²0 sy±0)} thero....
7. soºapoµiriyattherag±th±
193.
``na t±va supitu½ hoti, ratti nakkhattam±lin².
paµijaggitumeves±, ratti hoti vij±nat±..
194.
``hatthikkhandh±vapatita½ , kuñjaro ce anukkame.
saªg±me me mata½ seyyo, yañce j²ve par±jito''ti..
... soºo poµiriyo {selissariyo (s²0), poµµiriyaputto (sy±0)} thero ....
8. nisabhattherag±th±
195.
``pañca k±maguºe hitv±, piyar³pe manorame.
saddh±ya ghar± nikkhamma, dukkhassantakaro bhave..
196.
``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½.
k±lañca paµikaªkh±mi, sampaj±no patissato''ti..
... nisabho thero....
9. usabhattherag±th±
197.
``ambapallavasaªk±sa½, a½se katv±na c²vara½.
nisinno hatthig²v±ya½, g±ma½ piº¹±ya p±visi½..
198.
``hatthikkhandhato oruyha, sa½vega½ alabhi½ tad±.
soha½ ditto tad± santo, patto me ±savakkhayo''ti..
... usabho thero....
10. kappaµakurattherag±th±
199.
``ayamiti kappaµo kappaµakuro, acch±ya atibharit±ya {atibhariy±ya (s²0 ka0), acca½ bhar±ya (sy±0)}.
amataghaµik±ya½ dhammakaµamatto {dhammakaµapatto (sy±0 ka0 aµµha0), dhammakaµamaggo (s²0 aµµha0)}, katapada½ jh±n±ni ocetu½..
200.
``m± kho tva½ kappaµa pac±lesi, m± tva½ upakaººamhi t±¼essa½.
na hi {na v± (ka0)} tva½ kappaµa mattamaññ±si, saªghamajjhamhi pacal±yam±noti..
... kappaµakuro thero....
vaggo catuttho niµµhito.
tassudd±na½ --
migasiro sivako ca, upav±no ca paº¹ito.
isidinno ca kacc±no, nitako ca mah±vas².
poµiriyaputto nisabho, usabho kappaµakuroti..
5. pañcamavaggo
1. kum±rakassapattherag±th±
201.
``aho buddh± aho dhamm±, aho no satthu sampad±.
yattha et±disa½ dhamma½, s±vako sacchik±hi''ti..
202.
``asaªkheyyesu kappesu, sakk±y±dhigat± ah³.
tesamaya½ pacchimako, carimoya½ samussayo.
j±timaraºasa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... kum±rakassapo thero....
2. dhammap±lattherag±th±
203.
``yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhas±sane.
j±garo sa hi suttesu {patisuttesu (s²0 ka0)}, amogha½ tassa j²vita½..
204.
``tasm± saddhañca s²lañca, pas±da½ dhammadassana½.
anuyuñjetha medh±v², sara½ buddh±na s±sana''nti..
... dhammap±lo thero....
3. brahm±littherag±th±
205.
``kassindriy±ni samathaªgat±ni, ass± yath± s±rathin± sudant±.
pah²nam±nassa an±savassa, dev±pi kassa {tassa (bah³su)} pihayanti t±dino''ti..
206.
{dha0 pa0 94 dhammapadepi} ``mayhindriy±ni samathaªgat±ni, ass± yath± s±rathin± sudant±.
pah²nam±nassa an±savassa, dev±pi mayha½ pihayanti t±dino''ti..
... brahm±li thero....
4. moghar±jattherag±th±
207.
``chavip±paka cittabhaddaka, moghar±ja satata½ sam±hito.
hemantikas²tak±larattiyo {hemantikak±larattiyo (ka0)}, bhikkhu tva½si katha½ karissasi''..
208.
``sampannasass± magadh±, keval± iti me suta½.
pal±lacchannako seyya½, yathaññe sukhaj²vino''ti..
... moghar±j± thero....
5. vis±khapañc±laputtattherag±th±
209.
``na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe p±ragata½ na eraye.
na cattavaººa½ paris±su by±hare, anuddhato sammitabh±ºi subbato..
210.
``susukhumanipuºatthadassin±, matikusalena niv±tavuttin±.
sa½sevitavuddhas²lin±, nibb±na½ na hi tena dullabha''nti..
... vis±kho pañc±laputto thero ....
6. c³¼akattherag±th±
211.
``nadanti mor± susikh± supekhuº±, sun²lag²v± sumukh± sugajjino.
susaddal± c±pi mah±mah² aya½, suby±pitambu suval±haka½ nabha½..
212.
``sukallar³po sumanassa jh±yata½ {jh±yita½ (sy±0 ka0)}, sunikkamo s±dhu subuddhas±sane.
susukkasukka½ nipuºa½ sududdasa½, phus±hi ta½ uttamamaccuta½ pada''nti..
... c³¼ako {c³lako (s²0 aµµha0)} thero....
7. an³pamattherag±th±
213.
``nandam±n±gata½ citta½, s³lam±ropam±naka½.
tena teneva vajasi, yena s³la½ kaliªgara½..
214.
``t±ha½ cittakali½ br³mi, ta½ br³mi cittadubbhaka½.
satth± te dullabho laddho, m±natthe ma½ niyojay²''ti..
... an³pamo thero....
8. vajjitattherag±th±
215.
``sa½sara½ d²ghamaddh±na½, gat²su parivattisa½.
apassa½ ariyasacc±ni, andhabh³to {andh²bh³to (ka0)} puthujjano..
216.
``tassa me appamattassa, sa½s±r± vina¼²kat±.
sabb± gat² samucchinn±, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... vajjito thero....
9. sandhitattherag±th±
217.
``assatthe haritobh±se, sa½vir³¼hamhi p±dape.
eka½ buddhagata½ sañña½, alabhittha½ {alabhi½ ha½ (ka0)} patissato..
218.
``ekati½se ito kappe, ya½ saññamalabhi½ tad±.
tass± saññ±ya v±has±, patto me ±savakkhayo''ti..
... sandhito thero....
vaggo pañcamo niµµhito.
kum±rakassapo thero, dhammap±lo ca brahm±li.
moghar±j± vis±kho ca, c³¼ako ca an³pamo.
vajjito sandhito thero, kilesarajav±hanoti..
dukanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
g±th±dukanip±tamhi, navuti ceva aµµha ca.
ther± ek³napaññ±sa½, bh±sit± nayakovid±ti..
3. tikanip±to
1. aªgaºikabh±radv±jattherag±th±
219.
``ayoni suddhimanvesa½, aggi½ paricari½ vane.
suddhimagga½ aj±nanto, ak±si½ amara½ tapa½ {ak±si½ apara½ tapa½ (sy±0), ak±si½ amata½ tapa½ (ka0)}..
220.
``ta½ sukhena sukha½ laddha½, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½..
221.
``brahmabandhu pure ±si½, id±ni khomhi br±hmaºo.
tevijjo nh±tako {nah±tako (s²0 aµµha0)} camhi, sottiyo camhi vedag³''ti..
... aªgaºikabh±radv±jo thero....
2. paccayattherag±th±
222.
``pañc±h±ha½ pabbajito, sekho appattam±naso,
vih±ra½ me paviµµhassa, cetaso paºidh² ahu..
223.
``n±sissa½ na piviss±mi, vih±rato na nikkhame.
napi passa½ nip±tessa½, taºh±salle an³hate..
224.
``tassa meva½ viharato, passa v²riyaparakkama½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... paccayo thero....
3. b±kulattherag±th±
225.
``yo pubbe karaº²y±ni, pacch± so k±tumicchati.
sukh± so dha½sate µh±n±, pacch± ca manutappati..
226.
``yañhi kayir± tañhi vade, ya½ na kayir± na ta½ vade.
akaronta½ bh±sam±na½, parij±nanti paº¹it±..
227.
``susukha½ vata nibb±na½, samm±sambuddhadesita½.
asoka½ viraja½ khema½, yattha dukkha½ nirujjhat²''ti..
... b±kulo {b±kkulo (s²0)} thero....
4. dhaniyattherag±th±
228.
``sukha½ ce j²vitu½ icche, s±maññasmi½ apekkhav±.
saªghika½ n±timaññeyya, c²vara½ p±nabhojana½..
229.
``sukha½ ce j²vitu½ icche, s±maññasmi½ apekkhav±.
ahi m³sikasobbha½va, sevetha sayan±sana½..
230.
``sukha½ ce j²vitu½ icche, s±maññasmi½ apekkhav±.
itar²tarena tusseyya, ekadhammañca bh±vaye''ti..
... dhaniyo thero....
5. m±taªgaputtattherag±th±
231.
``atis²ta½ atiuºha½, atis±yamida½ ahu.
iti vissaµµhakammante, khaº± accenti m±ºave..
232.
``yo ca s²tañca uºhañca, tiº± bhiyyo na maññati.
kara½ purisakicc±ni, so sukh± na vih±yati..
233.
``dabba½ kusa½ poµakila½, us²ra½ muñjapabbaja½.
uras± panudiss±mi, vivekamanubr³haya''nti..
... m±taªgaputto thero....
6. khujjasobhitattherag±th±
234.
``ye cittakath² bahussut±, samaº± p±µaliputtav±sino.
tesaññataroyam±yuv±, dv±re tiµµhati khujjasobhito..
235.
``ye cittakath² bahussut±, samaº± p±µaliputtav±sino.
tesaññataroyam±yuv±, dv±re tiµµhati m±luterito..
236.
``suyuddhena suyiµµhena, saªg±mavijayena ca.
brahmacariy±nuciººena, ev±ya½ sukhamedhat²''ti..
... khujjasobhito thero....
7. v±raºattherag±th±
237.
``yodha koci manussesu, parap±º±ni hi½sati.
asm± lok± paramh± ca, ubhay± dha½sate naro..
238.
``yo ca mettena cittena, sabbap±º±nukampati.
bahuñhi so pasavati, puñña½ t±disako naro..
239.
``subh±sitassa sikkhetha, samaº³p±sanassa ca.
ek±sanassa ca raho, cittav³pasamassa c±''ti..
... v±raºo thero....
8. vassikattherag±th±
240.
``ekopi saddho medh±v², assaddh±n²dha ñ±tina½.
dhammaµµho s²lasampanno, hoti atth±ya bandhuna½..
241.
``niggayha anukamp±ya, codit± ñ±tayo may±.
ñ±tibandhavapemena, k±ra½ katv±na bhikkhusu..
242.
``te abbhat²t± k±laªkat±, patt± te tidiva½ sukha½.
bh±taro mayha½ m±t± ca, modanti k±mak±mino''ti..
... vassiko {passiko (s²0 sy±0 p²0)} thero....
9. yasojattherag±th±
243.
``k±lapabbaªgasaªk±so, kiso dhamanisanthato.
mattaññ³ annap±namhi, ad²namanaso naro''..
244.
``phuµµho ¹a½sehi makasehi, araññasmi½ brah±vane.
n±go saªg±mas²seva, sato tatr±dhiv±saye..
245.
``yath± brahm± tath± eko, yath± devo tath± duve.
yath± g±mo tath± tayo, kol±hala½ tatuttari''nti..
... yasojo thero....
10. s±µimattiyattherag±th±
246.
``ahu tuyha½ pure saddh±, s± te ajja na vijjati.
ya½ tuyha½ tuyhameveta½, natthi duccarita½ mama..
247.
``anicc± hi cal± sadd±, eva½ diµµh± hi s± may±.
rajjantipi virajjanti, tattha ki½ jiyyate muni..
248.
``paccati munino bhatta½, thoka½ thoka½ kule kule.
piº¹ik±ya cariss±mi, atthi jaªghabala½ {jaªgh±bala½ (s²0)} mam±''ti..
... s±µimattiyo thero....
11. up±littherag±th±
249.
``saddh±ya abhinikkhamma, navapabbajito navo.
mitte bhajeyya kaly±ºe, suddh±j²ve atandite..
250.
``saddh±ya abhinikkhamma, navapabbajito navo.
saªghasmi½ vihara½ bhikkhu, sikkhetha vinaya½ budho..
251.
``saddh±ya abhinikkhamma, navapabbajito navo.
kapp±kappesu kusalo, careyya apurakkhato''ti..
... up±litthero....
12. uttarap±lattherag±th±
252.
``paº¹ita½ vata ma½ santa½, alamatthavicintaka½.
pañca k±maguº± loke, sammoh± p±tayi½su ma½..
253.
``pakkhando m±ravisaye, da¼hasallasamappito.
asakkhi½ maccur±jassa, aha½ p±s± pamuccitu½..
254.
``sabbe k±m± pah²n± me, bhav± sabbe pad±lit± {vid±lit± (s²0 p²0 aµµha0)}.
vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... uttarap±lo thero....
13. abhibh³tattherag±th±
255.
``suº±tha ñ±tayo sabbe, y±vantettha sam±gat±.
dhamma½ vo desayiss±mi, dukkh± j±ti punappuna½..
256.
{sa½0 ni0 1.185} ``±rambhatha {±rabhatha (s²0 sy±0), ±rabbhatha (ka0)} nikkamatha, yuñjatha buddhas±sane.
dhun±tha maccuno sena½, na¼±g±ra½va kuñjaro..
257.
``yo imasmi½ dhammavinaye, appamatto vihassati {vihessati (sy±0 p²0)}.
pah±ya j±tisa½s±ra½, dukkhassanta½ karissat²''ti..
... abhibh³to thero....
14. gotamattherag±th±
258.
``sa½sara½ hi niraya½ agacchissa½, petalokamagama½ punappuna½.
dukkhamamhipi tiracch±nayoniya½, nekadh± hi vusita½ cira½ may±..
259.
``m±nusopi ca bhavobhir±dhito, saggak±yamagama½ saki½ saki½.
r³padh±tusu ar³padh±tusu, nevasaññisu asaññisuµµhita½..
260.
``sambhav± suvidit± as±rak±, saªkhat± pacalit± saderit±.
ta½ viditv± mahamattasambhava½, santimeva satim± samajjhaga''nti..
... gotamo thero....
15. h±ritattherag±th±
261.
``yo pubbe karaº²y±ni, pacch± so k±tumicchati.
sukh± so dha½sate µh±n±, pacch± ca manutappati..
262.
``yañhi kayir± tañhi vade, ya½ na kayir± na ta½ vade.
akaronta½ bh±sam±na½, parij±nanti paº¹it±..
263.
``susukha½ vata nibb±na½, samm±sambuddhadesita½.
asoka½ viraja½ khema½, yattha dukkha½ nirujjhat²''ti..
... h±rito thero....
16. vimalattherag±th±
264.
``p±pamitte vivajjetv±, bhajeyyuttamapuggala½.
ov±de cassa tiµµheyya, patthento acala½ sukha½..
265.
``paritta½ d±rum±ruyha, yath± s²de mahaººave.
eva½ kus²tam±gamma, s±dhuj²v²pi s²dati.
tasm± ta½ parivajjeyya, kus²ta½ h²nav²riya½..
266.
``pavivittehi ariyehi, pahitattehi jh±yibhi.
nicca½ ±raddhav²riyehi, paº¹itehi sah±vase''ti..
... vimalo thero....
tikanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
aªgaºiko bh±radv±jo, paccayo b±kulo isi.
dhaniyo m±taªgaputto, sobhito v±raºo isi..
vassiko ca yasojo ca, s±µimattiyup±li ca.
uttarap±lo abhibh³to, gotamo h±ritopi ca..
thero tikanip±tamhi, nibb±ne vimalo kato.
aµµhat±l²sa g±th±yo, ther± so¼asa kittit±ti..
4. catukanip±to
1. n±gasam±lattherag±th±
267.
``alaªkat± suvasan±, m±lin² candanussad±.
majjhe mah±pathe n±r², turiye naccati naµµak²..
268.
``piº¹ik±ya paviµµhoha½, gacchanto na½ udikkhisa½.
alaªkata½ suvasana½, maccup±sa½va o¹¹ita½..
269.
``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha.
±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha {sampatiµµhatha (ka0)}..
270.
``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... n±gasam±lo thero....
2. bhaguttherag±th±
271.
``aha½ middhena pakato, vih±r± upanikkhami½.
caªkama½ abhiruhanto, tattheva papati½ cham±..
272.
``gatt±ni parimajjitv±, punap±ruyha caªkama½.
caªkame caªkami½ soha½, ajjhatta½ susam±hito..
273.
``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha.
±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha..
274.
``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... bhagutthero....
3. sabhiyattherag±th±
275.
{dha0 pa0 6 dhammapadepi} ``pare ca na vij±nanti, mayamettha yam±mase.
ye ca tattha vij±nanti, tato sammanti medhag±..
276.
``yad± ca avij±nant±, iriyantyamar± viya.
vij±nanti ca ye dhamma½, ±turesu an±tur±..
277.
``ya½ kiñci sithila½ kamma½, sa½kiliµµhañca ya½ vata½.
saªkassara½ brahmacariya½, na ta½ hoti mahapphala½..
278.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati.
±rak± hoti saddhamm±, nabha½ puthaviy± yath±''ti..
... sabhiyo thero....
4. nandakattherag±th±
279.
``dhiratthu p³re duggandhe, m±rapakkhe avassute.
navasot±ni te k±ye, y±ni sandanti sabbad±..
280.
``m± pur±ºa½ amaññittho, m±s±desi tath±gate.
saggepi te na rajjanti, kimaªga½ pana {kimaªga pana (s²0)} m±nuse..
281.
``ye ca kho b±l± dummedh±, dummant² mohap±rut±.
t±dis± tattha rajjanti, m±rakhittamhi bandhane..
282.
``yesa½ r±go ca doso ca, avijj± ca vir±jit±.
t±d² tattha na rajjanti, chinnasutt± abandhan±''ti..
... nandako thero....
5. jambukattherag±th±
283.
``pañcapaññ±savass±ni, rajojallamadh±rayi½.
bhuñjanto m±sika½ bhatta½, kesamassu½ alocayi½..
284.
``ekap±dena aµµh±si½, ±sana½ parivajjayi½.
sukkhag³th±ni ca kh±di½, uddesañca na s±diyi½..
285.
``et±disa½ karitv±na, bahu½ duggatig±mina½.
vuyham±no mahoghena, buddha½ saraºam±gama½..
286.
``saraºagamana½ passa, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... jambuko thero....
6. senakattherag±th±
287.
``sv±gata½ vata me ±si, gay±ya½ gayaphagguy±.
ya½ addas±si½ sambuddha½, desenta½ dhammamuttama½..
288.
``mahappabha½ gaº±cariya½, aggapatta½ vin±yaka½.
sadevakassa lokassa, jina½ atuladassana½..
289.
``mah±n±ga½ mah±v²ra½, mah±jutiman±sava½.
sabb±savaparikkh²ºa½, satth±ramakutobhaya½..
290.
``cirasa½kiliµµha½ vata ma½, diµµhisand±nabandhita½ {sandhita½ (s²0 sy±0), sandita½ (p²0 s²0 aµµha0)}.
vimocayi so bhagav±, sabbaganthehi senaka''nti..
... senako thero....
7. sambh³tattherag±th±
291.
``yo dandhak±le tarati, taraº²ye ca dandhaye.
ayoni {ayoniso (sy±0)} sa½vidh±nena, b±lo dukkha½ nigacchati..
292.
``tassatth± parih±yanti, k±¼apakkheva candim±.
±yasakyañca {±yasasyañca (s²0)} pappoti, mittehi ca virujjhati..
293.
``yo dandhak±le dandheti, taraº²ye ca t±raye.
yoniso sa½vidh±nena, sukha½ pappoti paº¹ito..
294.
``tassatth± parip³renti, sukkapakkheva candim±.
yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhat²''ti..
... sambh³to thero....
8. r±hulattherag±th±
295.
``ubhayeneva sampanno, r±hulabhaddoti ma½ vid³.
yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhum±..
296.
``yañca me ±sav± kh²º±, yañca natthi punabbhavo.
arah± dakkhiºeyyomhi, tevijjo amataddaso..
297.
``k±mandh± j±lapacchann±, taºh±ch±danach±dit±.
pamattabandhun± baddh±, macch±va kumin±mukhe..
298.
``ta½ k±ma½ ahamujjhitv±, chetv± m±rassa bandhana½.
sam³la½ taºhamabbuyh, s²tibh³tosmi nibbuto''ti..
... r±hulo thero....
9. candanattherag±th±
299.
``j±tar³pena sañchann± {pacchann± (s²0)}, d±s²gaºapurakkhat±.
aªkena puttam±d±ya, bhariy± ma½ up±gami..
300.
``tañca disv±na ±yanti½, sakaputtassa m±tara½.
alaªkata½ suvasana½, maccup±sa½va o¹¹ita½..
301.
``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha.
±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha..
302.
``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... candano thero....
10. dhammikattherag±th±
303.
{j±0 1.10.102 j±takepi} ``dhammo have rakkhati dhammac±ri½, dhammo suciººo sukham±vahati.
es±nisa½so dhamme suciººe, na duggati½ gacchati dhammac±r²..
304.
{j±0 1.15.385} ``nahi dhammo adhammo ca, ubho samavip±kino.
adhammo niraya½ neti, dhammo p±peti suggati½..
305.
``tasm± hi dhammesu kareyya chanda½, iti modam±no sugatena t±din±.
dhamme µhit± sugatavarassa s±vak±, n²yanti dh²r± saraºavaraggag±mino..
306.
``vipphoµito gaº¹am³lo, taºh±j±lo sam³hato.
so kh²ºasa½s±ro na catthi kiñcana½,
cando yath± dosin± puººam±siya''nti..
... dhammiko thero....
11. sappakattherag±th±
307.
``yad± bal±k± sucipaº¹aracchad±, k±¼assa meghassa bhayena tajjit±.
palehiti ±layam±layesin², tad± nad² ajakaraº² rameti ma½..
308.
``yad± bal±k± suvisuddhapaº¹ar±, k±¼assa meghassa bhayena tajjit±.
pariyesati leºamaleºadassin², tad± nad² ajakaraº² rameti ma½..
309.
``ka½ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahi½.
sobhenti ±pag±k³la½, mama leºassa {mah±leºassa (sy±0 ka0)} pacchato..
310.
``t± matamadasaªghasuppah²n±,
`n±jja girinad²hi vippav±sasamayo,
khem± ajakaraº² siv± suramm±'''ti..
... sappako thero....
12. muditattherag±th±
311.
``pabbaji½ j²vikatthoha½, laddh±na upasampada½.
tato saddha½ paµilabhi½, da¼hav²riyo parakkami½..
312.
``k±ma½ bhijjatuya½ k±yo, ma½sapes² vis²yaru½ {visiyantu (ka0)}.
ubho jaººukasandh²hi, jaªgh±yo papatantu me..
313.
``n±sissa½ na piviss±mi, vih±r± ca na nikkhame.
napi passa½ nip±tessa½, taºh±salle an³hate..
314.
``tassa meva½ viharato, passa v²riyaparakkama½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... mudito thero....
catukkanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
n±gasam±lo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca.
jambuko senako thero, sambh³to r±hulopi ca..
bhavati candano thero, dasete {id±ni naveva ther± dissanti} buddhas±vak±.
dhammiko sappako thero, mudito c±pi te tayo.
g±th±yo dve ca paññ±sa, ther± sabbepi teras±ti {id±ni dv±daseva ther± dissanti}..
5. pañcakanip±to
1. r±jadattattherag±th±
315.
``bhikkhu sivathika½ {s²vathika½ (s²0 sy±0 p²0)} gantv±, addasa itthimujjhita½.
apaviddha½ sus±nasmi½, khajjanti½ kimih² phuµa½..
316.
``yañhi eke jigucchanti, mata½ disv±na p±paka½.
k±mar±go p±turahu, andhova savat² {vasat² (s²0)} ahu½..
317.
``ora½ odanap±kamh±, tamh± µh±n± apakkami½.
satim± sampaj±noha½, ekamanta½ up±visi½..
318.
``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha.
±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha..
319.
``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... r±jadatto thero....
2. subh³tattherag±th±
320.
``ayoge yuñjamatt±na½, puriso kiccamicchako {kiccamicchato (s²0), kiccamicchaya½ (katthaci)}.
cara½ ce n±dhigaccheyya, `ta½ me dubbhagalakkhaºa½'..
321.
``abb³¼ha½ aghagata½ vijita½, ekañce ossajeyya kal²va siy±.
sabb±nipi ce ossajeyya andhova siy±, samavisamassa adassanato..
322.
``yañhi kayir± tañhi vade, ya½ na kayir± na ta½ vade.
akaronta½ bh±sam±na½, parij±nanti paº¹it±..
323.
{dha0 pa0 51 dhammapadepi} ``yath±pi rucira½ puppha½, vaººavanta½ agandhaka½.
eva½ subh±sit± v±c±, aphal± hoti akubbato..
324.
{dha0 pa0 52} ``yath±pi rucira½ puppha½, vaººavanta½ sugandhaka½ {sagandhaka½ (s²0 sy±0 p²0)}.
eva½ subh±sit± v±c±, saphal± hoti kubbato''ti {sakubbato (s²0 p²0), sukubbato (sy±0)}..
... subh³to thero....
3. girim±nandattherag±th±
325.
``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±.
tassa½ vihar±mi v³pasanto, atha ce patthayas² pavassa deva..
326.
``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±.
tassa½ vihar±mi santacitto, atha ce patthayas² pavassa deva..
327.
``vassati devo...pe0... tassa½ vihar±mi v²tar±go...pe0.....
328.
``vassati devo...pe0... tassa½ vihar±mi v²tadoso...pe0.....
329.
``vassati devo...pe0... tassa½ vihar±mi v²tamoho.
atha ce patthayas² pavassa dev±''ti..
... girim±nando thero....
4. sumanattherag±th±
330.
``ya½ patthay±no dhammesu, upajjh±yo anuggahi.
amata½ abhikaªkhanta½, kata½ kattabbaka½ may±..
331.
``anuppatto sacchikato, saya½ dhammo an²tiho.
visuddhiñ±ºo nikkaªkho, by±karomi tavantike..
332.
``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½.
sadattho me anuppatto, kata½ buddhassa s±sana½..
333.
``appamattassa me sikkh±, sussut± tava s±sane.
sabbe me ±sav± kh²º±, natthi d±ni punabbhavo..
334.
``anus±si ma½ ariyavat±, anukampi anuggahi.
amogho tuyhamov±do, antev±simhi sikkhito''ti..
... sumano thero....
5. va¹¹hattherag±th±
335.
``s±dh³ hi kira me m±t±, patoda½ upada½sayi.
yass±ha½ vacana½ sutv±, anusiµµho janettiy±.
±raddhav²riyo pahitatto, patto sambodhimuttama½..
336.
``arah± dakkhiºeyyomhi, tevijjo amataddaso.
jetv± namucino sena½, vihar±mi an±savo..
337.
``ajjhattañca bahiddh± ca, ye me vijji½su ±sav±.
sabbe ases± ucchinn±, na ca uppajjare puna..
338.
``vis±rad± kho bhagin², etamattha½ abh±sayi.
`apih± n³na mayipi, vanatho te na vijjati'..
339.
``pariyantakata½ dukkha½, antimoya½ samussayo.
j±timaraºasa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... va¹¹ho thero....
6. nad²kassapattherag±th±
340.
``atth±ya vata me buddho, nadi½ nerañjara½ ag±.
yass±ha½ dhamma½ sutv±na, micch±diµµhi½ vivajjayi½..
341.
``yaji½ ucc±vace yaññe, aggihutta½ juhi½ aha½.
`es± suddh²'ti maññanto, andhabh³to {andh²bh³to (ka0)} puthujjano..
342.
``diµµhigahanapakkhando {pakkhanto (s²0), pakkhanno (sy±0 p²0)}, par±m±sena mohito.
asuddhi½ maññisa½ suddhi½, andhabh³to aviddasu..
343.
``micch±diµµhi pah²n± me, bhav± sabbe pad±lit± {vid±lit± (ka0)}.
juh±mi dakkhiºeyyaggi½, namass±mi tath±gata½..
344.
``moh± sabbe pah²n± me, bhavataºh± pad±lit±.
vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... nad²kassapo thero....
7. gay±kassapattherag±th±
345.
``p±to majjhanhika½ s±ya½, tikkhattu½ divasassaha½.
otari½ udaka½ soha½, gay±ya gayaphagguy±..
346.
```ya½ may± pakata½ p±pa½, pubbe aññ±su j±tisu.
ta½ d±n²dha pav±hemi', eva½diµµhi pure ahu½..
347.
``sutv± subh±sita½ v±ca½, dhammatthasahita½ pada½.
tatha½ y±th±vaka½ attha½, yoniso paccavekkhisa½.
348.
``ninh±tasabbap±pomhi, nimmalo payato suci.
suddho suddhassa d±y±do, putto buddhassa oraso..
349.
``ogayhaµµhaªgika½ sota½, sabbap±pa½ pav±hayi½.
tisso vijj± ajjhagami½, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... gay±kassapo thero....
8. vakkalittherag±th±
350.
``v±tarog±bhin²to tva½, vihara½ k±nane vane.
paviµµhagocare l³khe, katha½ bhikkhu karissasi..
351.
``p²tisukhena vipulena, pharam±no samussaya½.
l³khampi abhisambhonto, vihariss±mi k±nane..
352.
``bh±vento satipaµµh±ne, indriy±ni bal±ni ca.
bojjhaªg±ni ca bh±vento, vihariss±mi k±nane..
353.
``±raddhav²riye pahitatte, nicca½ da¼haparakkame {±raddhav²riyo pahitatto, nicca½ da¼haparakkamo (s²0)}.
samagge sahite disv±, vihariss±mi k±nane..
354.
``anussaranto sambuddha½, agga½ danta½ sam±hita½.
atandito rattindiva½, vihariss±mi k±nane''ti..
... vakkalitthero....
9. vijitasenattherag±th±
355.
``olaggess±mi te citta, ±ºidv±reva hatthina½.
na ta½ p±pe niyojessa½, k±maj±la {k±maj±la½ (sy±0)} sar²raja {sar²raja½ (sy±0 ka0)}..
356.
``tva½ olaggo na gacchasi {na gañchisi (p²)}, dv±ravivara½ gajova alabhanto.
na ca cittakali punappuna½, pasakka {pasaha½ (s²0 sy±0 p²0)} p±parato carissasi..
357.
``yath± kuñjara½ adanta½, navaggahamaªkusaggaho.
balav± ±vatteti ak±ma½, eva½ ±vattayissa½ ta½..
358.
``yath± varahayadamakusalo, s±rathi pavaro dameti ±jañña½.
eva½ damayissa½ ta½, patiµµhito pañcasu balesu..
359.
``satiy± ta½ nibandhissa½, payutto te damess±mi {payatatto vodapess±mi (s²0)}.
v²riyadhuraniggahito, na yito d³ra½ gamissase citt±''ti..
... vijitaseno thero....
10. yasadattattherag±th±
360.
``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½.
±rak± hoti saddhamm±, nabhaso pathav² yath±..
361.
``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½.
parih±yati saddhamm±, k±¼apakkheva candim±..
362.
``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½.
parisussati saddhamme, maccho appodake yath±..
363.
``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½.
na vir³hati saddhamme, khette b²ja½va p³tika½..
364.
``yo ca tuµµhena cittena, suº±ti jinas±sana½.
khepetv± ±save sabbe, sacchikatv± akuppata½.
pappuyya parama½ santi½, parinibb±tin±savo''ti..
... yasadatto thero....
11. soºakuµikaººattherag±th±
365.
``upasampad± ca me laddh±, vimutto camhi an±savo.
so ca me bhagav± diµµho, vih±re ca sah±vasi½..
366.
``bahudeva ratti½ bhagav±, abbhok±setin±mayi.
vih±rakusalo satth±, vih±ra½ p±vis² tad±..
367.
``santharitv±na saªgh±µi½, seyya½ kappesi gotamo.
s²ho selaguh±ya½va, pah²nabhayabheravo..
368.
``tato kaly±ºav±kkaraºo, samm±sambuddhas±vako.
soºo abh±si saddhamma½, buddhaseµµhassa sammukh±..
369.
``pañcakkhandhe pariññ±ya, bh±vayitv±na añjasa½.
pappuyya parama½ santi½, parinibbissatyan±savo''ti..
... soºo kuµikaººathero....
12. kosiyattherag±th±
370.
``yo ve gar³na½ vacanaññu dh²ro, vase ca tamhi janayetha pema½.
so bhattim± n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa..
371.
``ya½ ±pad± uppatit± u¼±r±, nakkhambhayante paµisaªkhayanta½.
so th±mav± n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa..
372.
``yo ve samuddova µhito anejo, gambh²rapañño nipuºatthadass².
asa½h±riyo n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa..
373.
``bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammac±r².
so t±diso n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa..
374.
``atthañca yo j±n±ti bh±sitassa, atthañca ñatv±na tath± karoti.
atthantaro n±ma sa hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi ass±''ti..
... kosiyo thero....
pañcakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
r±jadatto subh³to ca, girim±nandasuman±.
va¹¹ho ca kassapo thero, gay±kassapavakkal²..
vijito yasadatto ca, soºo kosiyasavhayo.
saµµhi ca pañca g±th±yo, ther± ca ettha dv±das±ti..
6. chakkanip±to
1. uruve¼akassapattherag±th±
375.
``disv±na p±µih²r±ni, gotamassa yasassino.
na t±v±ha½ paºipati½, iss±m±nena vañcito..
376.
``mama saªkappamaññ±ya, codesi naras±rathi.
tato me ±si sa½vego, abbhuto lomaha½sano..
377.
``pubbe jaµilabh³tassa, y± me siddhi parittik±.
t±ha½ tad± nir±katv± {nira½katv± (sy±0 ka0)}, pabbaji½ jinas±sane..
378.
``pubbe yaññena santuµµho, k±madh±tupurakkhato.
pacch± r±gañca dosañca, mohañc±pi sam³hani½..
379.
``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½.
iddhim± paracittaññ³, dibbasotañca p±puºi½..
380.
``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti..
... uruve¼akassapo thero....
2. tekicchak±rittherag±th±
381.
``atihit± v²hi, khalagat± s±l².
na ca labhe piº¹a½, kathamaha½ kassa½..
382.
``buddhamappameyya½ anussara pasanno.
p²tiy± phuµasar²ro hohisi satatamudaggo..
383.
``dhammamappameyya½ anussara pasanno.
p²tiy± phuµasar²ro hohisi satatamudaggo..
384.
``saªghamappameyya½ anussara pasanno.
p²tiy± phuµasar²ro hohisi satatamudaggo..
385.
``abbhok±se viharasi, s²t± hemantik± im± ratyo.
m± s²tena pareto vihaññittho, pavisa tva½ vih±ra½ phusitagga¼a½..
386.
``phusissa½ catasso appamaññ±yo, t±hi ca sukhito viharissa½.
n±ha½ s²tena vihaññissa½, aniñjito viharanto''ti..
... tekicchak±r² {tekicchak±ni (s²0 sy±0 p²0)} thero....
3. mah±n±gattherag±th±
387.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati.
parih±yati saddhamm±, maccho appodake yath±..
388.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati.
na vir³hati saddhamme, khette b²ja½va p³tika½..
389.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati.
±rak± hoti nibb±n± {nibb±º± (s²0)}, dhammar±jassa s±sane..
390.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo upalabbhati.
na vih±yati saddhamm±, maccho bavhodake {bahvodake (s²0), bahodake (sy±0)} yath±..
391.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo upalabbhati.
so vir³hati saddhamme, khette b²ja½va bhaddaka½..
392.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo upalabbhati.
santike hoti nibb±na½ {nibb±ºa½ (s²0)}, dhammar±jassa s±sane''ti..
... mah±n±go thero....
4. kullattherag±th±
393.
``kullo sivathika½ gantv±, addasa itthimujjhita½.
apaviddha½ sus±nasmi½, khajjanti½ kimih² phuµa½..
394.
``±tura½ asuci½ p³ti½, passa kulla samussaya½.
uggharanta½ paggharanta½, b±l±na½ abhinandita½..
395.
``dhamm±d±sa½ gahetv±na, ñ±ºadassanapattiy±.
paccavekkhi½ ima½ k±ya½, tuccha½ santarab±hira½..
396.
``yath± ida½ tath± eta½, yath± eta½ tath± ida½.
yath± adho tath± uddha½, yath± uddha½ tath± adho..
397.
``yath± div± tath± ratti½, yath± ratti½ tath± div±.
yath± pure tath± pacch±, yath± pacch± tath± pure..
398.
``pañcaªgikena turiyena, na rat² hoti t±dis².
yath± ekaggacittassa, samm± dhamma½ vipassato''ti..
... kullo thero....
5. m±lukyaputtattherag±th±
399.
``manujassa pamattac±rino, taºh± va¹¹hati m±luv± viya.
so plavat² {plavati (s²0 p²0 ka0), pariplavati (sy±0)} hur± hura½, phalamiccha½va vanasmi v±naro..
400.
``ya½ es± sahate {sahati (p²0 ka0)} jamm², taºh± loke visattik±.
sok± tassa pava¹¹hanti, abhivaµµha½va {abhivuµµha½va (sy±0), abhiva¹¹ha½va (ka0)} b²raºa½..
401.
``yo ceta½ sahate {sahati (p²0 ka0)} jammi½, taºha½ loke duraccaya½.
sok± tamh± papatanti, udabind³va pokkhar±..
402.
``ta½ vo vad±mi bhadda½ vo, y±vantettha sam±gat±.
taºh±ya m³la½ khaºatha, us²ratthova b²raºa½.
m± vo na¼a½va sotova, m±ro bhañji punappuna½..
403.
``karotha buddhavacana½, khaºo vo m± upaccag±.
khaº±t²t± hi socanti, nirayamhi samappit±..
404.
``pam±do rajo pam±do {sabbad± (s²0 ka0), suttanip±taµµhakath±ya½ uµµh±nasuttavaººan± oloketabb±}, pam±d±nupatito rajo.
appam±dena vijj±ya, abbahe sallamattano''ti..
... m±lukyaputto {m±luªkyaputto (s²0 sy±0 p²0)} thero....
6. sappad±sattherag±th±
405.
``paººav²sativass±ni , yato pabbajito aha½.
acchar±saªgh±tamattampi, cetosantimanajjhaga½..
406.
``aladdh± cittassekagga½, k±mar±gena aµµito {addito (sy±0 s²0 aµµha0), a¹¹ito (ka0)}.
b±h± paggayha kandanto, vih±r± upanikkhami½ {n³panikkhami½ (sabbattha), dupanikkhami½ (?)}..
407.
``sattha½ v± ±hariss±mi, ko attho j²vitena me.
katha½ hi sikkha½ paccakkha½, k±la½ kubbetha m±diso..
408.
``tad±ha½ khuram±d±ya, mañcakamhi up±visi½.
parin²to khuro ±si, dhamani½ chettumattano..
409.
``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha.
±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha..
410.
``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti..
... sappad±so thero....
7.k±tiy±nattherag±th±
411.
``uµµhehi nis²da k±tiy±na, m± nidd±bahulo ahu j±garassu.
m± ta½ alasa½ pamattabandhu, k³µeneva jin±tu maccur±j±..
412.
``seyyath±pi {sayath±pi (s²0 p²0)} mah±samuddavego, eva½ j±tijar±tivattate ta½.
so karohi sud²pamattano tva½, na hi t±ºa½ tava vijjateva añña½..
413.
``satth± hi vijesi maggameta½, saªg± j±tijar±bhay± at²ta½.
pubb±pararattamappamatto, anuyuñjassu da¼ha½ karohi yoga½..
414.
``purim±ni pamuñca bandhan±ni, saªgh±µikhuramuº¹abhikkhabhoj².
m± khi¹¹±ratiñca m± nidda½, anuyuñjittha jh±ya k±tiy±na..
415.
``jh±y±hi jin±hi k±tiy±na, yogakkhemapathesu kovidosi.
pappuyya anuttara½ visuddhi½, parinibb±hisi v±rin±va joti..
416.
``pajjotakaro parittara½so, v±tena vinamyate lat±va.
evampi tuva½ an±diy±no, m±ra½ indasagotta niddhun±hi.
so vedayit±su v²tar±go, k±la½ kaªkha idheva s²tibh³to''ti..
... k±tiy±no thero....
8. migaj±lattherag±th±
417.
``sudesito cakkhumat±, buddhen±diccabandhun±.
sabbasa½yojan±t²to, sabbavaµµavin±sano..
418.
``niyy±niko uttaraºo, taºh±m³lavisosano.
visam³la½ ±gh±tana½, chetv± p±peti nibbuti½..
419.
``aññ±ºam³labhed±ya , kammayantavigh±µano.
viññ±º±na½ pariggahe, ñ±ºavajiranip±tano..
420.
``vedan±na½ viññ±pano, up±d±nappamocano.
bhava½ aªg±rak±su½va, ñ±ºena anupassano {anupassako (s²0 p²0)}..
421.
``mah±raso sugambh²ro, jar±maccuniv±raºo.
ariyo aµµhaªgiko maggo, dukkh³pasamano sivo..
422.
``kamma½ kammanti ñatv±na, vip±kañca vip±kato.
paµiccuppannadhamm±na½, yath±v±lokadassano.
mah±khemaªgamo santo, pariyos±nabhaddako''ti..
... migaj±lo thero....
9. purohitaputtajentattherag±th±
423.
``j±timadena mattoha½, bhogaissariyena ca.
saºµh±navaººar³pena, madamatto ac±riha½..
424.
``n±ttano samaka½ kañci, atireka½ ca maññisa½.
atim±nahato b±lo, patthaddho ussitaddhajo..
425.
``m±tara½ pitarañc±pi, aññepi garusammate.
na kañci abhiv±desi½, m±natthaddho an±daro..
426.
``disv± vin±yaka½ agga½, s±rath²na½ varuttama½.
tapantamiva ±dicca½, bhikkhusaªghapurakkhata½..
427.
``m±na½ madañca cha¹¹etv±, vippasannena cetas±.
siras± abhiv±desi½, sabbasatt±namuttama½..
428.
``atim±no ca om±no, pah²n± susam³hat±.
asmim±no samucchinno, sabbe m±navidh± hat±''ti..
... jento purohitaputto thero....
10. sumanattherag±th±
429.
``yad± navo pabbajito, j±tiy± sattavassiko.
iddhiy± abhibhotv±na, pannaginda½ mahiddhika½..
430.
``upajjh±yassa udaka½, anotatt± mah±sar±.
±har±mi tato disv±, ma½ satth± etadabravi''..
431.
``s±riputta ima½ passa, ±gacchanta½ kum±raka½.
udakakumbham±d±ya, ajjhatta½ susam±hita½..
432.
``p±s±dikena vattena, kaly±ºairiy±patho.
s±maºeronuruddhassa, iddhiy± ca vis±rado..
433.
``±j±n²yena ±jañño, s±dhun± s±dhuk±rito.
vin²to anuruddhena, katakiccena sikkhito..
434.
``so patv± parama½ santi½, sacchikatv± akuppata½.
s±maºero sa sumano, m± ma½ jaññ±ti icchat²''ti..
... sumano thero....
11. nh±takamunittherag±th±
435.
``v±tarog±bhin²to tva½, vihara½ k±nane vane.
paviddhagocare l³khe, katha½ bhikkhu karissasi''..
436.
``p²tisukhena vipulena, pharitv±na samussaya½.
l³khampi abhisambhonto, vihariss±mi k±nane..
437.
``bh±vento satta bojjhaªge, indriy±ni bal±ni ca.
jh±nasokhummasampanno {jh±nasukhumasampanno (sy±0 ka0)}, viharissa½ an±savo..
438.
``vippamutta½ kilesehi, suddhacitta½ an±vila½.
abhiºha½ paccavekkhanto, viharissa½ an±savo..
439.
``ajjhattañca bahiddh± ca, ye me vijji½su ±sav±.
sabbe ases± ucchinn±, na ca uppajjare puna..
440.
``pañcakkhandh± pariññ±t±, tiµµhanti chinnam³lak±.
dukkhakkhayo anuppatto, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... nh±takamunitthero....
12. brahmadattattherag±th±
441.
``akkodhassa kuto kodho, dantassa samaj²vino.
sammadaññ± vimuttassa, upasantassa t±dino..
442.
``tasseva tena p±piyo, yo kuddha½ paµikujjhati.
kuddha½ appaµikujjhanto, saªg±ma½ jeti dujjaya½..
443.
{sa½0 ni0 1.188, 250} ``ubhinnamattha½ carati, attano ca parassa ca.
para½ saªkupita½ ñatv±, yo sato upasammati..
444.
{sa½0 ni0 1.188, 250} ``ubhinna½ tikicchanta½ ta½, attano ca parassa ca.
jan± maññanti b±loti, ye dhammassa akovid±..
445.
``uppajje te sace kodho, ±vajja kakac³pama½.
uppajje ce rase taºh±, puttama½s³pama½ sara..
446.
``sace dh±vati citta½ te, k±mesu ca bhavesu ca.
khippa½ niggaºha satiy±, kiµµh±da½ viya duppasu''nti.
... brahmadatto thero....
13. sirimaº¹attherag±th±
447.
{ud±0 45; c³¼ava0 385; pari0 339} ``channamativassati , vivaµa½ n±tivassati.
tasm± channa½ vivaretha, eva½ ta½ n±tivassati..
448.
{sa½0 ni0 1.66; netti0 18} ``maccun±bbhahato loko, jar±ya pariv±rito.
taºh±sallena otiººo, icch±dh³p±yito sad±..
449.
``maccun±bbhahato loko, parikkhitto jar±ya ca.
haññati niccamatt±ºo, pattadaº¹ova takkaro..
450.
``±gacchantaggikhandh±va, maccu by±dhi jar± tayo.
paccuggantu½ bala½ natthi, javo natthi pal±yitu½..
451.
``amogha½ divasa½ kayir±, appena bahukena v±.
ya½ ya½ vijahate {virahate (s²0 p²0), vivahate (sy±0)} ratti½, tad³na½ tassa j²vita½..
452.
``carato tiµµhato v±pi, ±s²nasayanassa v±.
upeti carim± ratti, na te k±lo pamajjitu''nti..
... sirimaº¹o {sirimando (s²0)} thero....
14. sabbak±mittherag±th±
453.
``dvip±dakoya½ asuci, duggandho parih²rati {pariharati (ka0)}.
n±n±kuºapaparip³ro, vissavanto tato tato..
454.
``miga½ nil²na½ k³µena, ba¼iseneva ambuja½.
v±nara½ viya lepena, b±dhayanti puthujjana½..
455.
``r³p± sadd± ras± gandh±, phoµµhabb± ca manoram±.
pañca k±maguº± ete, itthir³pasmi dissare..
456.
``ye et± upasevanti, rattacitt± puthujjan±.
va¹¹henti kaµasi½ ghora½, ±cinanti punabbhava½..
457.
``yo cet± parivajjeti, sappasseva pad± siro.
soma½ visattika½ loke, sato samativattati..
458.
``k±mesv±d²nava½ disv±, nekkhamma½ daµµhu khemato.
nissaµo sabbak±mehi, patto me ±savakkhayo''ti..
... sabbak±mitthero....
chakkanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
uruve¼akassapo ca, thero tekicchak±ri ca.
mah±n±go ca kullo ca, m±lukyo {m±luto (s²0 ka0), m±luªkyo (sy±0)} sappad±sako..
k±tiy±no migaj±lo, jento sumanasavhayo.
nh±tamuni brahmadatto, sirimaº¹o sabbak±m² ca.
g±th±yo catur±s²ti, ther± cettha catuddas±ti..
7. sattakanip±to
1. sundarasamuddattherag±th±
459.
``alaªkat± suvasan±, m±ladh±r² {m±l±bh±r² (s²0), m±labh±r² (sy±0)} vibh³sit±.
alattakakat±p±d±, p±duk±ruyha vesik±..
460.
``p±duk± oruhitv±na, purato pañjal²kat±.
s± ma½ saºhena mudun±, mhitapubba½ {mihitapubba½ (s²0)} abh±satha''..
461.
``yuv±si tva½ pabbajito, tiµµh±hi mama s±sane.
bhuñja m±nusake k±me, aha½ vitta½ dad±mi te.
sacca½ te paµij±n±mi, aggi½ v± te har±maha½..
462.
``yad± jiºº± bhaviss±ma, ubho daº¹apar±yan±.
ubhopi pabbajiss±ma, ubhayattha kaµaggaho''..
463.
``tañca disv±na y±canti½, vesika½ pañjal²kata½.
alaªkata½ suvasana½, maccup±sa½va o¹¹ita½..
464.
``tato me manas²k±ro...pe0... nibbid± samatiµµhatha..
465.
``tato citta½ vimucci me...pe0... kata½ buddhassa s±sana''nti..
... sundarasamuddo thero....
2. lakuº¹akabhaddiyattherag±th±
466.
pare amb±µak±r±me, vanasaº¹amhi bhaddiyo.
sam³la½ taºhamabbuyha, tattha bhaddova jh±yati {bhaddo'dhijh±y±yati (s²0), bhaddo jhiy±yati (sy±0 s²0 aµµha0)}..
467.
``ramanteke mudiªgehi {mutiªgehi (s²0 aµµha0)}, v²º±hi paºavehi ca.
ahañca rukkham³lasmi½, rato buddhassa s±sane..
468.
``buddho ce {buddho ca (sabbattha)} me vara½ dajj±, so ca labbhetha me varo.
gaºheha½ sabbalokassa, nicca½ k±yagata½ sati½..
469.
``ye ma½ r³pena p±mi½su, ye ca ghosena anvag³.
chandar±gavas³pet±, na ma½ j±nanti te jan±..
470.
``ajjhattañca na j±n±ti, bahiddh± ca na passati.
samant±varaºo b±lo, sa ve ghosena vuyhati..
471.
``ajjhattañca na j±n±ti, bahiddh± ca vipassati.
bahiddh± phaladass±v², sopi ghosena vuyhati..
472.
``ajjhattañca paj±n±ti, bahiddh± ca vipassati.
an±varaºadass±v², na so ghosena vuyhat²''ti..
... lakuº¹akabhaddiyo thero....
3. bhaddattherag±th±
473.
``ekaputto aha½ ±si½, piyo m±tu piyo pitu.
bah³hi vatacariy±hi, laddho ±y±can±hi ca..
474.
``te ca ma½ anukamp±ya, atthak±m± hitesino.
ubho pit± ca m±t± ca, buddhassa upan±mayu½''..
475.
``kicch± laddho aya½ putto, sukhum±lo sukhedhito.
ima½ dad±ma te n±tha, jinassa paric±raka½''..
476.
``satth± ca ma½ paµiggayha, ±nanda½ etadabravi.
`pabb±jehi ima½ khippa½, hessaty±j±niyo aya½..
477.
``pabb±jetv±na ma½ satth±, vih±ra½ p±vis² jino.
anoggatasmi½ s³riyasmi½, tato citta½ vimucci me..
478.
``tato satth± nir±katv±, paµisall±navuµµhito.
`ehi bhadd±'ti ma½ ±ha, s± me ±s³pasampad±..
479.
``j±tiy± sattavassena, laddh± me upasampad±.
tisso vijj± anuppatt±, aho dhammasudhammat±''ti..
... bhaddo thero....
4. sop±kattherag±th±
480.
``disv± p±s±dach±y±ya½, caªkamanta½ naruttama½.
tattha na½ upasaªkamma, vandissa½ {vandisa½ (s²0 p²0)} purisuttama½..
481.
``eka½sa½ c²vara½ katv±, sa½haritv±na p±ºayo.
anucaªkamissa½ viraja½, sabbasatt±namuttama½..
482.
``tato pañhe apucchi ma½, pañh±na½ kovido vid³.
acchambh² ca abh²to ca, by±k±si½ satthuno aha½..
483.
``vissajjitesu pañhesu, anumodi tath±gato.
bhikkhusaªgha½ viloketv±, imamattha½ abh±satha''..
484.
``l±bh± aªg±na½ magadh±na½, yes±ya½ paribhuñjati.
c²vara½ piº¹ap±tañca, paccaya½ sayan±sana½.
paccuµµh±nañca s±m²ci½, tesa½ l±bh±''ti c±bravi..
485.
``ajjatagge ma½ sop±ka, dassan±yopasaªkama.
es± ceva te sop±ka, bhavatu upasampad±''..
486.
``j±tiy± sattavassoha½, laddh±na upasampada½.
dh±remi antima½ deha½, aho dhammasudhammat±''ti..
... sop±ko thero....
5. sarabhaªgattherag±th±
487.
``sare hatthehi bhañjitv±, katv±na kuµimacchisa½.
tena me sarabhaªgoti, n±ma½ sammutiy± ahu..
488.
``na mayha½ kappate ajja, sare hatthehi bhañjitu½.
sikkh±pad± no paññatt±, gotamena yasassin±..
489.
``sakala½ samatta½ roga½, sarabhaªgo n±ddasa½ pubbe.
soya½ rogo diµµho, vacanakaren±tidevassa..
490.
``yeneva maggena gato vipass², yeneva maggena sikh² ca vessabh³.
kakusandhakoº±gamano ca kassapo, tenañjasena agam±si gotamo..
491.
``v²tataºh± an±d±n±, satta buddh± khayogadh±.
yeh±ya½ desito dhammo, dhammabh³tehi t±dibhi..
492.
``catt±ri ariyasacc±ni, anukamp±ya p±ºina½.
dukkha½ samudayo maggo, nirodho dukkhasaªkhayo..
493.
``yasmi½ nivattate {yasmi½ na nibbattate (ka0)} dukkha½, sa½s±rasmi½ anantaka½.
bhed± imassa k±yassa, j²vitassa ca saªkhay±.
añño punabbhavo natthi, suvimuttomhi sabbadh²''ti..
... sarabhaªgo thero....
sattakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
sundarasamuddo thero, thero lakuº¹abhaddiyo.
bhaddo thero ca sop±ko, sarabhaªgo mah±isi.
sattake pañcak± ther±, g±th±yo pañcati½sat²ti..
8. aµµhakanip±to
1. mah±kacc±yanattherag±th±
494.
``kamma½ bahuka½ na k±raye, parivajjeyya jana½ na uyyame.
so ussukko ras±nugiddho, attha½ riñcati yo sukh±dhiv±ho..
495.
``paªkoti hi na½ avedayu½, y±ya½ vandanap³jan± kulesu.
sukhuma½ salla½ durubbaha½, sakk±ro k±purisena dujjaho..
496.
``na parassupanidh±ya, kamma½ maccassa p±paka½.
attan± ta½ na seveyya, kammabandh³hi m±tiy±..
497.
``na pare vacan± coro, na pare vacan± muni.
att± ca na½ yath±vedi {yath± vetti (s²0)}, dev±pi na½ tath± vid³..
498.
``pare ca na vij±nanti, mayamettha yam±mase.
ye ca tattha vij±nanti, tato sammanti medhag±..
499.
``j²vate v±pi sappañño, api vittaparikkhayo.
paññ±ya ca al±bhena {abh±vena (s²0 aµµha0)}, vittav±pi na j²vati..
500.
``sabba½ suº±ti sotena, sabba½ passati cakkhun±.
na ca diµµha½ suta½ dh²ro, sabba½ ujjhitumarahati..
501.
``cakkhum±ssa yath± andho, sotav± badhiro yath±.
paññav±ssa yath± m³go, balav± dubbaloriva.
atha atthe samuppanne, sayetha {passetha (ka0)} matas±yika''nti..
... mah±kacc±yano thero....
2. sirimittattherag±th±
502.
``akkodhanonupan±h², am±yo rittapesuºo.
sa ve t±disako bhikkhu, eva½ pecca na socati..
503.
``akkodhanonupan±h², am±yo rittapesuºo.
guttadv±ro sad± bhikkhu, eva½ pecca na socati..
504.
``akkodhanonupan±h² , am±yo rittapesuºo.
kaly±ºas²lo so {yo (sy±0)} bhikkhu, eva½ pecca na socati..
505.
``akkodhanonupan±h², am±yo rittapesuºo.
kaly±ºamitto so bhikkhu, eva½ pecca na socati..
506.
``akkodhanonupan±h² , am±yo rittapesuºo.
kaly±ºapañño so bhikkhu, eva½ pecca na socati..
507.
``yassa saddh± tath±gate, acal± suppatiµµhit±.
s²lañca yassa kaly±ºa½, ariyakanta½ pasa½sita½..
508.
``saªghe pas±do yassatthi, ujubh³tañca dassana½.
`adaliddo'ti ta½ ±hu, amogha½ tassa j²vita½..
509.
``tasm± saddhañca s²lañca, pas±da½ dhammadassana½.
anuyuñjetha medh±v², sara½ buddh±na s±sana''nti..
... sirimitto thero....
3. mah±panthakattherag±th±
510.
``yad± paµhamamaddakkhi½, satth±ramakutobhaya½.
tato me ahu sa½vego, passitv± purisuttama½..
511.
``siri½ hatthehi p±dehi, yo paº±meyya ±gata½.
et±disa½ so satth±ra½, ±r±dhetv± vir±dhaye..
512.
``tad±ha½ puttad±rañca, dhanadhaññañca cha¹¹ayi½.
kesamass³ni chedetv±, pabbaji½ anag±riya½..
513.
``sikkh±s±j²vasampanno, indriyesu susa½vuto.
namassam±no sambuddha½, vih±si½ apar±jito..
514.
``tato me paºidh² ±si, cetaso abhipatthito.
na nis²de muhuttampi, taºh±salle an³hate..
515.
``tassa meva½ viharato, passa v²riyaparakkama½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½..
516.
``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½.
arah± dakkhiºeyyomhi, vippamutto nir³padhi..
517.
``tato raty± vivas±ne {vivasane (s²0 sy±0)}, s³riyassuggamana½ pati.
sabba½ taºha½ visosetv±, pallaªkena up±visi''nti..
... mah±panthako thero....
aµµhakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
mah±kacc±yano thero, sirimitto mah±panthako.
ete aµµhanip±tamhi, g±th±yo catuv²sat²ti..
9. navakanip±to
1. bh³tattherag±th±
518.
``yad± dukkha½ jar±maraºanti paº¹ito, aviddas³ yattha sit± puthujjan±.
dukkha½ pariññ±ya satova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
519.
``yad± dukkhass±vahani½ visattika½, papañcasaªgh±tadukh±dhiv±hini½.
taºha½ pahantv±na satova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
520.
``yad± siva½ dvecaturaªgag±mina½, magguttama½ sabbakilesasodhana½.
paññ±ya passitva satova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
521.
``yad± asoka½ viraja½ asaªkhata½, santa½ pada½ sabbakilesasodhana½.
bh±veti saññojanabandhanacchida½, tato rati½ paramatara½ na vindati..
522.
``yad± nabhe gajjati meghadundubhi, dh±r±kul± vihagapathe samantato.
bhikkh³ ca pabbh±ragatova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
523.
``yad± nad²na½ kusum±kul±na½, vicitta-v±neyya-vaµa½sak±na½.
t²re nisinno sumanova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
524.
``yad± nis²the rahitamhi k±nane, deve ga¼antamhi nadanti d±µhino.
bhikkh³ ca pabbh±ragatova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
525.
``yad± vitakke uparundhiyattano, nagantare nagavivara½ samassito.
v²taddaro v²takhilova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati..
526.
``yad± sukh² malakhilasokan±sano, niragga¼o nibbanatho visallo.
sabb±save byantikatova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindat²''ti..
... bh³to thero....
navakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
bh³to tathaddaso thero, eko khaggavis±ºav±.
navakamhi nip±tamhi, g±th±yopi im± nav±ti..
10. dasakanip±to
1. k±¼ud±yittherag±th±
527.
``aªg±rino d±ni dum± bhadante, phalesino chadana½ vippah±ya.
te accimantova pabh±sayanti, samayo mah±v²ra bh±g² ras±na½..
528.
``dum±ni phull±ni manoram±ni, samantato sabbadis± pavanti.
patta½ pah±ya phalam±sas±n± {phalam±sam±no (ka0)}, k±lo ito pakkaman±ya v²ra..
529.
``nev±tis²ta½ na pan±tiuºha½, sukh± utu addhaniy± bhadante.
passantu ta½ s±kiy± ko¼iy± ca, pacch±mukha½ rohiniya½ taranta½..
530.
``±s±ya kasate khetta½, b²ja½ ±s±ya vappati.
±s±ya v±ºij± yanti, samudda½ dhanah±rak±.
y±ya ±s±ya tiµµh±mi, s± me ±s± samijjhatu..
531.
{sa½0 ni0 1.198} ``punappuna½ ceva vapanti b²ja½, punappuna½ vassati devar±j±.
punappuna½ khetta½ kasanti kassak±, punappuna½ dhaññamupeti raµµha½..
532.
{sa½0 ni0 1.198} ``punappuna½ y±canak± caranti, punappuna½ d±napat² dadanti.
punappuna½ d±napat² daditv±, punappuna½ saggamupenti µh±na½..
533.
``v²ro have sattayuga½ puneti, yasmi½ kule j±yati bh³ripañño.
maññ±maha½ sakkati devadevo, tay± hi j±to {tay±bhij±to (s²0)} muni saccan±mo..
534.
``suddhodano n±ma pit± mahesino, buddhassa m±t± pana m±yan±m±.
y± bodhisatta½ parihariya kucchin±, k±yassa bhed± tidivamhi modati..
535.
``s± gotam² k±lakat± ito cut±, dibbehi k±mehi samaªgibh³t±.
s± modati k±maguºehi pañcahi, pariv±rit± devagaºehi tehi..
536.
``buddhassa puttomhi asayhas±hino, aªg²rasassappaµimassa t±dino.
pitupit± mayha½ tuva½si sakka, dhammena me gotama ayyakos²''ti..
... k±¼ud±y² thero....
2. ekavih±riyattherag±th±
537.
``purato pacchato v±pi, aparo ce na vijjati.
at²va ph±su bhavati, ekassa vasato vane..
538.
``handa eko gamiss±mi, arañña½ buddhavaººita½.
ph±su {ph±su½ (sy±0 p²0)} ekavih±rissa, pahitattassa bhikkhuno..
539.
``yog²-p²tikara½ ramma½, mattakuñjarasevita½.
eko attavas² khippa½, pavisiss±mi k±nana½..
540.
``supupphite s²tavane, s²tale girikandare.
gatt±ni parisiñcitv±, caªkamiss±mi ekako..
541.
``ek±kiyo adutiyo, ramaº²ye mah±vane.
kad±ha½ vihariss±mi, katakicco an±savo..
542.
``eva½ me kattuk±massa, adhipp±yo samijjhatu.
s±dhiyiss±maha½yeva, n±ñño aññassa k±rako..
543.
``esa bandh±mi sann±ha½, pavisiss±mi k±nana½.
na tato nikkhamiss±mi, appatto ±savakkhaya½..
544.
``m±lute upav±yante, s²te surabhigandhike {gandhake (sy±0 p²0 ka0)}.
avijja½ d±layiss±mi, nisinno nagamuddhani..
545.
``vane kusumasañchanne, pabbh±re n³na s²tale.
vimuttisukhena sukhito, ramiss±mi giribbaje..
546.
``soha½ paripuººasaªkappo, cando pannaraso yath±.
sabb±savaparikkh²ºo, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... ekavih±riyo thero....
3. mah±kappinattherag±th±
547.
``an±gata½ yo paµikacca {paµigacca (s²0)} passati, hitañca attha½ ahitañca ta½ dvaya½.
viddesino tassa hitesino v±, randha½ na passanti samekkham±n±..
548.
{paµi0 ma0 1.160 paµisambhid±magge} ``±n±p±nasat² yassa, paripuºº± subh±vit±.
anupubba½ paricit±, yath± buddhena desit±.
soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±..
549.
``od±ta½ vata me citta½, appam±ºa½ subh±vita½.
nibbiddha½ paggah²tañca, sabb± obh±sate dis±..
550.
``j²vate v±pi sappañño, api vittaparikkhayo.
paññ±ya ca al±bhena, vittav±pi na j²vati..
551.
``paññ± sutavinicchin², paññ± kittisilokavaddhan².
paññ±sahito naro idha, api dukkhesu sukh±ni vindati..
552.
``n±ya½ ajjatano dhammo, nacchero napi abbhuto.
yattha j±yetha m²yetha, tattha ki½ viya abbhuta½..
553.
``anantara½ hi j±tassa, j²vit± maraºa½ dhuva½.
j±t± j±t± marant²dha, eva½dhamm± hi p±ºino..
554.
``na hetadatth±ya matassa hoti, ya½ j²vitattha½ paraporis±na½.
matamhi ruººa½ na yaso na lokya½, na vaººita½ samaºabr±hmaºehi..
555.
``cakkhu½ sar²ra½ upahanti tena {upahanti ruººa½ (s²0), upahanti roººa½ (sy±0 p²0)}, nih²yati vaººabala½ mat² ca.
±nandino tassa dis± bhavanti, hitesino n±ssa sukh² bhavanti..
556.
``tasm± hi iccheyya kule vasante, medh±vino ceva bahussute ca.
yesa½ hi paññ±vibhavena kicca½, taranti n±v±ya nadi½va puººa''nti..
... mah±kappino thero....
4. c³¼apanthakattherag±th±
557.
``dandh± mayha½ gat² ±si, paribh³to pure aha½.
bh±t± ca ma½ paº±mesi, `gaccha d±ni tuva½ ghara½'..
558.
``soha½ paº±mito santo {bh±t± (aµµha0)}, saªgh±r±massa koµµhake.
dummano tattha aµµh±si½, s±sanasmi½ apekkhav±..
559.
``bhagav± tattha ±gacchi {±gañchi (s²0 p²0)}, s²sa½ mayha½ par±masi.
b±h±ya ma½ gahetv±na, saªgh±r±ma½ pavesayi..
560.
``anukamp±ya me satth±, p±d±si p±dapuñchani½.
`eta½ suddha½ adhiµµhehi, ekamanta½ svadhiµµhita½'..
561.
``tass±ha½ vacana½ sutv±, vih±si½ s±sane rato.
sam±dhi½ paµip±desi½, uttamatthassa pattiy±..
562.
``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½..
563.
``sahassakkhattumatt±na½ , nimminitv±na panthako.
nis²dambavane ramme, y±va k±lappavedan±..
564.
``tato me satth± p±hesi, d³ta½ k±lappavedaka½.
paveditamhi k±lamhi, veh±s±dupasaªkami½ {veh±s±nupasaªkami½ (sy±0 ka0)}..
565.
``vanditv± satthuno p±de, ekamanta½ nis²daha½.
nisinna½ ma½ viditv±na, atha satth± paµiggahi..
566.
``±y±go sabbalokassa, ±hut²na½ paµiggaho.
puññakkhetta½ manuss±na½, paµigaºhittha dakkhiºa''nti..
... c³¼apanthako thero....
5. kappattherag±th±
567.
``n±n±kulamalasampuººo, mah±ukk±rasambhavo.
candanika½va paripakka½, mah±gaº¹o mah±vaºo..
568.
``pubbaruhirasampuººo, g³thak³pena g±¼hito {g³thak³pe nig±¼hito (sy±0 p²0 ka0)}.
±popaggharaºo k±yo, sad± sandati p³tika½..
569.
``saµµhikaº¹arasambandho , ma½salepanalepito.
cammakañcukasannaddho, p³tik±yo niratthako..
570.
``aµµhisaªgh±taghaµito, nh±rusuttanibandhano.
nekesa½ sa½gat²bh±v±, kappeti iriy±patha½..
571.
``dhuvappay±to maraº±ya, maccur±jassa santike.
idheva cha¹¹ayitv±na, yenak±maªgamo naro..
572.
``avijj±ya nivuto k±yo, catuganthena ganthito.
oghasa½s²dano k±yo, anusayaj±lamotthato..
573.
``pañcan²varaºe yutto, vitakkena samappito.
taºh±m³len±nugato, mohacch±danach±dito..
574.
``ev±ya½ vattate k±yo, kammayantena yantito.
sampatti ca vipatyant±, n±n±bh±vo vipajjati..
575.
``yema½ k±ya½ mam±yanti, andhab±l± puthujjan±.
va¹¹henti kaµasi½ ghora½, ±diyanti punabbhava½..
576.
``yema½ k±ya½ vivajjenti, g³thalitta½va pannaga½.
bhavam³la½ vamitv±na, parinibbissantin±sav±''ti {parinibbantun±sav± (s²0)}..
... kappo thero....
6. vaªgantaputtaupasenattherag±th±
577.
``vivitta½ appanigghosa½, v±¼amiganisevita½.
seve sen±sana½ bhikkhu, paµisall±nak±raº±..
578.
``saªk±rapuñj± ±hatv± {±hitv± (ka0)}, sus±n± rathiy±hi ca.
tato saªgh±µika½ katv±, l³kha½ dh±reyya c²vara½..
579.
``n²ca½ mana½ karitv±na, sapad±na½ kul± kula½.
piº¹ik±ya care bhikkhu, guttadv±ro susa½vuto..
580.
``l³khenapi v± {l³khenapi ca (bah³su)} santusse, n±ñña½ patthe rasa½ bahu½.
rasesu anugiddhassa, jh±ne na ramat² mano..
581.
``appiccho ceva santuµµho, pavivitto vase muni.
asa½saµµho gahaµµhehi, an±g±rehi c³bhaya½..
582.
``yath± ja¼o va m³go va, att±na½ dassaye tath±.
n±tivela½ sambh±seyya, saªghamajjhamhi paº¹ito..
583.
``na so upavade kañci, upagh±ta½ vivajjaye.
sa½vuto p±timokkhasmi½, mattaññ³ cassa bhojane..
584.
``suggah²tanimittassa, cittassupp±dakovido.
sama½ anuyuñjeyya, k±lena ca vipassana½..
585.
``v²riyas±taccasampanno , yuttayogo sad± siy±.
na ca appatv± dukkhanta½, viss±sa½ eyya paº¹ito..
586.
``eva½ viharam±nassa, suddhik±massa bhikkhuno.
kh²yanti ±sav± sabbe, nibbutiñc±dhigacchat²''ti..
... upaseno vaªgantaputto thero....
7. (apara)-gotamattherag±th±
587.
``vij±neyya saka½ attha½, avalokeyy±tha p±vacana½.
yañcettha assa patir³pa½, s±mañña½ ajjhupagatassa..
588.
``mitta½ idha ca kaly±ºa½, sikkh± vipula½ sam±d±na½.
suss³s± ca gar³na½, eta½ samaºassa patir³pa½..
589.
``buddhesu sag±ravat±, dhamme apaciti yath±bh³ta½.
saªghe ca cittik±ro, eta½ samaºassa patir³pa½..
590.
``±c±ragocare yutto, ±j²vo sodhito ag±rayho.
cittassa ca saºµhapana½, eta½ samaºassa patir³pa½..
591.
``c±ritta½ atha v±ritta½, iriy±pathiya½ pas±daniya½.
adhicitte ca ±yogo, eta½ samaºassa patir³pa½..
592.
``±raññak±ni sen±san±ni, pant±ni appasadd±ni.
bhajitabb±ni munin±, eta½ samaºassa patir³pa½..
593.
``s²lañca b±husaccañca, dhamm±na½ pavicayo yath±bh³ta½.
sacc±na½ abhisamayo, eta½ samaºassa patir³pa½..
594.
``bh±veyya ca aniccanti, anattasañña½ asubhasaññañca.
lokamhi ca anabhirati½, eta½ samaºassa patir³pa½..
595.
``bh±veyya ca bojjhaªge, iddhip±d±ni indriy±ni bal±ni.
aµµhaªgamaggamariya½, eta½ samaºassa patir³pa½..
596.
``taºha½ pajaheyya muni, sam³lake ±save pad±leyya.
vihareyya vippamutto, eta½ samaºassa patir³pa''nti..
... gotamo thero....
dasakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
k±¼ud±y² ca so thero, ekavih±r² ca kappino.
c³¼apanthako kappo ca, upaseno ca gotamo.
sattime dasake ther±, g±th±yo cettha sattat²ti..
11. ek±dasanip±to
1. sa½kiccattherag±th±
597.
``ki½ tavattho vane t±ta, ujjuh±nova p±vuse.
verambh± ramaº²y± te, paviveko hi jh±yina½..
598.
``yath± abbh±ni verambho, v±to nudati p±vuse.
saññ± me abhikiranti, vivekapaµisaññut±..
599.
``apaº¹aro aº¹asambhavo, s²vathik±ya niketac±riko.
upp±dayateva me sati½, sandehasmi½ vir±ganissita½..
600.
``yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati.
sa ve bhikkhu sukha½ seti, k±mesu anapekkhav±..
601.
``acchodik± puthusil±, gonaªgulamig±yut±.
ambusev±lasañchann±, te sel± ramayanti ma½..
602.
``vasita½ me araññesu, kandar±su guh±su ca.
sen±sanesu pantesu, v±¼amiganisevite..
603.
```ime haññantu vajjhantu, dukkha½ pappontu p±ºino'.
saªkappa½ n±bhij±n±mi, anariya½ dosasa½hita½..
604.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±..
605.
``yassa catth±ya {yassatth±ya (s²0)} pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo..
606.
``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½.
k±lañca paµikaªkh±mi, nibbisa½ bhatako yath±..
607.
``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½.
k±lañca paµikaªkh±mi, sampaj±no patissato''ti..
... sa½kicco thero....
ek±dasanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
sa½kiccathero ekova, katakicco an±savo.
ek±dasanip±tamhi, g±th± ek±daseva c±ti..
12. dv±dasakanip±to
1. s²lavattherag±th±
608.
``s²lamevidha sikkhetha, asmi½ loke susikkhita½.
s²la½ hi sabbasampatti½, upan±meti sevita½..
609.
``s²la½ rakkheyya medh±v², patthay±no tayo sukhe.
pasa½sa½ vittil±bhañca, pecca sagge pamodana½ {pecca sagge ca modana½ (s²0 p²0)}..
610.
``s²lav± hi bah³ mitte, saññamen±dhigacchati.
duss²lo pana mittehi, dha½sate p±pam±cara½..
611.
``avaººañca akittiñca, duss²lo labhate naro.
vaººa½ kitti½ pasa½sañca, sad± labhati s²lav±..
612.
``±di s²la½ patiµµh± ca, kaly±º±nañca m±tuka½.
pamukha½ sabbadhamm±na½, tasm± s²la½ visodhaye..
613.
``vel± ca sa½vara½ s²la½ {sa½varo s²la½ (s²0), sa½varas²la½ (s²0 aµµha0)}, cittassa abhih±sana½.
titthañca sabbabuddh±na½, tasm± s²la½ visodhaye..
614.
``s²la½ bala½ appaµima½, s²la½ ±vudhamuttama½.
s²lam±bharaºa½ seµµha½, s²la½ kavacamabbhuta½..
615.
``s²la½ setu mahesakkho, s²la½ gandho anuttaro.
s²la½ vilepana½ seµµha½, yena v±ti disodisa½..
616.
``s²la½ sambalamevagga½, s²la½ p±theyyamuttama½.
s²la½ seµµho ativ±ho, yena y±ti disodisa½..
617.
``idheva ninda½ labhati, pecc±p±ye ca dummano.
sabbattha dummano b±lo, s²lesu asam±hito..
618.
``idheva kitti½ labhati, pecca sagge ca summano.
sabbattha sumano dh²ro, s²lesu susam±hito..
619.
``s²lameva idha agga½, paññav± pana uttamo.
manussesu ca devesu, s²lapaññ±ºato jaya''nti..
... s²lavo thero....
2. sun²tattherag±th±
620.
``n²ce kulamhi j±toha½, daliddo appabhojano.
h²nakamma½ {h²na½ kamma½ (sy±0)} mama½ ±si, ahosi½ pupphacha¹¹ako..
621.
``jigucchito manuss±na½, paribh³to ca vambhito.
n²ca½ mana½ karitv±na, vandissa½ bahuka½ jana½..
622.
``athaddas±si½ sambuddha½, bhikkhusaªghapurakkhata½.
pavisanta½ mah±v²ra½, magadh±na½ puruttama½..
623.
``nikkhipitv±na by±bhaªgi½, vanditu½ upasaªkami½.
mameva anukamp±ya, aµµh±si purisuttamo..
624.
``vanditv± satthuno p±de, ekamanta½ µhito tad±.
pabbajja½ aham±y±ci½, sabbasatt±namuttama½..
625.
``tato k±ruºiko satth±, sabbalok±nukampako.
`ehi bhikkh³'ti ma½ ±ha, s± me ±s³pasampad±..
626.
``soha½ eko araññasmi½, viharanto atandito.
ak±si½ satthuvacana½, yath± ma½ ovad² jino..
627.
``rattiy± paµhama½ y±ma½, pubbaj±timanussari½.
rattiy± majjhima½ y±ma½, dibbacakkhu½ visodhayi½ {dibbacakkhu visodhita½ (ka0)}.
rattiy± pacchime y±me, tamokhandha½ pad±layi½..
628.
``tato raty± vivas±ne, s³riyassuggamana½ pati.
indo brahm± ca ±gantv±, ma½ namassi½su pañjal²..
629.
```namo te puris±jañña, namo te purisuttama.
yassa te ±sav± kh²º±, dakkhiºeyyosi m±risa'..
630.
``tato disv±na ma½ satth±, devasaªghapurakkhata½.
sita½ p±tukaritv±na, imamattha½ abh±satha..
631.
{su0 ni0 660 suttanip±tepi} ```tapena brahmacariyena, sa½yamena damena ca.
etena br±hmaºo hoti, eta½ br±hmaºamuttama'''nti..
... sun²to thero....
dv±dasakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
s²lav± ca sun²to ca, ther± dve te mahiddhik±.
dv±dasamhi nip±tamhi, g±th±yo catuv²sat²ti..
13. terasanip±to
1. soºako¼ivisattherag±th±
632.
``y±hu raµµhe samukkaµµho, rañño aªgassa paddhag³ {patthag³ (sy±0), paµµhag³ (ka0)}.
sv±jja dhammesu ukkaµµho, soºo dukkhassa p±rag³..
633.
``pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bh±vaye.
pañcasaªg±tigo bhikkhu, oghatiººoti vuccati..
634.
``unna¼assa pamattassa, b±hir±sassa {b±hir±sayassa (ka0)} bhikkhuno.
s²la½ sam±dhi paññ± ca, p±rip³ri½ na gacchati..
635.
``yañhi kicca½ apaviddha½ {tadapaviddha½ (s²0 sy±0)}, akicca½ pana kar²yati.
unna¼±na½ pamatt±na½, tesa½ va¹¹hanti ±sav±..
636.
``yesañca susam±raddh±, nicca½ k±yagat± sati.
akicca½ te na sevanti, kicce s±taccak±rino.
sat±na½ sampaj±n±na½, attha½ gacchanti ±sav±..
637.
``ujumaggamhi akkh±te, gacchatha m± nivattatha.
attan± codayatt±na½, nibb±namabhih±raye..
638.
``acc±raddhamhi v²riyamhi, satth± loke anuttaro.
v²ºopama½ karitv± me, dhamma½ desesi cakkhum±.
tass±ha½ vacana½ sutv±, vih±si½ s±sane rato..
639.
``samatha½ paµip±desi½, uttamatthassa pattiy±.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½..
640.
``nekkhamme {nikkhame (ka0), nekkhamma½ (mah±va0 244; a0 ni0 6.55)} adhimuttassa, pavivekañca cetaso.
aby±pajjh±dhimuttassa {aby±pajjh±dhimhattassa (ka0)}, up±d±nakkhayassa ca..
641.
``taºhakkhay±dhimuttassa, asammohañca cetaso.
disv± ±yatanupp±da½, samm± citta½ vimuccati..
642.
``tassa samm± vimuttassa, santacittassa bhikkhuno.
katassa paµicayo natthi, karaº²ya½ na vijjati..
643.
``selo yath± ekaghano {ekaghano (ka0)}, v±tena na sam²rati.
eva½ r³p± ras± sadd±, gandh± phass± ca keval±..
644.
``iµµh± dhamm± aniµµh± ca, nappavedhenti t±dino.
µhita½ citta½ visaññutta½, vayañcass±nupassat²''ti..
... soºo ko¼iviso thero....
terasanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
soºo ko¼iviso thero, ekoyeva mahiddhiko.
terasamhi nip±tamhi, g±th±yo cettha teras±ti..
14. cuddasakanip±to
1. khadiravaniyarevatattherag±th±
645.
``yad± aha½ pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
n±bhij±n±mi saªkappa½, anariya½ dosasa½hita½..
646.
```ime haññantu vajjhantu, dukkha½ pappontu p±ºino'.
saªkappa½ n±bhij±n±mi, imasmi½ d²ghamantare..
647.
``mettañca abhij±n±mi, appam±ºa½ subh±vita½.
anupubba½ paricita½, yath± buddhena desita½..
648.
``sabbamitto sabbasakho, sabbabh³t±nukampako.
mettacittañca {metta½ citta½ (s²0 sy±0)} bh±vemi, aby±pajjarato {aby±pajjharato (s²0 sy±0)} sad±..
649.
``asa½h²ra½ asa½kuppa½, citta½ ±moday±maha½.
brahmavih±ra½ bh±vemi, ak±purisasevita½..
650.
``avitakka½ sam±panno, samm±sambuddhas±vako.
ariyena tuºh²bh±vena, upeto hoti t±vade..
651.
``yath±pi pabbato selo, acalo suppatiµµhito.
eva½ mohakkhay± bhikkhu, pabbatova na vedhati..
652.
``anaªgaºassa posassa, nicca½ sucigavesino.
v±laggamatta½ p±passa, abbhamatta½va kh±yati..
653.
``nagara½ yath± paccanta½, gutta½ santarab±hira½.
eva½ gopetha att±na½, khaºo vo m± upaccag±..
654.
``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½.
k±lañca paµikaªkh±mi, nibbisa½ bhatako yath±..
655.
``n±bhinand±mi maraºa½...pe0... sampaj±no patissato..
656.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±..
657.
``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo..
658.
``samp±dethappam±dena, es± me anus±san².
hand±ha½ parinibbissa½, vippamuttomhi sabbadh²''ti..
... khadiravaniyarevato thero....
2. godattattherag±th±
659.
``yath±pi bhaddo ±jañño, dhure yutto dhurassaho {dhur±saho (aµµha0)}.
mathito atibh±rena, sa½yuga½ n±tivattati..
660.
``eva½ paññ±ya ye titt±, samuddo v±rin± yath±.
na pare atimaññanti, ariyadhammova p±ºina½..
661.
``k±le k±lavasa½ patt±, bhav±bhavavasa½ gat±.
nar± dukkha½ nigacchanti, tedha socanti m±ºav± {m±nav± (s²0)}..
662.
``unnat± sukhadhammena, dukkhadhammena conat±.
dvayena b±l± haññanti, yath±bh³ta½ adassino..
663.
``ye ca dukkhe sukhasmiñca, majjhe sibbinimaccag³.
µhit± te indakh²lova, na te unnataonat±..
664.
``na heva l±bhe n±l±bhe, na yase na ca kittiy±.
na nind±ya½ pasa½s±ya, na te dukkhe sukhamhi..
665.
``sabbattha te na limpanti, udabinduva pokkhare.
sabbattha sukhit± dh²r±, sabbattha apar±jit±..
666.
``dhammena ca al±bho yo, yo ca l±bho adhammiko.
al±bho dhammiko seyyo, ya½ ce l±bho adhammiko..
667.
``yaso ca appabuddh²na½, viññ³na½ ayaso ca yo.
ayasova seyyo viññ³na½, na yaso appabuddhina½..
668.
``dummedhehi pasa½s± ca, viññ³hi garah± ca y±.
garah±va seyyo viññ³hi, ya½ ce b±lappasa½san±..
669.
``sukhañca k±mamayika½, dukkhañca pavivekiya½.
pavivekadukkha½ seyyo, ya½ ce k±mamaya½ sukha½..
670.
``j²vitañca adhammena, dhammena maraºañca ya½.
maraºa½ dhammika½ seyyo, ya½ ce j²ve adhammika½..
671.
``k±makopappah²n± ye, santacitt± bhav±bhave.
caranti loke asit±, natthi tesa½ piy±piya½..
672.
``bh±vayitv±na bojjhaªge, indriy±ni bal±ni ca.
pappuyya parama½ santi½, parinibbantin±sav±''ti..
... godatto thero....
cuddasakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
revato ceva godatto, ther± dve te mahiddhik±.
cuddasamhi nip±tamhi, g±th±yo aµµhav²sat²ti..
15. so¼asakanip±to
1. aññ±sikoº¹aññattherag±th±
673.
``esa bhiyyo pas²d±mi, sutv± dhamma½ mah±rasa½.
vir±go desito dhammo, anup±d±ya sabbaso..
674.
``bah³ni loke citr±ni, asmi½ pathavimaº¹ale.
mathenti maññe saªkappa½, subha½ r±g³pasa½hita½..
675.
``rajamuhatañca v±tena, yath± meghopasammaye.
eva½ sammanti saªkapp±, yad± paññ±ya passati..
676.
{dha0 pa0 277 dhammapade} ``sabbe saªkh±r± anicc±ti, yad± paññ±ya passati.
atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiy±..
677 .
{dha0 pa0 278 dhammapade} ``sabbe saªkh±r± dukkh±ti, yad± paññ±ya passati
atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiy±..
678.
{dha0 pa0 279 dhammapade} ``sabbe dhamm± anatt±ti, yad± paññ±ya passati.
atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiy±..
679.
``buddh±nubuddho yo thero, koº¹añño tibbanikkamo.
pah²naj±timaraºo, brahmacariyassa keval²..
680.
``oghap±so da¼hakhilo {da¼ho khilo (sy±0 ka0)}, pabbato duppad±layo.
chetv± khilañca p±sañca, sela½ bhetv±na {chetv±na (ka0)} dubbhida½.
tiººo p±raªgato jh±y², mutto so m±rabandhan±..
681.
``uddhato capalo bhikkhu, mitte ±gamma p±pake.
sa½s²dati mahoghasmi½, ³miy± paµikujjito..
682.
``anuddhato acapalo, nipako sa½vutindriyo.
kaly±ºamitto medh±v², dukkhassantakaro siy±..
683.
``k±lapabbaªgasaªk±so, kiso dhamanisanthato.
mattaññ³ annap±nasmi½, ad²namanaso naro..
684.
``phuµµho ¹a½sehi makasehi, araññasmi½ brah±vane.
n±go saªg±mas²seva, sato tatr±dhiv±saye..
685.
``n±bhinand±mi maraºa½...pe0... nibbisa½ bhatako yath±..
686.
``n±bhinand±mi maraºa½...pe0... sampaj±n±e patissato..
687.
``pariciººo may± satth±...pe0... bhavanetti sam³hat±..
688.
``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, ki½ me saddhivih±rin±''ti..
... aññ±sikoº¹añño {aññ±koº¹añño (s²0 sy±0)} thero....
2. ud±yittherag±th±
689.
{a0 ni0 6.43} ``manussabh³ta½ sambuddha½, attadanta½ sam±hita½.
iriyam±na½ brahmapathe, cittass³pasame rata½..
690.
``ya½ manuss± namassanti, sabbadhamm±na p±ragu½.
dev±pi ta½ namassanti, iti me arahato suta½..
691.
``sabbasa½yojan±t²ta½ , van± nibbanam±gata½.
k±mehi nekkhammarata½ {nikkhammarata½ (ka0)}, mutta½ sel±va kañcana½..
692.
``sa ve accaruci n±go, himav±vaññe siluccaye.
sabbesa½ n±gan±m±na½, saccan±mo anuttaro..
693.
``n±ga½ vo kittayiss±mi, na hi ±gu½ karoti so.
soracca½ avihi½s± ca, p±d± n±gassa te duve..
694.
``sati ca sampajaññañca, caraº± n±gassa tepare.
saddh±hattho mah±n±go, upekkh±setadantav±..
695.
``sati g²v± siro paññ±, v²ma½s± dhammacintan±.
dhammakucchisam±v±so, viveko tassa v±ladhi..
696.
``so jh±y² ass±sarato, ajjhatta½ susam±hito.
gaccha½ sam±hito n±go, µhito n±go sam±hito..
697.
``saya½ sam±hito n±go, nisinnopi sam±hito.
sabbattha sa½vuto n±go, es± n±gassa sampad±..
698.
``bhuñjati anavajj±ni, s±vajj±ni na bhuñjati.
gh±samacch±dana½ laddh±, sannidhi½ parivajjaya½..
699.
``sa½yojana½ aºu½ th³la½, sabba½ chetv±na bandhana½.
yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati..
700.
``yath±pi udake j±ta½, puº¹ar²ka½ pava¹¹hati.
nopalippati toyena, sucigandha½ manorama½..
701.
``tatheva ca loke j±to, buddho loke viharati.
nopalippati lokena, toyena paduma½ yath±..
702.
``mah±gini pajjalito, an±h±ropasammati.
aªg±resu ca santesu, nibbutoti pavuccati..
703.
``atthass±ya½ viññ±pan², upam± viññ³hi desit±.
viññissanti mah±n±g±, n±ga½ n±gena desita½..
704.
``v²tar±go v²tadoso, v²tamoho an±savo.
sar²ra½ vijaha½ n±go, parinibbissatyan±savo''ti..
... ud±y² thero....
so¼asakanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
koº¹añño ca ud±y² ca, ther± dve te mahiddhik±.
so¼asamhi nip±tamhi, g±th±yo dve ca ti½sa c±ti..
16. v²satinip±to
1. adhimuttattherag±th±
705.
``yaññattha½ v± dhanattha½ v±, ye han±ma maya½ pure.
avasesa½ {avase ta½ (s²0 aµµha0 m³lap±µho), avases±na½ (aµµha0?)} bhaya½ hoti, vedhanti vilapanti ca..
706.
``tassa te natthi bh²tatta½, bhiyyo vaººo pas²dati.
kasm± na paridevesi, evar³pe mahabbhaye..
707.
``natthi cetasika½ dukkha½, anapekkhassa g±maºi.
atikkant± bhay± sabbe, kh²ºasa½yojanassa ve..
708.
``kh²º±ya bhavanettiy±, diµµhe dhamme yath±tathe.
na bhaya½ maraºe hoti, bh±ranikkhepane yath±..
709.
``suciººa½ brahmacariya½ me, maggo c±pi subh±vito.
maraºe me bhaya½ natthi, rog±namiva saªkhaye..
710.
``suciººa½ brahmacariya½ me, maggo c±pi subh±vito.
nirass±d± bhav± diµµh±, visa½ pitv±va {p²tv±va (s²0)} cha¹¹ita½..
711.
``p±rag³ anup±d±no, katakicco an±savo.
tuµµho ±yukkhay± hoti, mutto ±gh±tan± yath±..
712.
``uttama½ dhammata½ patto, sabbaloke anatthiko.
±ditt±va ghar± mutto, maraºasmi½ na socati..
713.
``yadatthi saªgata½ kiñci, bhavo v± yattha labbhati.
sabba½ anissara½ eta½, iti vutta½ mahesin±..
714.
``yo ta½ tath± paj±n±ti, yath± buddhena desita½.
na gaºh±ti bhava½ kiñci, sutatta½va ayogu¼a½..
715.
``na me hoti `ahosi'nti, `bhavissa'nti na hoti me.
saªkh±r± vigamissanti, tattha k± paridevan±..
716.
``suddha½ dhammasamupp±da½, suddha½ saªkh±rasantati½.
passantassa yath±bh³ta½, na bhaya½ hoti g±maºi..
717.
``tiºakaµµhasama½ loka½, yad± paññ±ya passati.
mamatta½ so asa½vinda½, `natthi me'ti na socati..
718.
``ukkaºµh±mi sar²rena, bhavenamhi anatthiko.
soya½ bhijjissati k±yo, añño ca na bhavissati..
719.
``ya½ vo kicca½ sar²rena, ta½ karotha yadicchatha.
na me tappaccay± tattha, doso pemañca hehiti''..
720.
tassa ta½ vacana½ sutv±, abbhuta½ lomaha½sana½.
satth±ni nikkhipitv±na, m±ºav± etadabravu½..
721.
``ki½ bhadante karitv±na, ko v± ±cariyo tava.
kassa s±sanam±gamma, labbhate ta½ asokat±''..
722.
``sabbaññ³ sabbadass±v², jino ±cariyo mama.
mah±k±ruºiko satth±, sabbalokatikicchako..
723.
``ten±ya½ desito dhammo, khayag±m² anuttaro.
tassa s±sanam±gamma, labbhate ta½ asokat±''..
724.
sutv±na cor± isino subh±sita½, nikkhippa satth±ni ca ±vudh±ni ca.
tamh± ca kamm± virami½su eke, eke ca pabbajjamarocayi½su..
725.
te pabbajitv± sugatassa s±sane, bh±vetva bojjhaªgabal±ni paº¹it±.
udaggacitt± suman± katindriy±, phusi½su nibb±napada½ asaªkhatanti..
...adhimutto thero....
2. p±r±pariyattherag±th±
726.
``samaºassa ahu cint±, p±r±pariyassa bhikkhuno.
ekakassa nisinnassa, pavivittassa jh±yino..
727.
``kim±nupubba½ puriso, ki½ vata½ ki½ sam±c±ra½.
attano kiccak±r²ssa, na ca kañci viheµhaye..
728.
``indriy±ni manuss±na½, hit±ya ahit±ya ca.
arakkhit±ni ahit±ya, rakkhit±ni hit±ya ca..
729.
``indriy±neva s±rakkha½, indriy±ni ca gopaya½.
attano kiccak±r²ssa, na ca kañci viheµhaye..
730.
``cakkhundriya½ ce r³pesu, gacchanta½ aniv±raya½.
an±d²navadass±v², so dukkh± na hi muccati..
731.
``sotindriya½ ce saddesu, gacchanta½ aniv±raya½.
an±d²navadass±v², so dukkh± na hi muccati..
732.
``anissaraºadass±v² , gandhe ce paµisevati.
na so muccati dukkhamh±, gandhesu adhimucchito..
733.
``ambila½ madhuraggañca, tittakaggamanussara½.
rasataºh±ya gadhito, hadaya½ n±vabujjhati..
734.
``subh±nyappaµik³l±ni, phoµµhabb±ni anussara½.
ratto r±g±dhikaraºa½, vividha½ vindate dukha½..
735.
``mana½ cetehi dhammehi, yo na sakkoti rakkhitu½.
tato na½ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi..
736.
``pubbalohitasampuººa½, bahussa kuºapassa ca.
narav²rakata½ vaggu½, samuggamiva cittita½..
737.
``kaµuka½ madhurass±da½, piyanibandhana½ dukha½.
khura½va madhun± litta½, ulliha½ n±vabujjhati..
738.
``itthir³pe itthisare, phoµµhabbepi ca itthiy±.
itthigandhesu s±ratto, vividha½ vindate dukha½..
739.
``itthisot±ni sabb±ni, sandanti pañca pañcasu.
tesam±varaºa½ k±tu½, yo sakkoti v²riyav±..
740.
``so atthav± so dhammaµµho, so dakkho so vicakkhaºo.
kareyya ramam±nopi, kicca½ dhammatthasa½hita½..
741.
``atho s²dati saññutta½, vajje kicca½ niratthaka½.
`na ta½ kicca'nti maññitv±, appamatto vicakkhaºo..
742.
``yañca atthena saññutta½, y± ca dhammagat± rati.
ta½ sam±d±ya vattetha, s± hi ve uttam± rati..
743.
``ucc±vacehup±yehi, paresamabhijig²sati.
hantv± vadhitv± atha socayitv±, ±lopati s±has± yo paresa½..
744.
``tacchanto ±ºiy± ±ºi½, nihanti balav± yath±.
indriy±nindriyeheva , nihanti kusalo tath±..
745.
``saddha½ v²riya½ sam±dhiñca, satipaññañca bh±vaya½.
pañca pañcahi hantv±na, an²gho y±ti br±hmaºo..
746.
``so atthav± so dhammaµµho, katv± v±ky±nus±sani½.
sabbena sabba½ buddhassa, so naro sukhamedhat²''ti..
...p±r±pariyo thero....
3. telak±nittherag±th±
747.
``ciraratta½ vat±t±p², dhamma½ anuvicintaya½.
sama½ cittassa n±lattha½, puccha½ samaºabr±hmaºe..
748.
```ko so p±raªgato loke, ko patto amatogadha½.
kassa dhamma½ paµicch±mi, paramatthavij±nana½'..
749.
``antovaªkagato ±si, macchova ghasam±misa½.
baddho mahindap±sena, vepacityasuro yath±..
750.
``añch±mi na½ na muñc±mi, asm± sokapariddav±.
ko me bandha½ muñca½ loke, sambodhi½ vedayissati..
751.
``samaºa½ br±hmaºa½ v± ka½, ±disanta½ pabhaªguna½..
kassa dhamma½ paµicch±mi, jar±maccupav±hana½..
752.
``vicikicch±kaªkh±ganthita½, s±rambhabalasaññuta½.
kodhappattamanatthaddha½, abhijappappad±raºa½..
753.
``taºh±dhanusamuµµh±na½ , dve ca pannaras±yuta½ {dvedh±pannaras±yuta½ (?)}.
passa orasika½ b±¼ha½, bhetv±na yadi {yada (s²0 aµµha0) hadi (?) ``hadaye''ti ta½sa½vaººan±} tiµµhati..
754.
``anudiµµh²na½ appah±na½, saªkappaparatejita½.
tena viddho pavedh±mi, patta½va m±luterita½..
755.
``ajjhatta½ me samuµµh±ya, khippa½ paccati m±maka½.
chaphass±yatan² k±yo, yattha sarati sabbad±..
756.
``ta½ na pass±mi tekiccha½, yo meta½ sallamuddhare.
n±n±rajjena satthena {n±raggena na satthena (?)}, n±ññena vicikicchita½..
757.
``ko me asattho avaºo, sallamabbhantarapassaya½.
ahi½sa½ sabbagatt±ni, salla½ me uddharissati..
758.
``dhammappati hi so seµµho, visadosappav±hako.
gambh²re patitassa me, thala½ p±ºiñca dassaye..
759.
``rahadehamasmi og±¼ho, ah±riyarajamattike.
m±y±us³yas±rambha, thinamiddhamapatthaµe..
760.
``uddhaccameghathanita½, sa½yojanaval±haka½.
v±h± vahanti kuddiµµhi½ {duddiµµhi½ (s²0 dha0 pa0 339)}, saªkapp± r±ganissit±..
761.
``savanti sabbadhi sot±, lat± ubbhijja tiµµhati.
te sote ko niv±reyya, ta½ lata½ ko hi checchati..
762.
``vela½ karotha bhaddante, sot±na½ sanniv±raºa½.
m± te manomayo soto, rukkha½va sahas± luve..
763.
``eva½ me bhayaj±tassa, ap±r± p±ramesato.
t±ºo paññ±vudho satth±, isisaªghanisevito..
764.
``sop±ºa½ sugata½ suddha½, dhammas±ramaya½ da¼ha½.
p±d±si vuyham±nassa, `m± bh±y²'ti ca mabravi..
765.
``satipaµµh±nap±s±da½, ±ruyha paccavekkhisa½.
ya½ ta½ pubbe amaññissa½, sakk±y±bhirata½ paja½..
766.
``yad± ca maggamaddakkhi½, n±v±ya abhir³hana½.
anadhiµµh±ya att±na½, titthamaddakkhimuttama½..
767.
``salla½ attasamuµµh±na½, bhavanettippabh±vita½.
etesa½ appavatt±ya {appavattiy± (?)}, desesi maggamuttama½..
768.
``d²gharatt±nusayita½, cirarattamadhiµµhita½.
buddho mep±nud² gantha½, visadosappav±hano''ti..
...telak±ni thero....
4. raµµhap±lattherag±th±
769.
{ma0 ni0 2.302} ``passa cittakata½ bimba½, aruk±ya½ samussita½.
±tura½ bahusaªkappa½, yassa natthi dhuva½ µhiti..
770.
``passa cittakata½ r³pa½, maºin± kuº¹alena ca.
aµµhi½ tacena onaddha½, saha vatthehi sobhati..
771.
``alattakakat± p±d±, mukha½ cuººakamakkhita½.
ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino..
772.
``aµµhapadakat± kes±, nett± añjanamakkhit±.
ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino..
773.
``añjan²va nav± citt±, p³tik±yo alaªkato.
ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino..
774.
``odahi migavo p±sa½, n±sad± v±gura½ migo.
bhutv± niv±pa½ gacch±ma, kandante migabandhake..
775.
``chinno p±so migavassa, n±sad± v±gura½ migo.
bhutv± niv±pa½ gacch±ma, socante migaluddake..
776.
``pass±mi loke sadhane manusse, laddh±na vitta½ na dadanti moh±.
luddh± dhana½ sannicaya½ karonti, bhiyyova k±me abhipatthayanti..
777.
``r±j± pasayhappathavi½ vijetv±, sas±garanta½ mahim±vasanto.
ora½ samuddassa atittar³po, p±ra½ samuddassapi patthayetha..
778.
``r±j± ca aññe ca bah³ manuss±, av²tataºh± maraºa½ upenti.
³n±va hutv±na jahanti deha½, k±mehi lokamhi na hatthi titti..
779.
``kandanti na½ ñ±t² pakiriya kese, aho vat± no amar±ti c±hu.
vatthena na½ p±ruta½ n²haritv±, cita½ samodh±ya tato ¹ahanti..
780.
``so ¹ayhati s³lehi tujjam±no, ekena vatthena {etena gatthena (ka0)} pah±ya bhoge.
na m²yam±nassa bhavanti t±º±, ñ±t² ca mitt± atha v± sah±y±..
781.
``d±y±dak± tassa dhana½ haranti, satto pana gacchati yena kamma½.
na m²yam±na½ dhanamanveti {manviti (ka0)} kiñci, putt± ca d±r± ca dhanañca raµµha½..
782.
``na d²gham±yu½ labhate dhanena, na c±pi vittena jara½ vihanti.
appappa½ hida½ j²vitam±hu dh²r±, asassata½ vippariº±madhamma½..
783.
``a¹¹h± dalidd± ca phusanti phassa½, b±lo ca dh²ro ca tatheva phuµµho.
b±lo hi b±ly± vadhitova seti, dh²ro ca no vedhati phassaphuµµho..
784.
``tasm± hi paññ±va dhanena seyy±, y±ya vos±namidh±dhigacchati.
abyositatt± hi bhav±bhavesu, p±p±ni kamm±ni karoti moh±..
785.
``upeti gabbhañca parañca loka½, sa½s±ram±pajja parampar±ya.
tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca loka½..
786.
``coro yath± sandhimukhe gah²to, sakammun± haññati p±padhammo.
eva½ paj± pecca paramhi loke, sakammun± haññati p±padhammo..
787.
``k±m± hi citr± madhur± manoram±, vir³par³pena mathenti citta½.
±d²nava½ k±maguºesu disv±, tasm± aha½ pabbajitomhi r±ja..
788.
``dumapphal±n²va patanti m±ºav±, dahar± ca vu¹¹h± ca sar²rabhed±.
etampi disv± pabbajitomhi r±ja, apaººaka½ s±maññameva seyyo..
789.
``saddh±y±ha½ pabbajito, upeto jinas±sane.
avajjh± mayha½ pabbajj±, anaºo bhuñj±mi bhojana½..
790.
``k±me ±dittato disv±, j±tar³p±ni satthato.
gabbhavokkantito dukkha½, nirayesu mahabbhaya½..
791.
``etam±d²nava½ ñatv±, sa½vega½ alabhi½ tad±.
soha½ viddho tad± santo, sampatto ±savakkhaya½..
792.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±..
793.
``yassatth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti..
... raµµhap±lo thero....
5. m±lukyaputtattherag±th±
794.
{sa½0 ni0 4.95} ``r³pa½ disv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati..
795.
``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± r³pasambhav±.
abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati.
evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na {nibb±na½ (s²0)} vuccati..
796.
``sadda½ sutv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati..
797.
``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± saddasambhav±.
abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati.
evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati..
798.
``gandha½ ghatv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati..
799.
``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± gandhasambhav±.
abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati.
evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati..
800.
``rasa½ bhotv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati..
801.
``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± rasasambhav±.
abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati.
evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati..
802.
``phassa½ phussa sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati..
803.
``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± phassasambhav±.
abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati.
evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati..
804.
``dhamma½ ñatv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto.
s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati..
805.
``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± dhammasambhav±.
abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati.
evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati..
806.
``na so rajjati r³pesu, r³pa½ disv± patissato.
virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati..
807.
``yath±ssa passato r³pa½, sevato c±pi vedana½.
kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato.
eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati..
808.
``na so rajjati saddesu, sadda½ sutv± patissato.
virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati..
809.
``yath±ssa suºato sadda½, sevato c±pi vedana½.
kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato.
eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati..
810.
``na so rajjati gandhesu, gandha½ ghatv± patissato.
virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati..
811.
``yath±ssa gh±yato gandha½, sevato c±pi vedana½.
kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato.
eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati..
812.
``na so rajjati rasesu, rasa½ bhotv± patissato.
virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati..
813.
``yath±ssa s±yarato rasa½, sevato c±pi vedana½.
kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato.
eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati..
814.
``na so rajjati phassesu, phassa½ phussa patissato.
virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati..
815.
``yath±ssa phusato phassa½, sevato c±pi vedana½.
kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato.
eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati..
816.
``na so rajjati dhammesu, dhamma½ ñatv± patissato.
virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati..
817.
``yath±ssa vij±nato dhamma½, sevato c±pi vedana½.
kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato.
eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati''..
... m±lukyaputto thero....
6. selattherag±th±
818.
``paripuººak±yo suruci, suj±to c±rudassano.
suvaººavaººosi bhagav±, susukkad±µhosi v²riyav± {susukkad±µho vir²yav± (s²0)}..
819.
``narassa hi suj±tassa, ye bhavanti viyañjan±.
sabbe te tava k±yasmi½, mah±purisalakkhaº±..
820.
``pasannanetto sumukho, brah± uju pat±pav±.
majjhe samaºasaªghassa, ±diccova virocasi..
821.
``kaly±ºadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco.
ki½ te samaºabh±vena, eva½ uttamavaººino..
822.
``r±j± arahasi bhavitu½, cakkavatt² rathesabho.
c±turanto vijit±v², jambusaº¹assa {jambumaº¹assa (ka0)} issaro..
823.
``khattiy± bhog² r±j±no {bhog± r±j±no (s²0 ka0), bhojar±j±no (sy±0)}, anuyant± bhavanti te.
r±j±bhir±j± {r±j±dhir±j± (s²0 ka0)} manujindo, rajja½ k±rehi gotama''..
824.
``r±j±hamasmi sela, (sel±ti bhagav±) dhammar±j± anuttaro.
dhammena cakka½ vattemi, cakka½ appaµivattiya½''..
825.
``sambuddho paµij±n±si, (iti selo br±hmaºo) dhammar±j± anuttaro.
`dhammena cakka½ vattemi', iti bh±satha gotama..
826.
``ko nu sen±pati bhoto, s±vako satthuranvayo {anvayo (s²0)}.
ko tetamanuvatteti, dhammacakka½ pavattita½''..
827.
``may± pavattita½ cakka½, (sel±ti bhagav±) dhammacakka½ anuttara½.
s±riputto anuvatteti, anuj±to tath±gata½..
828.
``abhiññeyya½ abhiññ±ta½, bh±vetabbañca bh±vita½.
pah±tabba½ pah²na½ me, tasm± buddhosmi br±hmaºa..
829.
``vinayassu mayi kaªkha½, adhimuñcassu br±hmaºa.
dullabha½ dassana½ hoti, sambuddh±na½ abhiºhaso..
830.
``yesa½ ve dullabho loke, p±tubh±vo abhiºhaso.
soha½ br±hmaºa buddhosmi, sallakatto {sallakanto (s²0)} anuttaro..
831.
``brahmabh³to atitulo, m±rasenappamaddano.
sabb±mitte vase {vas² (sy±0 ka0, ma0 ni0 2.399; su0 ni0 966)} katv±, mod±mi akutobhayo''..
832.
``ida½ bhonto nis±metha, yath± bh±sati cakkhum±.
sallakatto mah±v²ro, s²hova nadat² vane..
833.
``brahmabh³ta½ atitula½, m±rasenappamaddana½.
ko disv± nappas²deyya, api kaºh±bhij±tiko..
834.
``yo ma½ icchati anvetu, yo v± nicchati gacchatu.
idh±ha½ pabbajiss±mi, varapaññassa santike''..
835.
``eta½ ce ruccati bhoto, samm±sambuddhas±sana½.
mayampi pabbajiss±ma, varapaññassa santike..
836.
``br±hmaº± tisat± ime, y±canti pañjal²kat±.
`brahmacariya½ cariss±ma, bhagav± tava santike'''..
837.
``sv±kh±ta½ brahmacariya½, (sel±ti bhagav±) sandiµµhikamak±lika½.
yattha amogh± pabbajj±, appamattassa sikkhato''..
838.
``ya½ ta½ saraºam±gamha {saraºam±gamma (sabbattha)}, ito aµµhame {aµµhami (sy±0 ka0)} cakkhuma.
sattarattena bhagav±, dant±mha tava s±sane..
839.
``tuva½ buddho tuva½ satth±, tuva½ m±r±bhibh³ muni.
tuva½ anusaye chetv±, tiººo t±resima½ paja½..
840.
``upadh² te samatikkant±, ±sav± te pad±lit±.
s²hova anup±d±no, pah²nabhayabheravo..
841.
``bhikkhavo tisat± ime, tiµµhanti pañjal²kat±.
p±de v²ra pas±rehi, n±g± vandantu satthuno''ti..
... selo thero....
7. k±¼igodh±puttabhaddiyattherag±th±
842.
``y±ta½ me hatthig²v±ya, sukhum± vatth± padh±rit±.
s±l²na½ odano bhutto, sucima½s³pasecano..
843.
``sojja bhaddo s±tatiko, uñch±patt±gate rato.
jh±yati anup±d±no, putto godh±ya bhaddiyo..
844.
``pa½suk³l² s±tatiko, uñch±patt±gate rato.
jh±yati anup±d±no, putto godh±ya bhaddiyo..
845.
``piº¹ap±t² s±tatiko...pe0.....
846.
``tec²var² s±tatiko...pe0.....
847.
``sapad±nac±r² s±tatiko...pe0.....
848.
``ek±san² s±tatiko...pe0.....
849.
``pattapiº¹² s±tatiko...pe0.....
850.
``khalupacch±bhatt² s±tatiko...pe0.....
851.
``±raññiko s±tatiko...pe0.....
852.
``rukkham³liko s±tatiko...pe0.....
853.
``abbhok±s² s±tatiko...pe0.....
854.
``sos±niko s±tatiko...pe0.....
855.
``yath±santhatiko s±tatiko...pe0.....
856.
``nesajjiko s±tatiko...pe0.....
857.
``appiccho s±tatiko...pe0.....
858.
``santuµµho s±tatiko...pe0.....
859.
``pavivitto s±tatiko...pe0.....
860.
``asa½saµµho s±tatiko...pe0.....
861.
``±raddhav²riyo s±tatiko...pe0.....
862.
``hitv± satapala½ ka½sa½, sovaººa½ satar±jika½.
aggahi½ mattik±patta½, ida½ dutiy±bhisecana½..
863.
``ucce maº¹alip±k±re, da¼hamaµµ±lakoµµhake.
rakkhito khaggahatthehi, uttasa½ vihari½ pure..
864.
``sojja bhaddo anutr±s², pah²nabhayabheravo.
jh±yati vanamogayha, putto godh±ya bhaddiyo..
865.
``s²lakkhandhe patiµµh±ya, sati½ paññañca bh±vaya½.
p±puºi½ anupubbena, sabbasa½yojanakkhaya''nti..
... bhaddiyo k±¼igodh±ya putto thero....
8. aªgulim±lattherag±th±
866.
``gaccha½ vadesi samaºa `µµhitomhi', mamañca br³si µhitamaµµhitoti.
pucch±mi ta½ samaºa etamattha½, `katha½ µhito tva½ ahamaµµhitomhi'''..
867.
``µhito aha½ aªgulim±la sabbad±, sabbesu bh³tesu nidh±ya daº¹a½.
tuvañca p±ºesu asaññatosi, tasm± µhitoha½ tuvamaµµhitosi''..
868.
``cirassa½ vata me mahito mahes², mah±vana½ samaºo paccap±di {paccup±di (sabbattha)}.
soha½ cajiss±mi sahassap±pa½, sutv±na g±tha½ tava dhammayutta½''..
869.
icceva coro asim±vudhañca, sobbhe pap±te narake anvak±si {akiri (ma0 ni0 2.349)}.
avandi coro sugatassa p±de, tattheva pabbajjamay±ci buddha½..
870.
buddho ca kho k±ruºiko mahesi, yo satth± lokassa sadevakassa.
`tamehi bhikkh³'ti tad± avoca, eseva tassa ahu bhikkhubh±vo..
871.
``yo ca pubbe pamajjitv±, pacch± so nappamajjati.
soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±..
872.
``yassa p±pa½ kata½ kamma½, kusalena pidh²yati {pith²yati (s²0 sy±0)}.
soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±..
873.
``yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhas±sane.
soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±..
874.
{dis± hi (sy±0 ka0, ma0 ni0 2.352)} ``dis±pi me dhammakatha½ suºantu, dis±pi me yuñjantu buddhas±sane.
dis±pi me te manuje bhajantu, ye dhammamev±dapayanti santo..
875.
``dis± hi me khantiv±d±na½, avirodhappasa½sina½.
suºantu dhamma½ k±lena, tañca anuvidh²yantu..
876.
``na hi j±tu so mama½ hi½se, añña½ v± pana kiñcana½ {kañcina½ (s²0 sy±0), kañcana½ (?)}.
pappuyya parama½ santi½, rakkheyya tasath±vare..
877.
{therag±0 19} ``udakañhi nayanti nettik±, usuk±r± namayanti {damayanti (ka0)} tejana½.
d±ru½ namayanti {damayanti (ka0)} tacchak±, att±na½ damayanti paº¹it±..
878.
``daº¹eneke damayanti, aªkusebhi kas±hi ca.
adaº¹ena asatthena, aha½ dantomhi t±din±..
879.
```ahi½sako'ti me n±ma½, hi½sakassa pure sato.
ajj±ha½ saccan±momhi, na na½ hi½s±mi kiñcana½ {kañcina½ (s²0 sy±0), kañcana½ (?)}..
880.
``coro aha½ pure ±si½, aªgulim±loti vissuto.
vuyham±no mahoghena, buddha½ saraºam±gama½..
881.
``lohitap±ºi pure ±si½, aªgulim±loti vissuto.
saraºagamana½ passa, bhavanetti sam³hat±..
882.
``t±disa½ kamma½ katv±na, bahu½ duggatig±mina½.
phuµµho kammavip±kena, anaºo bhuñj±mi bhojana½..
883.
``pam±damanuyuñjanti, b±l± dummedhino jan±.
appam±dañca medh±v², dhana½ seµµha½va rakkhati..
884.
``m± pam±damanuyuñjetha, m± k±maratisanthava½ {sandhava½ (ka0)}.
appamatto hi jh±yanto, pappoti parama½ sukha½..
885.
``sv±gata½ n±pagata½, neta½ dummantita½ mama.
savibhattesu dhammesu, ya½ seµµha½ tadup±gama½..
886.
``sv±gata½ n±pagata½, neta½ dummantita½ mama.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½..
887.
``araññe rukkham³le v±, pabbatesu guh±su v±.
tattha tattheva aµµh±si½, ubbiggamanaso tad±..
888.
``sukha½ say±mi µh±y±mi, sukha½ kappemi j²vita½.
ahatthap±so m±rassa, aho satth±nukampito..
889.
``brahmajacco pure ±si½, udicco ubhato ahu.
sojja putto sugatassa, dhammar±jassa satthuno..
890.
``v²tataºho an±d±no, guttadv±ro susa½vuto.
agham³la½ vadhitv±na, patto me ±savakkhayo..
891.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±''ti..
... aªgulim±lo thero....
9. anuruddhattherag±th±
892.
``pah±ya m±t±pitaro, bhagin² ñ±tibh±taro.
pañca k±maguºe hitv±, anuruddhova jh±yatu..
893.
``sameto naccag²tehi, sammat±¼appabodhano.
na tena suddhimajjhaga½ {suddhamajjhag± (s²0 ka0), suddhimajjhagam± (sy±0)}, m±rassa visaye rato..
894.
``etañca samatikkamma, rato buddhassa s±sane.
sabbogha½ samatikkamma, anuruddhova jh±yati..
895.
``r³p± sadd± ras± gandh±, phoµµhabb± ca manoram±.
ete ca samatikkamma, anuruddhova jh±yati..
896.
``piº¹ap±tapaµikkanto, eko adutiyo muni.
esati pa½suk³l±ni, anuruddho an±savo..
897.
``vicin² aggah² dhovi, rajay² dh±ray² muni.
pa½suk³l±ni matim±, anuruddho an±savo..
898.
``mahiccho ca asantuµµho, sa½saµµho yo ca uddhato.
tassa dhamm± ime honti, p±pak± sa½kilesik±..
899.
``sato ca hoti appiccho, santuµµho avigh±tav±.
pavivekarato vitto, niccam±raddhav²riyo..
900.
``tassa dhamm± ime honti, kusal± bodhipakkhik±.
an±savo ca so hoti, iti vutta½ mahesin±..
901.
``mama saªkappamaññ±ya, satth± loke anuttaro.
manomayena k±yena, iddhiy± upasaªkami..
902.
``yad± me ahu saªkappo, tato uttari desayi.
nippapañcarato buddho, nippapañcamadesayi..
903.
``tass±ha½ dhammamaññ±ya, vih±si½ s±sane rato.
tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½..
904.
``pañcapaññ±savass±ni , yato nesajjiko aha½.
pañcav²sativass±ni, yato middha½ sam³hata½..
905.
{d²0 ni0 2.222} ``n±hu ass±sapass±s±, µhitacittassa t±dino.
anejo santim±rabbha, cakkhum± parinibbuto..
906.
{d²0 ni0 2.222} ``asall²nena cittena, vedana½ ajjhav±sayi.
pajjotasseva nibb±na½, vimokkho cetaso ahu..
907.
``ete pacchimak± d±ni, munino phassapañcam±.
n±ññe dhamm± bhavissanti, sambuddhe parinibbute..
908.
``natthi d±ni pun±v±so, devak±yasmi j±lini.
vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo..
909.
``yassa muhuttena sahassadh±, loko sa½vidito sabrahmakappo.
vas² iddhiguºe cut³pap±te, k±le passati devat± sa bhikkhu {sabhikkhuno (s²0 ka0)}..
910.
``annabh±ro {annah±ro (s²0)} pure ±si½, daliddo gh±sah±rako.
samaºa½ paµip±desi½, upariµµha½ yasassina½..
911.
``somhi sakyakule j±to, anuruddhoti ma½ vid³.
upeto naccag²tehi, sammat±¼appabodhano..
912.
``athaddas±si½ sambuddha½, satth±ra½ akutobhaya½.
tasmi½ citta½ pas±detv±, pabbaji½ anag±riya½..
913.
``pubbeniv±sa½ j±n±mi, yattha me vusita½ pure.
t±vati½sesu devesu, aµµh±si½ sakkaj±tiy± {sataj±tiy± (s²0)}..
914.
``sattakkhattu½ manussindo, aha½ rajjamak±rayi½.
c±turanto vijit±v², jambusaº¹assa issaro.
adaº¹ena asatthena, dhammena anus±sayi½..
915.
``ito satta tato satta, sa½s±r±ni catuddasa.
niv±samabhij±nissa½, devaloke µhit± tad±..
916.
``pañcaªgike sam±dhimhi, sante ekodibh±vite.
paµippassaddhiladdhamhi, dibbacakkhu visujjhi me..
917.
``cut³pap±ta½ j±n±mi, satt±na½ ±gati½ gati½.
itthabh±vaññath±bh±va½, jh±ne pañcaªgike µhito..
918.
``pariciººo may± satth±...pe0... bhavanetti sam³hat±..
919.
``vajj²na½ ve¼uvag±me, aha½ j²vitasaªkhay±.
heµµhato ve¼ugumbasmi½, nibb±yissa½ an±savo''ti..
... anuruddho thero....
10. p±r±pariyattherag±th±
920.
samaºassa ahu cint±, pupphitamhi mah±vane.
ekaggassa nisinnassa, pavivittassa jh±yino..
921.
``aññath± lokan±thamhi, tiµµhante purisuttame.
iriya½ ±si bhikkh³na½, aññath± d±ni dissati..
922.
``s²tav±taparitt±na½, hirikop²nach±dana½.
mattaµµhiya½ abhuñji½su, santuµµh± itar²tare..
923.
``paº²ta½ yadi v± l³kha½, appa½ v± yadi v± bahu½.
y±panattha½ abhuñji½su, agiddh± n±dhimucchit±..
924.
``j²vit±na½ parikkh±re, bhesajje atha paccaye.
na b±¼ha½ ussuk± ±su½, yath± te ±savakkhaye..
925.
``araññe rukkham³lesu, kandar±su guh±su ca.
vivekamanubr³hant±, viha½su tappar±yan±..
926.
``n²c± niviµµh± subhar±, mud³ atthaddham±nas±.
aby±sek± amukhar±, atthacint± vas±nug±..
927.
``tato p±s±dika½ ±si, gata½ bhutta½ nisevita½.
siniddh± teladh±r±va, ahosi iriy±patho..
928.
``sabb±savaparikkh²º±, mah±jh±y² mah±hit±.
nibbut± d±ni te ther±, paritt± d±ni t±dis±..
929.
``kusal±nañca dhamm±na½, paññ±ya ca parikkhay±.
sabb±k±ravar³peta½, lujjate jinas±sana½..
930.
``p±pak±nañca dhamm±na½, kiles±nañca yo utu.
upaµµhit± vivek±ya, ye ca saddhammasesak±..
931.
``te kiles± pava¹¹hant±, ±visanti bahu½ jana½.
k²¼anti maññe b±lehi, ummattehiva rakkhas±..
932.
``kileseh±bhibh³t± te, tena tena vidh±vit±.
nar± kilesavatth³su, sasaªg±meva ghosite..
933.
``pariccajitv± saddhamma½, aññamaññehi bhaº¹are.
diµµhigat±ni anvent±, ida½ seyyoti maññare..
934.
``dhanañca putta½ bhariyañca, cha¹¹ayitv±na niggat±.
kaµacchubhikkhahet³pi, akicch±ni nisevare..
935.
``udar±vadehaka½ bhutv±, sayantutt±naseyyak±.
katha½ vattenti {kath± va¹¹henti (s²0 ka0)} paµibuddh±, y± kath± satthugarahit±..
936.
``sabbak±rukasipp±ni , citti½ katv±na {citt²katv±na (s²0), citta½ katv±na (sy±0)} sikkhare.
av³pasant± ajjhatta½, s±maññatthoti acchati {tiriñcati (?)}..
937.
``mattika½ telacuººañca, udak±sanabhojana½.
gih²na½ upan±menti, ±kaªkhant± bahuttara½..
938.
``dantapona½ kapitthañca, puppha½ kh±daniy±ni ca.
piº¹ap±te ca sampanne, ambe ±malak±ni ca..
939.
``bhesajjesu yath± vejj±, kicc±kicce yath± gih².
gaºik±va vibh³s±ya½, issare khattiy± yath±..
940.
``nekatik± vañcanik±, k³µasakkh² ap±µuk±.
bah³hi parikappehi, ±misa½ paribhuñjare..
941.
``lesakappe pariy±ye, parikappenudh±vit±.
j²vikatth± up±yena, saªka¹¹hanti bahu½ dhana½..
942.
``upaµµh±penti parisa½, kammato no ca dhammato.
dhamma½ paresa½ desenti, l±bhato no ca atthato..
943.
``saªghal±bhassa bhaº¹anti, saªghato parib±hir±.
paral±bhopaj²vant±, ahir²k± na lajjare..
944.
``n±nuyutt± tath± eke, muº¹± saªgh±µip±rut±.
sambh±vana½yevicchanti, l±bhasakk±ramucchit±..
945.
``eva½ n±nappay±tamhi, na d±ni sukara½ tath±.
aphusita½ v± phusitu½, phusita½ v±nurakkhitu½..
946.
``yath± kaºµakaµµh±namhi, careyya anup±hano.
sati½ upaµµhapetv±na, eva½ g±me mun² care..
947.
``saritv± pubbake yog², tesa½ vattamanussara½.
kiñc±pi pacchimo k±lo, phuseyya amata½ pada½..
948.
``ida½ vatv± s±lavane, samaºo bh±vitindriyo.
br±hmaºo parinibb±y², isi kh²ºapunabbhavo''ti..
... p±r±pariyo {p±r±sariyo (sy±0)} thero....
v²satinip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
adhimutto p±r±pariyo, telak±ni raµµhap±lo.
m±lukyaselo bhaddiyo, aªguli dibbacakkhuko..
p±r±pariyo dasete, v²samhi parikittit±.
g±th±yo dve sat± honti, pañcat±l²sa {244 g±th±yoyeva dissanti} uttarinti..
17. ti½sanip±to
1. phussattherag±th±
949.
p±s±dike bah³ disv±, bh±vitatte susa½vute.
isi paº¹arasagotto {paº¹arassa gotto (s²0)}, apucchi phussasavhaya½..
950.
``ki½chand± kimadhipp±y±, kim±kapp± bhavissare.
an±gatamhi k±lamhi, ta½ me akkh±hi pucchito''..
951.
``suºohi vacana½ mayha½, isipaº¹arasavhaya.
sakkacca½ upadh±rehi, ±cikkhiss±myan±gata½..
952.
``kodhan± upan±h² ca, makkh² thambh² saµh± bah³.
ussuk² n±n±v±d± ca, bhavissanti an±gate..
953.
``aññ±tam±nino dhamme, gambh²re t²ragocar±.
lahuk± agaru dhamme, aññamaññamag±rav±..
954.
``bah³ ±d²nav± loke, uppajjissantyan±gate.
sudesita½ ima½ dhamma½, kilesessanti {kilesissanti (s²0), kilisissanti (sy±0 ka0)} dummat²..
955.
``guºah²n±pi saªghamhi, voharant± vis±rad±.
balavanto bhavissanti, mukhar± assut±vino..
956.
``guºavantopi saªghamhi, voharant± yath±tthato.
dubbal± te bhavissanti, hir²man± anatthik±..
957.
``rajata½ j±tar³pañca, khetta½ vatthumaje¼aka½.
d±sid±sañca dummedh±, s±diyissantyan±gate..
958.
``ujjh±nasaññino b±l±, s²lesu asam±hit±.
unna¼± vicarissanti, kalah±bhirat± mag±..
959.
``uddhat± ca bhavissanti, n²lac²varap±rut±.
kuh± thaddh± lap± siªg², carissantyariy± viya..
960.
``telasaºµhehi kesehi, capal± añjanakkhik±.
rathiy±ya gamissanti, dantavaººikap±rut±..
961.
``ajeguccha½ vimuttehi, suratta½ arahaddhaja½.
jigucchissanti k±s±va½, od±tesu samucchit± {od±te susamucchit± (s²0)}..
962.
``l±bhak±m± bhavissanti, kus²t± h²nav²riy±.
kicchant± vanapatth±ni, g±mantesu vasissare..
963.
``ye ye l±bha½ labhissanti, micch±j²varat± sad±.
te teva anusikkhant±, bhajissanti asa½yat±..
964.
``ye ye al±bhino l±bha½, na te pujj± bhavissare.
supesalepi te dh²re, sevissanti na te tad±..
965.
``milakkhurajana½ ratta½ {pilakkharajana½ ratta½ (?)}, garahant± saka½ dhaja½.
titthiy±na½ dhaja½ keci, dh±rissantyavad±taka½..
966.
``ag±ravo ca k±s±ve, tad± tesa½ bhavissati.
paµisaªkh± ca k±s±ve, bhikkh³na½ na bhavissati..
967.
``abhibh³tassa dukkhena, sallaviddhassa ruppato.
paµisaªkh± mah±ghor±, n±gass±si acintiy±..
968.
``chaddanto hi tad± disv±, suratta½ arahaddhaja½.
t±vadeva bhaº² g±th±, gajo atthopasa½hit±''..
969.
{dha0 pa0 9; j±0 1.2.141; 1.16.122} ``anikkas±vo k±s±va½, yo vattha½ paridhassati {paridahissati (s²0 sy±0)}.
apeto damasaccena, na so k±s±vamarahati..
970.
``yo ca vantak±s±vassa, s²lesu susam±hito.
upeto damasaccena, sa ve k±s±vamarahati..
971.
``vipannas²lo dummedho, p±kaµo k±mak±riyo.
vibbhantacitto nissukko, na so k±s±vamarahati..
972.
``yo ca s²lena sampanno, v²tar±go sam±hito.
od±tamanasaªkappo, sa ve k±s±vamarahati..
973.
``uddhato unna¼o b±lo, s²la½ yassa na vijjati.
od±taka½ arahati, k±s±va½ ki½ karissati..
974.
``bhikkh³ ca bhikkhuniyo ca, duµµhacitt± an±dar±.
t±d²na½ mettacitt±na½, niggaºhissantyan±gate..
975.
``sikkh±pent±pi therehi, b±l± c²varadh±raºa½.
na suºissanti dummedh±, p±kaµ± k±mak±riy±..
976.
``te tath± sikkhit± b±l±, aññamañña½ ag±rav±.
n±diyissantupajjh±ye, kha¼uªko viya s±rathi½..
977.
``eva½ an±gataddh±na½, paµipatti bhavissati.
bhikkh³na½ bhikkhun²nañca, patte k±lamhi pacchime..
978.
``pur± ±gacchate eta½, an±gata½ mahabbhaya½.
subbac± hotha sakhil±, aññamañña½ sag±rav±..
979.
``mettacitt± k±ruºik±, hotha s²lesu sa½vut±.
±raddhav²riy± pahitatt±, nicca½ da¼haparakkam±..
980.
``pam±da½ bhayato disv±, appam±dañca khemato.
bh±vethaµµhaªgika½ magga½, phusant± amata½ pada''nti..
... phusso thero....
2. s±riputtattherag±th±
981.
``yath±c±r² yath±sato sat²m±, yatasaªkappajjh±yi appamatto.
ajjhattarato sam±hitatto, eko santusito tam±hu bhikkhu½..
982.
``alla½ sukkha½ v± bhuñjanto, na b±¼ha½ suhito siy±.
³n³daro mit±h±ro, sato bhikkhu paribbaje..
983.
``catt±ro pañca ±lope, abhutv± udaka½ pive.
ala½ ph±suvih±r±ya, pahitattassa bhikkhuno..
984.
``kappiya½ ta½ ce ch±deti, c²vara½ idamatthika½ {idamatthita½ (s²0)}.
ala½ ph±suvih±r±ya, pahitattassa bhikkhuno..
985.
``pallaªkena nisinnassa, jaººuke n±bhivassati.
ala½ ph±suvih±r±ya, pahitattassa bhikkhuno..
986.
{sa½0 ni0 4.253; itivu0 53} ``yo sukha½ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato.
ubhayantarena {ubhayamantare (s²0)} n±hosi, kena lokasmi ki½ siy±..
987.
``m± me kad±ci p±piccho, kus²to h²nav²riyo.
appassuto an±daro, kena lokasmi ki½ siy±..
988.
``bahussuto ca medh±v², s²lesu susam±hito.
cetosamathamanuyutto, api muddhani tiµµhatu..
989.
``yo papañcamanuyutto, papañc±bhirato mago.
vir±dhay² so nibb±na½, yogakkhema½ anuttara½..
990.
``yo ca papañca½ hitv±na, nippapañcapathe rato.
±r±dhay² so nibb±na½, yogakkhema½ anuttara½..
991.
{dha0 pa0 98} ``g±me v± yadi v±raññe, ninne v± yadi v± thale.
yattha arahanto viharanti, ta½ bh³mir±maºeyyaka½..
992.
``ramaº²y±ni araññ±ni, yattha na ramat² jano.
v²tar±g± ramissanti, na te k±magavesino..
993.
{dha0 pa0 76} ``nidh²na½va pavatt±ra½, ya½ passe vajjadassina½.
niggayhav±di½ medh±vi½, t±disa½ paº¹ita½ bhaje.
t±disa½ bhajam±nassa, seyyo hoti na p±piyo..
994.
{dha0 pa0 77} ``ovadeyy±nus±seyya, asabbh± ca niv±raye.
satañhi so piyo hoti, asata½ hoti appiyo..
995.
``aññassa bhagav± buddho, dhamma½ desesi cakkhum±.
dhamme desiyam±namhi, sotamodhesimatthiko.
ta½ me amogha½ savana½, vimuttomhi an±savo..
996.
``neva pubbeniv±s±ya, napi dibbassa cakkhuno.
cetopariy±ya iddhiy±, cutiy± upapattiy±.
sotadh±tuvisuddhiy±, paºidh² me na vijjati {kath±0 378}..
997.
``rukkham³la½va niss±ya, muº¹o saªgh±µip±ruto.
paññ±ya uttamo thero, upatissova {upatisso ca (s²0 ka0)} jh±yati..
998.
``avitakka½ sam±panno, samm±sambuddhas±vako.
ariyena tuºh²bh±vena, upeto hoti t±vade..
999.
{ud±0 24} ``yath±pi pabbato selo, acalo suppatiµµhito.
eva½ mohakkhay± bhikkhu, pabbatova na vedhati..
1000.
``anaªgaºassa posassa, nicca½ sucigavesino.
v±laggamatta½ p±passa, abbhamatta½va kh±yati..
1001.
``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½.
nikkhipissa½ ima½ k±ya½, sampaj±no patissato..
1002.
``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½.
k±lañca paµikaªkh±mi, nibbisa½ bhatako yath±..
1003.
``ubhayena mida½ maraºameva, n±maraºa½ pacch± v± pure v±.
paµipajjatha m± vinassatha, khaºo vo m± upaccag±..
1004.
``nagara½ yath± paccanta½, gutta½ santarab±hira½.
eva½ gopetha att±na½, khaºo vo m± upaccag±.
khaº±t²t± hi socanti, nirayamhi samappit±..
1005.
``upasanto uparato, mantabh±º² {mattabh±º² (s²0)} anuddhato.
dhun±ti p±pake dhamme, dumapatta½va m±luto..
1006.
``upasanto uparato, mantabh±º² anuddhato.
app±si {abbahi (sy±0), abh±si (?)} p±pake dhamme, dumapatta½va m±luto..
1007.
``upasanto an±y±so, vippasanno an±vilo.
kaly±ºas²lo medh±v², dukkhassantakaro siy±..
1008.
``na vissase ekatiyesu eva½, ag±risu pabbajitesu c±pi.
s±dh³pi hutv± na as±dhu honti, as±dhu hutv± puna s±dhu honti..
1009.
``k±macchando ca by±p±do, thinamiddhañca bhikkhuno.
uddhacca½ vicikicch± ca, pañcete cittakelis±..
1010.
``yassa sakkariyam±nassa, asakk±rena c³bhaya½.
sam±dhi na vikampati, appam±davih±rino..
1011.
``ta½ jh±yina½ s±tatika½, sukhumadiµµhivipassaka½.
up±d±nakkhay±r±ma½, ±hu sappuriso iti..
1012.
``mah±samuddo pathav², pabbato anilopi ca.
upam±ya na yujjanti, satthu varavimuttiy±..
1013.
``cakk±nuvattako thero, mah±ñ±º² sam±hito.
pathav±paggisam±no, na rajjati na dussati..
1014.
``paññ±p±ramita½ patto, mah±buddhi mah±mati.
aja¼o ja¼asam±no, sad± carati nibbuto..
1015.
``pariciººo may± satth±...pe0... bhavanetti sam³hat±..
1016.
``samp±dethappam±dena , es± me anus±san².
hand±ha½ parinibbissa½, vippamuttomhi sabbadh²''ti..
... s±riputto thero....
3. ±nandattherag±th±
1017.
``pisuºena ca kodhanena ca, maccharin± ca vibh³tanandin±.
sakhita½ na kareyya paº¹ito, p±po k±purisena saªgamo..
1018.
``saddhena ca pesalena ca, paññavat± bahussutena ca.
sakhita½ kareyya paº¹ito, bhaddo sappurisena saªgamo..
1019.
``passa cittakata½ bimba½...pe0... yassa natthi dhuva½ µhiti..
1020.
``passa cittakata½ bimba½...pe0... vatthehi sobhati..
1021.
``alattakakat± ...pe0... no ca p±ragavesino..
1022.
``aµµhapadakat±...pe0... no ca p±ragavesino..
1023.
``añjan²va nav±...pe0... no ca p±ragavesino..
1024.
``bahussuto cittakath², buddhassa paric±rako.
pannabh±ro visaññutto, seyya½ kappeti gotamo..
1025.
``kh²º±savo visaññutto, saªg±t²to sunibbuto.
dh±reti antima½ deha½, j±timaraºap±rag³..
1026.
``yasmi½ patiµµhit± dhamm±, buddhass±diccabandhuno.
nibb±nagamane magge, soya½ tiµµhati gotamo..
1027.
``dv±s²ti buddhato gaºhi½, dve sahass±ni bhikkhuto.
catur±s²tisahass±ni, ye me dhamm± pavattino..
1028.
``appassut±ya½ puriso, balibaddova j²rati.
ma½s±ni tassa va¹¹hanti, paññ± tassa na va¹¹hati..
1029.
``bahussuto appassuta½, yo suten±timaññati.
andho pad²padh±rova, tatheva paµibh±ti ma½..
1030.
``bahussuta½ up±seyya, sutañca na vin±saye.
ta½ m³la½ brahmacariyassa, tasm± dhammadharo siy±..
1031.
``pubb±paraññ³ atthaññ³, niruttipadakovido.
suggah²tañca gaºh±ti, atthañcopaparikkhati..
1032.
``khanty± chandikato {khantiy± chandito (?)} hoti, ussahitv± tuleti ta½.
samaye so padahati, ajjhatta½ susam±hito..
1033.
``bahussuta½ dhammadhara½, sappañña½ buddhas±vaka½.
dhammaviññ±ºam±kaªkha½, ta½ bhajetha tath±vidha½..
1034.
``bahussuto dhammadharo, kos±rakkho mahesino.
cakkhu sabbassa lokassa, p³jan²yo bahussuto..
1035.
``dhamm±r±mo dhammarato, dhamma½ anuvicintaya½.
dhamma½ anussara½ bhikkhu, saddhamm± na parih±yati..
1036.
``k±yamaccheragaruno {garuko (s²0)}, hiyyam±ne {hiyyam±no (s²0)} anuµµhahe.
sar²rasukhagiddhassa, kuto samaºaph±sut±..
1037.
``na pakkhanti dis± sabb±, dhamm± na paµibhanti ma½.
gate kaly±ºamittamhi, andhak±ra½va kh±yati..
1038.
``abbhat²tasah±yassa, at²tagatasatthuno.
natthi et±disa½ mitta½, yath± k±yagat± sati..
1039.
``ye pur±º± at²t± te, navehi na sameti me.
svajja ekova jh±y±mi, vassupetova pakkhim±..
1040.
``dassan±ya abhikkante, n±n±verajjake bah³.
m± v±rayittha sot±ro, passantu samayo mama½..
1041.
``dassan±ya abhikkante, n±n±verajjake puthu.
karoti satth± ok±sa½, na niv±reti cakkhum±..
1042.
``paººav²sativass±ni, sekhabh³tassa me sato.
na k±masaññ± uppajji, passa dhammasudhammata½..
1043.
``paººav²sativass±ni, sekhabh³tassa me sato.
na dosasaññ± uppajji, passa dhammasudhammata½..
1044.
``paººav²sativass±ni, bhagavanta½ upaµµhahi½.
mettena k±yakammena, ch±y±va anap±yin² {anup±yin² (sy±0 ka0)}..
1045.
``paººav²sativass±ni, bhagavanta½ upaµµhahi½.
mettena vac²kammena, ch±y±va anap±yin²..
1046.
``paººav²sativass±ni, bhagavanta½ upaµµhahi½.
mettena manokammena, ch±y±va anap±yin²..
1047.
``buddhassa caªkamantassa, piµµhito anucaªkami½.
dhamme desiyam±namhi, ñ±ºa½ me udapajjatha..
1048.
``aha½ sakaraº²yomhi, sekho appattam±naso.
satthu ca parinibb±na½, yo amha½ anukampako..
1049.
``tad±si ya½ bhi½sanaka½, tad±si lomaha½sana½.
sabb±k±ravar³pete, sambuddhe parinibbute..
1050.
``bahussuto dhammadharo, kos±rakkho mahesino.
cakkhu sabbassa lokassa, ±nando parinibbuto..
1051.
``bahussuto dhammadharo, kos±rakkho mahesino.
cakkhu sabbassa lokassa, andhak±re tamonudo..
1052.
``gatimanto satimanto, dhitimanto ca yo isi.
saddhammadh±rako thero, ±nando ratan±karo..
1053.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti..
... ±nando thero....
ti½sanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
phussopatisso ±nando, tayotime pakittit±.
g±th±yo tattha saªkh±t±, sata½ pañca ca uttar²ti.
18. catt±l²sanip±to
1. mah±kassapattherag±th±
1054.
``na gaºena purakkhato care, vimano hoti sam±dhi dullabho.
n±n±janasaªgaho dukho, iti disv±na gaºa½ na rocaye..
1055.
``na kul±ni upabbaje muni, vimano hoti sam±dhi dullabho.
so ussukko ras±nugiddho, attha½ riñcati yo sukh±vaho..
1056.
``paªkoti hi na½ avedayu½, y±ya½ vandanap³jan± kulesu.
sukhuma½ salla durubbaha½, sakk±ro k±purisena dujjaho..
1057.
``sen±sanamh± oruyha, nagara½ piº¹±ya p±visi½.
bhuñjanta½ purisa½ kuµµhi½, sakkacca½ ta½ upaµµhahi½..
1058.
``so me {ta½ (s²0 ka0)} pakkena hatthena, ±lopa½ upan±mayi.
±lopa½ pakkhipantassa, aªguli cettha {pettha (s²0 ka0)} chijjatha..
1059.
``kuµµam³lañca {ku¹¹am³lañca (s²0 sy±0)} niss±ya, ±lopa½ ta½ abhuñjisa½.
bhuñjam±ne v± bhutte v±, jeguccha½ me na vijjati..
1060.
``uttiµµhapiº¹o ±h±ro, p³timuttañca osadha½.
sen±sana½ rukkham³la½, pa½suk³lañca c²vara½.
yassete abhisambhutv± {abhibhuñjati (?)}, sa ve c±tuddiso naro..
1061.
``yattha eke vihaññanti, ±ruhant± siluccaya½.
tassa buddhassa d±y±do, sampaj±no patissato.
iddhibalenupatthaddho , kassapo abhir³hati..
1062.
``piº¹ap±tapaµikkanto , selam±ruyha kassapo.
jh±yati anup±d±no, pah²nabhayabheravo..
1063.
``piº¹ap±tapaµikkanto, selam±ruyha kassapo.
jh±yati anup±d±no, ¹ayham±nesu nibbuto..
1064.
``piº¹ap±tapaµikkanto, selam±ruyha kassapo.
jh±yati anup±d±no, katakicco an±savo..
1065.
``karerim±l±vitat± , bh³mibh±g± manoram±.
kuñjar±bhirud± ramm±, te sel± ramayanti ma½..
1066.
``n²labbhavaºº± rucir±, v±ris²t± sucindhar±.
indagopakasañchann±, te sel± ramayanti ma½..
1067.
``n²labbhak³µasadis±, k³µ±g±ravar³pam±.
v±raº±bhirud± ramm±, te sel± ramayanti ma½..
1068.
``abhivuµµh± rammatal±, nag± isibhi sevit±.
abbhunnadit± sikh²hi, te sel± ramayanti ma½..
1069.
``ala½ jh±yituk±massa, pahitattassa me sato.
ala½ me atthak±massa {attak±massa (?)}, pahitattassa bhikkhuno..
1070.
``ala½ me ph±suk±massa, pahitattassa bhikkhuno.
ala½ me yogak±massa, pahitattassa t±dino..
1071.
``um±pupphena sam±n±, gagan±vabbhach±dit±.
n±n±dijagaº±kiºº± , te sel± ramayanti ma½..
1072.
``an±kiºº± gahaµµhehi, migasaªghanisevit±.
n±n±dijagaº±kiºº±, te sel± ramayanti ma½..
1073.
``acchodik± puthusil±, gonaªgulamig±yut±.
ambusev±lasañchann±, te sel± ramayanti ma½..
1074.
``na pañcaªgikena turiyena, rati me hoti t±dis².
yath± ekaggacittassa, samm± dhamma½ vipassato..
1075.
``kamma½ bahuka½ na k±raye, parivajjeyya jana½ na uyyame.
ussukko so ras±nugiddho, attha½ riñcati yo sukh±vaho..
1076.
``kamma½ bahuka½ na k±raye, parivajjeyya anattaneyyameta½.
kicchati k±yo kilamati, dukkhito so samatha½ na vindati..
1077.
``oµµhappahatamattena, att±nampi na passati.
patthaddhag²vo carati, aha½ seyyoti maññati..
1078.
``aseyyo seyyasam±na½, b±lo maññati att±na½.
na ta½ viññ³ pasa½santi, patthaddham±nasa½ nara½..
1079.
``yo ca seyyohamasm²ti, n±ha½ seyyoti v± pana.
h²no ta½sadiso {t²noha½ sadiso (sy±0)} v±ti, vidh±su na vikampati..
1080.
``paññavanta½ tath± t±di½, s²lesu susam±hita½.
cetosamathamanutta½, tañce viññ³ pasa½sare..
1081.
``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati.
±rak± hoti saddhamm±, nabhato puthav² yath±..
1082.
``yesañca hiri ottappa½, sad± samm± upaµµhita½.
vir³¼habrahmacariy± te, tesa½ kh²º± punabbhav±..
1083.
``uddhato capalo bhikkhu, pa½suk³lena p±ruto.
kap²va s²hacammena, na so tenupasobhati..
1084.
``anuddhato acapalo, nipako sa½vutindriyo.
sobhati pa½suk³lena, s²hova girigabbhare..
1085.
``ete sambahul± dev±, iddhimanto yasassino.
dasadevasahass±ni, sabbe te brahmak±yik±..
1086.
``dhammasen±pati½ v²ra½, mah±jh±yi½ sam±hita½.
s±riputta½ namassant±, tiµµhanti pañjal²kat±..
1087.
```namo te puris±jañña, namo te purisuttama.
yassa te n±bhij±n±ma, yampi niss±ya jh±yati {jh±yasi (ka0 aµµha0)}..
1088.
```acchera½ vata buddh±na½, gambh²ro gocaro sako.
ye maya½ n±bhij±n±ma, v±lavedhisam±gat±'..
1089.
``ta½ tath± devak±yehi, p³jita½ p³jan±raha½.
s±riputta½ tad± disv±, kappinassa sita½ ahu..
1090.
``y±vat± buddhakhettamhi, µhapayitv± mah±muni½.
dhutaguºe visiµµhoha½, sadiso me na vijjati..
1091.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, natthi d±ni punabbhavo..
1092.
``na c²vare na sayane, bhojane nupalimpati.
gotamo anappameyyo, mu¼±lapuppha½ vimala½va.
ambun± nekkhammaninno, tibhav±bhinissaµo..
1093.
``satipaµµh±nag²vo so, saddh±hattho mah±muni.
paññ±s²so mah±ñ±º², sad± carati nibbuto''ti..
... mah±kassapo thero....
catt±l²sanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
catt±l²sanip±tamhi, mah±kassapasavhayo.
ekova thero g±th±yo, catt±s²la duvepi c±ti..
19. paññ±sanip±to
1. t±lapuµattherag±th±
1094.
``kad± nuha½ pabbatakandar±su, ek±kiyo addutiyo vihassa½.
aniccato sabbabhava½ vipassa½, ta½ me ida½ ta½ nu kad± bhavissati..
1095.
``kad± nuha½ bhinnapaµandharo muni, k±s±vavattho amamo nir±so.
r±gañca dosañca tatheva moha½, hantv± sukh² pavanagato vihassa½..
1096.
``kad± anicca½ vadharogan²¼a½, k±ya½ ima½ maccujar±yupadduta½.
vipassam±no v²tabhayo vihassa½, eko vane ta½ nu kad± bhavissati..
1097.
``kad± nuha½ bhayajanani½ dukh±vaha½, taºh±lata½ bahuvidh±nuvattani½.
paññ±maya½ tikhiºamasi½ gahetv±, chetv± vase tampi kad± bhavissati..
1098.
``kad± nu paññ±mayamuggateja½, sattha½ is²na½ sahas±diyitv±.
m±ra½ sasena½ sahas± bhañjissa½, s²h±sane ta½ nu kad± bhavissati..
1099.
``kad± nuha½ sabbhi sam±gamesu, diµµho bhave dhammagar³hi t±dibhi.
y±th±vadass²hi jitindriyehi, padh±niyo ta½ nu kad± bhavissati..
1100.
``kad± nu ma½ tandi khud± pip±s±, v±t±tap± k²µasar²sap± v±.
na b±dhayissanti na ta½ giribbaje, atthatthiya½ ta½ nu kad± bhavissati..
1101.
``kad± nu kho ya½ vidita½ mahesin±, catt±ri sacc±ni sududdas±ni.
sam±hitatto satim± agaccha½, paññ±ya ta½ ta½ nu kad± bhavissati..
1102.
``kad± nu r³pe amite ca sadde, gandhe rase phusitabbe ca dhamme.
±dittatoha½ samathehi yutto, paññ±ya daccha½ tadida½ kad± me..
1103.
``kad± nuha½ dubbacanena vutto, tatonimitta½ vimano na hessa½.
atho pasatthopi tatonimitta½, tuµµho na hessa½ tadida½ kad± me..
1104.
``kad± nu kaµµhe ca tiºe lat± ca, khandhe imeha½ amite ca dhamme.
ajjhattik±neva ca b±hir±ni ca, sama½ tuleyya½ tadida½ kad± me..
1105.
``kad± nu ma½ p±vusak±lamegho, navena toyena sac²vara½ vane.
isippay±tamhi pathe vajanta½, ovassate ta½ nu kad± bhavissati..
1106.
``kad± may³rassa sikhaº¹ino vane, dijassa sutv± girigabbhare ruta½.
paccuµµhahitv± amatassa pattiy±, sa½cintaye ta½ nu kad± bhavissati..
1107.
``kad± nu gaªga½ yamuna½ sarassati½, p±t±lakhitta½ va¼av±mukhañca {balav±mukhañca (ka0)}.
asajjam±no patareyyamiddhiy±, vibhi½sana½ ta½ nu kad± bhavissati..
1108.
``kad± nu n±gova asaªgac±r², pad±laye k±maguºesu chanda½.
nibbajjaya½ sabbasubha½ nimitta½, jh±ne yuto ta½ nu kad± bhavissati..
1109.
``kad± iºaµµova daliddako {da¼iddako (s²0)} nidhi½, ±r±dhayitv± dhanikehi p²¼ito.
tuµµho bhavissa½ adhigamma s±sana½, mahesino ta½ nu kad± bhavissati..
1110.
``bah³ni vass±ni tay±mhi y±cito, `ag±rav±sena ala½ nu te ida½'.
ta½ d±ni ma½ pabbajita½ sam±na½, ki½k±raº± citta tuva½ na yuñjasi..
1111.
``nanu aha½ citta tay±mhi y±cito, `giribbaje citrachad± vihaªgam±'.
mahindaghosatthanit±bhigajjino, te ta½ ramessanti vanamhi jh±yina½..
1112.
``kulamhi mitte ca piye ca ñ±take, khi¹¹±rati½ k±maguºañca loke.
sabba½ pah±ya imamajjhup±gato, athopi tva½ citta na mayha tussasi..
1113.
``mameva eta½ na hi tva½ paresa½, sann±hak±le paridevitena ki½.
sabba½ ida½ calamiti pekkham±no, abhinikkhami½ amatapada½ jig²sa½..
1114.
``suyuttav±d² dvipad±namuttamo, mah±bhisakko naradammas±rathi {s±rath² (s²0)}.
`citta½ cala½ makkaµasannibha½ iti, av²tar±gena sudunniv±raya½'..
1115.
``k±m± hi citr± madhur± manoram±, aviddas³ yattha sit± puthujjan±.
te dukkhamicchanti punabbhavesino, cittena n²t± niraye nir±kat±..
1116.
```may³rakoñc±bhirutamhi k±nane, d²p²hi byagghehi purakkhato vasa½.
k±ye apekkha½ jaha m± vir±dhaya', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1117.
```bh±vehi jh±n±ni ca indriy±ni ca, bal±ni bojjhaªgasam±dhibh±van±.
tisso ca vijj± phusa buddhas±sane', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1118.
```bh±vehi magga½ amatassa pattiy±, niyy±nika½ sabbadukhakkhayogadha½.
aµµhaªgika½ sabbakilesasodhana½', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1119.
```dukkhanti khandhe paµipassa yoniso, yato ca dukkha½ samudeti ta½ jaha.
idheva dukkhassa karohi anta½', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1120.
```anicca½ dukkhanti vipassa yoniso, suñña½ anatt±ti agha½ vadhanti ca.
manovic±re uparundha cetaso', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1121.
```muº¹o vir³po abhis±pam±gato, kap±lahatthova kulesu bhikkhasu.
yuñjassu satthuvacane mahesino', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1122.
```susa½vutatto visikhantare cara½, kulesu k±mesu asaªgam±naso.
cando yath± dosinapuººam±siy±', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1123.
```±raññiko hohi ca piº¹ap±tiko, sos±niko hohi ca pa½suk³liko.
nesajjiko hohi sad± dhute rato', itissu ma½ citta pure niyuñjasi..
1124.
``ropetva rukkh±ni yath± phales², m³le taru½ chettu tameva icchasi.
tath³pama½ cittamida½ karosi, ya½ ma½ aniccamhi cale niyuñjasi..
1125.
``ar³pa d³raªgama ekac±ri, na te karissa½ vacana½ id±niha½.
dukkh± hi k±m± kaµuk± mahabbhay±, nibb±namev±bhimano carissa½..
1126.
``n±ha½ alakkhy± ahirikkat±ya v±, na cittahet³ na ca d³rakantan±.
±j²vahet³ ca aha½ na nikkhami½, kato ca te citta paµissavo may±..
1127.
```appicchat± sappurisehi vaººit±, makkhappah±na½ v³pasamo dukhassa'.
itissu ma½ citta tad± niyuñjasi, id±ni tva½ gacchasi pubbaciººa½..
1128.
``taºh± avijj± ca piy±piyañca, subh±ni r³p±ni sukh± ca vedan±.
man±piy± k±maguº± ca vant±, vante aha½ ±vamitu½ na ussahe..
1129.
``sabbattha te citta vaco kata½ may±, bah³su j±t²su na mesi kopito.
ajjhattasambhavo kataññut±ya te, dukkhe cira½ sa½sarita½ tay± kate..
1130.
``tvaññeva no citta karosi br±hmaºo {br±hmaºe (s²0), br±hmaºa½ (?) bh±valopa-tappadh±nat± gahetabb±}, tva½ khattiyo r±jadas² {r±jadis² (sy±0 ka0)} karosi.
vess± ca sudd± ca bhav±ma ekad±, devattana½ v±pi taveva v±has±..
1131.
``taveva het³ asur± bhav±mase, tva½m³laka½ nerayik± bhav±mase.
atho tiracch±nagat±pi ekad±, petattana½ v±pi taveva v±has±..
1132.
``nanu dubbhissasi ma½ punappuna½, muhu½ muhu½ c±raºika½va dassaya½.
ummattakeneva may± palobhasi, kiñc±pi te citta vir±dhita½ may±..
1133.
``ida½ pure cittamac±ri c±rika½, yenicchaka½ yatthak±ma½ yath±sukha½.
tadajjaha½ niggahess±mi yoniso, hatthippabhinna½ viya aªkusaggaho..
1134.
``satth± ca me lokamima½ adhiµµhahi,aniccato addhuvato as±rato.
pakkhanda ma½ citta jinassa s±sane, t±rehi ogh± mahat± suduttar±..
1135.
``na te ida½ citta yath± pur±ºaka½, n±ha½ ala½ tuyha vase nivattitu½ {vasena vattitu½ (?)}.
mahesino pabbajitomhi s±sane, na m±dis± honti vin±sadh±rino..
1136.
``nag± samudd± sarit± vasundhar±, dis± catasso vidis± adho div±.
sabbe anicc± tibhav± upaddut±, kuhi½ gato citta sukha½ ramissasi..
1137.
``dhitippara½ ki½ mama citta k±hisi, na te ala½ citta vas±nuvattako.
na j±tu bhasta½ ubhatomukha½ chupe, dhiratthu p³ra½ nava sotasandani½..
1138.
``var±haeºeyyavig±¼hasevite, pabbh±rakuµµe pakateva sundare.
navambun± p±vusasitthak±nane, tahi½ guh±gehagato ramissasi..
1139.
``sun²lag²v± susikh± supekhun±, sucittapattacchadan± vihaªgam±.
sumañjughosatthanit±bhigajjino, te ta½ ramessanti vanamhi jh±yina½..
1140.
``vuµµhamhi deve caturaªgule tiºe, sa½pupphite meghanibhamhi k±nane.
nagantare viµapisamo sayissa½, ta½ me mud³ hehiti t³lasannibha½..
1141.
``tath± tu kass±mi yath±pi issaro, ya½ labbhati tenapi hotu me ala½.
na t±ha½ kass±mi yath± atandito, bi¼±rabhasta½va yath± sumaddita½..
1142.
``tath± tu kass±mi yath±pi issaro, ya½ labbhati tenapi hotu me ala½.
v²riyena ta½ mayha vas±nayissa½, gaja½va matta½ kusalaªkusaggaho..
1143.
``tay± sudantena avaµµhitena hi, hayena yogg±cariyova ujjun±.
pahomi magga½ paµipajjitu½ siva½, citt±nurakkh²hi sad± nisevita½..
1144.
``±rammaºe ta½ balas± nibandhisa½, n±ga½va thambhamhi da¼h±ya rajjuy±.
ta½ me sugutta½ satiy± subh±vita½, anissita½ sabbabhavesu hehisi..
1145.
``paññ±ya chetv± vipath±nus±rina½, yogena niggayha pathe nivesiya.
disv± samudaya½ vibhavañca sambhava½, d±y±dako hehisi aggav±dino..
1146.
``catubbipall±savasa½ adhiµµhita½, g±maº¹ala½va parinesi citta ma½.
nanu {n³na (s²0)} sa½yojanabandhanacchida½, sa½sevase k±ruºika½ mah±muni½..
1147.
``migo yath± seri sucittak±nane, ramma½ giri½ p±vusaabbham±lini½ {m±li½ (?)}.
an±kule tattha nage ramissa½ {ramissasi (sy±0 ka0)}, asa½saya½ citta par± bhavissasi..
1148.
``ye tuyha chandena vasena vattino, nar± ca n±r² ca anubhonti ya½ sukha½.
aviddas³ m±ravas±nuvattino, bhav±bhinand² tava citta s±vak±''ti..
... t±lapuµo thero....
paññ±sanip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
paññ±samhi nip±tamhi, eko t±lapuµo suci.
g±th±yo tattha paññ±sa, puna pañca ca uttar²ti..
20. saµµhinip±to
1. mah±moggall±nattherag±th±
1149.
``±raññik± piº¹ap±tik±, uñch±patt±gate rat±.
d±lemu maccuno sena½, ajjhatta½ susam±hit±..
1150.
``±raññik± piº¹ap±tik±, uñch±patt±gate rat±.
dhun±ma maccuno sena½, na¼±g±ra½va kuñjaro..
1151.
``rukkham³lik± s±tatik±, uñch±patt±gate rat±.
d±lemu maccuno sena½, ajjhatta½ susam±hit±..
1152.
``rukkham³lik± s±tatik±, uñch±patt±gate rat±.
dhun±ma maccuno sena½, na¼±g±ra½va kuñjaro..
1153.
``aµµhikaªkalakuµike, ma½sanh±rupasibbite.
dhiratthu pure duggandhe, paragatte mam±yase..
1154.
``g³thabhaste taconaddhe, uragaº¹ipis±cini.
nava sot±ni te k±ye, y±ni sandanti sabbad±..
1155.
``tava sar²ra½ navasota½, duggandhakara½ paribandha½.
bhikkhu parivajjayate ta½, m²¼ha½ ca yath± sucik±mo..
1156.
``evañce ta½ jano jaññ±, yath± j±n±mi ta½ aha½.
±rak± parivajjeyya, g³thaµµh±na½va p±vuse''..
1157.
``evameta½ mah±v²ra, yath± samaºa bh±sasi.
ettha ceke vis²danti, paªkamhiva jaraggavo..
1158.
``±k±samhi haliddiy±, yo maññetha rajetave.
aññena v±pi raªgena, vigh±tudayameva ta½..
1159.
``tad±k±sasama½ citta½, ajjhatta½ susam±hita½.
m± p±pacitte ±s±di, aggikhandha½va pakkhim±..
1160.
``passa cittakata½ bimba½, aruk±ya½ samussita½.
±tura½ bahusaªkappa½, yassa natthi dhuva½ µhiti..
1161.
``passa cittakata½ r³pa½, maºin± kuº¹alena ca.
aµµhi½ tacena onaddha½, saha vatthehi sobhati..
1162.
``alattakakat± p±d±, mukha½ cuººakamakkhita½.
ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino..
1163.
``aµµhapadakat± kes±, nett± añjanamakkhit±.
ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino..
1164.
``añjan²va nav± citt±, p³tik±yo alaªkato.
ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino..
1165.
``odahi migavo p±sa½, n±sad± v±gura½ migo.
bhutv± niv±pa½ gacch±ma, kaddante migabandhake..
1166.
``chinno p±so migavassa, n±sad± v±gura½ migo.
bhutv± niv±pa½ gacch±ma, socante migaluddake..
1167.
``tad±si ya½ bhi½sanaka½, tad±si lomaha½sana½.
anek±k±rasampanne, s±riputtamhi nibbute..
1168.
{d²0 ni0 2.221, 272; sa½0 ni0 1.186; 2.143; apa0 thera 1.2.115; j±0 1.1.95} ``anicc± vata saªkh±r± upp±davaya dhammino..
upajjitv± nirujjhanti, tesa½ v³pasamo sukho..
1169.
``sukhuma½ te paµivijjhanti, v±lagga½ usun± yath±.
ye pañcakkhandhe passanti, parato no ca attato..
1170.
``ye ca passanti saªkh±re, parato no ca attato.
paccaby±dhi½su nipuºa½, v±lagga½ usun± yath±..
1171.
{sa½0 ni0 1.21, 97} ``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova matthake.
k±mar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje..
1172.
{sa½0 ni0 1.21, 97}``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova matthake.
bhavar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje''..
1173.
``codito bh±vitattena, sar²rantimadh±rin±.
mig±ram±tup±s±da½, p±daªguµµhena kampayi½..
1174.
``nayida½ sithilam±rabbha, nayida½ appena th±mas±.
nibb±namadhigantabba½, sabbagantha-pamocana½..
1175.
``ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamaporiso.
dh±reti antima½ deha½, jetv± m±ra½ sav±hini½ {sav±hana½ (ka0)}..
1176.
``vivaramanupabhanti vijjut±, vebh±rassa ca paº¹avassa ca.
nagavivaragato jh±yati, putto appaµimassa t±dino..
1177.
``upasanto uparato, pantasen±sano muni.
d±y±do buddhaseµµhassa, brahmun± abhivandito..
1178.
``upasanta½ uparata½, pantasen±sana½ muni½.
d±y±da½ buddhaseµµhassa, vanda br±hmaºa kassapa½..
1179.
``yo ca j±tisata½ gacche, sabb± br±hmaºaj±tiyo.
sottiyo vedasampanno, manussesu punappuna½..
1180.
``ajjh±yakopi ce assa, tiººa½ ved±na p±rag³.
etassa vandan±yeta½, kala½ n±gghati so¼asi½..
1181.
``yo so aµµha vimokkh±ni, purebhatta½ aphassayi {apassayi (s²0 ka0), aphussayi (sy±0)}.
anuloma½ paµiloma½, tato piº¹±ya gacchati..
1182.
``t±disa½ bhikkhu½ m±s±di {m± hani (s²0)}, m±tt±na½ khaºi br±hmaºa.
abhippas±dehi mana½, arahantamhi t±dine.
khippa½ pañjaliko vanda, m± te vijaµi matthaka½..
1183.
``neso passati saddhamma½, sa½s±rena purakkhato.
adhogama½ jimhapatha½, kummaggamanudh±vati..
1184.
``kim²va m²¼hasallitto, saªkh±re adhimucchito.
pag±¼ho l±bhasakk±re, tuccho gacchati poµµhilo..
1185.
``imañca passa ±yanta½, s±riputta½ sudassana½.
vimutta½ ubhatobh±ge, ajjhatta½ susam±hita½..
1186.
``visalla½ kh²ºasa½yoga½, tevijja½ maccuh±yina½.
dakkhiºeyya½ manuss±na½, puññakkhetta½ anuttara½..
1187.
``ete sambahul± dev±, iddhimanto yasassino.
dasa devasahass±ni, sabbe brahmapurohit±.
moggall±na½ namassant±, tiµµhanti pañjal²kat±..
1188.
```namo te puris±jañña, namo te purisuttama.
yassa te ±sav± kh²º±, dakkhiºeyyosi m±risa'..
1189.
``p³jito naradevena, uppanno maraº±bhibh³.
puº¹ar²ka½va toyena, saªkh±renupalippati..
1190.
``yassa muhuttena sahassadh± loko, sa½vidito sabrahmakappo vasi.
iddhiguºe cutupap±te k±le, passati devat± sa bhikkhu..
1191.
``s±riputtova paññ±ya, s²lena upasamena ca.
yopi p±raªgato bhikkhu, et±vaparamo siy±..
1192.
``koµisatasahassassa, attabh±va½ khaºena nimmine.
aha½ vikubban±su kusalo, vas²bh³tomhi iddhiy±..
1193.
``sam±dhivijj±vasip±ram²gato, moggall±nagotto asitassa s±sane.
dh²ro samucchindi sam±hitindriyo, n±go yath± p³tilata½va bandhana½..
1194.
``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½.
ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±..
1195.
``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½.
so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo..
1196.
{ma0 ni0 1.513} ``k²diso nirayo ±si, yattha duss² apaccatha.
vidhura½ s±vakam±sajja, kakusandhañca br±hmaºa½..
1197.
``sata½ ±si ayosaªk³, sabbe paccattavedan±.
²diso nirayo ±si, yattha duss² apaccatha.
vidhura½ s±vakam±sajja, kakusandhañca br±hmaºa½..
1198.
``yo etamabhij±n±ti, bhikkhu buddhassa s±vako.
t±disa½ bhikkhum±sajja, kaºha dukkha½ nigacchasi..
1199.
``majjhesarasmi½ {sarassa (s²0), s±garasmi½ (ka0)} tiµµhanti, vim±n± kappaµh±yino.
ve¼uriyavaºº± rucir±, accimanto pabhassar±.
acchar± tattha naccanti, puthu n±nattavaººiyo..
1200.
``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi..
1201.
``yo ve buddhena codito, bhikkhusaªghassa pekkhato.
mig±ram±tup±s±da½, p±daªguµµhena kampayi..
1202.
``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi..
1203.
``yo vejayantap±s±da½, p±daªguµµhena kampayi.
iddhibalenupatthaddho, sa½vejesi ca devat±..
1204.
``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi..
1204.
``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi..
1205.
``yo vejayantap±s±de, sakka½ so paripucchati.
api ±vuso j±n±si, taºhakkhayavimuttiyo.
tassa sakko viy±k±si, pañha½ puµµho yath±tatha½..
1206.
``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi..
1207.
``yo brahm±na½ paripucchati, sudhamm±ya½ µhito {sudhamm±y±'bhito (sy±0)} sabha½.
ajj±pi ty±vuso s± diµµhi, y± te diµµhi pure ahu.
passasi v²tivattanta½, brahmaloke pabhassara½..
1208.
``tassa brahm± viy±k±si, pañha½ puµµho yath±tatha½.
na me m±risa s± diµµhi, y± me diµµhi pure ahu..
1209.
``pass±mi v²tivattanta½, brahmaloke pabhassara½.
soha½ ajja katha½ vajja½, aha½ niccomhi sassato..
1210.
``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi..
1211.
``yo mah±neruno k³µa½, vimokkhena aphassayi {apassayi (s²0 ka0)}.
vana½ pubbavideh±na½, ye ca bh³misay± nar±..
1212.
``yo etamabhij±n±ti, bhikkhu buddhassa s±vako.
t±disa½ bhikkhum±sajja, kaºha dukkha½ nigacchasi..
1213.
``na ve aggi cetayati, aha½ b±la½ ¹ah±m²ti.
b±lova jalita½ aggi½, ±sajja na½ pa¹ayhati..
1214.
``evameva tuva½ m±ra, ±sajja na½ tath±gata½.
saya½ ¹ahissasi att±na½, b±lo aggi½va samphusa½..
1215.
``apuñña½ pasav² m±ro, ±sajja na½ tath±gata½.
ki½ nu maññasi p±pima, na me p±pa½ vipaccati..
1216.
``karato te c²yate {miyyate (sabbattha) ma0 ni0 1.513 passitabba½} p±pa½, ciraratt±ya antaka.
m±ra nibbinda buddhamh±, ±sa½ m±k±si bhikkhusu..
1217.
``iti m±ra½ atajjesi, bhikkhu bhesaka¼±vane.
tato so dummano yakkho, tatthevantaradh±yath±''ti..
ittha½ suda½ ±yasm± mah±moggall±no {mah±moggal±no (ka0)} thero g±th±yo abh±sitth±ti.
saµµhinip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
saµµhikamhi nip±tamhi, moggall±no mahiddhiko.
ekova therag±th±yo, aµµhasaµµhi bhavanti t±ti..
21. mah±nip±to
1. vaªg²sattherag±th±
1218.
``nikkhanta½ vata ma½ santa½, ag±rasm±nag±riya½.
vitakk± upadh±vanti, pagabbh± kaºhato ime..
1219.
``uggaputt± mahiss±s±, sikkhit± da¼hadhammino {da¼hadhanvino (s²0 aµµha0)}.
samant± parikireyyu½, sahassa½ apal±yina½..
1220.
``sacepi ettak± {etato (sa½0 ni0 1.209)} bhiyyo, ±gamissanti itthiyo.
neva ma½ by±dhayissanti {by±thayissanti (?)}, dhamme samhi {dhammesvamhi (sy±0 ka0)} patiµµhito..
1221.
``sakkh² hi me suta½ eta½, buddhass±diccabandhuno.
nibb±nagamana½ magga½, tattha me nirato mano..
1222.
``eva½ ce ma½ viharanta½, p±pima upagacchasi.
tath± maccu kariss±mi, na me maggampi dakkhasi..
1223.
``aratiñca {arati½ (bah³su)} ratiñca pah±ya, sabbaso gehasitañca vitakka½.
vanatha½ na kareyya kuhiñci, nibbanatho avanatho sa {nibbanatho arato sa hi (sa½0 ni0 1.210)} bhikkhu..
1224.
``yamidha pathaviñca veh±sa½, r³pagata½ jagatogadha½ kiñci.
parij²yati sabbamanicca½, eva½ samecca caranti mutatt±..
1225.
``upadh²su jan± gadhit±se, diµµhasute {diµµhe sute (s²0)} paµighe ca mute ca.
ettha vinodaya chandamanejo, yo hettha na limpati muni tam±hu {ta½ munim±hu (sa½0 ni0 1.210)}..
1226.
``atha saµµhisit± savitakk±, puthujjanat±ya {puth³ janat±ya (sa½0 ni0 1.210)} adhamm± niviµµh±.
na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duµµhullag±h² {duµµhullabh±º² (sa½0 ni0 1.210)} sa bhikkhu..
1227.
``dabbo cirarattasam±hito, akuhako nipako apih±lu.
santa½ pada½ ajjhagam± muni, paµicca parinibbuto kaªkhati k±la½..
1228.
``m±na½ pajahassu gotama, m±napathañca jahassu asesa½.
m±napathamhi sa mucchito, vippaµis±r²huv± ciraratta½..
1229.
``makkhena makkhit± paj±, m±nahat± niraya½ papatanti.
socanti jan± ciraratta½, m±nahat± niraya½ upapann±..
1230.
``na hi socati bhikkhu kad±ci, maggajino samm± paµipanno.
kittiñca sukhañc±nubhoti, dhammadasoti tam±hu tathatta½..
1231.
``tasm± akhilo idha {akhilo (s²0), akhilodha (sa½0 ni0 1.211)} padh±nav±, n²varaº±ni pah±ya visuddho.
m±nañca pah±ya asesa½, vijj±yantakaro samit±v²..
1232.
``k±mar±gena ¹ayh±mi, citta½ me pari¹ayhati.
s±dhu nibb±pana½ br³hi, anukamp±ya gotama..
1233.
``saññ±ya vipariyes±, citta½ te pari¹ayhati.
nimitta½ parivajjehi, subha½ r±g³pasa½hita½ ( ) {(saªkh±re parato passa, dukkhato m± ca attato. nibb±pehi mah±r±ga½, m± dayhittho punappuna½.) (s²0 sa½0 ni0 1.212) udd±nag±th±ya½ ekasattat²tisaªkhy± ca, therag±th±µµhakath± ca passitabb±}..
1234.
``asubh±ya citta½ bh±vehi, ekagga½ susam±hita½.
sati k±yagat± tyatthu, nibbid±bahulo bhava..
1235.
``animittañca bh±vehi, m±n±nusayamujjaha.
tato m±n±bhisamay±, upasanto carissasi..
1236.
``tameva v±ca½ bh±seyya, y±yatt±na½ na t±paye.
pare ca na vihi½seyya, s± ve v±c± subh±sit±..
1237.
``piyav±cameva bh±seyya, y± v±c± paµinandit±.
ya½ an±d±ya p±p±ni, paresa½ bh±sate piya½..
1238.
``sacca½ ve amat± v±c±, esa dhammo sanantano.
sacce atthe ca dhamme ca, ±hu santo patiµµhit±..
1239.
``ya½ buddho bh±sati v±ca½, khema½ nibb±napattiy±.
dukkhassantakiriy±ya, s± ve v±c±namuttam±..
1240.
``gambh²rapañño medh±v², magg±maggassa kovido.
s±riputto mah±pañño, dhamma½ deseti bhikkhuna½..
1241.
``saªkhittenapi deseti, vitth±renapi bh±sati.
s±lik±yiva nigghoso, paµibh±na½ udiyyati {ud²rayi (s²0), ud²yyati (sy±0), udayyati (?) uµµhahat²ti ta½sa½vaººan±}..
1242.
``tassa ta½ desayantassa, suºanti madhura½ gira½.
sarena rajan²yena, savan²yena vaggun±.
udaggacitt± mudit±, sota½ odhenti bhikkhavo..
1243.
``ajja pannarase visuddhiy±, bhikkh³ pañcasat± sam±gat±.
sa½yojanabandhanacchid±, an²gh± kh²ºapunabbhav± is²..
1244.
``cakkavatt² yath± r±j±, amaccapariv±rito.
samant± anupariyeti, s±garanta½ mahi½ ima½..
1245.
``eva½ vijitasaªg±ma½, satthav±ha½ anuttara½.
s±vak± payirup±santi, tevijj± maccuh±yino..
1246.
``sabbe bhagavato putt±, pal±pettha na vijjati.
taºh±sallassa hant±ra½, vande ±diccabandhuna½..
1247.
``parosahassa½ bhikkh³na½, sugata½ payirup±sati.
desenta½ viraja½ dhamma½, nibb±na½ akutobhaya½..
1248.
``suºanti dhamma½ vimala½, samm±sambuddhadesita½.
sobhati vata sambuddho, bhikkhusaªghapurakkhato..
1249.
```n±gan±mo'si bhagav±, is²na½ isisattamo.
mah±meghova hutv±na, s±vake abhivassasi..
1250.
``div± vih±r± nikkhamma, satthudassanakamyat±.
s±vako te mah±v²ra, p±de vandati vaªgiso..
1251.
``ummaggapatha½ m±rassa, abhibhuyya carati pabhijja kh²l±ni.
ta½ passatha bandhapamuñcakara½, asita½va bh±gaso pavibhajja..
1252.
``oghassa hi nitaraºattha½, anekavihita½ magga½ akkh±si.
tasmiñca amate akkh±te, dhammadas± µhit± asa½h²r±..
1253.
``pajjotakaro ativijjha {ativijjha dhamma½ (s²0)}, sabbaµhit²na½ atikkamamaddasa {atikkamamadda (s²0 ka0)}.
ñatv± ca sacchikatv± ca, agga½ so desayi dasaddh±na½..
1254.
``eva½ sudesite dhamme, ko pam±do vij±nata½ dhamma½.
tasm± hi tassa bhagavato s±sane, appamatto sad± namassamanusikkhe..
1255.
``buddh±nubuddho yo thero, koº¹añño tibbanikkamo.
l±bh² sukhavih±r±na½, vivek±na½ abhiºhaso..
1256.
``ya½ s±vakena pattabba½, satthu s±sanak±rin±.
sabbassa ta½ anuppatta½, appamattassa sikkhato..
1257.
``mah±nubh±vo tevijjo, cetopariyakovido.
koº¹añño buddhad±y±do, p±de vandati satthuno..
1258.
``nagassa passe ±s²na½, muni½ dukkhassa p±ragu½.
s±vak± payirup±santi, tevijj± maccuh±yino..
1259.
``cetas± {te cetas± (sa½0 ni0 1.218)} anupariyeti, moggall±no mahiddhiko.
citta½ nesa½ samanvesa½ {samannesa½ (sa½0 ni0 1.218)}, vippamutta½ nir³padhi½..
1260.
``eva½ sabbaªgasampanna½, muni½ dukkhassa p±ragu½.
anek±k±rasampanna½, payirup±santi gotama½..
1261.
``cando yath± vigataval±hake nabhe, virocati v²tamalova bh±ºum±.
evampi aªg²rasa tva½ mah±muni, atirocasi yasas± sabbaloka½..
1262.
``k±veyyamatt± vicarimha pubbe, g±m± g±ma½ pur± pura½.
athaddas±ma sambuddha½, sabbadhamm±na p±ragu½..
1263.
``so me dhammamadesesi, muni dukkhassa p±rag³.
dhamma½ sutv± pas²dimha, saddh± {addh± (s²0 aµµha0)} no udapajjatha..
1264.
``tass±ha½ vacana½ sutv±, khandhe ±yatan±ni ca.
dh±tuyo ca viditv±na, pabbaji½ anag±riya½..
1265.
``bah³na½ vata atth±ya, uppajjanti tath±gat±.
itth²na½ puris±nañca, ye te s±sanak±rak±..
1266.
``tesa½ kho vata atth±ya, bodhimajjhagam± muni.
bhikkh³na½ bhikkhun²nañca, ye nir±magataddas±..
1267.
``sudesit± cakkhumat±, buddhen±diccabandhun±.
catt±ri ariyasacc±ni, anukamp±ya p±ºina½..
1268.
``dukkha½ dukkhasamupp±da½, dukkhassa ca atikkama½.
ariya½ caµµhaªgika½ magga½, dukkh³pasamag±mina½..
1269.
``evamete tath± vutt±, diµµh± me te yath± tath±.
sadattho me anuppatto, kata½ buddhassa s±sana½..
1270.
``sv±gata½ vata me ±si, mama buddhassa santike.
suvibhattesu {savibhattesu (s²0 ka0)} dhammesu, ya½ seµµha½ tadup±gami½..
1271.
``abhiññ±p±ramippatto, sotadh±tu visodhit±.
tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido..
1272.
``pucch±mi satth±ramanomapañña½, diµµheva dhamme yo vicikicch±na½ chett±.
agg±¼ave k±lamak±si bhikkhu, ñ±to yasass² abhinibbutatto..
1273.
``nigrodhakappo iti tassa n±ma½, tay± kata½ bhagav± br±hmaºassa.
so ta½ namassa½ acari mutyapekho, ±raddhav²riyo da¼hadhammadass²..
1274.
``ta½ s±vaka½ sakka mayampi sabbe, aññ±tumicch±ma samantacakkhu.
samavaµµhit± no savan±ya sot± {hetu½ (s²0 sy±0) suttanip±taµµhakath± passitabb±}, tuva½ no satth± tvamanuttarosi''..
1275.
chinda no vicikiccha½ br³hi meta½, parinibbuta½ vedaya bh³ripañña.
majjheva no bh±sa samantacakkhu, sakkova dev±na sahassanetto..
1276.
``ye keci ganth± idha mohamagg±, aññ±ºapakkh± vicikicchaµh±n±.
tath±gata½ patv± na te bhavanti, cakkhuñhi eta½ parama½ nar±na½..
1277.
``no ce hi j±tu puriso kilese, v±to yath± abbhaghana½ vih±ne.
tamovassa nivuto sabbaloko, jotimantopi na pabh±seyyu½ {na jotimantopi nar± tapeyyu½ (su0 ni0 350)}..
1278.
``dh²r± ca pajjotakar± bhavanti, ta½ ta½ aha½ v²ra tatheva maññe.
vipassina½ j±namup±gamimha, paris±su no ±vikarohi kappa½..
1279.
``khippa½ gira½ eraya vaggu vaggu½, ha½sova paggayha saºika½ nik³ja.
bindussarena suvikappitena, sabbeva te ujjugat± suºoma..
1280.
``pah²naj±timaraºa½ asesa½, niggayha dhona½ vadess±mi {paµivediy±mi (s²0 ka0)} dhamma½.
na k±mak±ro hi {hoti (s²0 ka0)} puthujjan±na½, saªkheyyak±ro ca {va (bah³su)} tath±gat±na½..
1281.
``sampannaveyy±karaºa½ taveda½, samujjupaññassa samuggah²ta½.
ayamañjali pacchimo suppaº±mito, m± mohay² j±namanomapañña..
1282.
``paropara½ ariyadhamma½ viditv±, m± mohay² j±namanomav²riya.
v±ri½ yath± ghammani ghammatatto, v±c±bhikaªkh±mi suta½ pavassa..
1283.
``yadatthika½ brahmacariya½ acar², kapp±yano kaccissata½ amogha½.
nibb±yi so ±du saup±diseso {anup±dises± (s²0), anup±diseso (ka0)}, yath± vimutto ahu ta½ suºoma..
1284.
```acchecchi taºha½ idha n±mar³pe,
(iti bhagav±) kaºhassa sota½ d²gharatt±nusayita½.
at±ri j±ti½ maraºa½ asesa½', iccabravi bhagav± pañcaseµµho..
1285.
``esa sutv± pas²d±mi, vaco te isisattama.
amogha½ kira me puµµha½, na ma½ vañcesi br±hmaºo..
1286.
``yath± v±d² tath± k±r², ahu buddhassa s±vako.
acchecchi maccuno j±la½, tata½ m±y±vino da¼ha½..
1287.
``addasa bhagav± ±di½, up±d±nassa kappiyo.
accag± vata kapp±no, maccudheyya½ suduttara½..
1288.
``ta½ devadeva½ vand±mi, putta½ te dvipaduttama.
anuj±ta½ mah±v²ra½, n±ga½ n±gassa orasa''nti..
ittha½ suda½ ±yasm± vaªg²so thero g±th±yo
abh±sitth±ti.
mah±nip±to niµµhito.
tatrudd±na½ --
sattatimhi nip±tamhi, vaªg²so paµibh±ºav±.
ekova thero natthañño, g±th±yo ekasattat²ti..
niµµhit± therag±th±yo.
tatrudd±na½ --
sahassa½ honti t± g±th±, t²ºi saµµhisat±ni ca.
ther± ca dve sat± saµµhi, catt±ro ca pak±sit±..
s²han±da½ naditv±na, buddhaputt± an±sav±.
khemanta½ p±puºitv±na, aggikhandh±va nibbut±ti..
therag±th±p±¼i niµµhit±.