.. namo tassa bhagavato arahato samm±sambuddhassa.. khuddakanik±ye therag±th±p±¼i nid±nag±th± s²h±na½va nadant±na½, d±µh²na½ girigabbhare. suº±tha bh±vitatt±na½, g±th± atth³pan±yik± {att³pan±yik± (s²0 ka0)}.. yath±n±m± yath±gott±, yath±dhammavih±rino. yath±dhimutt± sappaññ±, vihari½su atandit±.. tattha tattha vipassitv±, phusitv± accuta½ pada½. katanta½ paccavekkhant±, imamatthamabh±sisu½.. 1. ekakanip±to 1. paµhamavaggo 1. subh³tittherag±th± 1. ``chann± me kuµik± sukh± niv±t±, vassa deva yath±sukha½. citta½ me susam±hita½ vimutta½, ±t±p² vihar±mi vassa dev±''ti.. ittha½ suda½ {ittha½ suma½ (ka0 aµµha0)} ±yasm± subh³titthero g±tha½ abh±sitth±ti. 2. mah±koµµhikattherag±th± 2. ``upasanto uparato, mantabh±º² anuddhato. dhun±ti p±pake dhamme, dumapatta½va m±luto''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± mah±koµµhiko {mah±koµµhito (s²0 sy±0)} thero g±tha½ abh±sitth±ti. 3. kaªkh±revatattherag±th± 3. ``pañña½ ima½ passa tath±gat±na½, aggi yath± pajjalito nis²the. ±lokad± cakkhudad± bhavanti, ye ±gat±na½ vinayanti kaªkha''nti.. ittha½ suda½ ±yasm± kaªkh±revato thero g±tha½ abh±sitth±ti. 4. puººattherag±th± 4. ``sambhireva sam±setha, paº¹itehatthadassibhi. attha½ mahanta½ gambh²ra½, duddasa½ nipuºa½ aºu½. dh²r± samadhigacchanti, appamatt± vicakkhaº±''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± puººo mant±ºiputto {mant±niputto (sy±0 ka0)} thero g±tha½ abh±sitth±ti. 5. dabbattherag±th± 5. ``yo duddamiyo damena danto, dabbo santusito vitiººakaªkho. vijit±v² apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto µhitatto''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± dabbo thero g±tha½ abh±sitth±ti. 6. s²tavaniyattherag±th± 6. ``yo s²tavana½ upag± bhikkhu, eko santusito sam±hitatto. vijit±v² apetalomaha½so, rakkha½ k±yagat±sati½ dhitim±''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± s²tavaniyo thero g±tha½ abh±sitth±ti. 7. bhalliyattherag±th± 7. ``yop±nud² maccur±jassa sena½, na¼asetu½va sudubbala½ mahogho. vijit±v² apetabheravo hi, danto so parinibbuto µhitatto''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± bhalliyo thero g±tha½ abh±sitth±ti. 8. v²rattherag±th± 8. ``yo duddamiyo damena danto, v²ro santusito vitiººakaªkho. vijit±v² apetalomaha½so, v²ro so parinibbuto µhitatto''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± v²ro thero g±tha½ abh±sitth±ti. 9. pilindavacchattherag±th± 9. ``sv±gata½ na dur±gata½ {n±pagata½ (s²0 sy±0)}, nayida½ dumantita½ mama. sa½vibhattesu dhammesu, ya½ seµµha½ tadup±gami''nti.. ittha½ suda½ ±yasm± pilindavaccho {pilindivaccho (s²0)} thero g±tha½ abh±sitth±ti. 10. puººam±sattherag±th± 10. ``vihari apekkha½ idha v± hura½ v±, yo veda³³ samito yatatto. sabbesu dhammesu an³palitto, lokassa jaññ± udayabbayañc±''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± puººam±so thero g±tha½ abh±sitth±ti. vaggo paµhamo niµµhito. tassudd±na½ -- subh³ti koµµhiko thero, kaªkh±revatasammato. mant±ºiputto dabbo ca, s²tavaniyo ca bhalliyo. v²ro pilindavaccho ca, puººam±so tamonudoti.. 2. dutiyavaggo 1. c³¼avacchattherag±th± 11. ``p±mojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite. adhigacche pada½ santa½, saªkh±r³pasama½ sukha''nti.. ... c³¼avaccho {c³lagavaccho (s²0)} thero.... 2. mah±vacchattherag±th± 12. ``paññ±bal² s²lavat³papanno, sam±hito jh±narato sat²m±. yadatthiya½ bhojana½ bhuñjam±no, kaªkhetha k±la½ idha v²tar±go''ti.. ... mah±vaccho {mah±gavaccho (s²0)} thero.... 3. vanavacchattherag±th± 13. ``n²labbhavaºº± rucir±, s²tav±r² sucindhar±. indagopakasañchann±, te sel± ramayanti ma''nti.. ... vanavaccho thero.... 4. sivakas±maºerag±th± 14. ``upajjh±yo ma½ avaca, ito gacch±ma s²vaka. g±me me vasati k±yo, arañña½ me gato mano. sem±nakopi gacch±mi, natthi saªgo vij±nata''nti.. ... sivako s±maºero.... 5. kuº¹adh±nattherag±th± 15. ``pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bh±vaye. pañcasaªg±tigo bhikkhu, oghatiººoti vuccat²''ti.. ... kuº¹adh±no thero.... 6. belaµµhas²sattherag±th± 16. ``yath±pi bhaddo ±jañño, naªgal±vattan² sikh². gacchati appakasirena, eva½ rattindiv± mama. gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nir±mise''ti.. ... belaµµhas²so thero.... 7. d±sakattherag±th± 17. ``middh² yad± hoti mahagghaso ca, nidd±yit± samparivattas±y². mah±var±hova niv±papuµµho, punappuna½ gabbhamupeti mando''ti.. ... d±sako thero.... 8. siªg±lapituttherag±th± 18. ``ahu buddhassa d±y±do, bhikkhu bhesaka¼±vane. kevala½ aµµhisaññ±ya, aphar² pathavi½ {paµhavi½ (s²0 sy±0)} ima½. maññeha½ k±mar±ga½ so, khippameva pahissat²''ti {pah²yabhi (sabbattha p±¼iya½)}.. ... siªg±lapit± {s²g±lapit± (s²0)} thero.... 9. kulattherag±th± 19. {dha0 pa0 80, 145 dhammapadepi} ``udaka½ hi nayanti nettik±, usuk±r± namayanti {damayanti (ka0)} tejana½. d±ru½ namayanti tacchak±, att±na½ damayanti subbat±''ti.. ... kulo {kuº¹alo (s²0), ku¼o (sy±0 ka0)} thero.... 10. ajitattherag±th± 20. ``maraºe me bhaya½ natthi, nikanti natthi j²vite. sandeha½ nikkhipiss±mi, sampaj±no paµissato''ti {patissatoti (s²0 sy±0)}. . ... ajito thero .... vaggo dutiyo niµµhito. tassudd±na½ -- c³¼avaccho mah±vaccho, vanavaccho ca s²vako. kuº¹adh±no ca belaµµhi, d±sako ca tatopari. siªg±lapitiko thero, kulo ca ajito das±ti.. 3. tatiyavaggo 1. nigrodhattherag±th± 21. ``n±ha½ bhayassa bh±y±mi, satth± no amatassa kovido. yattha bhaya½ n±vatiµµhati, tena maggena vajanti bhikkhavo''ti.. ... nigrodho thero.... 2. cittakattherag±th± 22. ``n²l± sug²v± sikhino, mor± k±rambhiya½ {k±ra½viya½ (s²0), k±raviya½ (sy±0)} abhinadanti. te s²tav±tak²¼it± {s²tav±takadditakalit± (s²0), s²tav±takalit± (sy±0)}, sutta½ jh±ya½ {jh±na½ (sy±0), jh±yi½ (?)} nibodhent²''ti.. ... cittako thero.... 3. gos±lattherag±th± 23. ``aha½ kho ve¼ugumbasmi½, bhutv±na madhup±yasa½. padakkhiºa½ sammasanto, khandh±na½ udayabbaya½. s±nu½ paµigamiss±mi, vivekamanubr³haya''nti.. ... gos±lo thero.... 4. sugandhattherag±th± 24. ``anuvassiko pabbajito, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... sugandho thero.... 5. nandiyattherag±th± 25. ``obh±saj±ta½ phalaga½, citta½ yassa abhiºhaso. t±disa½ bhikkhum±sajja, kaºha dukkha½ nigacchas²''ti.. ... nandiyo thero.... 6. abhayattherag±th± 26. ``sutv± subh±sita½ v±ca½, buddhass±diccabandhuno. paccabyadhi½ hi nipuºa½, v±lagga½ usun± yath±''ti.. ... abhayo thero.... 7. lomasakaªgiyattherag±th± 27. ``dabba½ kusa½ poµakila½, us²ra½ muñjapabbaja½. uras± panudiss±mi, vivekamanubr³haya''nti.. ... lomasakaªgiyo thero.... 8. jambug±mikaputtattherag±th± 28. ``kacci no vatthapasuto, kacci no bh³san±rato. kacci s²lamaya½ gandha½, ki½ tva½ v±yasi {kacci s²lamaya½ gandha½, tva½ v±si (sy±0)} netar± paj±''ti.. ... jambug±mikaputto thero.... 9. h±ritattherag±th± 29. ``samunnamayamatt±na½, usuk±rova tejana½. citta½ uju½ karitv±na, avijja½ bhinda h±rit±''ti.. ... h±rito thero.... 10. uttiyattherag±th± 30. ``±b±dhe me samuppanne, sati me udapajjatha. ±b±dho me samuppanno, k±lo me nappamajjitu''nti.. ... uttiyo thero.... vaggo tatiyo niµµhito. tassudd±na½ -- nigrodho cittako thero, gos±lathero sugandho. nandiyo abhayo thero, thero lomasakaªgiyo. jambug±mikaputto ca, h±rito uttiyo is²ti.. 4. catutthavaggo 1. gahvarat²riyattherag±th± 31. ``phuµµho ¹a½sehi makasehi, araññasmi½ brah±vane. n±go sa½g±mas²seva, sato tatr±dhiv±saye''ti.. ... gahvarat²riyo thero.... 2. suppiyattherag±th± 32. ``ajara½ j²ram±nena, tappam±nena nibbuti½. nimiya½ {nimmissa½ (s²0), nir±misa½ (sy±0), nimineyya½ (?)} parama½ santi½, yogakkhema½ anuttara''nti.. ... suppiyo thero.... 3. sop±kattherag±th± 33. ``yath±pi ekaputtasmi½, piyasmi½ kusal² siy±. eva½ sabbesu p±ºesu, sabbattha kusalo siy±''ti.. ... sop±ko thero.... 4. posiyattherag±th± 34. ``an±sannavar± et±, niccameva vij±nat±. g±m± araññam±gamma, tato geha½ up±visi {up±visi½ (s²0)}. tato uµµh±ya pakk±mi, an±mantetv± {an±mantiya (s²0)} posiyo''ti.. ... posiyo thero.... 5. s±maññak±nittherag±th± 35. ``sukha½ sukhattho labhate tad±cara½, kittiñca pappoti yasassa va¹¹hati. yo ariyamaµµhaªgikamañjasa½ uju½, bh±veti magga½ amatassa pattiy±''ti.. ... s±maññak±nitthero.... 6. kum±puttattherag±th± 36. ``s±dhu suta½ s±dhu caritaka½, s±dhu sad± aniketavih±ro. atthapucchana½ padakkhiºakamma½, eta½ s±maññamakiñcanass±''ti.. ... kum±putto thero.... 7. kum±puttasah±yakattherag±th± 37. ``n±n±janapada½ yanti, vicarant± asaññat±. sam±dhiñca vir±dhenti, ki½su raµµhacariy± karissati. tasm± vineyya s±rambha½, jh±yeyya apurakkhato''ti.. ... kum±puttattherassa sah±yako thero.... 8. gavampatittherag±th± 38. ``yo iddhiy± sarabhu½ aµµhapesi, so gavampati asito anejo. ta½ sabbasaªg±tigata½ mah±muni½, dev± namassanti bhavassa p±ragu''nti.. ... gavampatitthero.... 9. tissattherag±th± 39. {sa½0 ni0 1.21, 97}``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova {¹ayham±neva (sabbattha)} matthake. k±mar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje''ti.. ... tisso thero.... 10. va¹¹ham±nattherag±th± 40. ``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova matthake. bhavar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje''ti.. ... va¹¹ham±no thero.... vaggo catuttho niµµhito. tassudd±na½ -- gahvarat²riyo suppiyo, sop±ko ceva posiyo. s±maññak±ni kum±putto, kum±puttasah±yako. gavampati tissatthero, va¹¹ham±no mah±yasoti.. 5. pañcamavaggo 1. siriva¹¹hattherag±th± 41. ``vivaramanupatanti vijjut±, vebh±rassa ca paº¹avassa ca. nagavivaragato ca jh±yati, putto appaµimassa t±dino''ti.. ... siriva¹¹ho thero.... 2. khadiravaniyattherag±th± 42. ``c±le upac±le s²s³pac±le ( ) {(c±l± upac±l±, s²s³pac±l±) (ka0)} patissat± {paµissatik± (sy±0 ka0)} nu kho viharatha. ±gato vo v±la½ viya vedh²''ti.. ... khadiravaniyo thero.... 3. sumaªgalattherag±th± 43. ``sumuttiko sumuttiko s±hu, sumuttikomhi t²hi khujjakehi. asit±su may± naªgal±su, may± khuddakudd±l±su may±.. yadipi idhameva idhameva, atha v±pi alameva alameva. jh±ya sumaªgala jh±ya sumaªgala, appamatto vihara sumaªgal±''ti.. ... sumaªgalo thero.... 4. s±nuttherag±th± 44. {sa½0 ni0 1.239} ``mata½ v± amma rodanti, yo v± j²va½ na dissati. j²vanta½ ma½ amma passant², kasm± ma½ amma rodas²''ti.. ... s±nutthero.... 5. ramaº²yavih±rittherag±th± 45. ``yath±pi bhaddo ±jañño, khalitv± patitiµµhati. eva½ dassanasampanna½, samm±sambuddhas±vaka''nti.. ... ramaº²yavih±ritthero.... 6. samiddhittherag±th± 46. ``saddh±y±ha½ pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. sati paññ± ca me vu¹¹h±, cittañca susam±hita½. k±ma½ karassu r³p±ni, neva ma½ by±dhayissas²''ti {b±dhayissas²ti (s²0), by±thayissas²ti (?)}.. ... samiddhitthero.... 7. ujjayattherag±th± 47. ``namo te buddha v²ratthu, vippamuttosi sabbadhi. tuyh±pad±ne vihara½, vihar±mi an±savo''ti.. ... ujjayo thero.... 8. sañjayattherag±th± 48. ``yato aha½ pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. n±bhij±n±mi saªkappa½, anariya½ dosasa½hita''nti.. ... sañjayo thero.... 9. r±maºeyyakattherag±th± 49. ``cihacih±bhinadite {vihavih±bhinadite (s²0 sy±0)}, sippik±bhirutehi ca. na me ta½ phandati citta½, ekattanirata½ hi me''ti.. ... r±maºeyyako thero.... 10. vimalattherag±th± 50. ``dharaº² ca siñcati v±ti, m±luto vijjut± carati nabhe. upasamanti vitakk±, citta½ susam±hita½ mam±''ti.. ... vimalo thero.... vaggo pañcamo niµµhito. tassudd±na½ -- sir²va¹¹ho revato thero, sumaªgalo s±nusavhayo . ramaº²yavih±r² ca, samiddhiujjayasañjay±. r±maºeyyo ca so thero, vimalo ca raºañjahoti.. 6. chaµµhavaggo 1. godhikattherag±th± 51. ``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±. citta½ susam±hitañca mayha½, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti.. ... godhiko thero.... 2. sub±huttherag±th± 52. ``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±. citta½ susam±hitañca k±ye, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti.. ... sub±hutthero.... 3. valliyattherag±th± 53. ``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±. tassa½ vihar±mi appamatto, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti.. ... valliyo thero.... 4. uttiyattherag±th± 54. ``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±. tassa½ vihar±mi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa dev±''ti.. ... uttiyo thero.... 5. añjanavaniyattherag±th± 55. ``±sandi½ kuµika½ katv±, ogayha añjana½ vana½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... añjanavaniyo thero.... 6. kuµivih±rittherag±th± 56. ``ko kuµik±ya½ bhikkhu kuµik±ya½, v²tar±go susam±hitacitto. eva½ j±n±hi ±vuso, amogh± te kuµik± kat±''ti.. ... kuµivih±ritthero.... 7. dutiyakuµivih±rittherag±th± 57. ``ayam±hu pur±ºiy± kuµi, añña½ patthayase nava½ kuµi½. ±sa½ kuµiy± vir±jaya, dukkh± bhikkhu puna nav± kuµ²''ti.. ... dutiyakuµivih±ritthero.... 8. ramaº²yakuµikattherag±th± 58. ``ramaº²y± me kuµik±, saddh±deyy± manoram±. na me attho kum±r²hi, yesa½ attho tahi½ gacchatha n±riyo''ti.. ... ramaº²yakuµiko thero.... 9. kosalavih±rittherag±th± 59. ``saddh±y±ha½ pabbajito, araññe me kuµik± kat±. appamatto ca ±t±p², sampaj±no patissato''ti {paµissatoti (ka0)}.. ... kosalavih±ritthero.... 10. s²valittherag±th± 60. ``te me ijjhi½su saªkapp±, yadattho p±visi½ kuµi½. vijj±vimutti½ paccesa½, m±n±nusayamujjaha''nti.. ... s²valitthero.... vaggo chaµµho niµµhito. tassudd±na½ -- godhiko ca sub±hu ca, valliyo uttiyo isi. añjanavaniyo thero, duve kuµivih±rino. ramaº²yakuµiko ca, kosalavhayas²val²ti.. 7. sattamavaggo 1. vappattherag±th± 61. ``passati passo passanta½, apassantañca passati. apassanto apassanta½, passantañca na passat²''ti.. ... vappo thero.... 2. vajjiputtattherag±th± 62. ``ekak± maya½ araññe vihar±ma, apaviddha½va vanasmi½ d±ruka½. tassa me bahuk± pihayanti, nerayik± viya saggag±mina''nti.. ... vajjiputto thero.... 3. pakkhattherag±th± 63. ``cut± patanti patit±, giddh± ca punar±gat±. kata½ kicca½ rata½ ramma½, sukhenanv±gata½ sukha''nti.. ... pakkho thero.... 4. vimalakoº¹aññattherag±th± 64. ``dumavhay±ya uppanno, j±to paº¹araketun±. ketuh± ketun±yeva, mah±ketu½ padha½say²''ti.. ... vimalakoº¹añño thero.... 5. ukkhepakatavacchattherag±th± 65. ``ukkhepakatavacchassa, saªkalita½ bah³hi vassehi. ta½ bh±sati gahaµµh±na½, sunisinno u¼±rap±mojjo''ti.. ... ukkhepakatavaccho thero.... 6. meghiyattherag±th± 66. ``anus±si mah±v²ro, sabbadhamm±na p±rag³. tass±ha½ dhamma½ sutv±na, vih±si½ santike sato. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... meghiyo thero.... 7. ekadhammasavan²yattherag±th± 67. ``kiles± jh±pit± mayha½, bhav± sabbe sam³hat±. vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... ekadhammasavan²yo thero.... 8. ekud±niyattherag±th± 68. {ud±0 37; p±ci0 153} ``adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato. sok± na bhavanti t±dino, upasantassa sad± sat²mato''ti.. ... ekud±niyo thero.... 9. channattherag±th± 69. ``sutv±na dhamma½ mahato mah±rasa½, sabbaññutaññ±ºavarena desita½. magga½ papajji½ {papajja½ (ka0)} amatassa pattiy±, so yogakkhemassa pathassa kovido''ti.. ... channo thero.... 10. puººattherag±th± 70. ``s²lameva idha agga½, paññav± pana uttamo. manussesu ca devesu, s²lapaññ±ºato jaya''nti.. ... puººo thero.... vaggo sattamo niµµhito. tassudd±na½ -- vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoº¹añño. ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko. ekud±niyachann± ca, puººatthero mahabbaloti.. 8. aµµhamavaggo 1. vacchap±lattherag±th± 71. ``susukhumanipuºatthadassin±, matikusalena niv±tavuttin±. sa½sevitavuddhas²lin± {sa½sevitabuddhas²lin± (ka0)}, nibb±na½ na hi tena dullabha''nti.. ... vacchap±lo thero.... 2. ±tumattherag±th± 72. ``yath± ka¼²ro susu va¹¹hitaggo, dunnikkhamo hoti pas±khaj±to. eva½ aha½ bhariy±y±nit±ya, anumañña½ ma½ pabbajitomhi d±n²''ti.. ... ±tumo thero.... 3. m±ºavattherag±th± 73. ``jiººañca disv± dukhitañca by±dhita½, matañca disv± gatam±yusaªkhaya½. tato aha½ nikkhamit³na pabbaji½, pah±ya k±m±ni manoram±n²''ti.. ... m±ºavo thero.... 4. suy±manattherag±th± 74. ``k±macchando ca by±p±do, thinamiddhañca {th²namiddhañca (s²0 sy±0)} bhikkhuno. uddhacca½ vicikicch± ca, sabbasova na vijjat²''ti.. ... suy±mano thero.... 5. sus±radattherag±th± 75. ``s±dhu suvihit±na dassana½, kaªkh± chijjati buddhi va¹¹hati. b±lampi karonti paº¹ita½, tasm± s±dhu sata½ sam±gamo''ti.. ... sus±rado thero.... 6. piyañjahattherag±th± 76. ``uppatantesu nipate, nipatantesu uppate. vase avasam±nesu, ramam±nesu no rame''ti.. ... piyañjaho thero.... 7. hatth±rohaputtattherag±th± 77. ``ida½ pure cittamac±ri c±rika½, yenicchaka½ yatthak±ma½ yath±sukha½. tadajjaha½ niggahess±mi yoniso, hatthippabhinna½ viya aªkusaggaho''ti.. ... hatth±rohaputto thero.... 8. meº¹asirattherag±th± 78. ``anekaj±tisa½s±ra½ , sandh±vissa½ anibbisa½. tassa me dukkhaj±tassa, dukkhakkhandho aparaddho''ti.. ... meº¹asiro thero.... 9. rakkhitattherag±th± 79. ``sabbo r±go pah²no me, sabbo doso sam³hato. sabbo me vigato moho, s²tibh³tosmi nibbuto''ti.. ... rakkhito thero.... 10. uggattherag±th± 80. ``ya½ may± pakata½ kamma½, appa½ v± yadi v± bahu½. sabbameta½ parikkh²ºa½, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... uggo thero.... vaggo aµµhamo niµµhito. tassudd±na½ -- vacchap±lo ca yo thero, ±tumo m±ºavo isi. suy±mano sus±rado, thero yo ca piyañjaho. ±rohaputto meº¹asiro, rakkhito uggasavhayoti.. 9. navamavaggo 1. samitiguttattherag±th± 81. ``ya½ may± pakata½ p±pa½, pubbe aññ±su j±tisu. idheva ta½ vedan²ya½, vatthu añña½ na vijjat²''ti.. ... samitigutto thero.... 2. kassapattherag±th± 82. ``yena yena subhikkh±ni, siv±ni abhay±ni ca. tena puttaka gacchassu, m± sok±pahato bhav±''ti.. ... kassapo thero.... 3. s²hattherag±th± 83. ``s²happamatto vihara, rattindivamatandito. bh±vehi kusala½ dhamma½, jaha s²gha½ samussaya''nti.. ... s²ho thero.... 4. n²tattherag±th± 84. ``sabbaratti½ supitv±na, div± saªgaºike rato. kud±ssu n±ma dummedho, dukkhassanta½ karissat²''ti.. ... n²to thero.... 5. sun±gattherag±th± 85. ``cittanimittassa kovido, pavivekarasa½ vij±niya. jh±ya½ nipako patissato, adhigaccheyya sukha½ nir±misa''nti.. ... sun±go thero.... 6. n±gitattherag±th± 86. ``ito bahiddh± puthu aññav±dina½, maggo na nibb±nagamo yath± aya½. itissu saªgha½ bhagav±nus±sati, satth± saya½ p±ºitaleva dassaya''nti.. ... n±gito thero.... 7. paviµµhattherag±th± 87. ``khandh± diµµh± yath±bh³ta½, bhav± sabbe pad±lit±. vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... paviµµho thero.... 8. ajjunattherag±th± 88. ``asakkhi½ vata att±na½, uddh±tu½ udak± thala½. vuyham±no mahogheva, sacc±ni paµivijjhaha''nti.. ... ajjuno thero.... 9. (paµhama)-devasabhattherag±th± 89. ``uttiºº± paªkapalip±, p±t±l± parivajjit±. mutto ogh± ca ganth± ca, sabbe m±n± visa½hat±''ti.. ... devasabho thero.... 10. s±midattattherag±th± 90. ``pañcakkhandh± pariññ±t±, tiµµhanti chinnam³lak±. vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... s±midatto thero.... vaggo navamo niµµhito. tassudd±na½ -- thero samitigutto ca, kassapo s²hasavhayo. n²to sun±go n±gito, paviµµho ajjuno isi. devasabho ca yo thero, s±midatto mahabbaloti.. 10. dasamavaggo 1. paripuººakattherag±th± 91. ``na tath± mata½ satarasa½, sudhanna½ ya½ mayajja paribhutta½. aparimitadassin± gotamena, buddhena desito dhammo''ti.. ... paripuººako thero.... 2. vijayattherag±th± 92. ``yass±sav± parikkh²º±, ±h±re ca anissito. suññat± animitto ca, vimokkho yassa gocaro. ±k±seva sakunt±na½, pada½ tassa durannaya''nti.. ... vijayo thero.... 3. erakattherag±th± 93. ``dukkh± k±m± eraka, na sukh± k±m± eraka. yo k±me k±mayati, dukkha½ so k±mayati eraka. yo k±me na k±mayati, dukkha½ so na k±mayati erak±''ti.. ... erako thero.... 4. mettajittherag±th± 94. ``namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sir²mato. ten±ya½ aggappattena, aggadhammo {aggo dhammo (s²0)} sudesito''ti.. ... mettaji thero.... 5. cakkhup±lattherag±th± 95. ``andhoha½ hatanettosmi, kant±raddh±napakkhando {pakkhanno (s²0), pakkanto (sy±0 s²0 aµµha0)}. sayam±nopi gacchissa½, na sah±yena p±pen±''ti.. ... cakkhup±lo thero.... 6. khaº¹asumanattherag±th± 96. ``ekapuppha½ cajitv±na, as²ti {as²ti½ (s²0)} vassakoµiyo. saggesu paric±retv±, sesakenamhi nibbuto''ti.. ... khaº¹asumano thero.... 7. tissattherag±th± 97. ``hitv± satapala½ ka½sa½, sovaººa½ satar±jika½. aggahi½ mattik±patta½, ida½ dutiy±bhisecana''nti.. ... tisso thero.... 8. abhayattherag±th± 98. ``r³pa½ disv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasikaroto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiµµhati. tassa va¹¹hanti ±sav±, bhavam³lopag±mino''ti {bhavam³l± bhavag±minoti (s²0 ka0)}.. ... abhayo thero.... 9. uttiyattherag±th± 99. ``sadda½ sutv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasikaroto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiµµhati. tassa va¹¹hanti ±sav±, sa½s±ra½ upag±mino''ti.. ... uttiyo thero.... 10. (dutiya)-devasabhattherag±th± 100. ``sammappadh±nasampanno, satipaµµh±nagocaro. vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyan±savo''ti.. ... devasabho thero.... vaggo dasamo niµµhito. tassudd±na½ -- paripuººako ca vijayo, erako mettaj² muni. cakkhup±lo khaº¹asumano, tisso ca abhayo tath±. uttiyo ca mah±pañño, thero devasabhopi c±ti.. 11. ek±dasamavaggo 1. belaµµh±nikattherag±th± 101. ``hitv± gihitta½ anavositatto, mukhanaªgal² odariko kus²to. mah±var±hova niv±papuµµho, punappuna½ gabbhamupeti mando''ti.. ... belaµµh±niko thero.... 2. setucchattherag±th± 102. ``m±nena vañcit±se, saªkh±resu sa½kilissam±n±se. l±bh±l±bhena mathit±, sam±dhi½ n±dhigacchant²''ti.. ... setuccho thero.... 3. bandhurattherag±th± 103. ``n±ha½ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito. pitv± {p²tv±na (s²0 sy±0)} rasaggamuttama½, na ca k±h±mi visena santhava''nti.. ... bandhuro {bandhano (ka0)} thero.... 4. khitakattherag±th± 104. ``lahuko vata me k±yo, phuµµho ca p²tisukhena vipulena. t³lamiva erita½ m±lutena, pilavat²va me k±yo''ti.. ... khitako thero.... 5. malitavambhattherag±th± 105. ``ukkaºµhitopi na vase, ramam±nopi pakkame. na tvev±natthasa½hita½, vase v±sa½ vicakkhaºo''ti.. ... malitavambho thero.... 6. suhemantattherag±th± 106. ``sataliªgassa atthassa, satalakkhaºadh±rino. ekaªgadass² dummedho, satadass² ca paº¹ito''ti.. ... suhemanto thero.... 7. dhammasavattherag±th± 107. ``pabbaji½ tulayitv±na, ag±rasm±nag±riya½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... dhammasavo thero.... 8. dhammasavapituttherag±th± 108. ``sa v²savassasatiko, pabbaji½ anag±riya½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... dhammasavapitu thero.... 9. saªgharakkhitattherag±th± 109. ``na n³n±ya½ paramahit±nukampino, rahogato anuvigaºeti s±sana½. tath±haya½ viharati p±katindriyo, mig² yath± taruºaj±tik± vane''ti.. ... saªgharakkhito thero.... 10. usabhattherag±th± 110. ``nag± nagaggesu susa½vir³¼h±, udaggameghena navena sitt±. vivekak±massa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata''nti.. ... usabho thero.... vaggo ek±dasamo niµµhito. tassudd±na½ -- belaµµh±niko setuccho, bandhuro khitako isi. malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapit±. saªgharakkhitatthero ca, usabho ca mah±mun²ti.. 12. dv±dasamavaggo 1. jentattherag±th± 111. ``duppabbajja½ ve duradhiv±s± geh±, dhammo gambh²ro duradhigam± bhog±. kicch± vutti no itar²tareneva, yutta½ cintetu½ satatamaniccata''nti.. ... jento thero.... 2. vacchagottattherag±th± 112. ``tevijjoha½ mah±jh±y², cetosamathakovido. sadattho me anuppatto, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... vacchagotto thero.... 3. vanavacchattherag±th± 113. ``acchodik± puthusil±,gonaªgulamig±yut±. ambusev±lasañchann±, te sel± ramayanti ma''nti.. ... vanavaccho thero.... 4. adhimuttattherag±th± 114. ``k±yaduµµhullagaruno, hiyyam±namhi {h²yam±namhi (s²0)} j²vite. sar²rasukhagiddhassa, kuto samaºas±dhut±''ti.. ... adhimutto thero.... 5. mah±n±mattherag±th± 115. ``es±vahiyyase pabbatena, bahukuµajasallakikena {sallakitena (s²0), sallarikena (sy±0)}. nes±dakena girin±, yasassin± paricchaden±''ti.. ... mah±n±mo thero.... 6. p±r±pariyattherag±th± 116. ``chaphass±yatane hitv±, guttadv±ro susa½vuto. agham³la½ vamitv±na, patto me ±savakkhayo''ti.. ... p±r±pariyo {p±r±sariyo (s²0), p±ra½pariyo (ka0)} thero .... 7. yasattherag±th± 117. ``suvilitto suvasano,sabb±bharaºabh³sito. tisso vijj± ajjhagami½, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... yaso thero.... 8. kimilattherag±th± 118. ``abhisattova nipatati, vayo r³pa½ aññamiva tatheva santa½. tasseva sato avippavasato, aññasseva sar±mi att±na''nti.. ... kimilo {kimbilo (s²0 sy±0)} thero.... 9. vajjiputtattherag±th± 119. ``rukkham³lagahana½ pasakkiya, nibb±na½ hadayasmi½ opiya. jh±ya gotama m± ca pam±do, ki½ te bi¼ibi¼ik± karissat²''ti.. ... vajjiputto thero.... 10. isidattattherag±th± 120. ``pañcakkhandh± pariññ±t±, tiµµhanti chinnam³lak±. dukkhakkhayo anuppatto,patto me ±savakkhayo''ti.. ... isidatto thero.... vaggo dv±dasamo niµµhito. tassudd±na½ -- jento ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo. adhimutto mah±n±mo, p±r±pariyo yasopi ca. kimilo vajjiputto ca, isidatto mah±yasoti.. ekakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- v²suttarasata½ ther±, katakicc± an±sav±. ekakeva nip±tamhi, susaªg²t± mahesibh²ti.. 2. dukanip±to 1. paµhamavaggo 1. uttarattherag±th± 121. ``natthi koci bhavo nicco, saªkh±r± v±pi sassat±. uppajjanti ca te khandh±, cavanti apar±para½.. 122. ``etam±d²na½ ñatv±, bhavenamhi anatthiko. nissaµo sabbak±mehi, patto me ±savakkhayo''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± uttaro thero g±th±yo abh±sitth±ti. 2. piº¹olabh±radv±jattherag±th± 123. ``nayida½ anayena j²vita½, n±h±ro hadayassa santiko. ±h±raµµhitiko samussayo, iti disv±na car±mi esana½.. 124. ``paªkoti hi na½ pavedayu½, y±ya½ vandanap³jan± kulesu. sukhuma½ salla½ durubbaha½, sakk±ro k±purisena dujjaho''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± piº¹olabh±radv±jo thero g±th±yo abh±sitth±ti. 3. valliyattherag±th± 125. ``makkaµo pañcadv±r±ya½, kuµik±ya½ pasakkiya. dv±rena anupariyeti, ghaµµayanto muhu½ muhu½.. 126. ``tiµµha makkaµa m± dh±vi, na hi te ta½ yath± pure. niggah²tosi paññ±ya, neva d³ra½ gamissat²''ti.. ... valliyo thero.... 4. gaªg±t²riyattherag±th± 127. ``tiººa½ me t±lapatt±na½, gaªg±t²re kuµ² kat±. chavasittova me patto, pa½suk³lañca c²vara½.. 128. ``dvinna½ antaravass±na½, ek± v±c± me bh±sit±. tatiye antaravassamhi, tamokhandho {tamokkhandho (s²0 sy±0)} pad±lito''ti.. ... gaªg±t²riyo thero.... 5. ajinattherag±th± 129. ``api ce hoti tevijjo, maccuh±y² an±savo. appaññ±toti na½ b±l±, avaj±nanti aj±nat±.. 130. ``yo ca kho annap±nassa, l±bh² hot²dha puggalo. p±padhammopi ce hoti, so nesa½ hoti sakkato''ti.. ... ajino thero.... 6. me¼ajinattherag±th± 131. ``yad±ha½ dhammamassosi½, bh±sam±nassa satthuno. na kaªkhamabhij±n±mi, sabbaññ³apar±jite.. 132. ``satthav±he mah±v²re, s±rath²na½ varuttame. magge paµipad±ya½ v±, kaªkh± mayha½ na vijjat²''ti.. ... me¼ajino thero.... 7. r±dhattherag±th± 133. {dha0 pa0 13 dhammapade} ``yath± ag±ra½ ducchanna½, vuµµh² samativijjhati. eva½ abh±vita½ citta½, r±go samativijjhati.. 134. {dha0 pa0 14 dhammapade} ``yath± ag±ra½ succhanna½, vu¹¹h² na samativijjhati. eva½ subh±vita½ citta½, r±go na samativijjhat²''ti.. ... r±dho thero.... 8. sur±dhattherag±th± 135. ``kh²º± hi mayha½ j±ti, vusita½ jinas±sana½. pah²no j±lasaªkh±to, bhavanetti sam³hat±.. 136. ``yassatth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti.. ... sur±dho thero.... 9. gotamattherag±th± 137. ``sukha½ supanti munayo, ye itth²su na bajjhare. sad± ve rakkhitabb±su, y±su sacca½ sudullabha½.. 138. ``vadha½ carimha te k±ma, anaº± d±ni te maya½. gacch±ma d±ni nibb±na½, yattha gantv± na socat²''ti.. ... gotamo thero.... 10. vasabhattherag±th± 139. ``pubbe hanati att±na½, pacch± hanati so pare. suhata½ hanti att±na½, v²ta½seneva pakkhim±.. 140. ``na br±hmaºo bahivaººo, anto vaººo hi br±hmaºo. yasmi½ p±p±ni kamm±ni, sa ve kaºho sujampat²''ti.. ... vasabho thero.... vaggo paµhamo niµµhito. tassudd±na½ -- uttaro ceva piº¹olo, valliyo t²riyo isi. ajino ca me¼ajino, r±dho sur±dho gotamo. vasabhena ime honti, dasa ther± mahiddhik±ti.. 2. dutiyavaggo 1. mah±cundattherag±th± 141. ``suss³s± sutavaddhan², suta½ paññ±ya vaddhana½. paññ±ya attha½ j±n±ti, ñ±to attho sukh±vaho.. 142. ``sevetha pant±ni sen±san±ni, careyya sa½yojanavippamokkha½. sace rati½ n±dhigaccheyya tattha, saªghe vase rakkhitatto satim±''ti.. ... mah±cundo thero.... 2. jotid±sattherag±th± 143. ``ye kho te veµhamissena {veghamissena (s²0 sy±0), ve gamissena, vekhamissena (ka0)}, n±nattena ca kammun±. manusse uparundhanti, pharus³pakkam± jan±. tepi tattheva k²ranti, na hi kamma½ panassati.. 144. ``ya½ karoti naro kamma½, kaly±ºa½ yadi p±paka½. tassa tasseva d±y±do, ya½ ya½ kamma½ pakubbat²''ti.. ... jotid±so thero.... 3. heraññak±nittherag±th± 145. ``accayanti ahoratt±, j²vita½ uparujjhati. ±yu kh²yati macc±na½, kunnad²na½va odaka½.. 146. ``atha p±p±ni kamm±ni, kara½ b±lo na bujjhati. pacch±ssa kaµuka½ hoti, vip±ko hissa p±pako''ti.. ... heraññak±nitthero.... 4. somamittattherag±th± 147. ``paritta½ d±rum±ruyha, yath± s²de mahaººave. eva½ kus²tam±gamma, s±dhuj²v²pi s²dati. tasm± ta½ parivajjeyya, kus²ta½ h²nav²riya½.. 148. ``pavivittehi ariyehi, pahitattehi jh±yibhi. nicca½ ±raddhav²riyehi, paº¹itehi sah±vase''ti.. ... somamitto thero.... 5. sabbamittattherag±th± 149. ``jano janamhi sambaddho {sambaddho (sy±0 ka0)}, janamevassito jano. jano janena heµh²yati, heµheti ca {bodhiyati, b±dheti ca (ka0)} jano jana½.. 150. ``ko hi tassa janenattho, janena janitena v±. jana½ oh±ya gaccha½ ta½, heµhayitv± {b±dhayitv± (ka0)} bahu½ jana''nti.. ... sabbamitto thero.... 6. mah±k±¼attherag±th± 151. ``k±¼² itth² brahat² dhaªkar³p±, satthiñca bhetv± aparañca satthi½. b±hañca bhetv± aparañca b±ha½, s²sañca bhetv± dadhith±laka½va. es± nisinn± abhisandahitv±.. 152. ``yo ve avidv± upadhi½ karoti, punappuna½ dukkhamupeti mando. tasm± paj±na½ upadhi½ na kayir±, m±ha½ puna bhinnasiro sayissa''nti {passissanti (ka0)}.. ... mah±k±¼o thero.... 7. tissattherag±th± 153. ``bah³ sapatte labhati, muº¹o saªgh±µip±ruto. l±bh² annassa p±nassa, vatthassa sayanassa ca.. 154. ``etam±d²nava½ ñatv±, sakk±resu mahabbhaya½. appal±bho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje''ti.. ... tisso thero.... 8. kimilattherag±th± 155. ``p±c²nava½sad±yamhi , sakyaputt± sah±yak±. pah±y±nappake bhoge, uñch±patt±gate rat±.. 156. ``±raddhav²riy± pahitatt±, nicca½ da¼haparakkam±. ramanti dhammaratiy±, hitv±na lokiya½ rati''nti.. ... kimilo {kimbilo (s²0 sy±0 p²0)} thero.... 9. nandattherag±th± 157. ``ayoniso manasik±r±, maº¹ana½ anuyuñjisa½. uddhato capalo c±si½, k±mar±gena aµµito.. 158. ``up±yakusalen±ha½, buddhen±diccabandhun±. yoniso paµipajjitv±, bhave citta½ udabbahi''nti.. ... nando thero.... 10. sirimattherag±th± 159. ``pare ca na½ pasa½santi, att± ce asam±hito. mogha½ pare pasa½santi, att± hi asam±hito.. 160. ``pare ca na½ garahanti, att± ce susam±hito. mogha½ pare garahanti, att± hi susam±hito''ti.. ... sirim± thero.... vaggo dutiyo niµµhito. tassudd±na½ -- cundo ca jotid±so ca, thero heraññak±ni ca. somamitto sabbamitto, k±lo tisso ca kimilo {kimbilo (s²0 sy±0 p²0), chandalakkhaº±nuloma½}. nando ca sirim± ceva, dasa ther± mahiddhik±ti.. 3. tatiyavaggo 1. uttarattherag±th± 161. ``khandh± may± pariññ±t±, taºh± me susam³hat±. bh±vit± mama bojjhaªg±, patto me ±savakkhayo.. 162. ``soha½ khandhe pariññ±ya, abbahitv±na {abbuhitv±na (ka0)} j±lini½. bh±vayitv±na bojjhaªge, nibb±yissa½ an±savo''ti.. ... uttaro thero.... 2. bhaddajittherag±th± 163. ``pan±do n±ma so r±j±, yassa y³po suvaººayo. tiriya½ so¼asubbedho {so¼asapabbedho (s²0 aµµha0), so¼asabb±ºo (?)}, ubbham±hu {uddham±hu (s²0), uccam±hu (sy±0)} sahassadh±.. 164. ``sahassakaº¹o satageº¹u, dhaj±lu harit±mayo. anaccu½ tattha gandhabb±, chasahass±ni sattadh±''ti.. ... bhaddajitthero.... 3. sobhitattherag±th± 165. ``satim± paññav± bhikkhu, ±raddhabalav²riyo. pañca kappasat±n±ha½, ekaratti½ anussari½.. 166. ``catt±ro satipaµµh±ne, satta aµµha ca bh±vaya½. pañca kappasat±n±ha½, ekaratti½ anussari''nti.. ... sobhito thero.... 4. valliyattherag±th± 167. ``ya½ kicca½ da¼hav²riyena, ya½ kicca½ boddhumicchat±. karissa½ n±varajjhissa½ {n±varujjhissa½ (ka0 s²0 ka0)}, passa v²riya½ parakkama.. 168. ``tvañca me maggamakkh±hi, añjasa½ amatogadha½. aha½ monena monissa½, gaªg±sotova s±gara''nti.. ... valliyo thero.... 5. v²tasokattherag±th± 169. ``kese me olikhissanti, kappako upasaªkami. tato ±d±sam±d±ya, sar²ra½ paccavekkhisa½.. 170. ``tuccho k±yo adissittha, andhak±ro tamo byag±. sabbe co¼± samucchinn±, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... v²tasoko thero.... 6. puººam±sattherag±th± 171. ``pañca n²varaºe hitv±, yogakkhemassa pattiy±. dhamm±d±sa½ gahetv±na, ñ±ºadassanamattano.. 172. ``paccavekkhi½ ima½ k±ya½, sabba½ santarab±hira½. ajjhattañca bahiddh± ca, tuccho k±yo adissath±''ti.. ... puººam±so thero.... 7. nandakattherag±th± 173. ``yath±pi bhaddo ±jañño, khalitv± patitiµµhati. bhiyyo ladd±na sa½vega½, ad²no vahate dhura½.. 174. ``eva½ dassanasampanna½, samm±sambuddhas±vaka½. ±j±n²ya½ ma½ dh±retha, putta½ buddhassa orasa''nti.. ... nandako thero.... 8. bharatattherag±th± 175. ``ehi nandaka gacch±ma, upajjh±yassa santika½. s²han±da½ nadiss±ma, buddhaseµµhassa sammukh±.. 176. ``y±ya no anukamp±ya, amhe pabb±jay² muni. so no attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti.. ... bharato thero.... 9. bh±radv±jattherag±th± 177. ``nadanti eva½ sappaññ±, s²h±va girigabbhare. v²r± vijitasaªg±m±, jetv± m±ra½ sav±hani½ {sav±hana½ (bah³su)}.. 178. ``satth± ca pariciººo me, dhammo saªgho ca p³jito. ahañca vitto sumano, putta½ disv± an±sava''nti.. ... bh±radv±jo thero.... 10. kaºhadinnattherag±th± 179. ``up±sit± sappuris±, sut± dhamm± abhiºhaso. sutv±na paµipajjissa½, añjasa½ amatogadha½.. 180. ``bhavar±gahatassa me sato, bhavar±go puna me na vijjati. na c±hu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjat²''ti.. ... kaºhadinno thero.... vaggo tatiyo niµµhito. tassudd±na½ -- uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi. v²tasoko ca yo thero, puººam±so ca nandako. bharato bh±radv±jo ca, kaºhadinno mah±mun²ti.. 4. catutthavaggo 1. migasirattherag±th± 181. ``yato aha½ pabbajito, samm±sambuddhas±sane. vimuccam±no uggacchi½, k±madh±tu½ upaccaga½.. 182. ``brahmuno pekkham±nassa, tato citta½ vimucci me. akupp± me vimutt²ti, sabbasa½yojanakkhay±''ti.. ... migasiro thero.... 2. sivakattherag±th± 183. ``anicc±ni gahak±ni, tattha tattha punappuna½. gahak±ra½ {gahak±raka½ (s²0 p²0)} gavesanto, dukkh± j±ti punappuna½.. 184. ``gahak±raka diµµhosi, puna geha½ na k±hasi. sabb± te ph±suk± bhagg±, th³ºik± {th³ºir± (p²0 ka0), dhuºir± (sy±0)} ca vid±lit± {pad±lit± (s²0 sy±0)}. vimariy±dikata½ citta½, idheva vidhamissat²''ti.. ... sivako {s²vako (s²0)} thero.... 3. upav±ºattherag±th± 185. ``araha½ sugato loke, v±teh±b±dhito {... b±dhito (ka0)} muni. sace uºhodaka½ atthi, munino dehi br±hmaºa.. 186. ``p³jito p³janeyy±na½ {p³jan²y±na½ (s²0)}, sakkareyy±na sakkato. apacitopaceyy±na½ {apacan²y±na½ (s²0), apacineyy±na½ (sy±0)}, tassa icch±mi h±tave''ti.. ... upav±ºo thero.... 4. isidinnattherag±th± 187. ``diµµh± may± dhammadhar± up±sak±, k±m± anicc± iti bh±sam±n±. s±rattaratt± maºikuº¹alesu, puttesu d±resu ca te apekkh±.. 188. ``addh± na j±nanti yatodha dhamma½, k±m± anicc± iti c±pi ±hu. r±gañca tesa½ na balatthi chettu½, tasm± sit± puttad±ra½ dhanañc±''ti.. ... isidinno thero.... 5. sambulakacc±nattherag±th± 189. ``devo ca vassati devo ca ga¼aga¼±yati, ekako c±ha½ bherave bile vihar±mi. tassa mayha½ ekakassa bherave bile viharato, natthi bhaya½ v± chambhitatta½ v± lomaha½so v±.. 190. ``dhammat± mamas± yassa me, ekakassa bherave bile. viharato natthi bhaya½ v±, chambhitatta½ v± lomaha½so v±''ti.. ... sambulakacc±no {sambahulakacc±no (ka0)} thero.... 6. nitakattherag±th± 191. {ud±0 34 ud±nepi} ``kassa sel³pama½ citta½, µhita½ n±nupakampati. viratta½ rajan²yesu, kuppan²ye na kuppati. yasseva½ bh±vita½ citta½, kuto ta½ dukkhamessati.. 192. ``mama sel³pama½ citta½, µhita½ n±nupakampati. viratta½ rajan²yesu, kuppan²ye na kuppati. mameva½ bh±vita½ citta½, kuto ma½ dukkhamessat²''ti.. ... nitako {khitako (s²0 sy±0)} thero.... 7. soºapoµiriyattherag±th± 193. ``na t±va supitu½ hoti, ratti nakkhattam±lin². paµijaggitumeves±, ratti hoti vij±nat±.. 194. ``hatthikkhandh±vapatita½ , kuñjaro ce anukkame. saªg±me me mata½ seyyo, yañce j²ve par±jito''ti.. ... soºo poµiriyo {selissariyo (s²0), poµµiriyaputto (sy±0)} thero .... 8. nisabhattherag±th± 195. ``pañca k±maguºe hitv±, piyar³pe manorame. saddh±ya ghar± nikkhamma, dukkhassantakaro bhave.. 196. ``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½. k±lañca paµikaªkh±mi, sampaj±no patissato''ti.. ... nisabho thero.... 9. usabhattherag±th± 197. ``ambapallavasaªk±sa½, a½se katv±na c²vara½. nisinno hatthig²v±ya½, g±ma½ piº¹±ya p±visi½.. 198. ``hatthikkhandhato oruyha, sa½vega½ alabhi½ tad±. soha½ ditto tad± santo, patto me ±savakkhayo''ti.. ... usabho thero.... 10. kappaµakurattherag±th± 199. ``ayamiti kappaµo kappaµakuro, acch±ya atibharit±ya {atibhariy±ya (s²0 ka0), acca½ bhar±ya (sy±0)}. amataghaµik±ya½ dhammakaµamatto {dhammakaµapatto (sy±0 ka0 aµµha0), dhammakaµamaggo (s²0 aµµha0)}, katapada½ jh±n±ni ocetu½.. 200. ``m± kho tva½ kappaµa pac±lesi, m± tva½ upakaººamhi t±¼essa½. na hi {na v± (ka0)} tva½ kappaµa mattamaññ±si, saªghamajjhamhi pacal±yam±noti.. ... kappaµakuro thero.... vaggo catuttho niµµhito. tassudd±na½ -- migasiro sivako ca, upav±no ca paº¹ito. isidinno ca kacc±no, nitako ca mah±vas². poµiriyaputto nisabho, usabho kappaµakuroti.. 5. pañcamavaggo 1. kum±rakassapattherag±th± 201. ``aho buddh± aho dhamm±, aho no satthu sampad±. yattha et±disa½ dhamma½, s±vako sacchik±hi''ti.. 202. ``asaªkheyyesu kappesu, sakk±y±dhigat± ah³. tesamaya½ pacchimako, carimoya½ samussayo. j±timaraºasa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... kum±rakassapo thero.... 2. dhammap±lattherag±th± 203. ``yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhas±sane. j±garo sa hi suttesu {patisuttesu (s²0 ka0)}, amogha½ tassa j²vita½.. 204. ``tasm± saddhañca s²lañca, pas±da½ dhammadassana½. anuyuñjetha medh±v², sara½ buddh±na s±sana''nti.. ... dhammap±lo thero.... 3. brahm±littherag±th± 205. ``kassindriy±ni samathaªgat±ni, ass± yath± s±rathin± sudant±. pah²nam±nassa an±savassa, dev±pi kassa {tassa (bah³su)} pihayanti t±dino''ti.. 206. {dha0 pa0 94 dhammapadepi} ``mayhindriy±ni samathaªgat±ni, ass± yath± s±rathin± sudant±. pah²nam±nassa an±savassa, dev±pi mayha½ pihayanti t±dino''ti.. ... brahm±li thero.... 4. moghar±jattherag±th± 207. ``chavip±paka cittabhaddaka, moghar±ja satata½ sam±hito. hemantikas²tak±larattiyo {hemantikak±larattiyo (ka0)}, bhikkhu tva½si katha½ karissasi''.. 208. ``sampannasass± magadh±, keval± iti me suta½. pal±lacchannako seyya½, yathaññe sukhaj²vino''ti.. ... moghar±j± thero.... 5. vis±khapañc±laputtattherag±th± 209. ``na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe p±ragata½ na eraye. na cattavaººa½ paris±su by±hare, anuddhato sammitabh±ºi subbato.. 210. ``susukhumanipuºatthadassin±, matikusalena niv±tavuttin±. sa½sevitavuddhas²lin±, nibb±na½ na hi tena dullabha''nti.. ... vis±kho pañc±laputto thero .... 6. c³¼akattherag±th± 211. ``nadanti mor± susikh± supekhuº±, sun²lag²v± sumukh± sugajjino. susaddal± c±pi mah±mah² aya½, suby±pitambu suval±haka½ nabha½.. 212. ``sukallar³po sumanassa jh±yata½ {jh±yita½ (sy±0 ka0)}, sunikkamo s±dhu subuddhas±sane. susukkasukka½ nipuºa½ sududdasa½, phus±hi ta½ uttamamaccuta½ pada''nti.. ... c³¼ako {c³lako (s²0 aµµha0)} thero.... 7. an³pamattherag±th± 213. ``nandam±n±gata½ citta½, s³lam±ropam±naka½. tena teneva vajasi, yena s³la½ kaliªgara½.. 214. ``t±ha½ cittakali½ br³mi, ta½ br³mi cittadubbhaka½. satth± te dullabho laddho, m±natthe ma½ niyojay²''ti.. ... an³pamo thero.... 8. vajjitattherag±th± 215. ``sa½sara½ d²ghamaddh±na½, gat²su parivattisa½. apassa½ ariyasacc±ni, andhabh³to {andh²bh³to (ka0)} puthujjano.. 216. ``tassa me appamattassa, sa½s±r± vina¼²kat±. sabb± gat² samucchinn±, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... vajjito thero.... 9. sandhitattherag±th± 217. ``assatthe haritobh±se, sa½vir³¼hamhi p±dape. eka½ buddhagata½ sañña½, alabhittha½ {alabhi½ ha½ (ka0)} patissato.. 218. ``ekati½se ito kappe, ya½ saññamalabhi½ tad±. tass± saññ±ya v±has±, patto me ±savakkhayo''ti.. ... sandhito thero.... vaggo pañcamo niµµhito. tassudd±na½ -- kum±rakassapo thero, dhammap±lo ca brahm±li. moghar±j± vis±kho ca, c³¼ako ca an³pamo. vajjito sandhito thero, kilesarajav±hanoti.. dukanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- g±th±dukanip±tamhi, navuti ceva aµµha ca. ther± ek³napaññ±sa½, bh±sit± nayakovid±ti.. 3. tikanip±to 1. aªgaºikabh±radv±jattherag±th± 219. ``ayoni suddhimanvesa½, aggi½ paricari½ vane. suddhimagga½ aj±nanto, ak±si½ amara½ tapa½ {ak±si½ apara½ tapa½ (sy±0), ak±si½ amata½ tapa½ (ka0)}.. 220. ``ta½ sukhena sukha½ laddha½, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½.. 221. ``brahmabandhu pure ±si½, id±ni khomhi br±hmaºo. tevijjo nh±tako {nah±tako (s²0 aµµha0)} camhi, sottiyo camhi vedag³''ti.. ... aªgaºikabh±radv±jo thero.... 2. paccayattherag±th± 222. ``pañc±h±ha½ pabbajito, sekho appattam±naso, vih±ra½ me paviµµhassa, cetaso paºidh² ahu.. 223. ``n±sissa½ na piviss±mi, vih±rato na nikkhame. napi passa½ nip±tessa½, taºh±salle an³hate.. 224. ``tassa meva½ viharato, passa v²riyaparakkama½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... paccayo thero.... 3. b±kulattherag±th± 225. ``yo pubbe karaº²y±ni, pacch± so k±tumicchati. sukh± so dha½sate µh±n±, pacch± ca manutappati.. 226. ``yañhi kayir± tañhi vade, ya½ na kayir± na ta½ vade. akaronta½ bh±sam±na½, parij±nanti paº¹it±.. 227. ``susukha½ vata nibb±na½, samm±sambuddhadesita½. asoka½ viraja½ khema½, yattha dukkha½ nirujjhat²''ti.. ... b±kulo {b±kkulo (s²0)} thero.... 4. dhaniyattherag±th± 228. ``sukha½ ce j²vitu½ icche, s±maññasmi½ apekkhav±. saªghika½ n±timaññeyya, c²vara½ p±nabhojana½.. 229. ``sukha½ ce j²vitu½ icche, s±maññasmi½ apekkhav±. ahi m³sikasobbha½va, sevetha sayan±sana½.. 230. ``sukha½ ce j²vitu½ icche, s±maññasmi½ apekkhav±. itar²tarena tusseyya, ekadhammañca bh±vaye''ti.. ... dhaniyo thero.... 5. m±taªgaputtattherag±th± 231. ``atis²ta½ atiuºha½, atis±yamida½ ahu. iti vissaµµhakammante, khaº± accenti m±ºave.. 232. ``yo ca s²tañca uºhañca, tiº± bhiyyo na maññati. kara½ purisakicc±ni, so sukh± na vih±yati.. 233. ``dabba½ kusa½ poµakila½, us²ra½ muñjapabbaja½. uras± panudiss±mi, vivekamanubr³haya''nti.. ... m±taªgaputto thero.... 6. khujjasobhitattherag±th± 234. ``ye cittakath² bahussut±, samaº± p±µaliputtav±sino. tesaññataroyam±yuv±, dv±re tiµµhati khujjasobhito.. 235. ``ye cittakath² bahussut±, samaº± p±µaliputtav±sino. tesaññataroyam±yuv±, dv±re tiµµhati m±luterito.. 236. ``suyuddhena suyiµµhena, saªg±mavijayena ca. brahmacariy±nuciººena, ev±ya½ sukhamedhat²''ti.. ... khujjasobhito thero.... 7. v±raºattherag±th± 237. ``yodha koci manussesu, parap±º±ni hi½sati. asm± lok± paramh± ca, ubhay± dha½sate naro.. 238. ``yo ca mettena cittena, sabbap±º±nukampati. bahuñhi so pasavati, puñña½ t±disako naro.. 239. ``subh±sitassa sikkhetha, samaº³p±sanassa ca. ek±sanassa ca raho, cittav³pasamassa c±''ti.. ... v±raºo thero.... 8. vassikattherag±th± 240. ``ekopi saddho medh±v², assaddh±n²dha ñ±tina½. dhammaµµho s²lasampanno, hoti atth±ya bandhuna½.. 241. ``niggayha anukamp±ya, codit± ñ±tayo may±. ñ±tibandhavapemena, k±ra½ katv±na bhikkhusu.. 242. ``te abbhat²t± k±laªkat±, patt± te tidiva½ sukha½. bh±taro mayha½ m±t± ca, modanti k±mak±mino''ti.. ... vassiko {passiko (s²0 sy±0 p²0)} thero.... 9. yasojattherag±th± 243. ``k±lapabbaªgasaªk±so, kiso dhamanisanthato. mattaññ³ annap±namhi, ad²namanaso naro''.. 244. ``phuµµho ¹a½sehi makasehi, araññasmi½ brah±vane. n±go saªg±mas²seva, sato tatr±dhiv±saye.. 245. ``yath± brahm± tath± eko, yath± devo tath± duve. yath± g±mo tath± tayo, kol±hala½ tatuttari''nti.. ... yasojo thero.... 10. s±µimattiyattherag±th± 246. ``ahu tuyha½ pure saddh±, s± te ajja na vijjati. ya½ tuyha½ tuyhameveta½, natthi duccarita½ mama.. 247. ``anicc± hi cal± sadd±, eva½ diµµh± hi s± may±. rajjantipi virajjanti, tattha ki½ jiyyate muni.. 248. ``paccati munino bhatta½, thoka½ thoka½ kule kule. piº¹ik±ya cariss±mi, atthi jaªghabala½ {jaªgh±bala½ (s²0)} mam±''ti.. ... s±µimattiyo thero.... 11. up±littherag±th± 249. ``saddh±ya abhinikkhamma, navapabbajito navo. mitte bhajeyya kaly±ºe, suddh±j²ve atandite.. 250. ``saddh±ya abhinikkhamma, navapabbajito navo. saªghasmi½ vihara½ bhikkhu, sikkhetha vinaya½ budho.. 251. ``saddh±ya abhinikkhamma, navapabbajito navo. kapp±kappesu kusalo, careyya apurakkhato''ti.. ... up±litthero.... 12. uttarap±lattherag±th± 252. ``paº¹ita½ vata ma½ santa½, alamatthavicintaka½. pañca k±maguº± loke, sammoh± p±tayi½su ma½.. 253. ``pakkhando m±ravisaye, da¼hasallasamappito. asakkhi½ maccur±jassa, aha½ p±s± pamuccitu½.. 254. ``sabbe k±m± pah²n± me, bhav± sabbe pad±lit± {vid±lit± (s²0 p²0 aµµha0)}. vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... uttarap±lo thero.... 13. abhibh³tattherag±th± 255. ``suº±tha ñ±tayo sabbe, y±vantettha sam±gat±. dhamma½ vo desayiss±mi, dukkh± j±ti punappuna½.. 256. {sa½0 ni0 1.185} ``±rambhatha {±rabhatha (s²0 sy±0), ±rabbhatha (ka0)} nikkamatha, yuñjatha buddhas±sane. dhun±tha maccuno sena½, na¼±g±ra½va kuñjaro.. 257. ``yo imasmi½ dhammavinaye, appamatto vihassati {vihessati (sy±0 p²0)}. pah±ya j±tisa½s±ra½, dukkhassanta½ karissat²''ti.. ... abhibh³to thero.... 14. gotamattherag±th± 258. ``sa½sara½ hi niraya½ agacchissa½, petalokamagama½ punappuna½. dukkhamamhipi tiracch±nayoniya½, nekadh± hi vusita½ cira½ may±.. 259. ``m±nusopi ca bhavobhir±dhito, saggak±yamagama½ saki½ saki½. r³padh±tusu ar³padh±tusu, nevasaññisu asaññisuµµhita½.. 260. ``sambhav± suvidit± as±rak±, saªkhat± pacalit± saderit±. ta½ viditv± mahamattasambhava½, santimeva satim± samajjhaga''nti.. ... gotamo thero.... 15. h±ritattherag±th± 261. ``yo pubbe karaº²y±ni, pacch± so k±tumicchati. sukh± so dha½sate µh±n±, pacch± ca manutappati.. 262. ``yañhi kayir± tañhi vade, ya½ na kayir± na ta½ vade. akaronta½ bh±sam±na½, parij±nanti paº¹it±.. 263. ``susukha½ vata nibb±na½, samm±sambuddhadesita½. asoka½ viraja½ khema½, yattha dukkha½ nirujjhat²''ti.. ... h±rito thero.... 16. vimalattherag±th± 264. ``p±pamitte vivajjetv±, bhajeyyuttamapuggala½. ov±de cassa tiµµheyya, patthento acala½ sukha½.. 265. ``paritta½ d±rum±ruyha, yath± s²de mahaººave. eva½ kus²tam±gamma, s±dhuj²v²pi s²dati. tasm± ta½ parivajjeyya, kus²ta½ h²nav²riya½.. 266. ``pavivittehi ariyehi, pahitattehi jh±yibhi. nicca½ ±raddhav²riyehi, paº¹itehi sah±vase''ti.. ... vimalo thero.... tikanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- aªgaºiko bh±radv±jo, paccayo b±kulo isi. dhaniyo m±taªgaputto, sobhito v±raºo isi.. vassiko ca yasojo ca, s±µimattiyup±li ca. uttarap±lo abhibh³to, gotamo h±ritopi ca.. thero tikanip±tamhi, nibb±ne vimalo kato. aµµhat±l²sa g±th±yo, ther± so¼asa kittit±ti.. 4. catukanip±to 1. n±gasam±lattherag±th± 267. ``alaªkat± suvasan±, m±lin² candanussad±. majjhe mah±pathe n±r², turiye naccati naµµak².. 268. ``piº¹ik±ya paviµµhoha½, gacchanto na½ udikkhisa½. alaªkata½ suvasana½, maccup±sa½va o¹¹ita½.. 269. ``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha. ±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha {sampatiµµhatha (ka0)}.. 270. ``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... n±gasam±lo thero.... 2. bhaguttherag±th± 271. ``aha½ middhena pakato, vih±r± upanikkhami½. caªkama½ abhiruhanto, tattheva papati½ cham±.. 272. ``gatt±ni parimajjitv±, punap±ruyha caªkama½. caªkame caªkami½ soha½, ajjhatta½ susam±hito.. 273. ``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha. ±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha.. 274. ``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... bhagutthero.... 3. sabhiyattherag±th± 275. {dha0 pa0 6 dhammapadepi} ``pare ca na vij±nanti, mayamettha yam±mase. ye ca tattha vij±nanti, tato sammanti medhag±.. 276. ``yad± ca avij±nant±, iriyantyamar± viya. vij±nanti ca ye dhamma½, ±turesu an±tur±.. 277. ``ya½ kiñci sithila½ kamma½, sa½kiliµµhañca ya½ vata½. saªkassara½ brahmacariya½, na ta½ hoti mahapphala½.. 278. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati. ±rak± hoti saddhamm±, nabha½ puthaviy± yath±''ti.. ... sabhiyo thero.... 4. nandakattherag±th± 279. ``dhiratthu p³re duggandhe, m±rapakkhe avassute. navasot±ni te k±ye, y±ni sandanti sabbad±.. 280. ``m± pur±ºa½ amaññittho, m±s±desi tath±gate. saggepi te na rajjanti, kimaªga½ pana {kimaªga pana (s²0)} m±nuse.. 281. ``ye ca kho b±l± dummedh±, dummant² mohap±rut±. t±dis± tattha rajjanti, m±rakhittamhi bandhane.. 282. ``yesa½ r±go ca doso ca, avijj± ca vir±jit±. t±d² tattha na rajjanti, chinnasutt± abandhan±''ti.. ... nandako thero.... 5. jambukattherag±th± 283. ``pañcapaññ±savass±ni, rajojallamadh±rayi½. bhuñjanto m±sika½ bhatta½, kesamassu½ alocayi½.. 284. ``ekap±dena aµµh±si½, ±sana½ parivajjayi½. sukkhag³th±ni ca kh±di½, uddesañca na s±diyi½.. 285. ``et±disa½ karitv±na, bahu½ duggatig±mina½. vuyham±no mahoghena, buddha½ saraºam±gama½.. 286. ``saraºagamana½ passa, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... jambuko thero.... 6. senakattherag±th± 287. ``sv±gata½ vata me ±si, gay±ya½ gayaphagguy±. ya½ addas±si½ sambuddha½, desenta½ dhammamuttama½.. 288. ``mahappabha½ gaº±cariya½, aggapatta½ vin±yaka½. sadevakassa lokassa, jina½ atuladassana½.. 289. ``mah±n±ga½ mah±v²ra½, mah±jutiman±sava½. sabb±savaparikkh²ºa½, satth±ramakutobhaya½.. 290. ``cirasa½kiliµµha½ vata ma½, diµµhisand±nabandhita½ {sandhita½ (s²0 sy±0), sandita½ (p²0 s²0 aµµha0)}. vimocayi so bhagav±, sabbaganthehi senaka''nti.. ... senako thero.... 7. sambh³tattherag±th± 291. ``yo dandhak±le tarati, taraº²ye ca dandhaye. ayoni {ayoniso (sy±0)} sa½vidh±nena, b±lo dukkha½ nigacchati.. 292. ``tassatth± parih±yanti, k±¼apakkheva candim±. ±yasakyañca {±yasasyañca (s²0)} pappoti, mittehi ca virujjhati.. 293. ``yo dandhak±le dandheti, taraº²ye ca t±raye. yoniso sa½vidh±nena, sukha½ pappoti paº¹ito.. 294. ``tassatth± parip³renti, sukkapakkheva candim±. yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhat²''ti.. ... sambh³to thero.... 8. r±hulattherag±th± 295. ``ubhayeneva sampanno, r±hulabhaddoti ma½ vid³. yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhum±.. 296. ``yañca me ±sav± kh²º±, yañca natthi punabbhavo. arah± dakkhiºeyyomhi, tevijjo amataddaso.. 297. ``k±mandh± j±lapacchann±, taºh±ch±danach±dit±. pamattabandhun± baddh±, macch±va kumin±mukhe.. 298. ``ta½ k±ma½ ahamujjhitv±, chetv± m±rassa bandhana½. sam³la½ taºhamabbuyh, s²tibh³tosmi nibbuto''ti.. ... r±hulo thero.... 9. candanattherag±th± 299. ``j±tar³pena sañchann± {pacchann± (s²0)}, d±s²gaºapurakkhat±. aªkena puttam±d±ya, bhariy± ma½ up±gami.. 300. ``tañca disv±na ±yanti½, sakaputtassa m±tara½. alaªkata½ suvasana½, maccup±sa½va o¹¹ita½.. 301. ``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha. ±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha.. 302. ``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... candano thero.... 10. dhammikattherag±th± 303. {j±0 1.10.102 j±takepi} ``dhammo have rakkhati dhammac±ri½, dhammo suciººo sukham±vahati. es±nisa½so dhamme suciººe, na duggati½ gacchati dhammac±r².. 304. {j±0 1.15.385} ``nahi dhammo adhammo ca, ubho samavip±kino. adhammo niraya½ neti, dhammo p±peti suggati½.. 305. ``tasm± hi dhammesu kareyya chanda½, iti modam±no sugatena t±din±. dhamme µhit± sugatavarassa s±vak±, n²yanti dh²r± saraºavaraggag±mino.. 306. ``vipphoµito gaº¹am³lo, taºh±j±lo sam³hato. so kh²ºasa½s±ro na catthi kiñcana½, cando yath± dosin± puººam±siya''nti.. ... dhammiko thero.... 11. sappakattherag±th± 307. ``yad± bal±k± sucipaº¹aracchad±, k±¼assa meghassa bhayena tajjit±. palehiti ±layam±layesin², tad± nad² ajakaraº² rameti ma½.. 308. ``yad± bal±k± suvisuddhapaº¹ar±, k±¼assa meghassa bhayena tajjit±. pariyesati leºamaleºadassin², tad± nad² ajakaraº² rameti ma½.. 309. ``ka½ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahi½. sobhenti ±pag±k³la½, mama leºassa {mah±leºassa (sy±0 ka0)} pacchato.. 310. ``t± matamadasaªghasuppah²n±, bhek± mandavat² pan±dayanti. `n±jja girinad²hi vippav±sasamayo, khem± ajakaraº² siv± suramm±'''ti.. ... sappako thero.... 12. muditattherag±th± 311. ``pabbaji½ j²vikatthoha½, laddh±na upasampada½. tato saddha½ paµilabhi½, da¼hav²riyo parakkami½.. 312. ``k±ma½ bhijjatuya½ k±yo, ma½sapes² vis²yaru½ {visiyantu (ka0)}. ubho jaººukasandh²hi, jaªgh±yo papatantu me.. 313. ``n±sissa½ na piviss±mi, vih±r± ca na nikkhame. napi passa½ nip±tessa½, taºh±salle an³hate.. 314. ``tassa meva½ viharato, passa v²riyaparakkama½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... mudito thero.... catukkanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- n±gasam±lo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca. jambuko senako thero, sambh³to r±hulopi ca.. bhavati candano thero, dasete {id±ni naveva ther± dissanti} buddhas±vak±. dhammiko sappako thero, mudito c±pi te tayo. g±th±yo dve ca paññ±sa, ther± sabbepi teras±ti {id±ni dv±daseva ther± dissanti}.. 5. pañcakanip±to 1. r±jadattattherag±th± 315. ``bhikkhu sivathika½ {s²vathika½ (s²0 sy±0 p²0)} gantv±, addasa itthimujjhita½. apaviddha½ sus±nasmi½, khajjanti½ kimih² phuµa½.. 316. ``yañhi eke jigucchanti, mata½ disv±na p±paka½. k±mar±go p±turahu, andhova savat² {vasat² (s²0)} ahu½.. 317. ``ora½ odanap±kamh±, tamh± µh±n± apakkami½. satim± sampaj±noha½, ekamanta½ up±visi½.. 318. ``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha. ±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha.. 319. ``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... r±jadatto thero.... 2. subh³tattherag±th± 320. ``ayoge yuñjamatt±na½, puriso kiccamicchako {kiccamicchato (s²0), kiccamicchaya½ (katthaci)}. cara½ ce n±dhigaccheyya, `ta½ me dubbhagalakkhaºa½'.. 321. ``abb³¼ha½ aghagata½ vijita½, ekañce ossajeyya kal²va siy±. sabb±nipi ce ossajeyya andhova siy±, samavisamassa adassanato.. 322. ``yañhi kayir± tañhi vade, ya½ na kayir± na ta½ vade. akaronta½ bh±sam±na½, parij±nanti paº¹it±.. 323. {dha0 pa0 51 dhammapadepi} ``yath±pi rucira½ puppha½, vaººavanta½ agandhaka½. eva½ subh±sit± v±c±, aphal± hoti akubbato.. 324. {dha0 pa0 52} ``yath±pi rucira½ puppha½, vaººavanta½ sugandhaka½ {sagandhaka½ (s²0 sy±0 p²0)}. eva½ subh±sit± v±c±, saphal± hoti kubbato''ti {sakubbato (s²0 p²0), sukubbato (sy±0)}.. ... subh³to thero.... 3. girim±nandattherag±th± 325. ``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±. tassa½ vihar±mi v³pasanto, atha ce patthayas² pavassa deva.. 326. ``vassati devo yath± sug²ta½, chann± me kuµik± sukh± niv±t±. tassa½ vihar±mi santacitto, atha ce patthayas² pavassa deva.. 327. ``vassati devo...pe0... tassa½ vihar±mi v²tar±go...pe0..... 328. ``vassati devo...pe0... tassa½ vihar±mi v²tadoso...pe0..... 329. ``vassati devo...pe0... tassa½ vihar±mi v²tamoho. atha ce patthayas² pavassa dev±''ti.. ... girim±nando thero.... 4. sumanattherag±th± 330. ``ya½ patthay±no dhammesu, upajjh±yo anuggahi. amata½ abhikaªkhanta½, kata½ kattabbaka½ may±.. 331. ``anuppatto sacchikato, saya½ dhammo an²tiho. visuddhiñ±ºo nikkaªkho, by±karomi tavantike.. 332. ``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½. sadattho me anuppatto, kata½ buddhassa s±sana½.. 333. ``appamattassa me sikkh±, sussut± tava s±sane. sabbe me ±sav± kh²º±, natthi d±ni punabbhavo.. 334. ``anus±si ma½ ariyavat±, anukampi anuggahi. amogho tuyhamov±do, antev±simhi sikkhito''ti.. ... sumano thero.... 5. va¹¹hattherag±th± 335. ``s±dh³ hi kira me m±t±, patoda½ upada½sayi. yass±ha½ vacana½ sutv±, anusiµµho janettiy±. ±raddhav²riyo pahitatto, patto sambodhimuttama½.. 336. ``arah± dakkhiºeyyomhi, tevijjo amataddaso. jetv± namucino sena½, vihar±mi an±savo.. 337. ``ajjhattañca bahiddh± ca, ye me vijji½su ±sav±. sabbe ases± ucchinn±, na ca uppajjare puna.. 338. ``vis±rad± kho bhagin², etamattha½ abh±sayi. `apih± n³na mayipi, vanatho te na vijjati'.. 339. ``pariyantakata½ dukkha½, antimoya½ samussayo. j±timaraºasa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... va¹¹ho thero.... 6. nad²kassapattherag±th± 340. ``atth±ya vata me buddho, nadi½ nerañjara½ ag±. yass±ha½ dhamma½ sutv±na, micch±diµµhi½ vivajjayi½.. 341. ``yaji½ ucc±vace yaññe, aggihutta½ juhi½ aha½. `es± suddh²'ti maññanto, andhabh³to {andh²bh³to (ka0)} puthujjano.. 342. ``diµµhigahanapakkhando {pakkhanto (s²0), pakkhanno (sy±0 p²0)}, par±m±sena mohito. asuddhi½ maññisa½ suddhi½, andhabh³to aviddasu.. 343. ``micch±diµµhi pah²n± me, bhav± sabbe pad±lit± {vid±lit± (ka0)}. juh±mi dakkhiºeyyaggi½, namass±mi tath±gata½.. 344. ``moh± sabbe pah²n± me, bhavataºh± pad±lit±. vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... nad²kassapo thero.... 7. gay±kassapattherag±th± 345. ``p±to majjhanhika½ s±ya½, tikkhattu½ divasassaha½. otari½ udaka½ soha½, gay±ya gayaphagguy±.. 346. ```ya½ may± pakata½ p±pa½, pubbe aññ±su j±tisu. ta½ d±n²dha pav±hemi', eva½diµµhi pure ahu½.. 347. ``sutv± subh±sita½ v±ca½, dhammatthasahita½ pada½. tatha½ y±th±vaka½ attha½, yoniso paccavekkhisa½. 348. ``ninh±tasabbap±pomhi, nimmalo payato suci. suddho suddhassa d±y±do, putto buddhassa oraso.. 349. ``ogayhaµµhaªgika½ sota½, sabbap±pa½ pav±hayi½. tisso vijj± ajjhagami½, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... gay±kassapo thero.... 8. vakkalittherag±th± 350. ``v±tarog±bhin²to tva½, vihara½ k±nane vane. paviµµhagocare l³khe, katha½ bhikkhu karissasi.. 351. ``p²tisukhena vipulena, pharam±no samussaya½. l³khampi abhisambhonto, vihariss±mi k±nane.. 352. ``bh±vento satipaµµh±ne, indriy±ni bal±ni ca. bojjhaªg±ni ca bh±vento, vihariss±mi k±nane.. 353. ``±raddhav²riye pahitatte, nicca½ da¼haparakkame {±raddhav²riyo pahitatto, nicca½ da¼haparakkamo (s²0)}. samagge sahite disv±, vihariss±mi k±nane.. 354. ``anussaranto sambuddha½, agga½ danta½ sam±hita½. atandito rattindiva½, vihariss±mi k±nane''ti.. ... vakkalitthero.... 9. vijitasenattherag±th± 355. ``olaggess±mi te citta, ±ºidv±reva hatthina½. na ta½ p±pe niyojessa½, k±maj±la {k±maj±la½ (sy±0)} sar²raja {sar²raja½ (sy±0 ka0)}.. 356. ``tva½ olaggo na gacchasi {na gañchisi (p²)}, dv±ravivara½ gajova alabhanto. na ca cittakali punappuna½, pasakka {pasaha½ (s²0 sy±0 p²0)} p±parato carissasi.. 357. ``yath± kuñjara½ adanta½, navaggahamaªkusaggaho. balav± ±vatteti ak±ma½, eva½ ±vattayissa½ ta½.. 358. ``yath± varahayadamakusalo, s±rathi pavaro dameti ±jañña½. eva½ damayissa½ ta½, patiµµhito pañcasu balesu.. 359. ``satiy± ta½ nibandhissa½, payutto te damess±mi {payatatto vodapess±mi (s²0)}. v²riyadhuraniggahito, na yito d³ra½ gamissase citt±''ti.. ... vijitaseno thero.... 10. yasadattattherag±th± 360. ``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½. ±rak± hoti saddhamm±, nabhaso pathav² yath±.. 361. ``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½. parih±yati saddhamm±, k±¼apakkheva candim±.. 362. ``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½. parisussati saddhamme, maccho appodake yath±.. 363. ``up±rambhacitto dummedho, suº±ti jinas±sana½. na vir³hati saddhamme, khette b²ja½va p³tika½.. 364. ``yo ca tuµµhena cittena, suº±ti jinas±sana½. khepetv± ±save sabbe, sacchikatv± akuppata½. pappuyya parama½ santi½, parinibb±tin±savo''ti.. ... yasadatto thero.... 11. soºakuµikaººattherag±th± 365. ``upasampad± ca me laddh±, vimutto camhi an±savo. so ca me bhagav± diµµho, vih±re ca sah±vasi½.. 366. ``bahudeva ratti½ bhagav±, abbhok±setin±mayi. vih±rakusalo satth±, vih±ra½ p±vis² tad±.. 367. ``santharitv±na saªgh±µi½, seyya½ kappesi gotamo. s²ho selaguh±ya½va, pah²nabhayabheravo.. 368. ``tato kaly±ºav±kkaraºo, samm±sambuddhas±vako. soºo abh±si saddhamma½, buddhaseµµhassa sammukh±.. 369. ``pañcakkhandhe pariññ±ya, bh±vayitv±na añjasa½. pappuyya parama½ santi½, parinibbissatyan±savo''ti.. ... soºo kuµikaººathero.... 12. kosiyattherag±th± 370. ``yo ve gar³na½ vacanaññu dh²ro, vase ca tamhi janayetha pema½. so bhattim± n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa.. 371. ``ya½ ±pad± uppatit± u¼±r±, nakkhambhayante paµisaªkhayanta½. so th±mav± n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa.. 372. ``yo ve samuddova µhito anejo, gambh²rapañño nipuºatthadass². asa½h±riyo n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa.. 373. ``bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammac±r². so t±diso n±ma ca hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi assa.. 374. ``atthañca yo j±n±ti bh±sitassa, atthañca ñatv±na tath± karoti. atthantaro n±ma sa hoti paº¹ito, ñatv± ca dhammesu visesi ass±''ti.. ... kosiyo thero.... pañcakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- r±jadatto subh³to ca, girim±nandasuman±. va¹¹ho ca kassapo thero, gay±kassapavakkal².. vijito yasadatto ca, soºo kosiyasavhayo. saµµhi ca pañca g±th±yo, ther± ca ettha dv±das±ti.. 6. chakkanip±to 1. uruve¼akassapattherag±th± 375. ``disv±na p±µih²r±ni, gotamassa yasassino. na t±v±ha½ paºipati½, iss±m±nena vañcito.. 376. ``mama saªkappamaññ±ya, codesi naras±rathi. tato me ±si sa½vego, abbhuto lomaha½sano.. 377. ``pubbe jaµilabh³tassa, y± me siddhi parittik±. t±ha½ tad± nir±katv± {nira½katv± (sy±0 ka0)}, pabbaji½ jinas±sane.. 378. ``pubbe yaññena santuµµho, k±madh±tupurakkhato. pacch± r±gañca dosañca, mohañc±pi sam³hani½.. 379. ``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½. iddhim± paracittaññ³, dibbasotañca p±puºi½.. 380. ``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti.. ... uruve¼akassapo thero.... 2. tekicchak±rittherag±th± 381. ``atihit± v²hi, khalagat± s±l². na ca labhe piº¹a½, kathamaha½ kassa½.. 382. ``buddhamappameyya½ anussara pasanno. p²tiy± phuµasar²ro hohisi satatamudaggo.. 383. ``dhammamappameyya½ anussara pasanno. p²tiy± phuµasar²ro hohisi satatamudaggo.. 384. ``saªghamappameyya½ anussara pasanno. p²tiy± phuµasar²ro hohisi satatamudaggo.. 385. ``abbhok±se viharasi, s²t± hemantik± im± ratyo. m± s²tena pareto vihaññittho, pavisa tva½ vih±ra½ phusitagga¼a½.. 386. ``phusissa½ catasso appamaññ±yo, t±hi ca sukhito viharissa½. n±ha½ s²tena vihaññissa½, aniñjito viharanto''ti.. ... tekicchak±r² {tekicchak±ni (s²0 sy±0 p²0)} thero.... 3. mah±n±gattherag±th± 387. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati. parih±yati saddhamm±, maccho appodake yath±.. 388. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati. na vir³hati saddhamme, khette b²ja½va p³tika½.. 389. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati. ±rak± hoti nibb±n± {nibb±º± (s²0)}, dhammar±jassa s±sane.. 390. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo upalabbhati. na vih±yati saddhamm±, maccho bavhodake {bahvodake (s²0), bahodake (sy±0)} yath±.. 391. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo upalabbhati. so vir³hati saddhamme, khette b²ja½va bhaddaka½.. 392. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo upalabbhati. santike hoti nibb±na½ {nibb±ºa½ (s²0)}, dhammar±jassa s±sane''ti.. ... mah±n±go thero.... 4. kullattherag±th± 393. ``kullo sivathika½ gantv±, addasa itthimujjhita½. apaviddha½ sus±nasmi½, khajjanti½ kimih² phuµa½.. 394. ``±tura½ asuci½ p³ti½, passa kulla samussaya½. uggharanta½ paggharanta½, b±l±na½ abhinandita½.. 395. ``dhamm±d±sa½ gahetv±na, ñ±ºadassanapattiy±. paccavekkhi½ ima½ k±ya½, tuccha½ santarab±hira½.. 396. ``yath± ida½ tath± eta½, yath± eta½ tath± ida½. yath± adho tath± uddha½, yath± uddha½ tath± adho.. 397. ``yath± div± tath± ratti½, yath± ratti½ tath± div±. yath± pure tath± pacch±, yath± pacch± tath± pure.. 398. ``pañcaªgikena turiyena, na rat² hoti t±dis². yath± ekaggacittassa, samm± dhamma½ vipassato''ti.. ... kullo thero.... 5. m±lukyaputtattherag±th± 399. ``manujassa pamattac±rino, taºh± va¹¹hati m±luv± viya. so plavat² {plavati (s²0 p²0 ka0), pariplavati (sy±0)} hur± hura½, phalamiccha½va vanasmi v±naro.. 400. ``ya½ es± sahate {sahati (p²0 ka0)} jamm², taºh± loke visattik±. sok± tassa pava¹¹hanti, abhivaµµha½va {abhivuµµha½va (sy±0), abhiva¹¹ha½va (ka0)} b²raºa½.. 401. ``yo ceta½ sahate {sahati (p²0 ka0)} jammi½, taºha½ loke duraccaya½. sok± tamh± papatanti, udabind³va pokkhar±.. 402. ``ta½ vo vad±mi bhadda½ vo, y±vantettha sam±gat±. taºh±ya m³la½ khaºatha, us²ratthova b²raºa½. m± vo na¼a½va sotova, m±ro bhañji punappuna½.. 403. ``karotha buddhavacana½, khaºo vo m± upaccag±. khaº±t²t± hi socanti, nirayamhi samappit±.. 404. ``pam±do rajo pam±do {sabbad± (s²0 ka0), suttanip±taµµhakath±ya½ uµµh±nasuttavaººan± oloketabb±}, pam±d±nupatito rajo. appam±dena vijj±ya, abbahe sallamattano''ti.. ... m±lukyaputto {m±luªkyaputto (s²0 sy±0 p²0)} thero.... 6. sappad±sattherag±th± 405. ``paººav²sativass±ni , yato pabbajito aha½. acchar±saªgh±tamattampi, cetosantimanajjhaga½.. 406. ``aladdh± cittassekagga½, k±mar±gena aµµito {addito (sy±0 s²0 aµµha0), a¹¹ito (ka0)}. b±h± paggayha kandanto, vih±r± upanikkhami½ {n³panikkhami½ (sabbattha), dupanikkhami½ (?)}.. 407. ``sattha½ v± ±hariss±mi, ko attho j²vitena me. katha½ hi sikkha½ paccakkha½, k±la½ kubbetha m±diso.. 408. ``tad±ha½ khuram±d±ya, mañcakamhi up±visi½. parin²to khuro ±si, dhamani½ chettumattano.. 409. ``tato me manas²k±ro, yoniso udapajjatha. ±d²navo p±turahu, nibbid± samatiµµhatha.. 410. ``tato citta½ vimucci me, passa dhammasudhammata½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... sappad±so thero.... 7.k±tiy±nattherag±th± 411. ``uµµhehi nis²da k±tiy±na, m± nidd±bahulo ahu j±garassu. m± ta½ alasa½ pamattabandhu, k³µeneva jin±tu maccur±j±.. 412. ``seyyath±pi {sayath±pi (s²0 p²0)} mah±samuddavego, eva½ j±tijar±tivattate ta½. so karohi sud²pamattano tva½, na hi t±ºa½ tava vijjateva añña½.. 413. ``satth± hi vijesi maggameta½, saªg± j±tijar±bhay± at²ta½. pubb±pararattamappamatto, anuyuñjassu da¼ha½ karohi yoga½.. 414. ``purim±ni pamuñca bandhan±ni, saªgh±µikhuramuº¹abhikkhabhoj². m± khi¹¹±ratiñca m± nidda½, anuyuñjittha jh±ya k±tiy±na.. 415. ``jh±y±hi jin±hi k±tiy±na, yogakkhemapathesu kovidosi. pappuyya anuttara½ visuddhi½, parinibb±hisi v±rin±va joti.. 416. ``pajjotakaro parittara½so, v±tena vinamyate lat±va. evampi tuva½ an±diy±no, m±ra½ indasagotta niddhun±hi. so vedayit±su v²tar±go, k±la½ kaªkha idheva s²tibh³to''ti.. ... k±tiy±no thero.... 8. migaj±lattherag±th± 417. ``sudesito cakkhumat±, buddhen±diccabandhun±. sabbasa½yojan±t²to, sabbavaµµavin±sano.. 418. ``niyy±niko uttaraºo, taºh±m³lavisosano. visam³la½ ±gh±tana½, chetv± p±peti nibbuti½.. 419. ``aññ±ºam³labhed±ya , kammayantavigh±µano. viññ±º±na½ pariggahe, ñ±ºavajiranip±tano.. 420. ``vedan±na½ viññ±pano, up±d±nappamocano. bhava½ aªg±rak±su½va, ñ±ºena anupassano {anupassako (s²0 p²0)}.. 421. ``mah±raso sugambh²ro, jar±maccuniv±raºo. ariyo aµµhaªgiko maggo, dukkh³pasamano sivo.. 422. ``kamma½ kammanti ñatv±na, vip±kañca vip±kato. paµiccuppannadhamm±na½, yath±v±lokadassano. mah±khemaªgamo santo, pariyos±nabhaddako''ti.. ... migaj±lo thero.... 9. purohitaputtajentattherag±th± 423. ``j±timadena mattoha½, bhogaissariyena ca. saºµh±navaººar³pena, madamatto ac±riha½.. 424. ``n±ttano samaka½ kañci, atireka½ ca maññisa½. atim±nahato b±lo, patthaddho ussitaddhajo.. 425. ``m±tara½ pitarañc±pi, aññepi garusammate. na kañci abhiv±desi½, m±natthaddho an±daro.. 426. ``disv± vin±yaka½ agga½, s±rath²na½ varuttama½. tapantamiva ±dicca½, bhikkhusaªghapurakkhata½.. 427. ``m±na½ madañca cha¹¹etv±, vippasannena cetas±. siras± abhiv±desi½, sabbasatt±namuttama½.. 428. ``atim±no ca om±no, pah²n± susam³hat±. asmim±no samucchinno, sabbe m±navidh± hat±''ti.. ... jento purohitaputto thero.... 10. sumanattherag±th± 429. ``yad± navo pabbajito, j±tiy± sattavassiko. iddhiy± abhibhotv±na, pannaginda½ mahiddhika½.. 430. ``upajjh±yassa udaka½, anotatt± mah±sar±. ±har±mi tato disv±, ma½ satth± etadabravi''.. 431. ``s±riputta ima½ passa, ±gacchanta½ kum±raka½. udakakumbham±d±ya, ajjhatta½ susam±hita½.. 432. ``p±s±dikena vattena, kaly±ºairiy±patho. s±maºeronuruddhassa, iddhiy± ca vis±rado.. 433. ``±j±n²yena ±jañño, s±dhun± s±dhuk±rito. vin²to anuruddhena, katakiccena sikkhito.. 434. ``so patv± parama½ santi½, sacchikatv± akuppata½. s±maºero sa sumano, m± ma½ jaññ±ti icchat²''ti.. ... sumano thero.... 11. nh±takamunittherag±th± 435. ``v±tarog±bhin²to tva½, vihara½ k±nane vane. paviddhagocare l³khe, katha½ bhikkhu karissasi''.. 436. ``p²tisukhena vipulena, pharitv±na samussaya½. l³khampi abhisambhonto, vihariss±mi k±nane.. 437. ``bh±vento satta bojjhaªge, indriy±ni bal±ni ca. jh±nasokhummasampanno {jh±nasukhumasampanno (sy±0 ka0)}, viharissa½ an±savo.. 438. ``vippamutta½ kilesehi, suddhacitta½ an±vila½. abhiºha½ paccavekkhanto, viharissa½ an±savo.. 439. ``ajjhattañca bahiddh± ca, ye me vijji½su ±sav±. sabbe ases± ucchinn±, na ca uppajjare puna.. 440. ``pañcakkhandh± pariññ±t±, tiµµhanti chinnam³lak±. dukkhakkhayo anuppatto, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... nh±takamunitthero.... 12. brahmadattattherag±th± 441. ``akkodhassa kuto kodho, dantassa samaj²vino. sammadaññ± vimuttassa, upasantassa t±dino.. 442. ``tasseva tena p±piyo, yo kuddha½ paµikujjhati. kuddha½ appaµikujjhanto, saªg±ma½ jeti dujjaya½.. 443. {sa½0 ni0 1.188, 250} ``ubhinnamattha½ carati, attano ca parassa ca. para½ saªkupita½ ñatv±, yo sato upasammati.. 444. {sa½0 ni0 1.188, 250} ``ubhinna½ tikicchanta½ ta½, attano ca parassa ca. jan± maññanti b±loti, ye dhammassa akovid±.. 445. ``uppajje te sace kodho, ±vajja kakac³pama½. uppajje ce rase taºh±, puttama½s³pama½ sara.. 446. ``sace dh±vati citta½ te, k±mesu ca bhavesu ca. khippa½ niggaºha satiy±, kiµµh±da½ viya duppasu''nti. ... brahmadatto thero.... 13. sirimaº¹attherag±th± 447. {ud±0 45; c³¼ava0 385; pari0 339} ``channamativassati , vivaµa½ n±tivassati. tasm± channa½ vivaretha, eva½ ta½ n±tivassati.. 448. {sa½0 ni0 1.66; netti0 18} ``maccun±bbhahato loko, jar±ya pariv±rito. taºh±sallena otiººo, icch±dh³p±yito sad±.. 449. ``maccun±bbhahato loko, parikkhitto jar±ya ca. haññati niccamatt±ºo, pattadaº¹ova takkaro.. 450. ``±gacchantaggikhandh±va, maccu by±dhi jar± tayo. paccuggantu½ bala½ natthi, javo natthi pal±yitu½.. 451. ``amogha½ divasa½ kayir±, appena bahukena v±. ya½ ya½ vijahate {virahate (s²0 p²0), vivahate (sy±0)} ratti½, tad³na½ tassa j²vita½.. 452. ``carato tiµµhato v±pi, ±s²nasayanassa v±. upeti carim± ratti, na te k±lo pamajjitu''nti.. ... sirimaº¹o {sirimando (s²0)} thero.... 14. sabbak±mittherag±th± 453. ``dvip±dakoya½ asuci, duggandho parih²rati {pariharati (ka0)}. n±n±kuºapaparip³ro, vissavanto tato tato.. 454. ``miga½ nil²na½ k³µena, ba¼iseneva ambuja½. v±nara½ viya lepena, b±dhayanti puthujjana½.. 455. ``r³p± sadd± ras± gandh±, phoµµhabb± ca manoram±. pañca k±maguº± ete, itthir³pasmi dissare.. 456. ``ye et± upasevanti, rattacitt± puthujjan±. va¹¹henti kaµasi½ ghora½, ±cinanti punabbhava½.. 457. ``yo cet± parivajjeti, sappasseva pad± siro. soma½ visattika½ loke, sato samativattati.. 458. ``k±mesv±d²nava½ disv±, nekkhamma½ daµµhu khemato. nissaµo sabbak±mehi, patto me ±savakkhayo''ti.. ... sabbak±mitthero.... chakkanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- uruve¼akassapo ca, thero tekicchak±ri ca. mah±n±go ca kullo ca, m±lukyo {m±luto (s²0 ka0), m±luªkyo (sy±0)} sappad±sako.. k±tiy±no migaj±lo, jento sumanasavhayo. nh±tamuni brahmadatto, sirimaº¹o sabbak±m² ca. g±th±yo catur±s²ti, ther± cettha catuddas±ti.. 7. sattakanip±to 1. sundarasamuddattherag±th± 459. ``alaªkat± suvasan±, m±ladh±r² {m±l±bh±r² (s²0), m±labh±r² (sy±0)} vibh³sit±. alattakakat±p±d±, p±duk±ruyha vesik±.. 460. ``p±duk± oruhitv±na, purato pañjal²kat±. s± ma½ saºhena mudun±, mhitapubba½ {mihitapubba½ (s²0)} abh±satha''.. 461. ``yuv±si tva½ pabbajito, tiµµh±hi mama s±sane. bhuñja m±nusake k±me, aha½ vitta½ dad±mi te. sacca½ te paµij±n±mi, aggi½ v± te har±maha½.. 462. ``yad± jiºº± bhaviss±ma, ubho daº¹apar±yan±. ubhopi pabbajiss±ma, ubhayattha kaµaggaho''.. 463. ``tañca disv±na y±canti½, vesika½ pañjal²kata½. alaªkata½ suvasana½, maccup±sa½va o¹¹ita½.. 464. ``tato me manas²k±ro...pe0... nibbid± samatiµµhatha.. 465. ``tato citta½ vimucci me...pe0... kata½ buddhassa s±sana''nti.. ... sundarasamuddo thero.... 2. lakuº¹akabhaddiyattherag±th± 466. pare amb±µak±r±me, vanasaº¹amhi bhaddiyo. sam³la½ taºhamabbuyha, tattha bhaddova jh±yati {bhaddo'dhijh±y±yati (s²0), bhaddo jhiy±yati (sy±0 s²0 aµµha0)}.. 467. ``ramanteke mudiªgehi {mutiªgehi (s²0 aµµha0)}, v²º±hi paºavehi ca. ahañca rukkham³lasmi½, rato buddhassa s±sane.. 468. ``buddho ce {buddho ca (sabbattha)} me vara½ dajj±, so ca labbhetha me varo. gaºheha½ sabbalokassa, nicca½ k±yagata½ sati½.. 469. ``ye ma½ r³pena p±mi½su, ye ca ghosena anvag³. chandar±gavas³pet±, na ma½ j±nanti te jan±.. 470. ``ajjhattañca na j±n±ti, bahiddh± ca na passati. samant±varaºo b±lo, sa ve ghosena vuyhati.. 471. ``ajjhattañca na j±n±ti, bahiddh± ca vipassati. bahiddh± phaladass±v², sopi ghosena vuyhati.. 472. ``ajjhattañca paj±n±ti, bahiddh± ca vipassati. an±varaºadass±v², na so ghosena vuyhat²''ti.. ... lakuº¹akabhaddiyo thero.... 3. bhaddattherag±th± 473. ``ekaputto aha½ ±si½, piyo m±tu piyo pitu. bah³hi vatacariy±hi, laddho ±y±can±hi ca.. 474. ``te ca ma½ anukamp±ya, atthak±m± hitesino. ubho pit± ca m±t± ca, buddhassa upan±mayu½''.. 475. ``kicch± laddho aya½ putto, sukhum±lo sukhedhito. ima½ dad±ma te n±tha, jinassa paric±raka½''.. 476. ``satth± ca ma½ paµiggayha, ±nanda½ etadabravi. `pabb±jehi ima½ khippa½, hessaty±j±niyo aya½.. 477. ``pabb±jetv±na ma½ satth±, vih±ra½ p±vis² jino. anoggatasmi½ s³riyasmi½, tato citta½ vimucci me.. 478. ``tato satth± nir±katv±, paµisall±navuµµhito. `ehi bhadd±'ti ma½ ±ha, s± me ±s³pasampad±.. 479. ``j±tiy± sattavassena, laddh± me upasampad±. tisso vijj± anuppatt±, aho dhammasudhammat±''ti.. ... bhaddo thero.... 4. sop±kattherag±th± 480. ``disv± p±s±dach±y±ya½, caªkamanta½ naruttama½. tattha na½ upasaªkamma, vandissa½ {vandisa½ (s²0 p²0)} purisuttama½.. 481. ``eka½sa½ c²vara½ katv±, sa½haritv±na p±ºayo. anucaªkamissa½ viraja½, sabbasatt±namuttama½.. 482. ``tato pañhe apucchi ma½, pañh±na½ kovido vid³. acchambh² ca abh²to ca, by±k±si½ satthuno aha½.. 483. ``vissajjitesu pañhesu, anumodi tath±gato. bhikkhusaªgha½ viloketv±, imamattha½ abh±satha''.. 484. ``l±bh± aªg±na½ magadh±na½, yes±ya½ paribhuñjati. c²vara½ piº¹ap±tañca, paccaya½ sayan±sana½. paccuµµh±nañca s±m²ci½, tesa½ l±bh±''ti c±bravi.. 485. ``ajjatagge ma½ sop±ka, dassan±yopasaªkama. es± ceva te sop±ka, bhavatu upasampad±''.. 486. ``j±tiy± sattavassoha½, laddh±na upasampada½. dh±remi antima½ deha½, aho dhammasudhammat±''ti.. ... sop±ko thero.... 5. sarabhaªgattherag±th± 487. ``sare hatthehi bhañjitv±, katv±na kuµimacchisa½. tena me sarabhaªgoti, n±ma½ sammutiy± ahu.. 488. ``na mayha½ kappate ajja, sare hatthehi bhañjitu½. sikkh±pad± no paññatt±, gotamena yasassin±.. 489. ``sakala½ samatta½ roga½, sarabhaªgo n±ddasa½ pubbe. soya½ rogo diµµho, vacanakaren±tidevassa.. 490. ``yeneva maggena gato vipass², yeneva maggena sikh² ca vessabh³. kakusandhakoº±gamano ca kassapo, tenañjasena agam±si gotamo.. 491. ``v²tataºh± an±d±n±, satta buddh± khayogadh±. yeh±ya½ desito dhammo, dhammabh³tehi t±dibhi.. 492. ``catt±ri ariyasacc±ni, anukamp±ya p±ºina½. dukkha½ samudayo maggo, nirodho dukkhasaªkhayo.. 493. ``yasmi½ nivattate {yasmi½ na nibbattate (ka0)} dukkha½, sa½s±rasmi½ anantaka½. bhed± imassa k±yassa, j²vitassa ca saªkhay±. añño punabbhavo natthi, suvimuttomhi sabbadh²''ti.. ... sarabhaªgo thero.... sattakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- sundarasamuddo thero, thero lakuº¹abhaddiyo. bhaddo thero ca sop±ko, sarabhaªgo mah±isi. sattake pañcak± ther±, g±th±yo pañcati½sat²ti.. 8. aµµhakanip±to 1. mah±kacc±yanattherag±th± 494. ``kamma½ bahuka½ na k±raye, parivajjeyya jana½ na uyyame. so ussukko ras±nugiddho, attha½ riñcati yo sukh±dhiv±ho.. 495. ``paªkoti hi na½ avedayu½, y±ya½ vandanap³jan± kulesu. sukhuma½ salla½ durubbaha½, sakk±ro k±purisena dujjaho.. 496. ``na parassupanidh±ya, kamma½ maccassa p±paka½. attan± ta½ na seveyya, kammabandh³hi m±tiy±.. 497. ``na pare vacan± coro, na pare vacan± muni. att± ca na½ yath±vedi {yath± vetti (s²0)}, dev±pi na½ tath± vid³.. 498. ``pare ca na vij±nanti, mayamettha yam±mase. ye ca tattha vij±nanti, tato sammanti medhag±.. 499. ``j²vate v±pi sappañño, api vittaparikkhayo. paññ±ya ca al±bhena {abh±vena (s²0 aµµha0)}, vittav±pi na j²vati.. 500. ``sabba½ suº±ti sotena, sabba½ passati cakkhun±. na ca diµµha½ suta½ dh²ro, sabba½ ujjhitumarahati.. 501. ``cakkhum±ssa yath± andho, sotav± badhiro yath±. paññav±ssa yath± m³go, balav± dubbaloriva. atha atthe samuppanne, sayetha {passetha (ka0)} matas±yika''nti.. ... mah±kacc±yano thero.... 2. sirimittattherag±th± 502. ``akkodhanonupan±h², am±yo rittapesuºo. sa ve t±disako bhikkhu, eva½ pecca na socati.. 503. ``akkodhanonupan±h², am±yo rittapesuºo. guttadv±ro sad± bhikkhu, eva½ pecca na socati.. 504. ``akkodhanonupan±h² , am±yo rittapesuºo. kaly±ºas²lo so {yo (sy±0)} bhikkhu, eva½ pecca na socati.. 505. ``akkodhanonupan±h², am±yo rittapesuºo. kaly±ºamitto so bhikkhu, eva½ pecca na socati.. 506. ``akkodhanonupan±h² , am±yo rittapesuºo. kaly±ºapañño so bhikkhu, eva½ pecca na socati.. 507. ``yassa saddh± tath±gate, acal± suppatiµµhit±. s²lañca yassa kaly±ºa½, ariyakanta½ pasa½sita½.. 508. ``saªghe pas±do yassatthi, ujubh³tañca dassana½. `adaliddo'ti ta½ ±hu, amogha½ tassa j²vita½.. 509. ``tasm± saddhañca s²lañca, pas±da½ dhammadassana½. anuyuñjetha medh±v², sara½ buddh±na s±sana''nti.. ... sirimitto thero.... 3. mah±panthakattherag±th± 510. ``yad± paµhamamaddakkhi½, satth±ramakutobhaya½. tato me ahu sa½vego, passitv± purisuttama½.. 511. ``siri½ hatthehi p±dehi, yo paº±meyya ±gata½. et±disa½ so satth±ra½, ±r±dhetv± vir±dhaye.. 512. ``tad±ha½ puttad±rañca, dhanadhaññañca cha¹¹ayi½. kesamass³ni chedetv±, pabbaji½ anag±riya½.. 513. ``sikkh±s±j²vasampanno, indriyesu susa½vuto. namassam±no sambuddha½, vih±si½ apar±jito.. 514. ``tato me paºidh² ±si, cetaso abhipatthito. na nis²de muhuttampi, taºh±salle an³hate.. 515. ``tassa meva½ viharato, passa v²riyaparakkama½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½.. 516. ``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½. arah± dakkhiºeyyomhi, vippamutto nir³padhi.. 517. ``tato raty± vivas±ne {vivasane (s²0 sy±0)}, s³riyassuggamana½ pati. sabba½ taºha½ visosetv±, pallaªkena up±visi''nti.. ... mah±panthako thero.... aµµhakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- mah±kacc±yano thero, sirimitto mah±panthako. ete aµµhanip±tamhi, g±th±yo catuv²sat²ti.. 9. navakanip±to 1. bh³tattherag±th± 518. ``yad± dukkha½ jar±maraºanti paº¹ito, aviddas³ yattha sit± puthujjan±. dukkha½ pariññ±ya satova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 519. ``yad± dukkhass±vahani½ visattika½, papañcasaªgh±tadukh±dhiv±hini½. taºha½ pahantv±na satova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 520. ``yad± siva½ dvecaturaªgag±mina½, magguttama½ sabbakilesasodhana½. paññ±ya passitva satova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 521. ``yad± asoka½ viraja½ asaªkhata½, santa½ pada½ sabbakilesasodhana½. bh±veti saññojanabandhanacchida½, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 522. ``yad± nabhe gajjati meghadundubhi, dh±r±kul± vihagapathe samantato. bhikkh³ ca pabbh±ragatova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 523. ``yad± nad²na½ kusum±kul±na½, vicitta-v±neyya-vaµa½sak±na½. t²re nisinno sumanova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 524. ``yad± nis²the rahitamhi k±nane, deve ga¼antamhi nadanti d±µhino. bhikkh³ ca pabbh±ragatova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 525. ``yad± vitakke uparundhiyattano, nagantare nagavivara½ samassito. v²taddaro v²takhilova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindati.. 526. ``yad± sukh² malakhilasokan±sano, niragga¼o nibbanatho visallo. sabb±save byantikatova jh±yati, tato rati½ paramatara½ na vindat²''ti.. ... bh³to thero.... navakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- bh³to tathaddaso thero, eko khaggavis±ºav±. navakamhi nip±tamhi, g±th±yopi im± nav±ti.. 10. dasakanip±to 1. k±¼ud±yittherag±th± 527. ``aªg±rino d±ni dum± bhadante, phalesino chadana½ vippah±ya. te accimantova pabh±sayanti, samayo mah±v²ra bh±g² ras±na½.. 528. ``dum±ni phull±ni manoram±ni, samantato sabbadis± pavanti. patta½ pah±ya phalam±sas±n± {phalam±sam±no (ka0)}, k±lo ito pakkaman±ya v²ra.. 529. ``nev±tis²ta½ na pan±tiuºha½, sukh± utu addhaniy± bhadante. passantu ta½ s±kiy± ko¼iy± ca, pacch±mukha½ rohiniya½ taranta½.. 530. ``±s±ya kasate khetta½, b²ja½ ±s±ya vappati. ±s±ya v±ºij± yanti, samudda½ dhanah±rak±. y±ya ±s±ya tiµµh±mi, s± me ±s± samijjhatu.. 531. {sa½0 ni0 1.198} ``punappuna½ ceva vapanti b²ja½, punappuna½ vassati devar±j±. punappuna½ khetta½ kasanti kassak±, punappuna½ dhaññamupeti raµµha½.. 532. {sa½0 ni0 1.198} ``punappuna½ y±canak± caranti, punappuna½ d±napat² dadanti. punappuna½ d±napat² daditv±, punappuna½ saggamupenti µh±na½.. 533. ``v²ro have sattayuga½ puneti, yasmi½ kule j±yati bh³ripañño. maññ±maha½ sakkati devadevo, tay± hi j±to {tay±bhij±to (s²0)} muni saccan±mo.. 534. ``suddhodano n±ma pit± mahesino, buddhassa m±t± pana m±yan±m±. y± bodhisatta½ parihariya kucchin±, k±yassa bhed± tidivamhi modati.. 535. ``s± gotam² k±lakat± ito cut±, dibbehi k±mehi samaªgibh³t±. s± modati k±maguºehi pañcahi, pariv±rit± devagaºehi tehi.. 536. ``buddhassa puttomhi asayhas±hino, aªg²rasassappaµimassa t±dino. pitupit± mayha½ tuva½si sakka, dhammena me gotama ayyakos²''ti.. ... k±¼ud±y² thero.... 2. ekavih±riyattherag±th± 537. ``purato pacchato v±pi, aparo ce na vijjati. at²va ph±su bhavati, ekassa vasato vane.. 538. ``handa eko gamiss±mi, arañña½ buddhavaººita½. ph±su {ph±su½ (sy±0 p²0)} ekavih±rissa, pahitattassa bhikkhuno.. 539. ``yog²-p²tikara½ ramma½, mattakuñjarasevita½. eko attavas² khippa½, pavisiss±mi k±nana½.. 540. ``supupphite s²tavane, s²tale girikandare. gatt±ni parisiñcitv±, caªkamiss±mi ekako.. 541. ``ek±kiyo adutiyo, ramaº²ye mah±vane. kad±ha½ vihariss±mi, katakicco an±savo.. 542. ``eva½ me kattuk±massa, adhipp±yo samijjhatu. s±dhiyiss±maha½yeva, n±ñño aññassa k±rako.. 543. ``esa bandh±mi sann±ha½, pavisiss±mi k±nana½. na tato nikkhamiss±mi, appatto ±savakkhaya½.. 544. ``m±lute upav±yante, s²te surabhigandhike {gandhake (sy±0 p²0 ka0)}. avijja½ d±layiss±mi, nisinno nagamuddhani.. 545. ``vane kusumasañchanne, pabbh±re n³na s²tale. vimuttisukhena sukhito, ramiss±mi giribbaje.. 546. ``soha½ paripuººasaªkappo, cando pannaraso yath±. sabb±savaparikkh²ºo, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... ekavih±riyo thero.... 3. mah±kappinattherag±th± 547. ``an±gata½ yo paµikacca {paµigacca (s²0)} passati, hitañca attha½ ahitañca ta½ dvaya½. viddesino tassa hitesino v±, randha½ na passanti samekkham±n±.. 548. {paµi0 ma0 1.160 paµisambhid±magge} ``±n±p±nasat² yassa, paripuºº± subh±vit±. anupubba½ paricit±, yath± buddhena desit±. soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±.. 549. ``od±ta½ vata me citta½, appam±ºa½ subh±vita½. nibbiddha½ paggah²tañca, sabb± obh±sate dis±.. 550. ``j²vate v±pi sappañño, api vittaparikkhayo. paññ±ya ca al±bhena, vittav±pi na j²vati.. 551. ``paññ± sutavinicchin², paññ± kittisilokavaddhan². paññ±sahito naro idha, api dukkhesu sukh±ni vindati.. 552. ``n±ya½ ajjatano dhammo, nacchero napi abbhuto. yattha j±yetha m²yetha, tattha ki½ viya abbhuta½.. 553. ``anantara½ hi j±tassa, j²vit± maraºa½ dhuva½. j±t± j±t± marant²dha, eva½dhamm± hi p±ºino.. 554. ``na hetadatth±ya matassa hoti, ya½ j²vitattha½ paraporis±na½. matamhi ruººa½ na yaso na lokya½, na vaººita½ samaºabr±hmaºehi.. 555. ``cakkhu½ sar²ra½ upahanti tena {upahanti ruººa½ (s²0), upahanti roººa½ (sy±0 p²0)}, nih²yati vaººabala½ mat² ca. ±nandino tassa dis± bhavanti, hitesino n±ssa sukh² bhavanti.. 556. ``tasm± hi iccheyya kule vasante, medh±vino ceva bahussute ca. yesa½ hi paññ±vibhavena kicca½, taranti n±v±ya nadi½va puººa''nti.. ... mah±kappino thero.... 4. c³¼apanthakattherag±th± 557. ``dandh± mayha½ gat² ±si, paribh³to pure aha½. bh±t± ca ma½ paº±mesi, `gaccha d±ni tuva½ ghara½'.. 558. ``soha½ paº±mito santo {bh±t± (aµµha0)}, saªgh±r±massa koµµhake. dummano tattha aµµh±si½, s±sanasmi½ apekkhav±.. 559. ``bhagav± tattha ±gacchi {±gañchi (s²0 p²0)}, s²sa½ mayha½ par±masi. b±h±ya ma½ gahetv±na, saªgh±r±ma½ pavesayi.. 560. ``anukamp±ya me satth±, p±d±si p±dapuñchani½. `eta½ suddha½ adhiµµhehi, ekamanta½ svadhiµµhita½'.. 561. ``tass±ha½ vacana½ sutv±, vih±si½ s±sane rato. sam±dhi½ paµip±desi½, uttamatthassa pattiy±.. 562. ``pubbeniv±sa½ j±n±mi, dibbacakkhu visodhita½. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½.. 563. ``sahassakkhattumatt±na½ , nimminitv±na panthako. nis²dambavane ramme, y±va k±lappavedan±.. 564. ``tato me satth± p±hesi, d³ta½ k±lappavedaka½. paveditamhi k±lamhi, veh±s±dupasaªkami½ {veh±s±nupasaªkami½ (sy±0 ka0)}.. 565. ``vanditv± satthuno p±de, ekamanta½ nis²daha½. nisinna½ ma½ viditv±na, atha satth± paµiggahi.. 566. ``±y±go sabbalokassa, ±hut²na½ paµiggaho. puññakkhetta½ manuss±na½, paµigaºhittha dakkhiºa''nti.. ... c³¼apanthako thero.... 5. kappattherag±th± 567. ``n±n±kulamalasampuººo, mah±ukk±rasambhavo. candanika½va paripakka½, mah±gaº¹o mah±vaºo.. 568. ``pubbaruhirasampuººo, g³thak³pena g±¼hito {g³thak³pe nig±¼hito (sy±0 p²0 ka0)}. ±popaggharaºo k±yo, sad± sandati p³tika½.. 569. ``saµµhikaº¹arasambandho , ma½salepanalepito. cammakañcukasannaddho, p³tik±yo niratthako.. 570. ``aµµhisaªgh±taghaµito, nh±rusuttanibandhano. nekesa½ sa½gat²bh±v±, kappeti iriy±patha½.. 571. ``dhuvappay±to maraº±ya, maccur±jassa santike. idheva cha¹¹ayitv±na, yenak±maªgamo naro.. 572. ``avijj±ya nivuto k±yo, catuganthena ganthito. oghasa½s²dano k±yo, anusayaj±lamotthato.. 573. ``pañcan²varaºe yutto, vitakkena samappito. taºh±m³len±nugato, mohacch±danach±dito.. 574. ``ev±ya½ vattate k±yo, kammayantena yantito. sampatti ca vipatyant±, n±n±bh±vo vipajjati.. 575. ``yema½ k±ya½ mam±yanti, andhab±l± puthujjan±. va¹¹henti kaµasi½ ghora½, ±diyanti punabbhava½.. 576. ``yema½ k±ya½ vivajjenti, g³thalitta½va pannaga½. bhavam³la½ vamitv±na, parinibbissantin±sav±''ti {parinibbantun±sav± (s²0)}.. ... kappo thero.... 6. vaªgantaputtaupasenattherag±th± 577. ``vivitta½ appanigghosa½, v±¼amiganisevita½. seve sen±sana½ bhikkhu, paµisall±nak±raº±.. 578. ``saªk±rapuñj± ±hatv± {±hitv± (ka0)}, sus±n± rathiy±hi ca. tato saªgh±µika½ katv±, l³kha½ dh±reyya c²vara½.. 579. ``n²ca½ mana½ karitv±na, sapad±na½ kul± kula½. piº¹ik±ya care bhikkhu, guttadv±ro susa½vuto.. 580. ``l³khenapi v± {l³khenapi ca (bah³su)} santusse, n±ñña½ patthe rasa½ bahu½. rasesu anugiddhassa, jh±ne na ramat² mano.. 581. ``appiccho ceva santuµµho, pavivitto vase muni. asa½saµµho gahaµµhehi, an±g±rehi c³bhaya½.. 582. ``yath± ja¼o va m³go va, att±na½ dassaye tath±. n±tivela½ sambh±seyya, saªghamajjhamhi paº¹ito.. 583. ``na so upavade kañci, upagh±ta½ vivajjaye. sa½vuto p±timokkhasmi½, mattaññ³ cassa bhojane.. 584. ``suggah²tanimittassa, cittassupp±dakovido. sama½ anuyuñjeyya, k±lena ca vipassana½.. 585. ``v²riyas±taccasampanno , yuttayogo sad± siy±. na ca appatv± dukkhanta½, viss±sa½ eyya paº¹ito.. 586. ``eva½ viharam±nassa, suddhik±massa bhikkhuno. kh²yanti ±sav± sabbe, nibbutiñc±dhigacchat²''ti.. ... upaseno vaªgantaputto thero.... 7. (apara)-gotamattherag±th± 587. ``vij±neyya saka½ attha½, avalokeyy±tha p±vacana½. yañcettha assa patir³pa½, s±mañña½ ajjhupagatassa.. 588. ``mitta½ idha ca kaly±ºa½, sikkh± vipula½ sam±d±na½. suss³s± ca gar³na½, eta½ samaºassa patir³pa½.. 589. ``buddhesu sag±ravat±, dhamme apaciti yath±bh³ta½. saªghe ca cittik±ro, eta½ samaºassa patir³pa½.. 590. ``±c±ragocare yutto, ±j²vo sodhito ag±rayho. cittassa ca saºµhapana½, eta½ samaºassa patir³pa½.. 591. ``c±ritta½ atha v±ritta½, iriy±pathiya½ pas±daniya½. adhicitte ca ±yogo, eta½ samaºassa patir³pa½.. 592. ``±raññak±ni sen±san±ni, pant±ni appasadd±ni. bhajitabb±ni munin±, eta½ samaºassa patir³pa½.. 593. ``s²lañca b±husaccañca, dhamm±na½ pavicayo yath±bh³ta½. sacc±na½ abhisamayo, eta½ samaºassa patir³pa½.. 594. ``bh±veyya ca aniccanti, anattasañña½ asubhasaññañca. lokamhi ca anabhirati½, eta½ samaºassa patir³pa½.. 595. ``bh±veyya ca bojjhaªge, iddhip±d±ni indriy±ni bal±ni. aµµhaªgamaggamariya½, eta½ samaºassa patir³pa½.. 596. ``taºha½ pajaheyya muni, sam³lake ±save pad±leyya. vihareyya vippamutto, eta½ samaºassa patir³pa''nti.. ... gotamo thero.... dasakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- k±¼ud±y² ca so thero, ekavih±r² ca kappino. c³¼apanthako kappo ca, upaseno ca gotamo. sattime dasake ther±, g±th±yo cettha sattat²ti.. 11. ek±dasanip±to 1. sa½kiccattherag±th± 597. ``ki½ tavattho vane t±ta, ujjuh±nova p±vuse. verambh± ramaº²y± te, paviveko hi jh±yina½.. 598. ``yath± abbh±ni verambho, v±to nudati p±vuse. saññ± me abhikiranti, vivekapaµisaññut±.. 599. ``apaº¹aro aº¹asambhavo, s²vathik±ya niketac±riko. upp±dayateva me sati½, sandehasmi½ vir±ganissita½.. 600. ``yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati. sa ve bhikkhu sukha½ seti, k±mesu anapekkhav±.. 601. ``acchodik± puthusil±, gonaªgulamig±yut±. ambusev±lasañchann±, te sel± ramayanti ma½.. 602. ``vasita½ me araññesu, kandar±su guh±su ca. sen±sanesu pantesu, v±¼amiganisevite.. 603. ```ime haññantu vajjhantu, dukkha½ pappontu p±ºino'. saªkappa½ n±bhij±n±mi, anariya½ dosasa½hita½.. 604. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±.. 605. ``yassa catth±ya {yassatth±ya (s²0)} pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo.. 606. ``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½. k±lañca paµikaªkh±mi, nibbisa½ bhatako yath±.. 607. ``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½. k±lañca paµikaªkh±mi, sampaj±no patissato''ti.. ... sa½kicco thero.... ek±dasanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- sa½kiccathero ekova, katakicco an±savo. ek±dasanip±tamhi, g±th± ek±daseva c±ti.. 12. dv±dasakanip±to 1. s²lavattherag±th± 608. ``s²lamevidha sikkhetha, asmi½ loke susikkhita½. s²la½ hi sabbasampatti½, upan±meti sevita½.. 609. ``s²la½ rakkheyya medh±v², patthay±no tayo sukhe. pasa½sa½ vittil±bhañca, pecca sagge pamodana½ {pecca sagge ca modana½ (s²0 p²0)}.. 610. ``s²lav± hi bah³ mitte, saññamen±dhigacchati. duss²lo pana mittehi, dha½sate p±pam±cara½.. 611. ``avaººañca akittiñca, duss²lo labhate naro. vaººa½ kitti½ pasa½sañca, sad± labhati s²lav±.. 612. ``±di s²la½ patiµµh± ca, kaly±º±nañca m±tuka½. pamukha½ sabbadhamm±na½, tasm± s²la½ visodhaye.. 613. ``vel± ca sa½vara½ s²la½ {sa½varo s²la½ (s²0), sa½varas²la½ (s²0 aµµha0)}, cittassa abhih±sana½. titthañca sabbabuddh±na½, tasm± s²la½ visodhaye.. 614. ``s²la½ bala½ appaµima½, s²la½ ±vudhamuttama½. s²lam±bharaºa½ seµµha½, s²la½ kavacamabbhuta½.. 615. ``s²la½ setu mahesakkho, s²la½ gandho anuttaro. s²la½ vilepana½ seµµha½, yena v±ti disodisa½.. 616. ``s²la½ sambalamevagga½, s²la½ p±theyyamuttama½. s²la½ seµµho ativ±ho, yena y±ti disodisa½.. 617. ``idheva ninda½ labhati, pecc±p±ye ca dummano. sabbattha dummano b±lo, s²lesu asam±hito.. 618. ``idheva kitti½ labhati, pecca sagge ca summano. sabbattha sumano dh²ro, s²lesu susam±hito.. 619. ``s²lameva idha agga½, paññav± pana uttamo. manussesu ca devesu, s²lapaññ±ºato jaya''nti.. ... s²lavo thero.... 2. sun²tattherag±th± 620. ``n²ce kulamhi j±toha½, daliddo appabhojano. h²nakamma½ {h²na½ kamma½ (sy±0)} mama½ ±si, ahosi½ pupphacha¹¹ako.. 621. ``jigucchito manuss±na½, paribh³to ca vambhito. n²ca½ mana½ karitv±na, vandissa½ bahuka½ jana½.. 622. ``athaddas±si½ sambuddha½, bhikkhusaªghapurakkhata½. pavisanta½ mah±v²ra½, magadh±na½ puruttama½.. 623. ``nikkhipitv±na by±bhaªgi½, vanditu½ upasaªkami½. mameva anukamp±ya, aµµh±si purisuttamo.. 624. ``vanditv± satthuno p±de, ekamanta½ µhito tad±. pabbajja½ aham±y±ci½, sabbasatt±namuttama½.. 625. ``tato k±ruºiko satth±, sabbalok±nukampako. `ehi bhikkh³'ti ma½ ±ha, s± me ±s³pasampad±.. 626. ``soha½ eko araññasmi½, viharanto atandito. ak±si½ satthuvacana½, yath± ma½ ovad² jino.. 627. ``rattiy± paµhama½ y±ma½, pubbaj±timanussari½. rattiy± majjhima½ y±ma½, dibbacakkhu½ visodhayi½ {dibbacakkhu visodhita½ (ka0)}. rattiy± pacchime y±me, tamokhandha½ pad±layi½.. 628. ``tato raty± vivas±ne, s³riyassuggamana½ pati. indo brahm± ca ±gantv±, ma½ namassi½su pañjal².. 629. ```namo te puris±jañña, namo te purisuttama. yassa te ±sav± kh²º±, dakkhiºeyyosi m±risa'.. 630. ``tato disv±na ma½ satth±, devasaªghapurakkhata½. sita½ p±tukaritv±na, imamattha½ abh±satha.. 631. {su0 ni0 660 suttanip±tepi} ```tapena brahmacariyena, sa½yamena damena ca. etena br±hmaºo hoti, eta½ br±hmaºamuttama'''nti.. ... sun²to thero.... dv±dasakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- s²lav± ca sun²to ca, ther± dve te mahiddhik±. dv±dasamhi nip±tamhi, g±th±yo catuv²sat²ti.. 13. terasanip±to 1. soºako¼ivisattherag±th± 632. ``y±hu raµµhe samukkaµµho, rañño aªgassa paddhag³ {patthag³ (sy±0), paµµhag³ (ka0)}. sv±jja dhammesu ukkaµµho, soºo dukkhassa p±rag³.. 633. ``pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bh±vaye. pañcasaªg±tigo bhikkhu, oghatiººoti vuccati.. 634. ``unna¼assa pamattassa, b±hir±sassa {b±hir±sayassa (ka0)} bhikkhuno. s²la½ sam±dhi paññ± ca, p±rip³ri½ na gacchati.. 635. ``yañhi kicca½ apaviddha½ {tadapaviddha½ (s²0 sy±0)}, akicca½ pana kar²yati. unna¼±na½ pamatt±na½, tesa½ va¹¹hanti ±sav±.. 636. ``yesañca susam±raddh±, nicca½ k±yagat± sati. akicca½ te na sevanti, kicce s±taccak±rino. sat±na½ sampaj±n±na½, attha½ gacchanti ±sav±.. 637. ``ujumaggamhi akkh±te, gacchatha m± nivattatha. attan± codayatt±na½, nibb±namabhih±raye.. 638. ``acc±raddhamhi v²riyamhi, satth± loke anuttaro. v²ºopama½ karitv± me, dhamma½ desesi cakkhum±. tass±ha½ vacana½ sutv±, vih±si½ s±sane rato.. 639. ``samatha½ paµip±desi½, uttamatthassa pattiy±. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½.. 640. ``nekkhamme {nikkhame (ka0), nekkhamma½ (mah±va0 244; a0 ni0 6.55)} adhimuttassa, pavivekañca cetaso. aby±pajjh±dhimuttassa {aby±pajjh±dhimhattassa (ka0)}, up±d±nakkhayassa ca.. 641. ``taºhakkhay±dhimuttassa, asammohañca cetaso. disv± ±yatanupp±da½, samm± citta½ vimuccati.. 642. ``tassa samm± vimuttassa, santacittassa bhikkhuno. katassa paµicayo natthi, karaº²ya½ na vijjati.. 643. ``selo yath± ekaghano {ekaghano (ka0)}, v±tena na sam²rati. eva½ r³p± ras± sadd±, gandh± phass± ca keval±.. 644. ``iµµh± dhamm± aniµµh± ca, nappavedhenti t±dino. µhita½ citta½ visaññutta½, vayañcass±nupassat²''ti.. ... soºo ko¼iviso thero.... terasanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- soºo ko¼iviso thero, ekoyeva mahiddhiko. terasamhi nip±tamhi, g±th±yo cettha teras±ti.. 14. cuddasakanip±to 1. khadiravaniyarevatattherag±th± 645. ``yad± aha½ pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. n±bhij±n±mi saªkappa½, anariya½ dosasa½hita½.. 646. ```ime haññantu vajjhantu, dukkha½ pappontu p±ºino'. saªkappa½ n±bhij±n±mi, imasmi½ d²ghamantare.. 647. ``mettañca abhij±n±mi, appam±ºa½ subh±vita½. anupubba½ paricita½, yath± buddhena desita½.. 648. ``sabbamitto sabbasakho, sabbabh³t±nukampako. mettacittañca {metta½ citta½ (s²0 sy±0)} bh±vemi, aby±pajjarato {aby±pajjharato (s²0 sy±0)} sad±.. 649. ``asa½h²ra½ asa½kuppa½, citta½ ±moday±maha½. brahmavih±ra½ bh±vemi, ak±purisasevita½.. 650. ``avitakka½ sam±panno, samm±sambuddhas±vako. ariyena tuºh²bh±vena, upeto hoti t±vade.. 651. ``yath±pi pabbato selo, acalo suppatiµµhito. eva½ mohakkhay± bhikkhu, pabbatova na vedhati.. 652. ``anaªgaºassa posassa, nicca½ sucigavesino. v±laggamatta½ p±passa, abbhamatta½va kh±yati.. 653. ``nagara½ yath± paccanta½, gutta½ santarab±hira½. eva½ gopetha att±na½, khaºo vo m± upaccag±.. 654. ``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½. k±lañca paµikaªkh±mi, nibbisa½ bhatako yath±.. 655. ``n±bhinand±mi maraºa½...pe0... sampaj±no patissato.. 656. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±.. 657. ``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo.. 658. ``samp±dethappam±dena, es± me anus±san². hand±ha½ parinibbissa½, vippamuttomhi sabbadh²''ti.. ... khadiravaniyarevato thero.... 2. godattattherag±th± 659. ``yath±pi bhaddo ±jañño, dhure yutto dhurassaho {dhur±saho (aµµha0)}. mathito atibh±rena, sa½yuga½ n±tivattati.. 660. ``eva½ paññ±ya ye titt±, samuddo v±rin± yath±. na pare atimaññanti, ariyadhammova p±ºina½.. 661. ``k±le k±lavasa½ patt±, bhav±bhavavasa½ gat±. nar± dukkha½ nigacchanti, tedha socanti m±ºav± {m±nav± (s²0)}.. 662. ``unnat± sukhadhammena, dukkhadhammena conat±. dvayena b±l± haññanti, yath±bh³ta½ adassino.. 663. ``ye ca dukkhe sukhasmiñca, majjhe sibbinimaccag³. µhit± te indakh²lova, na te unnataonat±.. 664. ``na heva l±bhe n±l±bhe, na yase na ca kittiy±. na nind±ya½ pasa½s±ya, na te dukkhe sukhamhi.. 665. ``sabbattha te na limpanti, udabinduva pokkhare. sabbattha sukhit± dh²r±, sabbattha apar±jit±.. 666. ``dhammena ca al±bho yo, yo ca l±bho adhammiko. al±bho dhammiko seyyo, ya½ ce l±bho adhammiko.. 667. ``yaso ca appabuddh²na½, viññ³na½ ayaso ca yo. ayasova seyyo viññ³na½, na yaso appabuddhina½.. 668. ``dummedhehi pasa½s± ca, viññ³hi garah± ca y±. garah±va seyyo viññ³hi, ya½ ce b±lappasa½san±.. 669. ``sukhañca k±mamayika½, dukkhañca pavivekiya½. pavivekadukkha½ seyyo, ya½ ce k±mamaya½ sukha½.. 670. ``j²vitañca adhammena, dhammena maraºañca ya½. maraºa½ dhammika½ seyyo, ya½ ce j²ve adhammika½.. 671. ``k±makopappah²n± ye, santacitt± bhav±bhave. caranti loke asit±, natthi tesa½ piy±piya½.. 672. ``bh±vayitv±na bojjhaªge, indriy±ni bal±ni ca. pappuyya parama½ santi½, parinibbantin±sav±''ti.. ... godatto thero.... cuddasakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- revato ceva godatto, ther± dve te mahiddhik±. cuddasamhi nip±tamhi, g±th±yo aµµhav²sat²ti.. 15. so¼asakanip±to 1. aññ±sikoº¹aññattherag±th± 673. ``esa bhiyyo pas²d±mi, sutv± dhamma½ mah±rasa½. vir±go desito dhammo, anup±d±ya sabbaso.. 674. ``bah³ni loke citr±ni, asmi½ pathavimaº¹ale. mathenti maññe saªkappa½, subha½ r±g³pasa½hita½.. 675. ``rajamuhatañca v±tena, yath± meghopasammaye. eva½ sammanti saªkapp±, yad± paññ±ya passati.. 676. {dha0 pa0 277 dhammapade} ``sabbe saªkh±r± anicc±ti, yad± paññ±ya passati. atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiy±.. 677 . {dha0 pa0 278 dhammapade} ``sabbe saªkh±r± dukkh±ti, yad± paññ±ya passati atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiy±.. 678. {dha0 pa0 279 dhammapade} ``sabbe dhamm± anatt±ti, yad± paññ±ya passati. atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiy±.. 679. ``buddh±nubuddho yo thero, koº¹añño tibbanikkamo. pah²naj±timaraºo, brahmacariyassa keval².. 680. ``oghap±so da¼hakhilo {da¼ho khilo (sy±0 ka0)}, pabbato duppad±layo. chetv± khilañca p±sañca, sela½ bhetv±na {chetv±na (ka0)} dubbhida½. tiººo p±raªgato jh±y², mutto so m±rabandhan±.. 681. ``uddhato capalo bhikkhu, mitte ±gamma p±pake. sa½s²dati mahoghasmi½, ³miy± paµikujjito.. 682. ``anuddhato acapalo, nipako sa½vutindriyo. kaly±ºamitto medh±v², dukkhassantakaro siy±.. 683. ``k±lapabbaªgasaªk±so, kiso dhamanisanthato. mattaññ³ annap±nasmi½, ad²namanaso naro.. 684. ``phuµµho ¹a½sehi makasehi, araññasmi½ brah±vane. n±go saªg±mas²seva, sato tatr±dhiv±saye.. 685. ``n±bhinand±mi maraºa½...pe0... nibbisa½ bhatako yath±.. 686. ``n±bhinand±mi maraºa½...pe0... sampaj±n±e patissato.. 687. ``pariciººo may± satth±...pe0... bhavanetti sam³hat±.. 688. ``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, ki½ me saddhivih±rin±''ti.. ... aññ±sikoº¹añño {aññ±koº¹añño (s²0 sy±0)} thero.... 2. ud±yittherag±th± 689. {a0 ni0 6.43} ``manussabh³ta½ sambuddha½, attadanta½ sam±hita½. iriyam±na½ brahmapathe, cittass³pasame rata½.. 690. ``ya½ manuss± namassanti, sabbadhamm±na p±ragu½. dev±pi ta½ namassanti, iti me arahato suta½.. 691. ``sabbasa½yojan±t²ta½ , van± nibbanam±gata½. k±mehi nekkhammarata½ {nikkhammarata½ (ka0)}, mutta½ sel±va kañcana½.. 692. ``sa ve accaruci n±go, himav±vaññe siluccaye. sabbesa½ n±gan±m±na½, saccan±mo anuttaro.. 693. ``n±ga½ vo kittayiss±mi, na hi ±gu½ karoti so. soracca½ avihi½s± ca, p±d± n±gassa te duve.. 694. ``sati ca sampajaññañca, caraº± n±gassa tepare. saddh±hattho mah±n±go, upekkh±setadantav±.. 695. ``sati g²v± siro paññ±, v²ma½s± dhammacintan±. dhammakucchisam±v±so, viveko tassa v±ladhi.. 696. ``so jh±y² ass±sarato, ajjhatta½ susam±hito. gaccha½ sam±hito n±go, µhito n±go sam±hito.. 697. ``saya½ sam±hito n±go, nisinnopi sam±hito. sabbattha sa½vuto n±go, es± n±gassa sampad±.. 698. ``bhuñjati anavajj±ni, s±vajj±ni na bhuñjati. gh±samacch±dana½ laddh±, sannidhi½ parivajjaya½.. 699. ``sa½yojana½ aºu½ th³la½, sabba½ chetv±na bandhana½. yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati.. 700. ``yath±pi udake j±ta½, puº¹ar²ka½ pava¹¹hati. nopalippati toyena, sucigandha½ manorama½.. 701. ``tatheva ca loke j±to, buddho loke viharati. nopalippati lokena, toyena paduma½ yath±.. 702. ``mah±gini pajjalito, an±h±ropasammati. aªg±resu ca santesu, nibbutoti pavuccati.. 703. ``atthass±ya½ viññ±pan², upam± viññ³hi desit±. viññissanti mah±n±g±, n±ga½ n±gena desita½.. 704. ``v²tar±go v²tadoso, v²tamoho an±savo. sar²ra½ vijaha½ n±go, parinibbissatyan±savo''ti.. ... ud±y² thero.... so¼asakanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- koº¹añño ca ud±y² ca, ther± dve te mahiddhik±. so¼asamhi nip±tamhi, g±th±yo dve ca ti½sa c±ti.. 16. v²satinip±to 1. adhimuttattherag±th± 705. ``yaññattha½ v± dhanattha½ v±, ye han±ma maya½ pure. avasesa½ {avase ta½ (s²0 aµµha0 m³lap±µho), avases±na½ (aµµha0?)} bhaya½ hoti, vedhanti vilapanti ca.. 706. ``tassa te natthi bh²tatta½, bhiyyo vaººo pas²dati. kasm± na paridevesi, evar³pe mahabbhaye.. 707. ``natthi cetasika½ dukkha½, anapekkhassa g±maºi. atikkant± bhay± sabbe, kh²ºasa½yojanassa ve.. 708. ``kh²º±ya bhavanettiy±, diµµhe dhamme yath±tathe. na bhaya½ maraºe hoti, bh±ranikkhepane yath±.. 709. ``suciººa½ brahmacariya½ me, maggo c±pi subh±vito. maraºe me bhaya½ natthi, rog±namiva saªkhaye.. 710. ``suciººa½ brahmacariya½ me, maggo c±pi subh±vito. nirass±d± bhav± diµµh±, visa½ pitv±va {p²tv±va (s²0)} cha¹¹ita½.. 711. ``p±rag³ anup±d±no, katakicco an±savo. tuµµho ±yukkhay± hoti, mutto ±gh±tan± yath±.. 712. ``uttama½ dhammata½ patto, sabbaloke anatthiko. ±ditt±va ghar± mutto, maraºasmi½ na socati.. 713. ``yadatthi saªgata½ kiñci, bhavo v± yattha labbhati. sabba½ anissara½ eta½, iti vutta½ mahesin±.. 714. ``yo ta½ tath± paj±n±ti, yath± buddhena desita½. na gaºh±ti bhava½ kiñci, sutatta½va ayogu¼a½.. 715. ``na me hoti `ahosi'nti, `bhavissa'nti na hoti me. saªkh±r± vigamissanti, tattha k± paridevan±.. 716. ``suddha½ dhammasamupp±da½, suddha½ saªkh±rasantati½. passantassa yath±bh³ta½, na bhaya½ hoti g±maºi.. 717. ``tiºakaµµhasama½ loka½, yad± paññ±ya passati. mamatta½ so asa½vinda½, `natthi me'ti na socati.. 718. ``ukkaºµh±mi sar²rena, bhavenamhi anatthiko. soya½ bhijjissati k±yo, añño ca na bhavissati.. 719. ``ya½ vo kicca½ sar²rena, ta½ karotha yadicchatha. na me tappaccay± tattha, doso pemañca hehiti''.. 720. tassa ta½ vacana½ sutv±, abbhuta½ lomaha½sana½. satth±ni nikkhipitv±na, m±ºav± etadabravu½.. 721. ``ki½ bhadante karitv±na, ko v± ±cariyo tava. kassa s±sanam±gamma, labbhate ta½ asokat±''.. 722. ``sabbaññ³ sabbadass±v², jino ±cariyo mama. mah±k±ruºiko satth±, sabbalokatikicchako.. 723. ``ten±ya½ desito dhammo, khayag±m² anuttaro. tassa s±sanam±gamma, labbhate ta½ asokat±''.. 724. sutv±na cor± isino subh±sita½, nikkhippa satth±ni ca ±vudh±ni ca. tamh± ca kamm± virami½su eke, eke ca pabbajjamarocayi½su.. 725. te pabbajitv± sugatassa s±sane, bh±vetva bojjhaªgabal±ni paº¹it±. udaggacitt± suman± katindriy±, phusi½su nibb±napada½ asaªkhatanti.. ...adhimutto thero.... 2. p±r±pariyattherag±th± 726. ``samaºassa ahu cint±, p±r±pariyassa bhikkhuno. ekakassa nisinnassa, pavivittassa jh±yino.. 727. ``kim±nupubba½ puriso, ki½ vata½ ki½ sam±c±ra½. attano kiccak±r²ssa, na ca kañci viheµhaye.. 728. ``indriy±ni manuss±na½, hit±ya ahit±ya ca. arakkhit±ni ahit±ya, rakkhit±ni hit±ya ca.. 729. ``indriy±neva s±rakkha½, indriy±ni ca gopaya½. attano kiccak±r²ssa, na ca kañci viheµhaye.. 730. ``cakkhundriya½ ce r³pesu, gacchanta½ aniv±raya½. an±d²navadass±v², so dukkh± na hi muccati.. 731. ``sotindriya½ ce saddesu, gacchanta½ aniv±raya½. an±d²navadass±v², so dukkh± na hi muccati.. 732. ``anissaraºadass±v² , gandhe ce paµisevati. na so muccati dukkhamh±, gandhesu adhimucchito.. 733. ``ambila½ madhuraggañca, tittakaggamanussara½. rasataºh±ya gadhito, hadaya½ n±vabujjhati.. 734. ``subh±nyappaµik³l±ni, phoµµhabb±ni anussara½. ratto r±g±dhikaraºa½, vividha½ vindate dukha½.. 735. ``mana½ cetehi dhammehi, yo na sakkoti rakkhitu½. tato na½ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi.. 736. ``pubbalohitasampuººa½, bahussa kuºapassa ca. narav²rakata½ vaggu½, samuggamiva cittita½.. 737. ``kaµuka½ madhurass±da½, piyanibandhana½ dukha½. khura½va madhun± litta½, ulliha½ n±vabujjhati.. 738. ``itthir³pe itthisare, phoµµhabbepi ca itthiy±. itthigandhesu s±ratto, vividha½ vindate dukha½.. 739. ``itthisot±ni sabb±ni, sandanti pañca pañcasu. tesam±varaºa½ k±tu½, yo sakkoti v²riyav±.. 740. ``so atthav± so dhammaµµho, so dakkho so vicakkhaºo. kareyya ramam±nopi, kicca½ dhammatthasa½hita½.. 741. ``atho s²dati saññutta½, vajje kicca½ niratthaka½. `na ta½ kicca'nti maññitv±, appamatto vicakkhaºo.. 742. ``yañca atthena saññutta½, y± ca dhammagat± rati. ta½ sam±d±ya vattetha, s± hi ve uttam± rati.. 743. ``ucc±vacehup±yehi, paresamabhijig²sati. hantv± vadhitv± atha socayitv±, ±lopati s±has± yo paresa½.. 744. ``tacchanto ±ºiy± ±ºi½, nihanti balav± yath±. indriy±nindriyeheva , nihanti kusalo tath±.. 745. ``saddha½ v²riya½ sam±dhiñca, satipaññañca bh±vaya½. pañca pañcahi hantv±na, an²gho y±ti br±hmaºo.. 746. ``so atthav± so dhammaµµho, katv± v±ky±nus±sani½. sabbena sabba½ buddhassa, so naro sukhamedhat²''ti.. ...p±r±pariyo thero.... 3. telak±nittherag±th± 747. ``ciraratta½ vat±t±p², dhamma½ anuvicintaya½. sama½ cittassa n±lattha½, puccha½ samaºabr±hmaºe.. 748. ```ko so p±raªgato loke, ko patto amatogadha½. kassa dhamma½ paµicch±mi, paramatthavij±nana½'.. 749. ``antovaªkagato ±si, macchova ghasam±misa½. baddho mahindap±sena, vepacityasuro yath±.. 750. ``añch±mi na½ na muñc±mi, asm± sokapariddav±. ko me bandha½ muñca½ loke, sambodhi½ vedayissati.. 751. ``samaºa½ br±hmaºa½ v± ka½, ±disanta½ pabhaªguna½.. kassa dhamma½ paµicch±mi, jar±maccupav±hana½.. 752. ``vicikicch±kaªkh±ganthita½, s±rambhabalasaññuta½. kodhappattamanatthaddha½, abhijappappad±raºa½.. 753. ``taºh±dhanusamuµµh±na½ , dve ca pannaras±yuta½ {dvedh±pannaras±yuta½ (?)}. passa orasika½ b±¼ha½, bhetv±na yadi {yada (s²0 aµµha0) hadi (?) ``hadaye''ti ta½sa½vaººan±} tiµµhati.. 754. ``anudiµµh²na½ appah±na½, saªkappaparatejita½. tena viddho pavedh±mi, patta½va m±luterita½.. 755. ``ajjhatta½ me samuµµh±ya, khippa½ paccati m±maka½. chaphass±yatan² k±yo, yattha sarati sabbad±.. 756. ``ta½ na pass±mi tekiccha½, yo meta½ sallamuddhare. n±n±rajjena satthena {n±raggena na satthena (?)}, n±ññena vicikicchita½.. 757. ``ko me asattho avaºo, sallamabbhantarapassaya½. ahi½sa½ sabbagatt±ni, salla½ me uddharissati.. 758. ``dhammappati hi so seµµho, visadosappav±hako. gambh²re patitassa me, thala½ p±ºiñca dassaye.. 759. ``rahadehamasmi og±¼ho, ah±riyarajamattike. m±y±us³yas±rambha, thinamiddhamapatthaµe.. 760. ``uddhaccameghathanita½, sa½yojanaval±haka½. v±h± vahanti kuddiµµhi½ {duddiµµhi½ (s²0 dha0 pa0 339)}, saªkapp± r±ganissit±.. 761. ``savanti sabbadhi sot±, lat± ubbhijja tiµµhati. te sote ko niv±reyya, ta½ lata½ ko hi checchati.. 762. ``vela½ karotha bhaddante, sot±na½ sanniv±raºa½. m± te manomayo soto, rukkha½va sahas± luve.. 763. ``eva½ me bhayaj±tassa, ap±r± p±ramesato. t±ºo paññ±vudho satth±, isisaªghanisevito.. 764. ``sop±ºa½ sugata½ suddha½, dhammas±ramaya½ da¼ha½. p±d±si vuyham±nassa, `m± bh±y²'ti ca mabravi.. 765. ``satipaµµh±nap±s±da½, ±ruyha paccavekkhisa½. ya½ ta½ pubbe amaññissa½, sakk±y±bhirata½ paja½.. 766. ``yad± ca maggamaddakkhi½, n±v±ya abhir³hana½. anadhiµµh±ya att±na½, titthamaddakkhimuttama½.. 767. ``salla½ attasamuµµh±na½, bhavanettippabh±vita½. etesa½ appavatt±ya {appavattiy± (?)}, desesi maggamuttama½.. 768. ``d²gharatt±nusayita½, cirarattamadhiµµhita½. buddho mep±nud² gantha½, visadosappav±hano''ti.. ...telak±ni thero.... 4. raµµhap±lattherag±th± 769. {ma0 ni0 2.302} ``passa cittakata½ bimba½, aruk±ya½ samussita½. ±tura½ bahusaªkappa½, yassa natthi dhuva½ µhiti.. 770. ``passa cittakata½ r³pa½, maºin± kuº¹alena ca. aµµhi½ tacena onaddha½, saha vatthehi sobhati.. 771. ``alattakakat± p±d±, mukha½ cuººakamakkhita½. ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino.. 772. ``aµµhapadakat± kes±, nett± añjanamakkhit±. ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino.. 773. ``añjan²va nav± citt±, p³tik±yo alaªkato. ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino.. 774. ``odahi migavo p±sa½, n±sad± v±gura½ migo. bhutv± niv±pa½ gacch±ma, kandante migabandhake.. 775. ``chinno p±so migavassa, n±sad± v±gura½ migo. bhutv± niv±pa½ gacch±ma, socante migaluddake.. 776. ``pass±mi loke sadhane manusse, laddh±na vitta½ na dadanti moh±. luddh± dhana½ sannicaya½ karonti, bhiyyova k±me abhipatthayanti.. 777. ``r±j± pasayhappathavi½ vijetv±, sas±garanta½ mahim±vasanto. ora½ samuddassa atittar³po, p±ra½ samuddassapi patthayetha.. 778. ``r±j± ca aññe ca bah³ manuss±, av²tataºh± maraºa½ upenti. ³n±va hutv±na jahanti deha½, k±mehi lokamhi na hatthi titti.. 779. ``kandanti na½ ñ±t² pakiriya kese, aho vat± no amar±ti c±hu. vatthena na½ p±ruta½ n²haritv±, cita½ samodh±ya tato ¹ahanti.. 780. ``so ¹ayhati s³lehi tujjam±no, ekena vatthena {etena gatthena (ka0)} pah±ya bhoge. na m²yam±nassa bhavanti t±º±, ñ±t² ca mitt± atha v± sah±y±.. 781. ``d±y±dak± tassa dhana½ haranti, satto pana gacchati yena kamma½. na m²yam±na½ dhanamanveti {manviti (ka0)} kiñci, putt± ca d±r± ca dhanañca raµµha½.. 782. ``na d²gham±yu½ labhate dhanena, na c±pi vittena jara½ vihanti. appappa½ hida½ j²vitam±hu dh²r±, asassata½ vippariº±madhamma½.. 783. ``a¹¹h± dalidd± ca phusanti phassa½, b±lo ca dh²ro ca tatheva phuµµho. b±lo hi b±ly± vadhitova seti, dh²ro ca no vedhati phassaphuµµho.. 784. ``tasm± hi paññ±va dhanena seyy±, y±ya vos±namidh±dhigacchati. abyositatt± hi bhav±bhavesu, p±p±ni kamm±ni karoti moh±.. 785. ``upeti gabbhañca parañca loka½, sa½s±ram±pajja parampar±ya. tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca loka½.. 786. ``coro yath± sandhimukhe gah²to, sakammun± haññati p±padhammo. eva½ paj± pecca paramhi loke, sakammun± haññati p±padhammo.. 787. ``k±m± hi citr± madhur± manoram±, vir³par³pena mathenti citta½. ±d²nava½ k±maguºesu disv±, tasm± aha½ pabbajitomhi r±ja.. 788. ``dumapphal±n²va patanti m±ºav±, dahar± ca vu¹¹h± ca sar²rabhed±. etampi disv± pabbajitomhi r±ja, apaººaka½ s±maññameva seyyo.. 789. ``saddh±y±ha½ pabbajito, upeto jinas±sane. avajjh± mayha½ pabbajj±, anaºo bhuñj±mi bhojana½.. 790. ``k±me ±dittato disv±, j±tar³p±ni satthato. gabbhavokkantito dukkha½, nirayesu mahabbhaya½.. 791. ``etam±d²nava½ ñatv±, sa½vega½ alabhi½ tad±. soha½ viddho tad± santo, sampatto ±savakkhaya½.. 792. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±.. 793. ``yassatth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo''ti.. ... raµµhap±lo thero.... 5. m±lukyaputtattherag±th± 794. {sa½0 ni0 4.95} ``r³pa½ disv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati.. 795. ``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± r³pasambhav±. abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati. evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na {nibb±na½ (s²0)} vuccati.. 796. ``sadda½ sutv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati.. 797. ``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± saddasambhav±. abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati. evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati.. 798. ``gandha½ ghatv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati.. 799. ``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± gandhasambhav±. abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati. evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati.. 800. ``rasa½ bhotv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati.. 801. ``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± rasasambhav±. abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati. evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati.. 802. ``phassa½ phussa sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati.. 803. ``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± phassasambhav±. abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati. evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati.. 804. ``dhamma½ ñatv± sati muµµh±, piya½ nimitta½ manasi karoto. s±rattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiµµhati.. 805. ``tassa va¹¹hanti vedan±, anek± dhammasambhav±. abhijjh± ca vihes± ca, cittamass³pahaññati. evam±cinato dukkha½, ±r± nibb±na vuccati.. 806. ``na so rajjati r³pesu, r³pa½ disv± patissato. virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati.. 807. ``yath±ssa passato r³pa½, sevato c±pi vedana½. kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato. eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati.. 808. ``na so rajjati saddesu, sadda½ sutv± patissato. virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati.. 809. ``yath±ssa suºato sadda½, sevato c±pi vedana½. kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato. eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati.. 810. ``na so rajjati gandhesu, gandha½ ghatv± patissato. virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati.. 811. ``yath±ssa gh±yato gandha½, sevato c±pi vedana½. kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato. eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati.. 812. ``na so rajjati rasesu, rasa½ bhotv± patissato. virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati.. 813. ``yath±ssa s±yarato rasa½, sevato c±pi vedana½. kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato. eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati.. 814. ``na so rajjati phassesu, phassa½ phussa patissato. virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati.. 815. ``yath±ssa phusato phassa½, sevato c±pi vedana½. kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato. eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati.. 816. ``na so rajjati dhammesu, dhamma½ ñatv± patissato. virattacitto vedeti, tañca n±jjhossa tiµµhati.. 817. ``yath±ssa vij±nato dhamma½, sevato c±pi vedana½. kh²yati nopac²yati, eva½ so carat² sato. eva½ apacinato dukkha½, santike nibb±na vuccati''.. ... m±lukyaputto thero.... 6. selattherag±th± 818. ``paripuººak±yo suruci, suj±to c±rudassano. suvaººavaººosi bhagav±, susukkad±µhosi v²riyav± {susukkad±µho vir²yav± (s²0)}.. 819. ``narassa hi suj±tassa, ye bhavanti viyañjan±. sabbe te tava k±yasmi½, mah±purisalakkhaº±.. 820. ``pasannanetto sumukho, brah± uju pat±pav±. majjhe samaºasaªghassa, ±diccova virocasi.. 821. ``kaly±ºadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco. ki½ te samaºabh±vena, eva½ uttamavaººino.. 822. ``r±j± arahasi bhavitu½, cakkavatt² rathesabho. c±turanto vijit±v², jambusaº¹assa {jambumaº¹assa (ka0)} issaro.. 823. ``khattiy± bhog² r±j±no {bhog± r±j±no (s²0 ka0), bhojar±j±no (sy±0)}, anuyant± bhavanti te. r±j±bhir±j± {r±j±dhir±j± (s²0 ka0)} manujindo, rajja½ k±rehi gotama''.. 824. ``r±j±hamasmi sela, (sel±ti bhagav±) dhammar±j± anuttaro. dhammena cakka½ vattemi, cakka½ appaµivattiya½''.. 825. ``sambuddho paµij±n±si, (iti selo br±hmaºo) dhammar±j± anuttaro. `dhammena cakka½ vattemi', iti bh±satha gotama.. 826. ``ko nu sen±pati bhoto, s±vako satthuranvayo {anvayo (s²0)}. ko tetamanuvatteti, dhammacakka½ pavattita½''.. 827. ``may± pavattita½ cakka½, (sel±ti bhagav±) dhammacakka½ anuttara½. s±riputto anuvatteti, anuj±to tath±gata½.. 828. ``abhiññeyya½ abhiññ±ta½, bh±vetabbañca bh±vita½. pah±tabba½ pah²na½ me, tasm± buddhosmi br±hmaºa.. 829. ``vinayassu mayi kaªkha½, adhimuñcassu br±hmaºa. dullabha½ dassana½ hoti, sambuddh±na½ abhiºhaso.. 830. ``yesa½ ve dullabho loke, p±tubh±vo abhiºhaso. soha½ br±hmaºa buddhosmi, sallakatto {sallakanto (s²0)} anuttaro.. 831. ``brahmabh³to atitulo, m±rasenappamaddano. sabb±mitte vase {vas² (sy±0 ka0, ma0 ni0 2.399; su0 ni0 966)} katv±, mod±mi akutobhayo''.. 832. ``ida½ bhonto nis±metha, yath± bh±sati cakkhum±. sallakatto mah±v²ro, s²hova nadat² vane.. 833. ``brahmabh³ta½ atitula½, m±rasenappamaddana½. ko disv± nappas²deyya, api kaºh±bhij±tiko.. 834. ``yo ma½ icchati anvetu, yo v± nicchati gacchatu. idh±ha½ pabbajiss±mi, varapaññassa santike''.. 835. ``eta½ ce ruccati bhoto, samm±sambuddhas±sana½. mayampi pabbajiss±ma, varapaññassa santike.. 836. ``br±hmaº± tisat± ime, y±canti pañjal²kat±. `brahmacariya½ cariss±ma, bhagav± tava santike'''.. 837. ``sv±kh±ta½ brahmacariya½, (sel±ti bhagav±) sandiµµhikamak±lika½. yattha amogh± pabbajj±, appamattassa sikkhato''.. 838. ``ya½ ta½ saraºam±gamha {saraºam±gamma (sabbattha)}, ito aµµhame {aµµhami (sy±0 ka0)} cakkhuma. sattarattena bhagav±, dant±mha tava s±sane.. 839. ``tuva½ buddho tuva½ satth±, tuva½ m±r±bhibh³ muni. tuva½ anusaye chetv±, tiººo t±resima½ paja½.. 840. ``upadh² te samatikkant±, ±sav± te pad±lit±. s²hova anup±d±no, pah²nabhayabheravo.. 841. ``bhikkhavo tisat± ime, tiµµhanti pañjal²kat±. p±de v²ra pas±rehi, n±g± vandantu satthuno''ti.. ... selo thero.... 7. k±¼igodh±puttabhaddiyattherag±th± 842. ``y±ta½ me hatthig²v±ya, sukhum± vatth± padh±rit±. s±l²na½ odano bhutto, sucima½s³pasecano.. 843. ``sojja bhaddo s±tatiko, uñch±patt±gate rato. jh±yati anup±d±no, putto godh±ya bhaddiyo.. 844. ``pa½suk³l² s±tatiko, uñch±patt±gate rato. jh±yati anup±d±no, putto godh±ya bhaddiyo.. 845. ``piº¹ap±t² s±tatiko...pe0..... 846. ``tec²var² s±tatiko...pe0..... 847. ``sapad±nac±r² s±tatiko...pe0..... 848. ``ek±san² s±tatiko...pe0..... 849. ``pattapiº¹² s±tatiko...pe0..... 850. ``khalupacch±bhatt² s±tatiko...pe0..... 851. ``±raññiko s±tatiko...pe0..... 852. ``rukkham³liko s±tatiko...pe0..... 853. ``abbhok±s² s±tatiko...pe0..... 854. ``sos±niko s±tatiko...pe0..... 855. ``yath±santhatiko s±tatiko...pe0..... 856. ``nesajjiko s±tatiko...pe0..... 857. ``appiccho s±tatiko...pe0..... 858. ``santuµµho s±tatiko...pe0..... 859. ``pavivitto s±tatiko...pe0..... 860. ``asa½saµµho s±tatiko...pe0..... 861. ``±raddhav²riyo s±tatiko...pe0..... 862. ``hitv± satapala½ ka½sa½, sovaººa½ satar±jika½. aggahi½ mattik±patta½, ida½ dutiy±bhisecana½.. 863. ``ucce maº¹alip±k±re, da¼hamaµµ±lakoµµhake. rakkhito khaggahatthehi, uttasa½ vihari½ pure.. 864. ``sojja bhaddo anutr±s², pah²nabhayabheravo. jh±yati vanamogayha, putto godh±ya bhaddiyo.. 865. ``s²lakkhandhe patiµµh±ya, sati½ paññañca bh±vaya½. p±puºi½ anupubbena, sabbasa½yojanakkhaya''nti.. ... bhaddiyo k±¼igodh±ya putto thero.... 8. aªgulim±lattherag±th± 866. ``gaccha½ vadesi samaºa `µµhitomhi', mamañca br³si µhitamaµµhitoti. pucch±mi ta½ samaºa etamattha½, `katha½ µhito tva½ ahamaµµhitomhi'''.. 867. ``µhito aha½ aªgulim±la sabbad±, sabbesu bh³tesu nidh±ya daº¹a½. tuvañca p±ºesu asaññatosi, tasm± µhitoha½ tuvamaµµhitosi''.. 868. ``cirassa½ vata me mahito mahes², mah±vana½ samaºo paccap±di {paccup±di (sabbattha)}. soha½ cajiss±mi sahassap±pa½, sutv±na g±tha½ tava dhammayutta½''.. 869. icceva coro asim±vudhañca, sobbhe pap±te narake anvak±si {akiri (ma0 ni0 2.349)}. avandi coro sugatassa p±de, tattheva pabbajjamay±ci buddha½.. 870. buddho ca kho k±ruºiko mahesi, yo satth± lokassa sadevakassa. `tamehi bhikkh³'ti tad± avoca, eseva tassa ahu bhikkhubh±vo.. 871. ``yo ca pubbe pamajjitv±, pacch± so nappamajjati. soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±.. 872. ``yassa p±pa½ kata½ kamma½, kusalena pidh²yati {pith²yati (s²0 sy±0)}. soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±.. 873. ``yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhas±sane. soma½ loka½ pabh±seti, abbh± muttova candim±.. 874. {dis± hi (sy±0 ka0, ma0 ni0 2.352)} ``dis±pi me dhammakatha½ suºantu, dis±pi me yuñjantu buddhas±sane. dis±pi me te manuje bhajantu, ye dhammamev±dapayanti santo.. 875. ``dis± hi me khantiv±d±na½, avirodhappasa½sina½. suºantu dhamma½ k±lena, tañca anuvidh²yantu.. 876. ``na hi j±tu so mama½ hi½se, añña½ v± pana kiñcana½ {kañcina½ (s²0 sy±0), kañcana½ (?)}. pappuyya parama½ santi½, rakkheyya tasath±vare.. 877. {therag±0 19} ``udakañhi nayanti nettik±, usuk±r± namayanti {damayanti (ka0)} tejana½. d±ru½ namayanti {damayanti (ka0)} tacchak±, att±na½ damayanti paº¹it±.. 878. ``daº¹eneke damayanti, aªkusebhi kas±hi ca. adaº¹ena asatthena, aha½ dantomhi t±din±.. 879. ```ahi½sako'ti me n±ma½, hi½sakassa pure sato. ajj±ha½ saccan±momhi, na na½ hi½s±mi kiñcana½ {kañcina½ (s²0 sy±0), kañcana½ (?)}.. 880. ``coro aha½ pure ±si½, aªgulim±loti vissuto. vuyham±no mahoghena, buddha½ saraºam±gama½.. 881. ``lohitap±ºi pure ±si½, aªgulim±loti vissuto. saraºagamana½ passa, bhavanetti sam³hat±.. 882. ``t±disa½ kamma½ katv±na, bahu½ duggatig±mina½. phuµµho kammavip±kena, anaºo bhuñj±mi bhojana½.. 883. ``pam±damanuyuñjanti, b±l± dummedhino jan±. appam±dañca medh±v², dhana½ seµµha½va rakkhati.. 884. ``m± pam±damanuyuñjetha, m± k±maratisanthava½ {sandhava½ (ka0)}. appamatto hi jh±yanto, pappoti parama½ sukha½.. 885. ``sv±gata½ n±pagata½, neta½ dummantita½ mama. savibhattesu dhammesu, ya½ seµµha½ tadup±gama½.. 886. ``sv±gata½ n±pagata½, neta½ dummantita½ mama. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½.. 887. ``araññe rukkham³le v±, pabbatesu guh±su v±. tattha tattheva aµµh±si½, ubbiggamanaso tad±.. 888. ``sukha½ say±mi µh±y±mi, sukha½ kappemi j²vita½. ahatthap±so m±rassa, aho satth±nukampito.. 889. ``brahmajacco pure ±si½, udicco ubhato ahu. sojja putto sugatassa, dhammar±jassa satthuno.. 890. ``v²tataºho an±d±no, guttadv±ro susa½vuto. agham³la½ vadhitv±na, patto me ±savakkhayo.. 891. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±''ti.. ... aªgulim±lo thero.... 9. anuruddhattherag±th± 892. ``pah±ya m±t±pitaro, bhagin² ñ±tibh±taro. pañca k±maguºe hitv±, anuruddhova jh±yatu.. 893. ``sameto naccag²tehi, sammat±¼appabodhano. na tena suddhimajjhaga½ {suddhamajjhag± (s²0 ka0), suddhimajjhagam± (sy±0)}, m±rassa visaye rato.. 894. ``etañca samatikkamma, rato buddhassa s±sane. sabbogha½ samatikkamma, anuruddhova jh±yati.. 895. ``r³p± sadd± ras± gandh±, phoµµhabb± ca manoram±. ete ca samatikkamma, anuruddhova jh±yati.. 896. ``piº¹ap±tapaµikkanto, eko adutiyo muni. esati pa½suk³l±ni, anuruddho an±savo.. 897. ``vicin² aggah² dhovi, rajay² dh±ray² muni. pa½suk³l±ni matim±, anuruddho an±savo.. 898. ``mahiccho ca asantuµµho, sa½saµµho yo ca uddhato. tassa dhamm± ime honti, p±pak± sa½kilesik±.. 899. ``sato ca hoti appiccho, santuµµho avigh±tav±. pavivekarato vitto, niccam±raddhav²riyo.. 900. ``tassa dhamm± ime honti, kusal± bodhipakkhik±. an±savo ca so hoti, iti vutta½ mahesin±.. 901. ``mama saªkappamaññ±ya, satth± loke anuttaro. manomayena k±yena, iddhiy± upasaªkami.. 902. ``yad± me ahu saªkappo, tato uttari desayi. nippapañcarato buddho, nippapañcamadesayi.. 903. ``tass±ha½ dhammamaññ±ya, vih±si½ s±sane rato. tisso vijj± anuppatt±, kata½ buddhassa s±sana½.. 904. ``pañcapaññ±savass±ni , yato nesajjiko aha½. pañcav²sativass±ni, yato middha½ sam³hata½.. 905. {d²0 ni0 2.222} ``n±hu ass±sapass±s±, µhitacittassa t±dino. anejo santim±rabbha, cakkhum± parinibbuto.. 906. {d²0 ni0 2.222} ``asall²nena cittena, vedana½ ajjhav±sayi. pajjotasseva nibb±na½, vimokkho cetaso ahu.. 907. ``ete pacchimak± d±ni, munino phassapañcam±. n±ññe dhamm± bhavissanti, sambuddhe parinibbute.. 908. ``natthi d±ni pun±v±so, devak±yasmi j±lini. vikkh²ºo j±tisa½s±ro, natthi d±ni punabbhavo.. 909. ``yassa muhuttena sahassadh±, loko sa½vidito sabrahmakappo. vas² iddhiguºe cut³pap±te, k±le passati devat± sa bhikkhu {sabhikkhuno (s²0 ka0)}.. 910. ``annabh±ro {annah±ro (s²0)} pure ±si½, daliddo gh±sah±rako. samaºa½ paµip±desi½, upariµµha½ yasassina½.. 911. ``somhi sakyakule j±to, anuruddhoti ma½ vid³. upeto naccag²tehi, sammat±¼appabodhano.. 912. ``athaddas±si½ sambuddha½, satth±ra½ akutobhaya½. tasmi½ citta½ pas±detv±, pabbaji½ anag±riya½.. 913. ``pubbeniv±sa½ j±n±mi, yattha me vusita½ pure. t±vati½sesu devesu, aµµh±si½ sakkaj±tiy± {sataj±tiy± (s²0)}.. 914. ``sattakkhattu½ manussindo, aha½ rajjamak±rayi½. c±turanto vijit±v², jambusaº¹assa issaro. adaº¹ena asatthena, dhammena anus±sayi½.. 915. ``ito satta tato satta, sa½s±r±ni catuddasa. niv±samabhij±nissa½, devaloke µhit± tad±.. 916. ``pañcaªgike sam±dhimhi, sante ekodibh±vite. paµippassaddhiladdhamhi, dibbacakkhu visujjhi me.. 917. ``cut³pap±ta½ j±n±mi, satt±na½ ±gati½ gati½. itthabh±vaññath±bh±va½, jh±ne pañcaªgike µhito.. 918. ``pariciººo may± satth±...pe0... bhavanetti sam³hat±.. 919. ``vajj²na½ ve¼uvag±me, aha½ j²vitasaªkhay±. heµµhato ve¼ugumbasmi½, nibb±yissa½ an±savo''ti.. ... anuruddho thero.... 10. p±r±pariyattherag±th± 920. samaºassa ahu cint±, pupphitamhi mah±vane. ekaggassa nisinnassa, pavivittassa jh±yino.. 921. ``aññath± lokan±thamhi, tiµµhante purisuttame. iriya½ ±si bhikkh³na½, aññath± d±ni dissati.. 922. ``s²tav±taparitt±na½, hirikop²nach±dana½. mattaµµhiya½ abhuñji½su, santuµµh± itar²tare.. 923. ``paº²ta½ yadi v± l³kha½, appa½ v± yadi v± bahu½. y±panattha½ abhuñji½su, agiddh± n±dhimucchit±.. 924. ``j²vit±na½ parikkh±re, bhesajje atha paccaye. na b±¼ha½ ussuk± ±su½, yath± te ±savakkhaye.. 925. ``araññe rukkham³lesu, kandar±su guh±su ca. vivekamanubr³hant±, viha½su tappar±yan±.. 926. ``n²c± niviµµh± subhar±, mud³ atthaddham±nas±. aby±sek± amukhar±, atthacint± vas±nug±.. 927. ``tato p±s±dika½ ±si, gata½ bhutta½ nisevita½. siniddh± teladh±r±va, ahosi iriy±patho.. 928. ``sabb±savaparikkh²º±, mah±jh±y² mah±hit±. nibbut± d±ni te ther±, paritt± d±ni t±dis±.. 929. ``kusal±nañca dhamm±na½, paññ±ya ca parikkhay±. sabb±k±ravar³peta½, lujjate jinas±sana½.. 930. ``p±pak±nañca dhamm±na½, kiles±nañca yo utu. upaµµhit± vivek±ya, ye ca saddhammasesak±.. 931. ``te kiles± pava¹¹hant±, ±visanti bahu½ jana½. k²¼anti maññe b±lehi, ummattehiva rakkhas±.. 932. ``kileseh±bhibh³t± te, tena tena vidh±vit±. nar± kilesavatth³su, sasaªg±meva ghosite.. 933. ``pariccajitv± saddhamma½, aññamaññehi bhaº¹are. diµµhigat±ni anvent±, ida½ seyyoti maññare.. 934. ``dhanañca putta½ bhariyañca, cha¹¹ayitv±na niggat±. kaµacchubhikkhahet³pi, akicch±ni nisevare.. 935. ``udar±vadehaka½ bhutv±, sayantutt±naseyyak±. katha½ vattenti {kath± va¹¹henti (s²0 ka0)} paµibuddh±, y± kath± satthugarahit±.. 936. ``sabbak±rukasipp±ni , citti½ katv±na {citt²katv±na (s²0), citta½ katv±na (sy±0)} sikkhare. av³pasant± ajjhatta½, s±maññatthoti acchati {tiriñcati (?)}.. 937. ``mattika½ telacuººañca, udak±sanabhojana½. gih²na½ upan±menti, ±kaªkhant± bahuttara½.. 938. ``dantapona½ kapitthañca, puppha½ kh±daniy±ni ca. piº¹ap±te ca sampanne, ambe ±malak±ni ca.. 939. ``bhesajjesu yath± vejj±, kicc±kicce yath± gih². gaºik±va vibh³s±ya½, issare khattiy± yath±.. 940. ``nekatik± vañcanik±, k³µasakkh² ap±µuk±. bah³hi parikappehi, ±misa½ paribhuñjare.. 941. ``lesakappe pariy±ye, parikappenudh±vit±. j²vikatth± up±yena, saªka¹¹hanti bahu½ dhana½.. 942. ``upaµµh±penti parisa½, kammato no ca dhammato. dhamma½ paresa½ desenti, l±bhato no ca atthato.. 943. ``saªghal±bhassa bhaº¹anti, saªghato parib±hir±. paral±bhopaj²vant±, ahir²k± na lajjare.. 944. ``n±nuyutt± tath± eke, muº¹± saªgh±µip±rut±. sambh±vana½yevicchanti, l±bhasakk±ramucchit±.. 945. ``eva½ n±nappay±tamhi, na d±ni sukara½ tath±. aphusita½ v± phusitu½, phusita½ v±nurakkhitu½.. 946. ``yath± kaºµakaµµh±namhi, careyya anup±hano. sati½ upaµµhapetv±na, eva½ g±me mun² care.. 947. ``saritv± pubbake yog², tesa½ vattamanussara½. kiñc±pi pacchimo k±lo, phuseyya amata½ pada½.. 948. ``ida½ vatv± s±lavane, samaºo bh±vitindriyo. br±hmaºo parinibb±y², isi kh²ºapunabbhavo''ti.. ... p±r±pariyo {p±r±sariyo (sy±0)} thero.... v²satinip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- adhimutto p±r±pariyo, telak±ni raµµhap±lo. m±lukyaselo bhaddiyo, aªguli dibbacakkhuko.. p±r±pariyo dasete, v²samhi parikittit±. g±th±yo dve sat± honti, pañcat±l²sa {244 g±th±yoyeva dissanti} uttarinti.. 17. ti½sanip±to 1. phussattherag±th± 949. p±s±dike bah³ disv±, bh±vitatte susa½vute. isi paº¹arasagotto {paº¹arassa gotto (s²0)}, apucchi phussasavhaya½.. 950. ``ki½chand± kimadhipp±y±, kim±kapp± bhavissare. an±gatamhi k±lamhi, ta½ me akkh±hi pucchito''.. 951. ``suºohi vacana½ mayha½, isipaº¹arasavhaya. sakkacca½ upadh±rehi, ±cikkhiss±myan±gata½.. 952. ``kodhan± upan±h² ca, makkh² thambh² saµh± bah³. ussuk² n±n±v±d± ca, bhavissanti an±gate.. 953. ``aññ±tam±nino dhamme, gambh²re t²ragocar±. lahuk± agaru dhamme, aññamaññamag±rav±.. 954. ``bah³ ±d²nav± loke, uppajjissantyan±gate. sudesita½ ima½ dhamma½, kilesessanti {kilesissanti (s²0), kilisissanti (sy±0 ka0)} dummat².. 955. ``guºah²n±pi saªghamhi, voharant± vis±rad±. balavanto bhavissanti, mukhar± assut±vino.. 956. ``guºavantopi saªghamhi, voharant± yath±tthato. dubbal± te bhavissanti, hir²man± anatthik±.. 957. ``rajata½ j±tar³pañca, khetta½ vatthumaje¼aka½. d±sid±sañca dummedh±, s±diyissantyan±gate.. 958. ``ujjh±nasaññino b±l±, s²lesu asam±hit±. unna¼± vicarissanti, kalah±bhirat± mag±.. 959. ``uddhat± ca bhavissanti, n²lac²varap±rut±. kuh± thaddh± lap± siªg², carissantyariy± viya.. 960. ``telasaºµhehi kesehi, capal± añjanakkhik±. rathiy±ya gamissanti, dantavaººikap±rut±.. 961. ``ajeguccha½ vimuttehi, suratta½ arahaddhaja½. jigucchissanti k±s±va½, od±tesu samucchit± {od±te susamucchit± (s²0)}.. 962. ``l±bhak±m± bhavissanti, kus²t± h²nav²riy±. kicchant± vanapatth±ni, g±mantesu vasissare.. 963. ``ye ye l±bha½ labhissanti, micch±j²varat± sad±. te teva anusikkhant±, bhajissanti asa½yat±.. 964. ``ye ye al±bhino l±bha½, na te pujj± bhavissare. supesalepi te dh²re, sevissanti na te tad±.. 965. ``milakkhurajana½ ratta½ {pilakkharajana½ ratta½ (?)}, garahant± saka½ dhaja½. titthiy±na½ dhaja½ keci, dh±rissantyavad±taka½.. 966. ``ag±ravo ca k±s±ve, tad± tesa½ bhavissati. paµisaªkh± ca k±s±ve, bhikkh³na½ na bhavissati.. 967. ``abhibh³tassa dukkhena, sallaviddhassa ruppato. paµisaªkh± mah±ghor±, n±gass±si acintiy±.. 968. ``chaddanto hi tad± disv±, suratta½ arahaddhaja½. t±vadeva bhaº² g±th±, gajo atthopasa½hit±''.. 969. {dha0 pa0 9; j±0 1.2.141; 1.16.122} ``anikkas±vo k±s±va½, yo vattha½ paridhassati {paridahissati (s²0 sy±0)}. apeto damasaccena, na so k±s±vamarahati.. 970. ``yo ca vantak±s±vassa, s²lesu susam±hito. upeto damasaccena, sa ve k±s±vamarahati.. 971. ``vipannas²lo dummedho, p±kaµo k±mak±riyo. vibbhantacitto nissukko, na so k±s±vamarahati.. 972. ``yo ca s²lena sampanno, v²tar±go sam±hito. od±tamanasaªkappo, sa ve k±s±vamarahati.. 973. ``uddhato unna¼o b±lo, s²la½ yassa na vijjati. od±taka½ arahati, k±s±va½ ki½ karissati.. 974. ``bhikkh³ ca bhikkhuniyo ca, duµµhacitt± an±dar±. t±d²na½ mettacitt±na½, niggaºhissantyan±gate.. 975. ``sikkh±pent±pi therehi, b±l± c²varadh±raºa½. na suºissanti dummedh±, p±kaµ± k±mak±riy±.. 976. ``te tath± sikkhit± b±l±, aññamañña½ ag±rav±. n±diyissantupajjh±ye, kha¼uªko viya s±rathi½.. 977. ``eva½ an±gataddh±na½, paµipatti bhavissati. bhikkh³na½ bhikkhun²nañca, patte k±lamhi pacchime.. 978. ``pur± ±gacchate eta½, an±gata½ mahabbhaya½. subbac± hotha sakhil±, aññamañña½ sag±rav±.. 979. ``mettacitt± k±ruºik±, hotha s²lesu sa½vut±. ±raddhav²riy± pahitatt±, nicca½ da¼haparakkam±.. 980. ``pam±da½ bhayato disv±, appam±dañca khemato. bh±vethaµµhaªgika½ magga½, phusant± amata½ pada''nti.. ... phusso thero.... 2. s±riputtattherag±th± 981. ``yath±c±r² yath±sato sat²m±, yatasaªkappajjh±yi appamatto. ajjhattarato sam±hitatto, eko santusito tam±hu bhikkhu½.. 982. ``alla½ sukkha½ v± bhuñjanto, na b±¼ha½ suhito siy±. ³n³daro mit±h±ro, sato bhikkhu paribbaje.. 983. ``catt±ro pañca ±lope, abhutv± udaka½ pive. ala½ ph±suvih±r±ya, pahitattassa bhikkhuno.. 984. ``kappiya½ ta½ ce ch±deti, c²vara½ idamatthika½ {idamatthita½ (s²0)}. ala½ ph±suvih±r±ya, pahitattassa bhikkhuno.. 985. ``pallaªkena nisinnassa, jaººuke n±bhivassati. ala½ ph±suvih±r±ya, pahitattassa bhikkhuno.. 986. {sa½0 ni0 4.253; itivu0 53} ``yo sukha½ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato. ubhayantarena {ubhayamantare (s²0)} n±hosi, kena lokasmi ki½ siy±.. 987. ``m± me kad±ci p±piccho, kus²to h²nav²riyo. appassuto an±daro, kena lokasmi ki½ siy±.. 988. ``bahussuto ca medh±v², s²lesu susam±hito. cetosamathamanuyutto, api muddhani tiµµhatu.. 989. ``yo papañcamanuyutto, papañc±bhirato mago. vir±dhay² so nibb±na½, yogakkhema½ anuttara½.. 990. ``yo ca papañca½ hitv±na, nippapañcapathe rato. ±r±dhay² so nibb±na½, yogakkhema½ anuttara½.. 991. {dha0 pa0 98} ``g±me v± yadi v±raññe, ninne v± yadi v± thale. yattha arahanto viharanti, ta½ bh³mir±maºeyyaka½.. 992. ``ramaº²y±ni araññ±ni, yattha na ramat² jano. v²tar±g± ramissanti, na te k±magavesino.. 993. {dha0 pa0 76} ``nidh²na½va pavatt±ra½, ya½ passe vajjadassina½. niggayhav±di½ medh±vi½, t±disa½ paº¹ita½ bhaje. t±disa½ bhajam±nassa, seyyo hoti na p±piyo.. 994. {dha0 pa0 77} ``ovadeyy±nus±seyya, asabbh± ca niv±raye. satañhi so piyo hoti, asata½ hoti appiyo.. 995. ``aññassa bhagav± buddho, dhamma½ desesi cakkhum±. dhamme desiyam±namhi, sotamodhesimatthiko. ta½ me amogha½ savana½, vimuttomhi an±savo.. 996. ``neva pubbeniv±s±ya, napi dibbassa cakkhuno. cetopariy±ya iddhiy±, cutiy± upapattiy±. sotadh±tuvisuddhiy±, paºidh² me na vijjati {kath±0 378}.. 997. ``rukkham³la½va niss±ya, muº¹o saªgh±µip±ruto. paññ±ya uttamo thero, upatissova {upatisso ca (s²0 ka0)} jh±yati.. 998. ``avitakka½ sam±panno, samm±sambuddhas±vako. ariyena tuºh²bh±vena, upeto hoti t±vade.. 999. {ud±0 24} ``yath±pi pabbato selo, acalo suppatiµµhito. eva½ mohakkhay± bhikkhu, pabbatova na vedhati.. 1000. ``anaªgaºassa posassa, nicca½ sucigavesino. v±laggamatta½ p±passa, abbhamatta½va kh±yati.. 1001. ``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½. nikkhipissa½ ima½ k±ya½, sampaj±no patissato.. 1002. ``n±bhinand±mi maraºa½, n±bhinand±mi j²vita½. k±lañca paµikaªkh±mi, nibbisa½ bhatako yath±.. 1003. ``ubhayena mida½ maraºameva, n±maraºa½ pacch± v± pure v±. paµipajjatha m± vinassatha, khaºo vo m± upaccag±.. 1004. ``nagara½ yath± paccanta½, gutta½ santarab±hira½. eva½ gopetha att±na½, khaºo vo m± upaccag±. khaº±t²t± hi socanti, nirayamhi samappit±.. 1005. ``upasanto uparato, mantabh±º² {mattabh±º² (s²0)} anuddhato. dhun±ti p±pake dhamme, dumapatta½va m±luto.. 1006. ``upasanto uparato, mantabh±º² anuddhato. app±si {abbahi (sy±0), abh±si (?)} p±pake dhamme, dumapatta½va m±luto.. 1007. ``upasanto an±y±so, vippasanno an±vilo. kaly±ºas²lo medh±v², dukkhassantakaro siy±.. 1008. ``na vissase ekatiyesu eva½, ag±risu pabbajitesu c±pi. s±dh³pi hutv± na as±dhu honti, as±dhu hutv± puna s±dhu honti.. 1009. ``k±macchando ca by±p±do, thinamiddhañca bhikkhuno. uddhacca½ vicikicch± ca, pañcete cittakelis±.. 1010. ``yassa sakkariyam±nassa, asakk±rena c³bhaya½. sam±dhi na vikampati, appam±davih±rino.. 1011. ``ta½ jh±yina½ s±tatika½, sukhumadiµµhivipassaka½. up±d±nakkhay±r±ma½, ±hu sappuriso iti.. 1012. ``mah±samuddo pathav², pabbato anilopi ca. upam±ya na yujjanti, satthu varavimuttiy±.. 1013. ``cakk±nuvattako thero, mah±ñ±º² sam±hito. pathav±paggisam±no, na rajjati na dussati.. 1014. ``paññ±p±ramita½ patto, mah±buddhi mah±mati. aja¼o ja¼asam±no, sad± carati nibbuto.. 1015. ``pariciººo may± satth±...pe0... bhavanetti sam³hat±.. 1016. ``samp±dethappam±dena , es± me anus±san². hand±ha½ parinibbissa½, vippamuttomhi sabbadh²''ti.. ... s±riputto thero.... 3. ±nandattherag±th± 1017. ``pisuºena ca kodhanena ca, maccharin± ca vibh³tanandin±. sakhita½ na kareyya paº¹ito, p±po k±purisena saªgamo.. 1018. ``saddhena ca pesalena ca, paññavat± bahussutena ca. sakhita½ kareyya paº¹ito, bhaddo sappurisena saªgamo.. 1019. ``passa cittakata½ bimba½...pe0... yassa natthi dhuva½ µhiti.. 1020. ``passa cittakata½ bimba½...pe0... vatthehi sobhati.. 1021. ``alattakakat± ...pe0... no ca p±ragavesino.. 1022. ``aµµhapadakat±...pe0... no ca p±ragavesino.. 1023. ``añjan²va nav±...pe0... no ca p±ragavesino.. 1024. ``bahussuto cittakath², buddhassa paric±rako. pannabh±ro visaññutto, seyya½ kappeti gotamo.. 1025. ``kh²º±savo visaññutto, saªg±t²to sunibbuto. dh±reti antima½ deha½, j±timaraºap±rag³.. 1026. ``yasmi½ patiµµhit± dhamm±, buddhass±diccabandhuno. nibb±nagamane magge, soya½ tiµµhati gotamo.. 1027. ``dv±s²ti buddhato gaºhi½, dve sahass±ni bhikkhuto. catur±s²tisahass±ni, ye me dhamm± pavattino.. 1028. ``appassut±ya½ puriso, balibaddova j²rati. ma½s±ni tassa va¹¹hanti, paññ± tassa na va¹¹hati.. 1029. ``bahussuto appassuta½, yo suten±timaññati. andho pad²padh±rova, tatheva paµibh±ti ma½.. 1030. ``bahussuta½ up±seyya, sutañca na vin±saye. ta½ m³la½ brahmacariyassa, tasm± dhammadharo siy±.. 1031. ``pubb±paraññ³ atthaññ³, niruttipadakovido. suggah²tañca gaºh±ti, atthañcopaparikkhati.. 1032. ``khanty± chandikato {khantiy± chandito (?)} hoti, ussahitv± tuleti ta½. samaye so padahati, ajjhatta½ susam±hito.. 1033. ``bahussuta½ dhammadhara½, sappañña½ buddhas±vaka½. dhammaviññ±ºam±kaªkha½, ta½ bhajetha tath±vidha½.. 1034. ``bahussuto dhammadharo, kos±rakkho mahesino. cakkhu sabbassa lokassa, p³jan²yo bahussuto.. 1035. ``dhamm±r±mo dhammarato, dhamma½ anuvicintaya½. dhamma½ anussara½ bhikkhu, saddhamm± na parih±yati.. 1036. ``k±yamaccheragaruno {garuko (s²0)}, hiyyam±ne {hiyyam±no (s²0)} anuµµhahe. sar²rasukhagiddhassa, kuto samaºaph±sut±.. 1037. ``na pakkhanti dis± sabb±, dhamm± na paµibhanti ma½. gate kaly±ºamittamhi, andhak±ra½va kh±yati.. 1038. ``abbhat²tasah±yassa, at²tagatasatthuno. natthi et±disa½ mitta½, yath± k±yagat± sati.. 1039. ``ye pur±º± at²t± te, navehi na sameti me. svajja ekova jh±y±mi, vassupetova pakkhim±.. 1040. ``dassan±ya abhikkante, n±n±verajjake bah³. m± v±rayittha sot±ro, passantu samayo mama½.. 1041. ``dassan±ya abhikkante, n±n±verajjake puthu. karoti satth± ok±sa½, na niv±reti cakkhum±.. 1042. ``paººav²sativass±ni, sekhabh³tassa me sato. na k±masaññ± uppajji, passa dhammasudhammata½.. 1043. ``paººav²sativass±ni, sekhabh³tassa me sato. na dosasaññ± uppajji, passa dhammasudhammata½.. 1044. ``paººav²sativass±ni, bhagavanta½ upaµµhahi½. mettena k±yakammena, ch±y±va anap±yin² {anup±yin² (sy±0 ka0)}.. 1045. ``paººav²sativass±ni, bhagavanta½ upaµµhahi½. mettena vac²kammena, ch±y±va anap±yin².. 1046. ``paººav²sativass±ni, bhagavanta½ upaµµhahi½. mettena manokammena, ch±y±va anap±yin².. 1047. ``buddhassa caªkamantassa, piµµhito anucaªkami½. dhamme desiyam±namhi, ñ±ºa½ me udapajjatha.. 1048. ``aha½ sakaraº²yomhi, sekho appattam±naso. satthu ca parinibb±na½, yo amha½ anukampako.. 1049. ``tad±si ya½ bhi½sanaka½, tad±si lomaha½sana½. sabb±k±ravar³pete, sambuddhe parinibbute.. 1050. ``bahussuto dhammadharo, kos±rakkho mahesino. cakkhu sabbassa lokassa, ±nando parinibbuto.. 1051. ``bahussuto dhammadharo, kos±rakkho mahesino. cakkhu sabbassa lokassa, andhak±re tamonudo.. 1052. ``gatimanto satimanto, dhitimanto ca yo isi. saddhammadh±rako thero, ±nando ratan±karo.. 1053. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, natthi d±ni punabbhavo''ti.. ... ±nando thero.... ti½sanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- phussopatisso ±nando, tayotime pakittit±. g±th±yo tattha saªkh±t±, sata½ pañca ca uttar²ti. 18. catt±l²sanip±to 1. mah±kassapattherag±th± 1054. ``na gaºena purakkhato care, vimano hoti sam±dhi dullabho. n±n±janasaªgaho dukho, iti disv±na gaºa½ na rocaye.. 1055. ``na kul±ni upabbaje muni, vimano hoti sam±dhi dullabho. so ussukko ras±nugiddho, attha½ riñcati yo sukh±vaho.. 1056. ``paªkoti hi na½ avedayu½, y±ya½ vandanap³jan± kulesu. sukhuma½ salla durubbaha½, sakk±ro k±purisena dujjaho.. 1057. ``sen±sanamh± oruyha, nagara½ piº¹±ya p±visi½. bhuñjanta½ purisa½ kuµµhi½, sakkacca½ ta½ upaµµhahi½.. 1058. ``so me {ta½ (s²0 ka0)} pakkena hatthena, ±lopa½ upan±mayi. ±lopa½ pakkhipantassa, aªguli cettha {pettha (s²0 ka0)} chijjatha.. 1059. ``kuµµam³lañca {ku¹¹am³lañca (s²0 sy±0)} niss±ya, ±lopa½ ta½ abhuñjisa½. bhuñjam±ne v± bhutte v±, jeguccha½ me na vijjati.. 1060. ``uttiµµhapiº¹o ±h±ro, p³timuttañca osadha½. sen±sana½ rukkham³la½, pa½suk³lañca c²vara½. yassete abhisambhutv± {abhibhuñjati (?)}, sa ve c±tuddiso naro.. 1061. ``yattha eke vihaññanti, ±ruhant± siluccaya½. tassa buddhassa d±y±do, sampaj±no patissato. iddhibalenupatthaddho , kassapo abhir³hati.. 1062. ``piº¹ap±tapaµikkanto , selam±ruyha kassapo. jh±yati anup±d±no, pah²nabhayabheravo.. 1063. ``piº¹ap±tapaµikkanto, selam±ruyha kassapo. jh±yati anup±d±no, ¹ayham±nesu nibbuto.. 1064. ``piº¹ap±tapaµikkanto, selam±ruyha kassapo. jh±yati anup±d±no, katakicco an±savo.. 1065. ``karerim±l±vitat± , bh³mibh±g± manoram±. kuñjar±bhirud± ramm±, te sel± ramayanti ma½.. 1066. ``n²labbhavaºº± rucir±, v±ris²t± sucindhar±. indagopakasañchann±, te sel± ramayanti ma½.. 1067. ``n²labbhak³µasadis±, k³µ±g±ravar³pam±. v±raº±bhirud± ramm±, te sel± ramayanti ma½.. 1068. ``abhivuµµh± rammatal±, nag± isibhi sevit±. abbhunnadit± sikh²hi, te sel± ramayanti ma½.. 1069. ``ala½ jh±yituk±massa, pahitattassa me sato. ala½ me atthak±massa {attak±massa (?)}, pahitattassa bhikkhuno.. 1070. ``ala½ me ph±suk±massa, pahitattassa bhikkhuno. ala½ me yogak±massa, pahitattassa t±dino.. 1071. ``um±pupphena sam±n±, gagan±vabbhach±dit±. n±n±dijagaº±kiºº± , te sel± ramayanti ma½.. 1072. ``an±kiºº± gahaµµhehi, migasaªghanisevit±. n±n±dijagaº±kiºº±, te sel± ramayanti ma½.. 1073. ``acchodik± puthusil±, gonaªgulamig±yut±. ambusev±lasañchann±, te sel± ramayanti ma½.. 1074. ``na pañcaªgikena turiyena, rati me hoti t±dis². yath± ekaggacittassa, samm± dhamma½ vipassato.. 1075. ``kamma½ bahuka½ na k±raye, parivajjeyya jana½ na uyyame. ussukko so ras±nugiddho, attha½ riñcati yo sukh±vaho.. 1076. ``kamma½ bahuka½ na k±raye, parivajjeyya anattaneyyameta½. kicchati k±yo kilamati, dukkhito so samatha½ na vindati.. 1077. ``oµµhappahatamattena, att±nampi na passati. patthaddhag²vo carati, aha½ seyyoti maññati.. 1078. ``aseyyo seyyasam±na½, b±lo maññati att±na½. na ta½ viññ³ pasa½santi, patthaddham±nasa½ nara½.. 1079. ``yo ca seyyohamasm²ti, n±ha½ seyyoti v± pana. h²no ta½sadiso {t²noha½ sadiso (sy±0)} v±ti, vidh±su na vikampati.. 1080. ``paññavanta½ tath± t±di½, s²lesu susam±hita½. cetosamathamanutta½, tañce viññ³ pasa½sare.. 1081. ``yassa sabrahmac±r²su, g±ravo n³palabbhati. ±rak± hoti saddhamm±, nabhato puthav² yath±.. 1082. ``yesañca hiri ottappa½, sad± samm± upaµµhita½. vir³¼habrahmacariy± te, tesa½ kh²º± punabbhav±.. 1083. ``uddhato capalo bhikkhu, pa½suk³lena p±ruto. kap²va s²hacammena, na so tenupasobhati.. 1084. ``anuddhato acapalo, nipako sa½vutindriyo. sobhati pa½suk³lena, s²hova girigabbhare.. 1085. ``ete sambahul± dev±, iddhimanto yasassino. dasadevasahass±ni, sabbe te brahmak±yik±.. 1086. ``dhammasen±pati½ v²ra½, mah±jh±yi½ sam±hita½. s±riputta½ namassant±, tiµµhanti pañjal²kat±.. 1087. ```namo te puris±jañña, namo te purisuttama. yassa te n±bhij±n±ma, yampi niss±ya jh±yati {jh±yasi (ka0 aµµha0)}.. 1088. ```acchera½ vata buddh±na½, gambh²ro gocaro sako. ye maya½ n±bhij±n±ma, v±lavedhisam±gat±'.. 1089. ``ta½ tath± devak±yehi, p³jita½ p³jan±raha½. s±riputta½ tad± disv±, kappinassa sita½ ahu.. 1090. ``y±vat± buddhakhettamhi, µhapayitv± mah±muni½. dhutaguºe visiµµhoha½, sadiso me na vijjati.. 1091. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, natthi d±ni punabbhavo.. 1092. ``na c²vare na sayane, bhojane nupalimpati. gotamo anappameyyo, mu¼±lapuppha½ vimala½va. ambun± nekkhammaninno, tibhav±bhinissaµo.. 1093. ``satipaµµh±nag²vo so, saddh±hattho mah±muni. paññ±s²so mah±ñ±º², sad± carati nibbuto''ti.. ... mah±kassapo thero.... catt±l²sanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- catt±l²sanip±tamhi, mah±kassapasavhayo. ekova thero g±th±yo, catt±s²la duvepi c±ti.. 19. paññ±sanip±to 1. t±lapuµattherag±th± 1094. ``kad± nuha½ pabbatakandar±su, ek±kiyo addutiyo vihassa½. aniccato sabbabhava½ vipassa½, ta½ me ida½ ta½ nu kad± bhavissati.. 1095. ``kad± nuha½ bhinnapaµandharo muni, k±s±vavattho amamo nir±so. r±gañca dosañca tatheva moha½, hantv± sukh² pavanagato vihassa½.. 1096. ``kad± anicca½ vadharogan²¼a½, k±ya½ ima½ maccujar±yupadduta½. vipassam±no v²tabhayo vihassa½, eko vane ta½ nu kad± bhavissati.. 1097. ``kad± nuha½ bhayajanani½ dukh±vaha½, taºh±lata½ bahuvidh±nuvattani½. paññ±maya½ tikhiºamasi½ gahetv±, chetv± vase tampi kad± bhavissati.. 1098. ``kad± nu paññ±mayamuggateja½, sattha½ is²na½ sahas±diyitv±. m±ra½ sasena½ sahas± bhañjissa½, s²h±sane ta½ nu kad± bhavissati.. 1099. ``kad± nuha½ sabbhi sam±gamesu, diµµho bhave dhammagar³hi t±dibhi. y±th±vadass²hi jitindriyehi, padh±niyo ta½ nu kad± bhavissati.. 1100. ``kad± nu ma½ tandi khud± pip±s±, v±t±tap± k²µasar²sap± v±. na b±dhayissanti na ta½ giribbaje, atthatthiya½ ta½ nu kad± bhavissati.. 1101. ``kad± nu kho ya½ vidita½ mahesin±, catt±ri sacc±ni sududdas±ni. sam±hitatto satim± agaccha½, paññ±ya ta½ ta½ nu kad± bhavissati.. 1102. ``kad± nu r³pe amite ca sadde, gandhe rase phusitabbe ca dhamme. ±dittatoha½ samathehi yutto, paññ±ya daccha½ tadida½ kad± me.. 1103. ``kad± nuha½ dubbacanena vutto, tatonimitta½ vimano na hessa½. atho pasatthopi tatonimitta½, tuµµho na hessa½ tadida½ kad± me.. 1104. ``kad± nu kaµµhe ca tiºe lat± ca, khandhe imeha½ amite ca dhamme. ajjhattik±neva ca b±hir±ni ca, sama½ tuleyya½ tadida½ kad± me.. 1105. ``kad± nu ma½ p±vusak±lamegho, navena toyena sac²vara½ vane. isippay±tamhi pathe vajanta½, ovassate ta½ nu kad± bhavissati.. 1106. ``kad± may³rassa sikhaº¹ino vane, dijassa sutv± girigabbhare ruta½. paccuµµhahitv± amatassa pattiy±, sa½cintaye ta½ nu kad± bhavissati.. 1107. ``kad± nu gaªga½ yamuna½ sarassati½, p±t±lakhitta½ va¼av±mukhañca {balav±mukhañca (ka0)}. asajjam±no patareyyamiddhiy±, vibhi½sana½ ta½ nu kad± bhavissati.. 1108. ``kad± nu n±gova asaªgac±r², pad±laye k±maguºesu chanda½. nibbajjaya½ sabbasubha½ nimitta½, jh±ne yuto ta½ nu kad± bhavissati.. 1109. ``kad± iºaµµova daliddako {da¼iddako (s²0)} nidhi½, ±r±dhayitv± dhanikehi p²¼ito. tuµµho bhavissa½ adhigamma s±sana½, mahesino ta½ nu kad± bhavissati.. 1110. ``bah³ni vass±ni tay±mhi y±cito, `ag±rav±sena ala½ nu te ida½'. ta½ d±ni ma½ pabbajita½ sam±na½, ki½k±raº± citta tuva½ na yuñjasi.. 1111. ``nanu aha½ citta tay±mhi y±cito, `giribbaje citrachad± vihaªgam±'. mahindaghosatthanit±bhigajjino, te ta½ ramessanti vanamhi jh±yina½.. 1112. ``kulamhi mitte ca piye ca ñ±take, khi¹¹±rati½ k±maguºañca loke. sabba½ pah±ya imamajjhup±gato, athopi tva½ citta na mayha tussasi.. 1113. ``mameva eta½ na hi tva½ paresa½, sann±hak±le paridevitena ki½. sabba½ ida½ calamiti pekkham±no, abhinikkhami½ amatapada½ jig²sa½.. 1114. ``suyuttav±d² dvipad±namuttamo, mah±bhisakko naradammas±rathi {s±rath² (s²0)}. `citta½ cala½ makkaµasannibha½ iti, av²tar±gena sudunniv±raya½'.. 1115. ``k±m± hi citr± madhur± manoram±, aviddas³ yattha sit± puthujjan±. te dukkhamicchanti punabbhavesino, cittena n²t± niraye nir±kat±.. 1116. ```may³rakoñc±bhirutamhi k±nane, d²p²hi byagghehi purakkhato vasa½. k±ye apekkha½ jaha m± vir±dhaya', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1117. ```bh±vehi jh±n±ni ca indriy±ni ca, bal±ni bojjhaªgasam±dhibh±van±. tisso ca vijj± phusa buddhas±sane', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1118. ```bh±vehi magga½ amatassa pattiy±, niyy±nika½ sabbadukhakkhayogadha½. aµµhaªgika½ sabbakilesasodhana½', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1119. ```dukkhanti khandhe paµipassa yoniso, yato ca dukkha½ samudeti ta½ jaha. idheva dukkhassa karohi anta½', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1120. ```anicca½ dukkhanti vipassa yoniso, suñña½ anatt±ti agha½ vadhanti ca. manovic±re uparundha cetaso', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1121. ```muº¹o vir³po abhis±pam±gato, kap±lahatthova kulesu bhikkhasu. yuñjassu satthuvacane mahesino', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1122. ```susa½vutatto visikhantare cara½, kulesu k±mesu asaªgam±naso. cando yath± dosinapuººam±siy±', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1123. ```±raññiko hohi ca piº¹ap±tiko, sos±niko hohi ca pa½suk³liko. nesajjiko hohi sad± dhute rato', itissu ma½ citta pure niyuñjasi.. 1124. ``ropetva rukkh±ni yath± phales², m³le taru½ chettu tameva icchasi. tath³pama½ cittamida½ karosi, ya½ ma½ aniccamhi cale niyuñjasi.. 1125. ``ar³pa d³raªgama ekac±ri, na te karissa½ vacana½ id±niha½. dukkh± hi k±m± kaµuk± mahabbhay±, nibb±namev±bhimano carissa½.. 1126. ``n±ha½ alakkhy± ahirikkat±ya v±, na cittahet³ na ca d³rakantan±. ±j²vahet³ ca aha½ na nikkhami½, kato ca te citta paµissavo may±.. 1127. ```appicchat± sappurisehi vaººit±, makkhappah±na½ v³pasamo dukhassa'. itissu ma½ citta tad± niyuñjasi, id±ni tva½ gacchasi pubbaciººa½.. 1128. ``taºh± avijj± ca piy±piyañca, subh±ni r³p±ni sukh± ca vedan±. man±piy± k±maguº± ca vant±, vante aha½ ±vamitu½ na ussahe.. 1129. ``sabbattha te citta vaco kata½ may±, bah³su j±t²su na mesi kopito. ajjhattasambhavo kataññut±ya te, dukkhe cira½ sa½sarita½ tay± kate.. 1130. ``tvaññeva no citta karosi br±hmaºo {br±hmaºe (s²0), br±hmaºa½ (?) bh±valopa-tappadh±nat± gahetabb±}, tva½ khattiyo r±jadas² {r±jadis² (sy±0 ka0)} karosi. vess± ca sudd± ca bhav±ma ekad±, devattana½ v±pi taveva v±has±.. 1131. ``taveva het³ asur± bhav±mase, tva½m³laka½ nerayik± bhav±mase. atho tiracch±nagat±pi ekad±, petattana½ v±pi taveva v±has±.. 1132. ``nanu dubbhissasi ma½ punappuna½, muhu½ muhu½ c±raºika½va dassaya½. ummattakeneva may± palobhasi, kiñc±pi te citta vir±dhita½ may±.. 1133. ``ida½ pure cittamac±ri c±rika½, yenicchaka½ yatthak±ma½ yath±sukha½. tadajjaha½ niggahess±mi yoniso, hatthippabhinna½ viya aªkusaggaho.. 1134. ``satth± ca me lokamima½ adhiµµhahi,aniccato addhuvato as±rato. pakkhanda ma½ citta jinassa s±sane, t±rehi ogh± mahat± suduttar±.. 1135. ``na te ida½ citta yath± pur±ºaka½, n±ha½ ala½ tuyha vase nivattitu½ {vasena vattitu½ (?)}. mahesino pabbajitomhi s±sane, na m±dis± honti vin±sadh±rino.. 1136. ``nag± samudd± sarit± vasundhar±, dis± catasso vidis± adho div±. sabbe anicc± tibhav± upaddut±, kuhi½ gato citta sukha½ ramissasi.. 1137. ``dhitippara½ ki½ mama citta k±hisi, na te ala½ citta vas±nuvattako. na j±tu bhasta½ ubhatomukha½ chupe, dhiratthu p³ra½ nava sotasandani½.. 1138. ``var±haeºeyyavig±¼hasevite, pabbh±rakuµµe pakateva sundare. navambun± p±vusasitthak±nane, tahi½ guh±gehagato ramissasi.. 1139. ``sun²lag²v± susikh± supekhun±, sucittapattacchadan± vihaªgam±. sumañjughosatthanit±bhigajjino, te ta½ ramessanti vanamhi jh±yina½.. 1140. ``vuµµhamhi deve caturaªgule tiºe, sa½pupphite meghanibhamhi k±nane. nagantare viµapisamo sayissa½, ta½ me mud³ hehiti t³lasannibha½.. 1141. ``tath± tu kass±mi yath±pi issaro, ya½ labbhati tenapi hotu me ala½. na t±ha½ kass±mi yath± atandito, bi¼±rabhasta½va yath± sumaddita½.. 1142. ``tath± tu kass±mi yath±pi issaro, ya½ labbhati tenapi hotu me ala½. v²riyena ta½ mayha vas±nayissa½, gaja½va matta½ kusalaªkusaggaho.. 1143. ``tay± sudantena avaµµhitena hi, hayena yogg±cariyova ujjun±. pahomi magga½ paµipajjitu½ siva½, citt±nurakkh²hi sad± nisevita½.. 1144. ``±rammaºe ta½ balas± nibandhisa½, n±ga½va thambhamhi da¼h±ya rajjuy±. ta½ me sugutta½ satiy± subh±vita½, anissita½ sabbabhavesu hehisi.. 1145. ``paññ±ya chetv± vipath±nus±rina½, yogena niggayha pathe nivesiya. disv± samudaya½ vibhavañca sambhava½, d±y±dako hehisi aggav±dino.. 1146. ``catubbipall±savasa½ adhiµµhita½, g±maº¹ala½va parinesi citta ma½. nanu {n³na (s²0)} sa½yojanabandhanacchida½, sa½sevase k±ruºika½ mah±muni½.. 1147. ``migo yath± seri sucittak±nane, ramma½ giri½ p±vusaabbham±lini½ {m±li½ (?)}. an±kule tattha nage ramissa½ {ramissasi (sy±0 ka0)}, asa½saya½ citta par± bhavissasi.. 1148. ``ye tuyha chandena vasena vattino, nar± ca n±r² ca anubhonti ya½ sukha½. aviddas³ m±ravas±nuvattino, bhav±bhinand² tava citta s±vak±''ti.. ... t±lapuµo thero.... paññ±sanip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- paññ±samhi nip±tamhi, eko t±lapuµo suci. g±th±yo tattha paññ±sa, puna pañca ca uttar²ti.. 20. saµµhinip±to 1. mah±moggall±nattherag±th± 1149. ``±raññik± piº¹ap±tik±, uñch±patt±gate rat±. d±lemu maccuno sena½, ajjhatta½ susam±hit±.. 1150. ``±raññik± piº¹ap±tik±, uñch±patt±gate rat±. dhun±ma maccuno sena½, na¼±g±ra½va kuñjaro.. 1151. ``rukkham³lik± s±tatik±, uñch±patt±gate rat±. d±lemu maccuno sena½, ajjhatta½ susam±hit±.. 1152. ``rukkham³lik± s±tatik±, uñch±patt±gate rat±. dhun±ma maccuno sena½, na¼±g±ra½va kuñjaro.. 1153. ``aµµhikaªkalakuµike, ma½sanh±rupasibbite. dhiratthu pure duggandhe, paragatte mam±yase.. 1154. ``g³thabhaste taconaddhe, uragaº¹ipis±cini. nava sot±ni te k±ye, y±ni sandanti sabbad±.. 1155. ``tava sar²ra½ navasota½, duggandhakara½ paribandha½. bhikkhu parivajjayate ta½, m²¼ha½ ca yath± sucik±mo.. 1156. ``evañce ta½ jano jaññ±, yath± j±n±mi ta½ aha½. ±rak± parivajjeyya, g³thaµµh±na½va p±vuse''.. 1157. ``evameta½ mah±v²ra, yath± samaºa bh±sasi. ettha ceke vis²danti, paªkamhiva jaraggavo.. 1158. ``±k±samhi haliddiy±, yo maññetha rajetave. aññena v±pi raªgena, vigh±tudayameva ta½.. 1159. ``tad±k±sasama½ citta½, ajjhatta½ susam±hita½. m± p±pacitte ±s±di, aggikhandha½va pakkhim±.. 1160. ``passa cittakata½ bimba½, aruk±ya½ samussita½. ±tura½ bahusaªkappa½, yassa natthi dhuva½ µhiti.. 1161. ``passa cittakata½ r³pa½, maºin± kuº¹alena ca. aµµhi½ tacena onaddha½, saha vatthehi sobhati.. 1162. ``alattakakat± p±d±, mukha½ cuººakamakkhita½. ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino.. 1163. ``aµµhapadakat± kes±, nett± añjanamakkhit±. ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino.. 1164. ``añjan²va nav± citt±, p³tik±yo alaªkato. ala½ b±lassa moh±ya, no ca p±ragavesino.. 1165. ``odahi migavo p±sa½, n±sad± v±gura½ migo. bhutv± niv±pa½ gacch±ma, kaddante migabandhake.. 1166. ``chinno p±so migavassa, n±sad± v±gura½ migo. bhutv± niv±pa½ gacch±ma, socante migaluddake.. 1167. ``tad±si ya½ bhi½sanaka½, tad±si lomaha½sana½. anek±k±rasampanne, s±riputtamhi nibbute.. 1168. {d²0 ni0 2.221, 272; sa½0 ni0 1.186; 2.143; apa0 thera 1.2.115; j±0 1.1.95} ``anicc± vata saªkh±r± upp±davaya dhammino.. upajjitv± nirujjhanti, tesa½ v³pasamo sukho.. 1169. ``sukhuma½ te paµivijjhanti, v±lagga½ usun± yath±. ye pañcakkhandhe passanti, parato no ca attato.. 1170. ``ye ca passanti saªkh±re, parato no ca attato. paccaby±dhi½su nipuºa½, v±lagga½ usun± yath±.. 1171. {sa½0 ni0 1.21, 97} ``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova matthake. k±mar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje.. 1172. {sa½0 ni0 1.21, 97}``sattiy± viya omaµµho, ¹ayham±nova matthake. bhavar±gappah±n±ya, sato bhikkhu paribbaje''.. 1173. ``codito bh±vitattena, sar²rantimadh±rin±. mig±ram±tup±s±da½, p±daªguµµhena kampayi½.. 1174. ``nayida½ sithilam±rabbha, nayida½ appena th±mas±. nibb±namadhigantabba½, sabbagantha-pamocana½.. 1175. ``ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamaporiso. dh±reti antima½ deha½, jetv± m±ra½ sav±hini½ {sav±hana½ (ka0)}.. 1176. ``vivaramanupabhanti vijjut±, vebh±rassa ca paº¹avassa ca. nagavivaragato jh±yati, putto appaµimassa t±dino.. 1177. ``upasanto uparato, pantasen±sano muni. d±y±do buddhaseµµhassa, brahmun± abhivandito.. 1178. ``upasanta½ uparata½, pantasen±sana½ muni½. d±y±da½ buddhaseµµhassa, vanda br±hmaºa kassapa½.. 1179. ``yo ca j±tisata½ gacche, sabb± br±hmaºaj±tiyo. sottiyo vedasampanno, manussesu punappuna½.. 1180. ``ajjh±yakopi ce assa, tiººa½ ved±na p±rag³. etassa vandan±yeta½, kala½ n±gghati so¼asi½.. 1181. ``yo so aµµha vimokkh±ni, purebhatta½ aphassayi {apassayi (s²0 ka0), aphussayi (sy±0)}. anuloma½ paµiloma½, tato piº¹±ya gacchati.. 1182. ``t±disa½ bhikkhu½ m±s±di {m± hani (s²0)}, m±tt±na½ khaºi br±hmaºa. abhippas±dehi mana½, arahantamhi t±dine. khippa½ pañjaliko vanda, m± te vijaµi matthaka½.. 1183. ``neso passati saddhamma½, sa½s±rena purakkhato. adhogama½ jimhapatha½, kummaggamanudh±vati.. 1184. ``kim²va m²¼hasallitto, saªkh±re adhimucchito. pag±¼ho l±bhasakk±re, tuccho gacchati poµµhilo.. 1185. ``imañca passa ±yanta½, s±riputta½ sudassana½. vimutta½ ubhatobh±ge, ajjhatta½ susam±hita½.. 1186. ``visalla½ kh²ºasa½yoga½, tevijja½ maccuh±yina½. dakkhiºeyya½ manuss±na½, puññakkhetta½ anuttara½.. 1187. ``ete sambahul± dev±, iddhimanto yasassino. dasa devasahass±ni, sabbe brahmapurohit±. moggall±na½ namassant±, tiµµhanti pañjal²kat±.. 1188. ```namo te puris±jañña, namo te purisuttama. yassa te ±sav± kh²º±, dakkhiºeyyosi m±risa'.. 1189. ``p³jito naradevena, uppanno maraº±bhibh³. puº¹ar²ka½va toyena, saªkh±renupalippati.. 1190. ``yassa muhuttena sahassadh± loko, sa½vidito sabrahmakappo vasi. iddhiguºe cutupap±te k±le, passati devat± sa bhikkhu.. 1191. ``s±riputtova paññ±ya, s²lena upasamena ca. yopi p±raªgato bhikkhu, et±vaparamo siy±.. 1192. ``koµisatasahassassa, attabh±va½ khaºena nimmine. aha½ vikubban±su kusalo, vas²bh³tomhi iddhiy±.. 1193. ``sam±dhivijj±vasip±ram²gato, moggall±nagotto asitassa s±sane. dh²ro samucchindi sam±hitindriyo, n±go yath± p³tilata½va bandhana½.. 1194. ``pariciººo may± satth±, kata½ buddhassa s±sana½. ohito garuko bh±ro, bhavanetti sam³hat±.. 1195. ``yassa catth±ya pabbajito, ag±rasm±nag±riya½. so me attho anuppatto, sabbasa½yojanakkhayo.. 1196. {ma0 ni0 1.513} ``k²diso nirayo ±si, yattha duss² apaccatha. vidhura½ s±vakam±sajja, kakusandhañca br±hmaºa½.. 1197. ``sata½ ±si ayosaªk³, sabbe paccattavedan±. ²diso nirayo ±si, yattha duss² apaccatha. vidhura½ s±vakam±sajja, kakusandhañca br±hmaºa½.. 1198. ``yo etamabhij±n±ti, bhikkhu buddhassa s±vako. t±disa½ bhikkhum±sajja, kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1199. ``majjhesarasmi½ {sarassa (s²0), s±garasmi½ (ka0)} tiµµhanti, vim±n± kappaµh±yino. ve¼uriyavaºº± rucir±, accimanto pabhassar±. acchar± tattha naccanti, puthu n±nattavaººiyo.. 1200. ``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1201. ``yo ve buddhena codito, bhikkhusaªghassa pekkhato. mig±ram±tup±s±da½, p±daªguµµhena kampayi.. 1202. ``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1203. ``yo vejayantap±s±da½, p±daªguµµhena kampayi. iddhibalenupatthaddho, sa½vejesi ca devat±.. 1204. ``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1204. ``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1205. ``yo vejayantap±s±de, sakka½ so paripucchati. api ±vuso j±n±si, taºhakkhayavimuttiyo. tassa sakko viy±k±si, pañha½ puµµho yath±tatha½.. 1206. ``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1207. ``yo brahm±na½ paripucchati, sudhamm±ya½ µhito {sudhamm±y±'bhito (sy±0)} sabha½. ajj±pi ty±vuso s± diµµhi, y± te diµµhi pure ahu. passasi v²tivattanta½, brahmaloke pabhassara½.. 1208. ``tassa brahm± viy±k±si, pañha½ puµµho yath±tatha½. na me m±risa s± diµµhi, y± me diµµhi pure ahu.. 1209. ``pass±mi v²tivattanta½, brahmaloke pabhassara½. soha½ ajja katha½ vajja½, aha½ niccomhi sassato.. 1210. ``yo etamabhij±n±ti...pe0... kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1211. ``yo mah±neruno k³µa½, vimokkhena aphassayi {apassayi (s²0 ka0)}. vana½ pubbavideh±na½, ye ca bh³misay± nar±.. 1212. ``yo etamabhij±n±ti, bhikkhu buddhassa s±vako. t±disa½ bhikkhum±sajja, kaºha dukkha½ nigacchasi.. 1213. ``na ve aggi cetayati, aha½ b±la½ ¹ah±m²ti. b±lova jalita½ aggi½, ±sajja na½ pa¹ayhati.. 1214. ``evameva tuva½ m±ra, ±sajja na½ tath±gata½. saya½ ¹ahissasi att±na½, b±lo aggi½va samphusa½.. 1215. ``apuñña½ pasav² m±ro, ±sajja na½ tath±gata½. ki½ nu maññasi p±pima, na me p±pa½ vipaccati.. 1216. ``karato te c²yate {miyyate (sabbattha) ma0 ni0 1.513 passitabba½} p±pa½, ciraratt±ya antaka. m±ra nibbinda buddhamh±, ±sa½ m±k±si bhikkhusu.. 1217. ``iti m±ra½ atajjesi, bhikkhu bhesaka¼±vane. tato so dummano yakkho, tatthevantaradh±yath±''ti.. ittha½ suda½ ±yasm± mah±moggall±no {mah±moggal±no (ka0)} thero g±th±yo abh±sitth±ti. saµµhinip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- saµµhikamhi nip±tamhi, moggall±no mahiddhiko. ekova therag±th±yo, aµµhasaµµhi bhavanti t±ti.. 21. mah±nip±to 1. vaªg²sattherag±th± 1218. ``nikkhanta½ vata ma½ santa½, ag±rasm±nag±riya½. vitakk± upadh±vanti, pagabbh± kaºhato ime.. 1219. ``uggaputt± mahiss±s±, sikkhit± da¼hadhammino {da¼hadhanvino (s²0 aµµha0)}. samant± parikireyyu½, sahassa½ apal±yina½.. 1220. ``sacepi ettak± {etato (sa½0 ni0 1.209)} bhiyyo, ±gamissanti itthiyo. neva ma½ by±dhayissanti {by±thayissanti (?)}, dhamme samhi {dhammesvamhi (sy±0 ka0)} patiµµhito.. 1221. ``sakkh² hi me suta½ eta½, buddhass±diccabandhuno. nibb±nagamana½ magga½, tattha me nirato mano.. 1222. ``eva½ ce ma½ viharanta½, p±pima upagacchasi. tath± maccu kariss±mi, na me maggampi dakkhasi.. 1223. ``aratiñca {arati½ (bah³su)} ratiñca pah±ya, sabbaso gehasitañca vitakka½. vanatha½ na kareyya kuhiñci, nibbanatho avanatho sa {nibbanatho arato sa hi (sa½0 ni0 1.210)} bhikkhu.. 1224. ``yamidha pathaviñca veh±sa½, r³pagata½ jagatogadha½ kiñci. parij²yati sabbamanicca½, eva½ samecca caranti mutatt±.. 1225. ``upadh²su jan± gadhit±se, diµµhasute {diµµhe sute (s²0)} paµighe ca mute ca. ettha vinodaya chandamanejo, yo hettha na limpati muni tam±hu {ta½ munim±hu (sa½0 ni0 1.210)}.. 1226. ``atha saµµhisit± savitakk±, puthujjanat±ya {puth³ janat±ya (sa½0 ni0 1.210)} adhamm± niviµµh±. na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duµµhullag±h² {duµµhullabh±º² (sa½0 ni0 1.210)} sa bhikkhu.. 1227. ``dabbo cirarattasam±hito, akuhako nipako apih±lu. santa½ pada½ ajjhagam± muni, paµicca parinibbuto kaªkhati k±la½.. 1228. ``m±na½ pajahassu gotama, m±napathañca jahassu asesa½. m±napathamhi sa mucchito, vippaµis±r²huv± ciraratta½.. 1229. ``makkhena makkhit± paj±, m±nahat± niraya½ papatanti. socanti jan± ciraratta½, m±nahat± niraya½ upapann±.. 1230. ``na hi socati bhikkhu kad±ci, maggajino samm± paµipanno. kittiñca sukhañc±nubhoti, dhammadasoti tam±hu tathatta½.. 1231. ``tasm± akhilo idha {akhilo (s²0), akhilodha (sa½0 ni0 1.211)} padh±nav±, n²varaº±ni pah±ya visuddho. m±nañca pah±ya asesa½, vijj±yantakaro samit±v².. 1232. ``k±mar±gena ¹ayh±mi, citta½ me pari¹ayhati. s±dhu nibb±pana½ br³hi, anukamp±ya gotama.. 1233. ``saññ±ya vipariyes±, citta½ te pari¹ayhati. nimitta½ parivajjehi, subha½ r±g³pasa½hita½ ( ) {(saªkh±re parato passa, dukkhato m± ca attato. nibb±pehi mah±r±ga½, m± dayhittho punappuna½.) (s²0 sa½0 ni0 1.212) udd±nag±th±ya½ ekasattat²tisaªkhy± ca, therag±th±µµhakath± ca passitabb±}.. 1234. ``asubh±ya citta½ bh±vehi, ekagga½ susam±hita½. sati k±yagat± tyatthu, nibbid±bahulo bhava.. 1235. ``animittañca bh±vehi, m±n±nusayamujjaha. tato m±n±bhisamay±, upasanto carissasi.. 1236. ``tameva v±ca½ bh±seyya, y±yatt±na½ na t±paye. pare ca na vihi½seyya, s± ve v±c± subh±sit±.. 1237. ``piyav±cameva bh±seyya, y± v±c± paµinandit±. ya½ an±d±ya p±p±ni, paresa½ bh±sate piya½.. 1238. ``sacca½ ve amat± v±c±, esa dhammo sanantano. sacce atthe ca dhamme ca, ±hu santo patiµµhit±.. 1239. ``ya½ buddho bh±sati v±ca½, khema½ nibb±napattiy±. dukkhassantakiriy±ya, s± ve v±c±namuttam±.. 1240. ``gambh²rapañño medh±v², magg±maggassa kovido. s±riputto mah±pañño, dhamma½ deseti bhikkhuna½.. 1241. ``saªkhittenapi deseti, vitth±renapi bh±sati. s±lik±yiva nigghoso, paµibh±na½ udiyyati {ud²rayi (s²0), ud²yyati (sy±0), udayyati (?) uµµhahat²ti ta½sa½vaººan±}.. 1242. ``tassa ta½ desayantassa, suºanti madhura½ gira½. sarena rajan²yena, savan²yena vaggun±. udaggacitt± mudit±, sota½ odhenti bhikkhavo.. 1243. ``ajja pannarase visuddhiy±, bhikkh³ pañcasat± sam±gat±. sa½yojanabandhanacchid±, an²gh± kh²ºapunabbhav± is².. 1244. ``cakkavatt² yath± r±j±, amaccapariv±rito. samant± anupariyeti, s±garanta½ mahi½ ima½.. 1245. ``eva½ vijitasaªg±ma½, satthav±ha½ anuttara½. s±vak± payirup±santi, tevijj± maccuh±yino.. 1246. ``sabbe bhagavato putt±, pal±pettha na vijjati. taºh±sallassa hant±ra½, vande ±diccabandhuna½.. 1247. ``parosahassa½ bhikkh³na½, sugata½ payirup±sati. desenta½ viraja½ dhamma½, nibb±na½ akutobhaya½.. 1248. ``suºanti dhamma½ vimala½, samm±sambuddhadesita½. sobhati vata sambuddho, bhikkhusaªghapurakkhato.. 1249. ```n±gan±mo'si bhagav±, is²na½ isisattamo. mah±meghova hutv±na, s±vake abhivassasi.. 1250. ``div± vih±r± nikkhamma, satthudassanakamyat±. s±vako te mah±v²ra, p±de vandati vaªgiso.. 1251. ``ummaggapatha½ m±rassa, abhibhuyya carati pabhijja kh²l±ni. ta½ passatha bandhapamuñcakara½, asita½va bh±gaso pavibhajja.. 1252. ``oghassa hi nitaraºattha½, anekavihita½ magga½ akkh±si. tasmiñca amate akkh±te, dhammadas± µhit± asa½h²r±.. 1253. ``pajjotakaro ativijjha {ativijjha dhamma½ (s²0)}, sabbaµhit²na½ atikkamamaddasa {atikkamamadda (s²0 ka0)}. ñatv± ca sacchikatv± ca, agga½ so desayi dasaddh±na½.. 1254. ``eva½ sudesite dhamme, ko pam±do vij±nata½ dhamma½. tasm± hi tassa bhagavato s±sane, appamatto sad± namassamanusikkhe.. 1255. ``buddh±nubuddho yo thero, koº¹añño tibbanikkamo. l±bh² sukhavih±r±na½, vivek±na½ abhiºhaso.. 1256. ``ya½ s±vakena pattabba½, satthu s±sanak±rin±. sabbassa ta½ anuppatta½, appamattassa sikkhato.. 1257. ``mah±nubh±vo tevijjo, cetopariyakovido. koº¹añño buddhad±y±do, p±de vandati satthuno.. 1258. ``nagassa passe ±s²na½, muni½ dukkhassa p±ragu½. s±vak± payirup±santi, tevijj± maccuh±yino.. 1259. ``cetas± {te cetas± (sa½0 ni0 1.218)} anupariyeti, moggall±no mahiddhiko. citta½ nesa½ samanvesa½ {samannesa½ (sa½0 ni0 1.218)}, vippamutta½ nir³padhi½.. 1260. ``eva½ sabbaªgasampanna½, muni½ dukkhassa p±ragu½. anek±k±rasampanna½, payirup±santi gotama½.. 1261. ``cando yath± vigataval±hake nabhe, virocati v²tamalova bh±ºum±. evampi aªg²rasa tva½ mah±muni, atirocasi yasas± sabbaloka½.. 1262. ``k±veyyamatt± vicarimha pubbe, g±m± g±ma½ pur± pura½. athaddas±ma sambuddha½, sabbadhamm±na p±ragu½.. 1263. ``so me dhammamadesesi, muni dukkhassa p±rag³. dhamma½ sutv± pas²dimha, saddh± {addh± (s²0 aµµha0)} no udapajjatha.. 1264. ``tass±ha½ vacana½ sutv±, khandhe ±yatan±ni ca. dh±tuyo ca viditv±na, pabbaji½ anag±riya½.. 1265. ``bah³na½ vata atth±ya, uppajjanti tath±gat±. itth²na½ puris±nañca, ye te s±sanak±rak±.. 1266. ``tesa½ kho vata atth±ya, bodhimajjhagam± muni. bhikkh³na½ bhikkhun²nañca, ye nir±magataddas±.. 1267. ``sudesit± cakkhumat±, buddhen±diccabandhun±. catt±ri ariyasacc±ni, anukamp±ya p±ºina½.. 1268. ``dukkha½ dukkhasamupp±da½, dukkhassa ca atikkama½. ariya½ caµµhaªgika½ magga½, dukkh³pasamag±mina½.. 1269. ``evamete tath± vutt±, diµµh± me te yath± tath±. sadattho me anuppatto, kata½ buddhassa s±sana½.. 1270. ``sv±gata½ vata me ±si, mama buddhassa santike. suvibhattesu {savibhattesu (s²0 ka0)} dhammesu, ya½ seµµha½ tadup±gami½.. 1271. ``abhiññ±p±ramippatto, sotadh±tu visodhit±. tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido.. 1272. ``pucch±mi satth±ramanomapañña½, diµµheva dhamme yo vicikicch±na½ chett±. agg±¼ave k±lamak±si bhikkhu, ñ±to yasass² abhinibbutatto.. 1273. ``nigrodhakappo iti tassa n±ma½, tay± kata½ bhagav± br±hmaºassa. so ta½ namassa½ acari mutyapekho, ±raddhav²riyo da¼hadhammadass².. 1274. ``ta½ s±vaka½ sakka mayampi sabbe, aññ±tumicch±ma samantacakkhu. samavaµµhit± no savan±ya sot± {hetu½ (s²0 sy±0) suttanip±taµµhakath± passitabb±}, tuva½ no satth± tvamanuttarosi''.. 1275. chinda no vicikiccha½ br³hi meta½, parinibbuta½ vedaya bh³ripañña. majjheva no bh±sa samantacakkhu, sakkova dev±na sahassanetto.. 1276. ``ye keci ganth± idha mohamagg±, aññ±ºapakkh± vicikicchaµh±n±. tath±gata½ patv± na te bhavanti, cakkhuñhi eta½ parama½ nar±na½.. 1277. ``no ce hi j±tu puriso kilese, v±to yath± abbhaghana½ vih±ne. tamovassa nivuto sabbaloko, jotimantopi na pabh±seyyu½ {na jotimantopi nar± tapeyyu½ (su0 ni0 350)}.. 1278. ``dh²r± ca pajjotakar± bhavanti, ta½ ta½ aha½ v²ra tatheva maññe. vipassina½ j±namup±gamimha, paris±su no ±vikarohi kappa½.. 1279. ``khippa½ gira½ eraya vaggu vaggu½, ha½sova paggayha saºika½ nik³ja. bindussarena suvikappitena, sabbeva te ujjugat± suºoma.. 1280. ``pah²naj±timaraºa½ asesa½, niggayha dhona½ vadess±mi {paµivediy±mi (s²0 ka0)} dhamma½. na k±mak±ro hi {hoti (s²0 ka0)} puthujjan±na½, saªkheyyak±ro ca {va (bah³su)} tath±gat±na½.. 1281. ``sampannaveyy±karaºa½ taveda½, samujjupaññassa samuggah²ta½. ayamañjali pacchimo suppaº±mito, m± mohay² j±namanomapañña.. 1282. ``paropara½ ariyadhamma½ viditv±, m± mohay² j±namanomav²riya. v±ri½ yath± ghammani ghammatatto, v±c±bhikaªkh±mi suta½ pavassa.. 1283. ``yadatthika½ brahmacariya½ acar², kapp±yano kaccissata½ amogha½. nibb±yi so ±du saup±diseso {anup±dises± (s²0), anup±diseso (ka0)}, yath± vimutto ahu ta½ suºoma.. 1284. ```acchecchi taºha½ idha n±mar³pe, (iti bhagav±) kaºhassa sota½ d²gharatt±nusayita½. at±ri j±ti½ maraºa½ asesa½', iccabravi bhagav± pañcaseµµho.. 1285. ``esa sutv± pas²d±mi, vaco te isisattama. amogha½ kira me puµµha½, na ma½ vañcesi br±hmaºo.. 1286. ``yath± v±d² tath± k±r², ahu buddhassa s±vako. acchecchi maccuno j±la½, tata½ m±y±vino da¼ha½.. 1287. ``addasa bhagav± ±di½, up±d±nassa kappiyo. accag± vata kapp±no, maccudheyya½ suduttara½.. 1288. ``ta½ devadeva½ vand±mi, putta½ te dvipaduttama. anuj±ta½ mah±v²ra½, n±ga½ n±gassa orasa''nti.. ittha½ suda½ ±yasm± vaªg²so thero g±th±yo abh±sitth±ti. mah±nip±to niµµhito. tatrudd±na½ -- sattatimhi nip±tamhi, vaªg²so paµibh±ºav±. ekova thero natthañño, g±th±yo ekasattat²ti.. niµµhit± therag±th±yo. tatrudd±na½ -- sahassa½ honti t± g±th±, t²ºi saµµhisat±ni ca. ther± ca dve sat± saµµhi, catt±ro ca pak±sit±.. s²han±da½ naditv±na, buddhaputt± an±sav±. khemanta½ p±puºitv±na, aggikhandh±va nibbut±ti.. therag±th±p±¼i niµµhit±.